Արտակարգ իրավիճակների կառավարումը

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է պղնձի, նիկելի և կոբալտի թթվածնավոր միացությունների վերականգնման ֆիզիկաքիմիական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը և այդ գործընթացների հիման վրա տարբեր կառուցվածքային վիճակով մետաղական նյութերի ստացման գիտական սկզբունքների բացահայտմանը։ Հետազոտության առանցքում բարձր ջերմաստիճանային ինքնատարածվող ռեակցիաների ընթացքում տեղի ունեցող օքսիդավերականգնման գործընթացներն են, որոնց ժամանակ սկզբնական միացությունների փոխազդեցությունն ուղեկցվում է ինտենսիվ ջերմազատմամբ և նոր ֆազերի առաջացմամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ռեակցիոն համակարգի ջերմադինամիկական և կինետիկական բնութագրերին, քանի որ դրանք պայմանավորում են փոխակերպումների ընթացքը, վերջնական արտադրանքի ֆազային կազմը և կառուցվածքային հատկությունները։ Քննվում են սկզբնական նյութերի բնույթի, բաղադրության և փոխհարաբերակցության ազդեցությունները վերականգնման ամբողջականության ու մետաղական ֆազի ձևավորման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է այրման ալիքի տարածման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ դրանք կապելով ռեակցիայի ջերմային հավասարակշռության, նյութափոխանակության և կառուցվածքագոյացման գործընթացների հետ։ Ուսումնասիրվում են ստացված մետաղական նյութերի ֆազային և միկրոկառուցվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև փոշենման և համախմբված մետաղական արտադրանքի ձևավորման պայմանների միջև տարբերությունները։ Փոշենման նյութերի դեպքում կարևորվում են մասնիկների կառուցվածքը, չափային բնութագրերը և համասեռությունը, մինչդեռ ձուլածո նյութերի ուսումնասիրության ժամանակ ուշադրություն է դարձվում մետաղական ֆազի ամբողջականությանը, կառուցվածքային միատարրությանը և հնարավոր մնացորդային բաղադրիչների առկայությանը։ Ֆիզիկաքիմիական վերլուծության մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս պարզել սկզբնական միացությունների փոխակերպման աստիճանը և ստացված արտադրանքի բաղադրությունը՝ կապ հաստատելով գործընթացի պայմանների ու վերջնական նյութի հատկությունների միջև։ Առանձին նշանակություն ունի տեխնոլոգիական և էներգետիկական տեսանկյունից գործընթացի գնահատումը, քանի որ ինքնատարածվող բարձր ջերմաստիճանային փոխակերպումները կարող են դիտարկվել որպես մետաղական նյութերի ստացման այլընտրանքային մոտեցումների գիտական հիմք։ Հետազոտությունը նպաստում է գունավոր մետաղների միացությունների վերականգնման մեխանիզմների, բարձր ջերմաստիճանային ռեակցիաների և մետաղական կառուցվածքի ձևավորման վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել մետալուրգիայի, նյութագիտության, անօրգանական քիմիայի և բարձր ջերմաստիճանային ինքնատարածվող սինթեզի ոլորտներում իրականացվող գիտական հետազոտությունների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դրամավարկային քաղաքականության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ եվրասիական տնտեսական ինտեգրման պայմաններում։ Գրքում վերլուծվում են դրամավարկային քաղաքականության տեսական հիմքերը, նպատակները, գործիքները և դրանց կիրառման առանձնահատկությունները բաց տնտեսություն ունեցող երկրի պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսական և ֆինանսական համակարգի վրա ինտեգրացիոն գործընթացների ազդեցությանը՝ հաշվի առնելով արտաքին առևտրի, կապիտալի շարժի, փոխարժեքի, գնաճի և ֆինանսական շուկաների փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են դրամավարկային քաղաքականության հիմնական գործիքները, դրանց ազդեցությունը փողի առաջարկի, տոկոսադրույքների, վարկավորման, փոխարժեքի և տնտեսական ակտիվության վրա, ինչպես նաև այդ գործիքների արդյունավետության սահմանափակումները արտաքին տնտեսական ինտեգրման պայմաններում։ Հեղինակը դիտարկում է Հայաստանի կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության առանձնահատկությունները, գնաճի կարգավորման խնդիրները և ֆինանսական կայունության ապահովման անհրաժեշտությունը՝ դրանք կապելով տնտեսության արտաքին և ներքին զարգացումների հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում փոխարժեքային քաղաքականությանը և դրա ազդեցությանը ներմուծման ու արտահանման, գների մակարդակի, արտաքին հաշվեկշռի և տնտեսական մրցունակության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև եվրասիական տնտեսական ինտեգրման շրջանակում Հայաստանի տնտեսական կապերի ընդլայնման հնարավոր ազդեցությունները դրամավարկային քաղաքականության ինքնուրույնության և արդյունավետության վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են արտաքին տնտեսական ցնցումների, միջազգային ֆինանսական շուկաների փոփոխությունների և տարածաշրջանային տնտեսական գործընթացների նկատմամբ Հայաստանի տնտեսության զգայունությունը, ինչպես նաև դրանց մեղմացման հնարավոր քաղաքական գործիքները։ Հեղինակը ներկայացնում է դրամավարկային քաղաքականության կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ շեշտադրելով մակրոտնտեսական կայունության, ֆինանսական համակարգի դիմակայունության և տնտեսական աճի միջև հավասարակշռության ապահովումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ինտեգրացիոն գործընթացների պայմաններում դրամավարկային կարգավորման հնարավորությունները և սահմանափակումները, ինչպես նաև ձևավորելու ավելի արդյունավետ քաղաքականության մոտեցումներ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մշակողների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի դրամավարկային համակարգով և միջազգային տնտեսական ինտեգրման ազդեցությամբ։

Ինֆորմատիկա

Лекции по теории алгоритмов աշխատությունը տեսական ինֆորմատիկայի և համակարգչային գիտության ուսումնական դասախոսությունների հավաքածու է, որը ներկայացնում է ալգորիթմների տեսության հիմնարար գաղափարներն ու վերլուծական մոտեցումները, այն բացատրում է ալգորիթմի հասկացությունը, բարդության գնահատման հիմնական չափանիշները՝ ժամանակային և տարածական բարդություն, ինչպես նաև P, NP և NP-լրիվության խնդիրների հիմունքները, գիրքը անդրադառնում է տվյալների կառուցվածքներին, որոնման և դասակարգման ալգորիթմներին, գրաֆերի տեսության կիրառություններին և օպտիմալացման խնդիրներին, միաժամանակ ընդգրկելով ալգորիթմների ճիշտության ապացուցման և արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանությունը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր համակարգչային գիտության, ծրագրավորման և տեսական ինֆորմատիկայի ուսանողների համար։

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսական արտադրության տարածքային կառավարման արդյունավետության բարձրացման տեսական, մեթոդական և կիրառական ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ Վայոց ձորի մարզի սոցիալ-տնտեսական, բնական և արտադրական առանձնահատկությունների հաշվառմամբ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է գյուղատնտեսական ռեսուրսների տարածքային բաշխման, արտադրության կազմակերպման, մասնագիտացման, ենթակառուցվածքների զարգացման և կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման վրա։ Գյուղատնտեսական արտադրության տարածքային կառավարումը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված միջոցառումների համակարգ, որի արդյունավետությունը կախված է հողային, ջրային, աշխատանքային, ֆինանսական և նյութատեխնիկական ռեսուրսների նպատակային օգտագործումից, ինչպես նաև յուրաքանչյուր տարածքի բնական ու տնտեսական