Ատոմային լուսաչափման մեթոդի նոր հնարավորությունների կիրառումը ջրաքիմիական հետազոտություններում

Պատմություն

Պատմագիտական աշխատությունը նվիրված է 1915 թվականին Արևմտյան Հայաստանում տեղի ունեցած պաշտպանական մարտերի, հայկական բնակչության ինքնապաշտպանական պայքարի, ռազմական գործողությունների և դրանց պատմաքաղաքական ու հասարակական նախադրյալների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Օսմանյան կայսրությունում ձևավորված ռազմաքաղաքական իրավիճակը, արևմտահայության նկատմամբ իրականացված բռնությունների և տեղահանությունների քաղաքականությունը, ինչպես նաև Հայոց ցեղասպանության պայմաններում հայկական բնակավայրերի պաշտպանական դիմադրության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արևմտյան Հայաստանի տարբեր շրջաններում հայկական բնակչության ինքնապաշտպանության կազմակերպմանը, տեղական պաշտպանական խմբերի ձևավորմանը, բնակավայրերի պաշտպանության միջոցառումներին և ռազմական ու քաղաքացիական բնակչության փոխգործակցությանը։ Ուսումնասիրվում են Վանի, Շատախի, Սասունի, Մուշի և այլ շրջանների ինքնապաշտպանական պայքարի պատմական հանգամանքները, դիմադրության առաջացման պատճառները, պաշտպանական գործողությունների ընթացքը և դրանց նշանակությունը տեղի հայ բնակչության գոյատևման համար։ Քննարկվում են պաշտպանական պայքարի կազմակերպման պայմանները, զինված ուժերի և կամավորական խմբերի մասնակցությունը, տեղական ղեկավարների ու հասարակական գործիչների դերակատարությունը, ինչպես նաև սահմանափակ նյութական և ռազմական հնարավորությունների պայմաններում դիմադրության կազմակերպման դժվարությունները։ Անդրադարձ է կատարվում բնակչության անվտանգության ապահովման, կանանց, երեխաների և տարեցների պաշտպանության, պարենային ու բժշկական օգնության կազմակերպման, ինչպես նաև ռազմական գործողությունների հետևանքով առաջացած մարդասիրական հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայկական ինքնապաշտպանական մարտերի և Առաջին համաշխարհային պատերազմի Կովկասյան ռազմաճակատի ռազմական գործողությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են ռուսական բանակի առաջխաղացման և նահանջի ազդեցությունը Արևմտյան Հայաստանի բնակչության դրության վրա, հայկական կամավորական շարժման պատմական նշանակությունը և ռազմական իրադարձությունների հետևանքները տարածաշրջանի բնակավայրերի համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ինքնապաշտպանական պայքարի քաղաքական և բարոյահոգեբանական նշանակությանը, համայնքային համախմբման դրսևորումներին, տեղական բնակչության դիմադրողականությանը և պատմական ճգնաժամի պայմաններում կազմակերպված գործողությունների առանձնահատկություններին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում Հայոց ցեղասպանության պատմության և հայկական ինքնապաշտպանական պայքարի փոխառնչությունները, բռնի տեղահանությունների, բնակավայրերի ավերման, բնակչության զանգվածային գաղթի և մարդկային կորուստների պատմական հետևանքները։ Քննության են առնվում նաև ռազմական դիմադրության վերաբերյալ պատմական տեղեկությունների ուսումնասիրության աղբյուրագիտական խնդիրները, ականատեսների վկայությունների, հուշագրությունների, պաշտոնական փաստաթղթերի, ռազմական հաղորդագրությունների և ժամանակաշրջանի մամուլի նյութերի նշանակությունը պատմական իրադարձությունների վերակառուցման համար։ Կարևորվում են տարբեր աղբյուրներում ներկայացված տեղեկությունների համեմատական վերլուծությունը, ռազմական գործողությունների ժամանակագրության ճշգրտումը և պատմական իրադարձությունների գնահատման գիտական մոտեցումները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու 1915 թվականի իրադարձությունների ընթացքում արևմտահայության դիմադրության ձևերի, ինքնապաշտպանության կազմակերպման անհրաժեշտության և հայկական համայնքների գոյության պահպանմանն ուղղված ջանքերի մասին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են պաշտպանական մարտերի տեղը հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի պատմության մեջ, դրանց ազդեցությունը պատմական հիշողության ձևավորման վրա և հետագա սերունդների ազգային ինքնագիտակցության զարգացման գործում ունեցած նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Արևմտյան Հայաստանում տեղի ունեցած իրադարձությունների գիտական լուսաբանմանը, Հայոց ցեղասպանության պատմության բազմակողմանի ուսումնասիրությանը և հայկական ինքնապաշտպանական պայքարի վերաբերյալ պատմագիտական պատկերացումների խորացմանը։ Հրատարակությունն ունի պատմագիտական, աղբյուրագիտական և ռազմապատմական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, ռազմական պատմության մասնագետների, ցեղասպանագիտության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների, պատմության ֆակուլտետների ուսանողների, ինչպես նաև հայ ժողովրդի նորագույն պատմությամբ և ազգային-ազատագրական պայքարով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը 1975 թվականի առաջին եռամսյակին՝ հունվար, փետրվար և մարտ ամիսներին, վերաբերող նշանավոր ու հիշարժան տարեթվերի համակարգված օրացույց-տեղեկատու է։ Այն նախատեսված է պատմական, մշակութային, գրական, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող տարեդարձերի ու հիշատակի օրերի մասին արագ և կազմակերպված տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Նման օրացույցի հիմնական նպատակն է մեկտեղել տարվա տվյալ ժամանակահատվածում նշվող կարևոր ամսաթվերը՝ ընթերցողին, գրադարանավարին, մշակութային աշխատողին, ուսուցչին կամ հետազոտողին հնարավորություն տալով նախապես կողմնորոշվել այն իրադարձությունների և անձանց նկատմամբ, որոնց նվիրված միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ, զեկուցումներ կամ թեմատիկ գրականության ցուցադրություններ կարելի է կազմակերպել։ Հրատարակության կառուցվածքում ամիսները բաժանված են առանձին ժամանակագրական հատվածների, իսկ յուրաքանչյուր օրվա կամ ամսաթվի ներքո կարող են ներկայացվել պատմական իրադարձություններ, նշանավոր գործիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ, գրական և մշակութային հոբելյաններ, գիտության ու արվեստի բնագավառի կարևոր ամսաթվեր։ Այդպիսի կառուցվածքը հրատարակությունը դարձնում է ոչ միայն ընթերցողական տեղեկատու, այլև գործնական աշխատանքային գործիք գրադարանների և մշակութային հաստատությունների համար։ Հատկապես կարևոր է դրա կիրառությունը գրադարանային միջոցառումների պլանավորման գործում։ Հիշարժան տարեթվերի հիման վրա հնարավոր է կազմել թեմատիկ գրականության ցուցահանդեսներ, մատենագիտական ցանկեր, ընթերցանության երեկոներ, գրական-երաժշտական միջոցառումներ, դասախոսություններ և այլ մշակութային ծրագրեր։ Օրացույցը նման աշխատանքների համար տալիս է ժամանակային հենակետ՝ հնարավորություն ստեղծելով համապատասխան նյութերը նախապես հավաքելու և միջոցառումների թեմատիկ բովանդակությունը ձևավորելու համար։ Հրատարակության արժեքը պայմանավորված է նաև ժամանակաշրջանի պատմամշակութային պատկերն արտացոլելու հնարավորությամբ։ 1975 թվականի համար կազմված տարեթվերի ընտրությունը ցույց է տալիս, թե տվյալ ժամանակի մշակութային և տեղեկատվական հաստատությունները որ անձանց, իրադարձությունների և հոբելյանների նկատմամբ էին կարևորում հանրային ուշադրությունը։ Այդ պատճառով նման օրացույցները հետագայում կարող են ուսումնասիրվել նաև որպես իրենց ստեղծման ժամանակաշրջանի մշակութային քաղաքականության և հիշողության կազմակերպման օժանդակ աղբյուրներ։ Տեղեկատուի բովանդակությունը կարող է ընդգրկել ինչպես Հայաստանի և հայ մշակույթի հետ կապված տարեթվեր, այնպես էլ համաշխարհային պատմության, գրականության, արվեստի և գիտության կարևոր իրադարձություններ։ Այս լայն ընդգրկումը թույլ է տալիս հիշարժան ամսաթվերը դիտարկել ազգային և համաշխարհային մշակութային գործընթացների փոխկապակցվածության մեջ։ Գրադարանային տեսանկյունից հրատարակությունը կարող է օգտագործվել նաև համապատասխան գրականության ընտրության և մատենագիտական սպասարկման համար։ Օրինակ՝ որևէ գրողի, գիտնականի կամ պատմական իրադարձության տարելիցի կապակցությամբ գրադարանը կարող է տեղեկատուի տվյալների հիման վրա որոնել իր ֆոնդում առկա համապատասխան գրքերը, հոդվածներն ու այլ նյութերը և դրանց