ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԻՐԱՎԻՃԱԿՆԵՐՈՒՄ ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ

Այլ առարկաներ

Փաստաթուղթը վերաբերում է հայկական զորքի ներքին կարգապահության, ծառայողական հարաբերությունների և զինվորական կազմակերպվածության կարգավորմանը՝ ներկայացնելով այն սկզբունքներն ու նորմերը, որոնց հիման վրա պետք է կառուցվեին հրամանատարների և ենթակաների փոխհարաբերությունները։ Այն կարելի է դիտարկել որպես ռազմական իրավունքի և զինվորական կառավարման պատմության կարևոր սկզբնաղբյուր, քանի որ նման կանոնադրությունները սահմանում էին ծառայության ընթացքում անձնակազմի վարքագծի ընդհանուր չափանիշները, ենթակայության համակարգը, հրամանատարական պատասխանատվությունը և կարգապահական հարաբերությունների կազմակերպման հիմքերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի զինվորական ստորաբաժանումներում միասնական կարգի հաստատման գաղափարը, քանի որ կազմակերպված բանակի գործունեությունը ենթադրում էր ոչ միայն ռազմական պատրաստություն, այլև ծառայողական պարտականությունների հստակ բաշխում և հրամանատարական աստիճանակարգի պահպանում։ Փաստաթղթում արտացոլվող դրույթները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին ընկալվում զինվորական կարգապահությունը, ծառայողական պարտքը, պատասխանատվությունը և ենթակայությունը հայկական ռազմական կառույցների ձևավորման ու գործունեության պատմական պայմաններում։ Նման կանոնակարգային նյութերը սովորաբար տարբերակում էին կարգապահական խախտումները և ավելի ծանր իրավախախտումները՝ կարգավորելով դրանց քննության ու պատասխանատվության ընդհանուր իրավական շրջանակը։ Կարևոր տեղ էր զբաղեցնում նաև հրամանատարների իրավասությունների սահմանումը, քանի որ կարգապահական համակարգի արդյունավետությունը պայմանավորված էր ոչ միայն զինծառայողների պարտականություններով, այլև ղեկավար կազմի պատասխանատվությամբ և իր լիազորությունների սահմաններում գործելու պահանջով։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայկական ռազմական կազմակերպության ինստիտուցիոնալ զարգացման առանձնահատկությունները և դրանք համադրելու տվյալ ժամանակաշրջանում տարածված զինվորական իրավական ավանդույթների հետ։ Միաժամանակ այն կարող է օգտակար լինել պետականության, ռազմական կառավարման և իրավական համակարգերի փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար։ Կանոնադրական դրույթների քննությունը ցույց է տալիս, որ բանակի կազմակերպումը դիտարկվում էր որպես կանոնակարգված հարաբերությունների ամբողջություն, որտեղ ծառայողական պարտականությունները, հրամանատարական աստիճանակարգը և կարգապահական պատասխանատվությունը կազմում էին միասնական համակարգ։ Ընդհանուր առմամբ փաստաթուղթը կարևոր նյութ է հայկական ռազմական պատմության և ռազմական իրավունքի զարգացման ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել բանակի ներքին կառավարման և կարգապահական հարաբերությունների իրավական կարգավորման սկզբունքների մասին։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատանքը նվիրված է աշխատաշուկայի զարգացման հիմնական միտումների ուսումնասիրությանը և դրանց փոխկապակցվածությանը բնակչության կենսամակարդակի փոփոխությունների հետ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են զբաղվածության, գործազրկության, աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի, աշխատավարձերի, աշխատանքի արտադրողականության և աշխատաշուկայի կառուցվածքային փոփոխությունների վերաբերյալ հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե տնտեսական զարգացման և աշխատաշուկայի վերափոխումների արդյունքում ինչպես են փոխվում բնակչության եկամուտները, սպառման հնարավորությունները, սոցիալական ապահովվածությունը և ընդհանուր բարեկեցությունը։ Աշխատանքը փորձում է բացահայտել աշխատաշուկայի տարբեր ցուցանիշների և կենսամակարդակի միջև առկա փոխառնչությունները՝ հաշվի առնելով ինչպես մակրոտնտեսական գործընթացները, այնպես էլ սոցիալական գործոնները։ Քննարկվում են աշխատատեղերի ստեղծման և կրճատման միտումները, աշխատավարձերի մակարդակի ու գնաճի ազդեցությունը իրական եկամուտների վրա, զբաղվածության