ներուժին համապատասխան արտադրական կառուցվածքի ձևավորումից։ Քննության են առնվում մարզի գյուղատնտեսության զարգացման վրա ազդող բնակլիմայական և աշխարհագրական պայմանները, գյուղատնտեսական նշանակության հողերի կառուցվածքը, ջրային ռեսուրսների հասանելիությունը, բնակավայրերի տեղաբաշխումը և արտադրանքի իրացման շուկաներից հեռավորությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում լեռնային և սահմանափակ հողային ռեսուրսներ ունեցող տարածքներում արտադրության արդյունավետ կազմակերպման խնդիրներին։ Կարևորվում է տարբեր համայնքների գյուղատնտեսական ներուժի գնահատումը և դրանց համար առավել նպատակահարմար մասնագիտացման ուղղությունների որոշումը։ Դիտարկվում են բուսաբուծության և անասնաբուծության զարգացման հնարավորությունները, դրանց միջև արդյունավետ հարաբերակցության ձևավորումը և տեղական բնական պայմաններին համապատասխան արտադրատեսակների ընտրությունը։ Առանձին նշանակություն է տրվում խաղողագործության, պտղաբուծության և գյուղատնտեսական այլ մասնագիտացված ճյուղերի զարգացման հնարավորություններին՝ հաշվի առնելով դրանց տնտեսական արդյունավետությունը, վերամշակման ներուժը և շուկայական պահանջարկը։ Ուսումնասիրվում է գյուղացիական տնտեսությունների կառուցվածքը, դրանց արտադրական չափերը, ռեսուրսային ապահովվածությունը և կառավարման առանձնահատկությունները։ Փոքր և մասնատված տնտեսությունների պայմաններում կարևորվում են համագործակցության և կոոպերացիայի մեխանիզմները, որոնք կարող են հնարավորություն տալ համատեղ օգտագործել գյուղատնտեսական տեխնիկան, պահեստային և լոգիստիկ ենթակառուցվածքները, կազմակերպել արտադրանքի վերամշակումն ու իրացումը և նվազեցնել առանձին արտադրողների ծախսերը։ Քննության են առնվում նաև գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության գնահատման տնտեսական ցուցանիշները՝ արտադրողականությունը, ինքնարժեքը, եկամտաբերությունը, աշխատանքի արտադրողականությունը և օգտագործվող ռեսուրսների վերադարձելիությունը։ Տարածքային տարբերությունների համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել առավել արդյունավետ տնտեսավարման ձևերը և այն գործոնները, որոնք սահմանափակում են առանձին համայնքների գյուղատնտեսական զարգացումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, հողերի մասնատվածության, չմշակվող տարածքների և հողի բերրիության պահպանման խնդիրներին։ Կարևորվում են հողերի նպատակային օգտագործման, մշակաբույսերի տեղաբաշխման և հողային հարաբերությունների կառավարման այնպիսի մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել արտադրական ներուժի առավել ամբողջական իրացմանը։ Ջրային ռեսուրսների կառավարումը ևս դիտարկվում է որպես գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության կարևոր պայման։ Ուսումնասիրվում են ոռոգման համակարգերի վիճակը, ջրի հասանելիության տարածքային տարբերությունները, ջրախնայող տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները և ոռոգման ենթակառուցվածքների կատարելագործման նշանակությունը։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսական տեխնիկայի, պարարտանյութերի, սերմերի, տնկանյութի և արտադրության այլ միջոցների հասանելիության խնդիրները։ Նյութատեխնիկական ապահովման բարելավումը կապվում է ինչպես արտադրողականության բարձրացման, այնպես էլ արտադրանքի որակի և մրցունակության ապահովման հետ։ Առանձին նշանակություն է տրվում գյուղատնտեսական արտադրանքի պահպանման, վերամշակման, տեղափոխման և իրացման համակարգերի զարգացմանը։ Արտադրության արդյունավետությունը չի սահմանափակվում միայն բերքատվության կամ արտադրանքի ծավալի աճով, քանի որ վերջնական տնտեսական արդյունքի վրա էական ազդեցություն ունեն հետբերքահավաքային կորուստները, շուկաների