հիման վրա կազմել թեմատիկ ցուցադրություն։ Այսպիսով, օրացույցը գործում է որպես կապող օղակ՝ հիշարժան ամսաթվի և այդ ամսաթվին նվիրված տեղեկատվական ռեսուրսների միջև։ Հրատարակության պատմամշակութային նշանակությունն այն է, որ այն այսօր կարող է օգտագործվել նաև 1970-ականների խորհրդահայ գրադարանային և տեղեկատվական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես էին կազմակերպվում ընթացիկ մշակութային տեղեկատվության տարածումը և հիշարժան ամսաթվերի հանրայնացումը նախաթվայնացման ժամանակաշրջանում, երբ նման տեղեկատուները կարևոր դեր էին կատարում գրադարանային և կրթական աշխատանքի կազմակերպման մեջ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է բնութագրել որպես 1975 թվականի հունվար–մարտ ամիսների պատմական, մշակութային, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող տարեթվերի գործնական տեղեկատու։ Այն միաժամանակ ծառայում է որպես ժամանակագրական ուղեցույց, գրադարանային-մատենագիտական աշխատանքի օժանդակ միջոց և մշակութային միջոցառումների պլանավորման աղբյուր՝ հնարավորություն տալով համակարգված կերպով ներկայացնել և հանրայնացնել տվյալ ժամանակահատվածի կարևոր հոբելյաններն ու հիշարժան իրադարձությունները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է շուկայական տնտեսության մեջ գնագոյացման մեխանիզմներին, դրա տեսական հիմքերին և գործնական կիրառմանը՝ ներկայացնելով, թե ինչպես ձևավորվում են ապրանքների և ծառայությունների արժեքները, ինչ գործոններ են ազդում դրանց վրա և ինչպես կարող են ձեռնարկությունները և սպառողները օգտվել արդյունավետ գնագոյացման ռազմավարություններից։ Գրքում մանրամասնորեն քննարկվում են շուկայի առաջարկի և պահանջարկի օրենքները, մրցակցային և մոնոպոլային պայմաններում գնային քաղաքականության տարբեր մեթոդներ, գների ձևավորման գործընթացների տեսակները և դրանք կարգավորող տնտեսական գործիքները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև գնային ինդեքսների հաշվարկին, գնային իրավիճակի վերլուծությանը, շուկայի դինամիկայի կանխատեսմանը և գնագոյացման ազդեցությանը տնտեսության տարբեր ոլորտներում՝ ներառյալ արտադրություն, ծառայություններ և առևտուր։ Աշխատությունը կարևորում է գների էկոնոմիկ վերլուծությունը որպես կառավարման և ռազմավարական որոշումներ կայացնելու անհրաժեշտ գործիք, ընդգծում է ֆինանսական ու բիզնեսային գործընթացներում գնագոյացման ճիշտ կիրառման կարևորությունը և համատեղում տեսական և գործնական մոտեցումները՝ ընթերցողին տրամադրելով շուկայական տնտեսության շինարար ու արդյունավետ պատկերացում։ Գիրքը օգտակար է տնտեսագիտությամբ հետաքրքրված ուսանողների, մասնագետների և բիզնեսի ներկայացուցիչների համար՝ նպաստելով գիտելիքների խորացմանը և գործնական հմտությունների ձևավորմանը գնագոյացման ոլորտում։

Այլ առարկաներ

Օղակաձև կառուցվածքով ցանցերը (ring topology) համակարգչային ցանցերի կազմակերպման ձևերից են, որտեղ յուրաքանչյուր հանգույց (համակարգիչ կամ սարք) միացված է երկու հարևան հանգույցների հետ՝ ձևավորելով փակ օղակ։ Տվյալները այս կառուցվածքում փոխանցվում են հաջորդականությամբ՝ մեկ ուղղությամբ կամ երկկողմանի ռեժիմով՝ կախված ցանցի կազմակերպումից։ Օղակաձև ցանցերի հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ յուրաքանչյուր հանգույց մասնակցում է տվյալների փոխանցման գործընթացին, քանի որ ստացված տեղեկատվությունը փոխանցում է հաջորդ հանգույցին մինչև այն հասնի նպատակակետին։ Այս կառուցվածքը կարող է լինել միակողմանի, երբ տվյալները շարժվում են միայն մեկ ուղղությամբ, կամ երկկողմանի, երբ դրանք կարող են շարժվել երկու ուղղություններով՝ ապահովելով ավելի մեծ հուսալիություն։ Օղակաձև ցանցերի առավելություններից է տվյալների փոխանցման համեմատաբար կայուն և կանխատեսելի ընթացքը, քանի որ յուրաքանչյուր հանգույց ունի իր հերթականությունը և չկա կենտրոնական կառավարման անհրաժեշտություն, ինչը նվազեցնում է բեռնվածության հավանականությունը։ Բացի այդ, այս կառուցվածքում հեշտ է վերահսկել և կառավարել տվյալների հոսքը, քանի որ յուրաքանչյուր հանգույց ունի հստակ տեղ և դեր ցանցում։ Սակայն