որակի փոփոխությունները և աշխատաշուկայում տարբեր սոցիալական խմբերի մասնակցության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև մարդկային կապիտալի, կրթության և մասնագիտական որակավորման դերը՝ որպես աշխատանքի շուկայում մրցունակության և բարձր եկամուտների ձևավորման կարևոր պայմաններ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարածքային և ժողովրդագրական տարբերություններին՝ ցույց տալով, որ աշխատաշուկայի հնարավորություններն ու բնակչության կենսամակարդակը կարող են էապես տարբերվել տարբեր տարածաշրջաններում և բնակչության խմբերի շրջանում։ Աշխատանքի ընդհանուր տրամաբանությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, որ աշխատաշուկայի դրական զարգացումները կարող են նպաստել բնակչության եկամուտների և կենսամակարդակի բարձրացմանը, մինչդեռ գործազրկության աճը, ցածր աշխատավարձերը, ոչ կայուն զբաղվածությունը և աշխատաշուկայի անհավասարակշռությունները կարող են խորացնել սոցիալական խնդիրները։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը կարևոր է սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության մշակման համար, քանի որ աշխատաշուկայի արդյունավետության բարձրացումը և արժանապատիվ զբաղվածության ապահովումը դիտարկվում են որպես բնակչության բարեկեցության և տնտեսական կայուն զարգացման առանցքային նախապայմաններ։

Այլ առարկաներ

Այս աշխատությունը նվիրված է փողի շուկայի հավասարակշռության տեսական հիմքերին և գործնական դրսևորումներին ժամանակակից տնտեսությունում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես է ձևավորվում փողի պահանջարկի և փողի առաջարկի փոխազդեցությունը՝ ապահովելով տոկոսադրույքի և դրամական զանգվածի հավասարակշռությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է փողի պահանջարկի հիմնական շարժառիթներին՝ գործարքային, կանխարգելիչ և սպեկուլյատիվ պահանջարկ, ինչպես նաև փողի առաջարկի ձևավորմանը կենտրոնական բանկի և առևտրային բանկերի միջոցով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տոկոսադրույքի դերին որպես փողի շուկայի հավասարակշռության հիմնական կարգավորիչ գործոն։ Գրքում քննարկվում են նաև դրամավարկային քաղաքականության գործիքները՝ բաց շուկայի գործառնություններ, վերաֆինանսավորման տոկոսադրույք, պարտադիր պահուստներ և դրանց ազդեցությունը փողի շուկայի վրա։ Վերլուծվում է փողի շուկայի հավասարակշռության կապը գնաճի, տնտեսական աճի և ներդրումային ակտիվության հետ։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և մոդելային վերլուծությունները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Ազատ գետի ավազանի բուսական աշխարհի բազմազանության, բուսական համակեցությունների կառուցվածքի, տարածման օրինաչափությունների և բնական բուսական պաշարների պահպանության ու արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տարածքի ֆլորիստիկական կազմի բացահայտման, բուսատեսակների կարգաբանական պատկանելության, էկոլոգիական առանձնահատկությունների և տարբեր բնական պայմաններում դրանց տարածվածության գնահատման վրա։ Գետի ավազանը դիտարկվում է որպես միասնական բնական համակարգ, որտեղ բարձրության, ռելիեֆի, կլիմայական պայմանների, հողային ծածկույթի, ջրային ռեժիմի և մարդու տնտեսական գործունեության փոխազդեցությունը պայմանավորում է բուսական աշխարհի ձևավորումն ու տարածական տարբերակումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում առանձնացվում են տարածքում հանդիպող բույսերի հիմնական կարգաբանական խմբերը, ընտանիքներն ու ցեղերը, գնահատվում է տեսակային հարստությունը և բացահայտվում են ֆլորայի բնորոշ առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է տեղական, հազվագյուտ, սահմանափակ տարածում ունեցող և պահպանության կարիք ունեցող տեսակների հայտնաբերումը, քանի որ դրանց առկայությունը կարևոր ցուցանիշ է տարածքի կենսաբազմազանության և բնապահպանական արժեքի գնահատման համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում էնդեմիկ և ռելիկտային տարրերին, ինչպես նաև այն տեսակներին, որոնց պոպուլյացիաները կարող են զգայուն լինել բնական միջավայրի փոփոխությունների նկատմամբ։ Ֆլորիստիկական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել նաև տարբեր աշխարհագրական ծագում ունեցող բուսատեսակների հարաբերակցությունը և բացահայտել ուսումնասիրվող տարածքի կապերը Հայաստանի ու հարակից տարածաշրջանների բուսաշխարհագրական միավորների հետ։ Քննության են առնվում բույսերի կենսաձևերը, էկոլոգիական խմբերը և տարբեր միջավայրային պայմաններին հարմարվելու առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում է բուսականության ուղղաձիգ գոտիականությունը՝ հաշվի առնելով գետի ավազանի բարձրությունների տարբերությունները և դրանց հետ կապված ջերմաստիճանային, խոնավության ու հողային պայմանների փոփոխությունները։ Տարբեր բարձրադիր գոտիներում ձևավորված բուսական համակեցությունների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել բուսական ծածկույթի տարածական կազմակերպման հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձին ուսումնասիրության առարկա են անտառային, թփուտային, մարգագետնային, տափաստանային, ժայռային, ջրային և մերձջրային բուսականության տիպերը՝ կախված տարածքի բնական պայմաններից։ Դիտարկվում են դրանց տեսակային կազմը, կառուցվածքը, գերակշռող տեսակները և էկոլոգիական նշանակությունը։ Գետի և դրա վտակների հարակից հատվածներում ձևավորված բուսականությունը գնահատվում է նաև ջրային էկոհամակարգերի կայունության տեսանկյունից, քանի որ մերձափնյա բուսական ծածկույթը մասնակցում է հողերի պահպանությանը, էրոզիոն գործընթացների սահմանափակմանը և բազմաթիվ կենդանի օրգանիզմների կենսամիջավայրերի ձևավորմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բնական և մարդածին գործոնների ազդեցությանը։ Գյուղատնտեսությունը, արածեցումը, բնակավայրերի և ենթակառուցվածքների զարգացումը, հանգստի ու զբոսաշրջային գործունեությունը, բուսական ռեսուրսների հավաքը և հողօգտագործման փոփոխությունները կարող են տարբեր աստիճանի ազդեցություն ունենալ բնական բուսականության կառուցվածքի և տեսակային կազմի վրա։ Քննության են առնվում բուսական ծածկույթի խախտման հնարավոր դրսևորումները, բնական համակեցությունների փոխակերպումը և այն պայմանները, որոնց դեպքում կարող է նվազել որոշ տեսակների տարածվածությունն ու վերարտադրության հնարավորությունը։ Միաժամանակ գնահատվում են բնական վերականգնման գործընթացները և տարբեր համակեցությունների դիմադրողականությունը արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում օգտակար բույսերի ուսումնասիրությանը։ Տարածքում հանդիպող դեղաբույսերը, սննդային, կերային, մեղրատու, եթերայուղատու, դեկորատիվ և այլ տնտեսական նշանակություն ունեցող տեսակները դիտարկվում են որպես բնական ռեսուրս, որի օգտագործումը պետք է համատեղվի պաշարների պահպանության և բնական վերարտադրության ապահովման հետ։ Գնահատվում են դրանց տարածվածությունը, հնարավոր պաշարները և օգտագործման հեռանկարները՝ բացառելով այնպիսի շահագործումը, որը կարող է հանգեցնել բնական պոպուլյացիաների նվազմանը կամ կենսամիջավայրերի խախտմանը։ Այս համատեքստում կարևորվում է կայուն բնօգտագործման սկզբունքների կիրառումը, ըստ որոնց տնտեսական արժեք ունեցող բուսական ռեսուրսների օգտագործումը պետք է հիմնված լինի գիտական գնահատման և պարբերական վերահսկողության վրա։ Առանձին ուղղություն է հազվագյուտ և վտանգված տեսակների պահպանության խնդիրների ուսումնասիրությունը։ Բացահայտվում են դրանց հիմնական կենսավայրերը, տարածման սահմանափակող գործոնները և հնարավոր սպառնալիքները։ Տեսակների պահպանության համար դիտարկվում են ինչպես բնական կենսավայրերում իրականացվող միջոցառումները, այնպես էլ անհրաժեշտության դեպքում բուսաբանական այգիներում, սերմերի հավաքածուներում կամ այլ վերահսկվող պայմաններում պահպանման հնարավորությունները։ Կարևորվում է առավել արժեքավոր բուսական տարածքների առանձնացումը և դրանց նկատմամբ համապատասխան պահպանական ռեժիմի սահմանման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրվում է նաև հատուկ պահպանվող բնական տարածքների նշանակությունը տարածաշրջանի կենսաբազմազանության պահպանման գործում։ Բուսականության վիճակի գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշել այն տարածքները, որոնք