հասանելիությունը, լոգիստիկ ծախսերը և արտադրողի մասնակցությունը ավելացված արժեքի ձևավորման հետագա փուլերին։ Այդ պատճառով կարևորվում է գյուղատնտեսության և վերամշակող արդյունաբերության միջև կապերի ամրապնդումը։ Դիտարկվում են նաև տեղական ապրանքանիշերի ձևավորման, արտադրանքի որակի բարձրացման և ներքին ու արտաքին շուկաներում մրցունակության ամրապնդման հնարավորությունները։ Աշխատությունում կարևոր տեղ է հատկացվում պետական և տարածքային կառավարման մարմինների դերակատարությանը։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսական քաղաքականության իրականացման, պետական աջակցության ծրագրերի, ներդրումային նախաձեռնությունների և համայնքային կառավարման գործիքների արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Տարածքային կառավարումը ենթադրում է ընդհանուր պետական քաղաքականության համապատասխանեցում կոնկրետ մարզի և համայնքների առանձնահատկություններին, որպեսզի ֆինանսական ու կազմակերպական աջակցությունը ուղղվի առավել հիմնավորված և հեռանկարային ծրագրերին։ Ուսումնասիրվում են նաև գյուղական բնակչության զբաղվածության, եկամուտների և սոցիալական կայունության խնդիրները, քանի որ գյուղատնտեսության զարգացումը մարզում սերտորեն կապված է գյուղական բնակավայրերի կենսունակության հետ։ Արտադրության արդյունավետության բարձրացումը կարող է նպաստել նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, բնակչության եկամուտների աճին և գյուղական տարածքներից արտագաղթի տնտեսական պատճառների մեղմմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գյուղատնտեսական արտադրության և տարածաշրջանի այլ տնտեսական ճյուղերի փոխկապակցմանը։ Գյուղատնտեսությունը կարող է համագործակցել սննդի վերամշակման, զբոսաշրջության, ծառայությունների և փոքր ձեռնարկատիրության հետ՝ ձևավորելով տեղական տնտեսական զարգացման փոխկապակցված համակարգ։ Հատկապես կարևոր կարող է լինել գյուղական և գաստրոնոմիական զբոսաշրջության կապը տեղական գյուղատնտեսական արտադրանքի հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս ընդլայնել արտադրողների իրացման ուղիները և բարձրացնել տեղական արտադրանքի ավելացված արժեքը։ Կառավարման արդյունավետության կատարելագործման ուղղությունները կարող են ներառել տարածքային մասնագիտացման հիմնավորում, գյուղատնտեսական կոոպերացիայի զարգացում, խորհրդատվական և տեղեկատվական ծառայությունների ընդլայնում, ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրում, ներդրումային ծրագրերի խթանում և արտադրող-վերամշակող-շուկա կապերի ամրապնդում։ Կարևորվում է նաև տվյալների վրա հիմնված կառավարման համակարգի ձևավորումը, որը հնարավորություն կտա գնահատել համայնքների արտադրական ներուժը, կանխատեսել զարգացման միտումները և առավել հիմնավորված որոշումներ ընդունել ռեսուրսների բաշխման վերաբերյալ։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է մարզային և համայնքային մակարդակներում գյուղատնտեսական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման, տեղական ռեսուրսների առավել ամբողջական օգտագործման և գյուղատնտեսական արտադրության կայուն զարգացման համար համապատասխան առաջարկությունների մշակման հնարավորությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, գյուղատնտեսության կառավարման, տարածքային զարգացման և գյուղական տնտեսության ոլորտների մասնագետների, տնտեսագետների, պետական ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը կամ հրապարակումը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ Հայաստանի կողմից ՄԱԿ-ի առաքելության ստեղծման պահանջին և այդ նախաձեռնության քաղաքական ու միջազգային նշանակությանը։ Այն անդրադառնում է տարածաշրջանում ստեղծված իրավիճակին, միջազգային հանրության դերակատարությանը և ՄԱԿ-ի հնարավոր