օղակաձև ցանցերն ունեն նաև որոշ թերություններ։ Օրինակ՝ եթե որևէ հանգույց կամ կապ խափանվում է, դա կարող է խանգարել ամբողջ ցանցի աշխատանքին, հատկապես միակողմանի օղակների դեպքում։ Չնայած որոշ համակարգերում օգտագործվում են լրացուցիչ մեխանիզմներ՝ այդ խնդիրը մեղմելու համար, այնուամենայնիվ ցանցի կայունությունը կախված է յուրաքանչյուր առանձին տարրի աշխատանքից։ Օղակաձև կառուցվածքը լայն կիրառություն ունի որոշ տեղական ցանցերում և մասնագիտացված համակարգերում, որտեղ կարևոր է տվյալների կարգավորված և հերթական փոխանցումը։ Ժամանակակից տեխնոլոգիաների զարգացման հետ միասին օղակաձև ցանցերը հաճախ փոխարինվում են ավելի ճկուն և արագագործ կառուցվածքներով, սակայն դրանք շարունակում են ունենալ տեսական և ուսումնական կարևոր նշանակություն ցանցերի կազմակերպման սկզբունքները հասկանալու համար։ Այսպիսով, օղակաձև կառուցվածքով ցանցերը հանդիսանում են ցանցային տոպոլոգիայի կարևոր տեսակ, որը բնութագրվում է պարզ կառուցվածքով, հերթական տվյալների փոխանցմամբ և որոշ սահմանափակումներով՝ կապված հուսալիության և ընդարձակելիության հետ։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում երիտասարդների հանցավորության կրիմինոլոգիական բնութագրի, դրա առաջացման պատճառների, զարգացման միտումների և կանխարգելման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է երիտասարդների շրջանում հանցավոր վարքագծի տարածվածության առանձնահատկությունները, սոցիալական, տնտեսական, հոգեբանական և ընտանեկան գործոնների ազդեցությունը, ինչպես նաև կրթական, մշակութային և իրավական միջավայրի դերը իրավախախտումների ձևավորման գործընթացում։ Քննարկվում են երիտասարդ հանցագործների սոցիալ-ժողովրդագրական բնութագրերը, առավել տարածված հանցատեսակները, կրկնահանցավորության ռիսկերը և դրանց վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանցավորության կանխարգելման պետական և հասարակական մեխանիզմներին, իրավական դաստիարակության, սոցիալական ինտեգրման, վերասոցիալականացման և երիտասարդների հետ իրականացվող կանխարգելիչ ծրագրերի արդյունավետությանը։ Հետազոտությունը համադրում է կրիմինոլոգիական տեսությունները, վիճակագրական տվյալների վերլուծությունը և գործնական դիտարկումները՝ ներկայացնելով առաջարկություններ երիտասարդների շրջանում հանցավորության նվազեցման և քրեական քաղաքականության կատարելագործման ուղղությամբ։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, կրիմինոլոգների, իրավապահ մարմինների աշխատակիցների, սոցիոլոգների, սոցիալական աշխատողների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և երիտասարդական քաղաքականության ու հանցավորության կանխարգելման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի վարչական կազմակերպման, իրավական կարգավիճակի և նախարարական համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը 387 թվականից մինչև VII դարի 30-ական թվականներն ընդգրկող ժամանակաշրջանում։ Քննության են առնվում երկրի վարչատարածքային բաժանման սկզբունքները, կառավարման ձևերը և հայկական իշխանական տների դերակատարությունը քաղաքական ու հասարակական հարաբերություններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախարարական տների իրավական դիրքին, նրանց ժառանգական իրավունքներին, հողատիրական հարաբերություններին և կենտրոնական ու տեղական կառավարման համակարգերում ունեցած գործառույթներին։ Վերլուծվում են Հայաստանի իրավական և վարչական կարգավիճակի փոփոխությունները տարածաշրջանում ընթացող քաղաքական գործընթացների և արտաքին տերությունների ազդեցության համատեքստում։ Քննարկվում են նաև նախարարական համակարգի ներքին կառուցվածքը, իշխանական տների փոխհարաբերությունները և դրանց ազդեցությունը երկրի կառավարման ու հասարակական կազմակերպման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու վաղ միջնադարյան Հայաստանի պետական-քաղաքական և վարչական զարգացման առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, միջնադարագիտության, պատմական իրավագիտության և պետական կառավարման պատմության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։