առանձնանում են բարձր տեսակային բազմազանությամբ, հազվագյուտ բույսերի առկայությամբ կամ յուրահատուկ բուսական համակեցություններով և կարող են առաջնահերթ նշանակություն ունենալ բնապահպանական ծրագրերի իրականացման համար։ Քննության է առնվում բուսականության երկարաժամկետ մոնիթորինգի անհրաժեշտությունը, քանի որ պարբերական դիտարկումները հնարավորություն են տալիս ժամանակին բացահայտել տեսակային կազմի, պոպուլյացիաների վիճակի և բուսական ծածկույթի կառուցվածքի փոփոխությունները։ Նման տվյալները կարևոր են նաև կլիմայական փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները գնահատելու համար։ Ջերմաստիճանի և տեղումների ռեժիմի երկարաժամկետ փոփոխությունները կարող են ազդել բուսատեսակների տարածման սահմանների, ծաղկման և զարգացման ժամանակաշրջանների, ինչպես նաև բուսական համակեցությունների կառուցվածքի վրա։ Առանձին նշանակություն է տրվում ֆլորիստիկական և գեոբուսաբանական տվյալների քարտեզագրմանը։ Տեսակների և բուսականության տիպերի տարածական ներկայացումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կենսաբազմազանության կենտրոնները, խոցելի տարածքները և պահպանության համար առաջնահերթ հատվածները։ Այդպիսի տվյալները կարող են կիրառվել տարածքային պլանավորման, բնապահպանական գնահատումների և բնական ռեսուրսների կառավարման գործընթացներում։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր հիմք են նաև գետի ավազանի էկոհամակարգային ծառայությունների գնահատման համար։ Բուսական ծածկույթը մասնակցում է հողի պահպանությանը, ջրային ռեժիմի կարգավորմանը, ածխածնի կուտակմանը, կենսաբազմազանության պահպանմանը և բնական լանդշաֆտների ձևավորմանը, ուստի դրա վիճակը անմիջականորեն կապված է ամբողջ ավազանի էկոլոգիական կայունության հետ։ Պահպանության և օգտագործման հեռանկարների համատեղ դիտարկումը հնարավորություն է տալիս ձևավորել այնպիսի մոտեցումներ, որոնց դեպքում բնական պաշարների տնտեսական և հասարակական օգտագործումը չի հակասում կենսաբազմազանության երկարաժամկետ պահպանությանը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է տարածքի ֆլորայի և բուսականության վերաբերյալ տվյալների համակարգմամբ, տեսակային կազմի ու բուսական համակեցությունների օրինաչափությունների բացահայտմամբ և դրանց էկոլոգիական վիճակի գնահատմամբ։ Կիրառական նշանակությունը կապված է բնապահպանական կառավարման, բուսական ռեսուրսների կայուն օգտագործման, հազվագյուտ տեսակների պահպանության, տարածքային պլանավորման և բնության պահպանության միջոցառումների գիտական հիմնավորման հետ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բուսաբանության, ֆլորիստիկայի, գեոբուսաբանության, բույսերի էկոլոգիայի, կենսաբազմազանության պահպանության և բնօգտագործման ոլորտների հետազոտողների, բնապահպանների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական և մեթոդական բնույթի օրացուցային ձեռնարկ է, որը համակարգում է տարվա երկրորդ եռամսյակի ընթացքում նշվող կարևոր պատմական, հասարակական, մշակութային, գիտական և գրական տարեթվերի վերաբերյալ նյութերը։ Այն նախատեսված է առաջին հերթին գրադարանների, մշակութային և կրթական հաստատությունների աշխատակիցների, մատենագետների, ինչպես նաև համապատասխան թեմաներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Նյութերը դասավորված են ժամանակագրական սկզբունքով՝ ապրիլ, մայիս և հունիս ամիսների շրջանակում, ինչը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել առաջիկա հիշարժան օրերի և հոբելյանների մեջ ու նախապես կազմակերպել դրանց նվիրված տեղեկատվական և մշակութային աշխատանքները։ Առանձին բաժիններում կարող են ներկայացվել նշանավոր գործիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ, պատմական իրադարձությունների տարեդարձեր, գրականության, արվեստի, գիտության և հասարակական կյանքի կարևոր դրվագներ։ Յուրաքանչյուր տարեթվի վերաբերյալ տրամադրվող համառոտ տեղեկությունը նպաստում է տվյալ իրադարձության կամ անձի նշանակության ընկալմանը, իսկ մատենագիտական բաղադրիչը ընթերցողին ուղղորդում է դեպի լրացուցիչ գրականություն։ Հատուկ նշանակություն ունի հրատարակության մեթոդական գործառույթը, քանի