ներգրավվածությանը՝ անվտանգության, մարդու իրավունքների պաշտպանության, բնակչության իրավիճակի գնահատման և հումանիտար խնդիրների լուծման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի դիրքորոշումը, միջազգային կազմակերպությունների հնարավոր գործառույթները և տարածաշրջանային գործընթացների վրա դրանց ազդեցությունը։ Նյութը կարող է դիտարկել նաև Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ ձևավորված քաղաքական զարգացումները, կողմերի մոտեցումները, միջազգային իրավունքի շրջանակում առկա հարցերը և միջազգային դիտարկման մեխանիզմների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձին կարևորություն է տրվում ՄԱԿ-ի առաքելության հնարավոր նպատակներին՝ փաստահավաք գործունեությանը, իրավիճակի մոնիթորինգին, քաղաքացիական բնակչության իրավունքների պաշտպանությանն ու հումանիտար խնդիրների արձանագրմանը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը հնարավորություն է տալիս հասկանալու Հայաստանի կողմից միջազգային ներգրավվածության պահանջի համատեքստը և այն քաղաքական ու իրավական հարցերը, որոնք կապված են Լեռնային Ղարաբաղում միջազգային ներկայության հնարավոր ձևավորման հետ։

Իրավաբանություն

Գիրքը նվիրված է իրավունքի համակարգում առաջացող բացերի էությանը, դրանց առաջացման պատճառներին, տեսակներին և լրացման իրավաբանական եղանակների ու միջոցների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ իրավական բացը դիտարկվում է որպես այն իրավիճակ, երբ հասարակական հարաբերությունը պահանջում է իրավական կարգավորում, սակայն գործող իրավական նորմերը չեն տալիս դրա ամբողջական կամ ուղղակի լուծումը։ Հեղինակը վերլուծում է իրավական բացերի առաջացման օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառները՝ անդրադառնալով օրենսդրության զարգացմանը, հասարակական հարաբերությունների փոփոխությանը, իրավական կարգավորման անկատարությանը և նոր իրավական իրավիճակների ի հայտ գալուն։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բացերի տարբերակմանը՝ ըստ դրանց բնույթի, ընդգրկման, առաջացման պայմանների և իրավական նշանակության, ինչպես նաև իրավունքի և օրենսդրության բացերի միջև առկա տարբերություններին։ Գրքի կարևորագույն ուղղություններից է իրավական բացերի լրացման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Քննարկվում են օրենքի և իրավունքի անալոգիայի կիրառումը, իրավական սովորույթների, դատական պրակտիկայի, իրավական սկզբունքների և այլ իրավաբանական միջոցների նշանակությունը՝ բացերի հաղթահարման գործընթացում։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում նաև այն սահմանափակումներին, որոնց պայմաններում կարող են կիրառվել այդ մեթոդները՝ հատկապես իրավական որոշակիության, օրինականության և անձանց իրավունքների պաշտպանության պահանջների տեսանկյունից։ Համեմատական վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են տարբեր իրավական համակարգերում բացերի հաղթահարման մոտեցումները, դրանց ընդհանուր և տարբերակիչ հատկանիշները, ինչպես նաև դատական և օրենսդրական մարմինների դերակատարությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող է իրավական համակարգը արձագանքել այնպիսի իրավիճակներին, որոնք ամբողջությամբ կամ բավարար չափով նախատեսված չեն գործող նորմերով, և ինչպես կարելի է պահպանել իրավակարգավորման ամբողջականությունն ու հետևողականությունը՝ առանց իրավակիրառողի լիազորությունների անհարկի ընդլայնման։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել իրավունքի տեսությամբ, սահմանադրական և քաղաքացիական իրավունքով, դատական պրակտիկայով և համեմատական իրավագիտությամբ զբաղվող մասնագետների, իրավաբանների, դատավորների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և հետազոտողների համար։