որ օրացույցում ընդգրկված նյութերը կարող են օգտագործվել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ դիտումների, գրական երեկոների, զեկուցումների, ընթերցողական հանդիպումների և այլ մշակութային-լուսավորչական միջոցառումների կազմակերպման համար։ Միաժամանակ այն արտացոլում է իր ստեղծման ժամանակաշրջանի հիշողության քաղաքականության, մշակութային առաջնահերթությունների և հոբելյանների ընտրության առանձնահատկությունները, ինչի շնորհիվ այսօր կարող է ուսումնասիրվել նաև որպես պատմական աղբյուր։ Նման պարբերական հրատարակությունների հաջորդական թողարկումները հնարավորություն են տալիս հետևել, թե տարբեր տարիներին ինչ իրադարձություններ ու անհատներ են ընդգրկվել հանրային հիշողության և գրադարանային աշխատանքի շրջանակում։ Մատենագիտական տեսանկյունից կարևոր են օգտագործված գրականության ընտրությունը, նյութերի թեմատիկ ընդգրկումը և տեղեկատվության համակարգման սկզբունքները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է օրացուցային տեղեկատուի, հանձնարարական մատենագիտության և գրադարանային մեթոդական ձեռնարկի գործառույթները՝ ծառայելով ինչպես գործնական մշակութային աշխատանքի կազմակերպմանը, այնպես էլ տվյալ ժամանակաշրջանի տեղեկատվական ու հիշատակի մշակույթի ուսումնասիրությանը։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական փաստարկման ուսումնասիրությանը՝ որպես քաղաքական հաղորդակցության, հանրային համոզման և քաղաքական դիրքորոշումների ձևավորման կարևոր գործիք։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են քաղաքական խոսքում փաստարկների կառուցման, ներկայացման և ընկալման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության վրա ազդող տրամաբանական, հռետորական, հոգեբանական և սոցիալական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական գործիչների, կուսակցությունների, հասարակական կազմակերպությունների և այլ քաղաքական դերակատարների կողմից կիրառվող հիմնավորման ռազմավարություններին։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել փաստարկի կառուցվածքը, թեզի և հիմնավորումների փոխհարաբերությունը, ապացույցների օգտագործումը, հակափաստարկների ներկայացումը և տարբեր տեսակի տրամաբանական ու հռետորական հնարքների կիրառումը քաղաքական բանավեճերում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քաղաքական խոսքի առանձնահատկություններին, որտեղ փաստարկման արդյունավետությունը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն տրամաբանական հիմնավորվածությամբ, այլև խոսողի հեղինակությամբ, լսարանի արժեքային համակարգով, հույզերով և տվյալ քաղաքական իրավիճակի առանձնահատկություններով։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև քաղաքական բանավեճերի, նախընտրական քարոզարշավների, խորհրդարանական ելույթների, լրատվամիջոցների և հանրային քննարկումների ընթացքում կիրառվող փաստարկման ձևերին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է քաղաքական փաստարկման և մանիպուլյատիվ հաղորդակցության սահմանների բացահայտումը, ինչպես նաև այն մեխանիզմների վերլուծությունը, որոնց միջոցով փաստարկները կարող են ազդել հանրային կարծիքի և քաղաքական վարքագծի վրա։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև քարոզչական տեխնիկաները, հռետորական ազդեցությունը, քաղաքական շրջանակավորումը և տեղեկատվության ընտրովի ներկայացումը։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել քաղաքական հաղորդակցության մեխանիզմների, հանրային կարծիքի ձևավորման և քաղաքական բանավեճերի կառուցվածքի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Հետազոտությունը կարող է ունենալ ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական նշանակություն՝ քաղաքական խոսքի վերլուծության, ընտրական հաղորդակցության, հանրային բանավեճերի և քննադատական մտածողության զարգացման ոլորտներում։ Այն կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, փիլիսոփաներին, տրամաբաններին, քաղաքական հաղորդակցության մասնագետներին, լրագրողներին, սոցիալական հոգեբաններին, քաղաքական խորհրդատուներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։