Ազգային հարցն արդի էտապում: Գրականության հանձնարարական ցանկ

Լրագրություն

Աշխատությունը նվիրված է 1988–1995 թվականների հայ մամուլում միֆաստեղծման երևույթի, դրա ձևավորման մեխանիզմների և հասարակական հաղորդակցության մեջ ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական, հասարակական և մշակութային վերափոխումների պայմաններում մամուլի լեզվի, թեմատիկ ուղղությունների և տեղեկատվության ներկայացման առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով մամուլում ձևավորվում և տարածվում են խորհրդանշական պատկերներ, պատմական ու քաղաքական մեկնաբանություններ, հավաքական ինքնության մասին պատկերացումներ և հասարակական ընկալումների վրա ազդող կայուն պատմույթներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, հասարակական փոփոխությունների, պատերազմի, անկախության և պետականաշինության թեմաների մեդիա ներկայացմանը։ Դիտարկվում են հրապարակումների լեզվական և ոճական միջոցները, կրկնվող գաղափարներն ու խորհրդանիշները, կերպարների կառուցման սկզբունքները և իրադարձությունների մեկնաբանման եղանակները։ Քննարկվում է փաստական տեղեկատվության, հրապարակախոսական մեկնաբանության և խորհրդանշական ներկայացումների փոխհարաբերությունը՝ մամուլի նյութերում միֆաստեղծման առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Կարևորվում է տարբեր պարբերականների նյութերի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով դրանց գաղափարական, հասարակական և տեղեկատվական ուղղվածության տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև մամուլի ազդեցությանը հասարակական կարծիքի, պատմական հիշողության և նոր քաղաքական ու մշակութային ինքնության ձևավորման գործընթացների վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս մամուլի նյութերը դիտարկել ոչ միայն որպես ժամանակաշրջանի տեղեկատվական աղբյուր, այլև որպես հասարակական պատկերացումների և խորհրդանշական իմաստների ձևավորման կարևոր միջավայր։ Այն կարող է օգտակար լինել լրագրության, մեդիա ուսումնասիրությունների, հայ մամուլի պատմության, սոցիոլոգիայի, մշակութաբանության և հաղորդակցության ոլորտների հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Հրատարակությունը բուսական աշխարհին նվիրված գրականության հանձնարարական ցանկ է, որը նպատակ ունի ընթերցողներին ուղղորդել բույսերի, դրանց բազմազանության, կառուցվածքի, կենսագործունեության, տարածվածության և բնության մեջ ունեցած նշանակության վերաբերյալ համապատասխան գրականության ընտրության հարցում։ Ցանկը կարող է ներառել բուսաբանությանը և բուսական աշխարհին առնչվող գիտահանրամատչելի, ուսումնական, մասնագիտական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ՝ ընթերցողների տարբեր տարիքային և գիտելիքային մակարդակներին համապատասխան։ Նյութերի ընտրությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ բույսերի հիմնական խմբերին, դրանց առանձնահատկություններին, աճի և զարգացման պայմաններին, բազմացման եղանակներին, շրջակա միջավայրի հետ փոխհարաբերություններին և էկոհամակարգերում ունեցած դերին։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև Հայաստանի բուսական աշխարհի վերաբերյալ աղբյուրները, որոնք ընթերցողին հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տեղական բուսատեսակների բազմազանությունը, տարածման առանձնահատկությունները, հազվագյուտ և պահպանության կարիք ունեցող տեսակները։ Գրականության հանձնարարական ցանկի գործնական նշանակությունն այն է, որ այն հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և նպաստում թեմատիկ ընթերցանության կազմակերպմանը՝ հատկապես գրադարաններում, դպրոցներում և կրթական այլ հաստատություններում։ Այն կարող է օգտագործվել բնագիտական թեմաներով ցուցահանդեսների, գրականության տեսությունների, ընթերցանության կազմակերպման, բնապահպանական միջոցառումների և ճանաչողական աշխատանքների նախապատրաստման ընթացքում։ Հրատարակությունը միաժամանակ նպաստում է բնության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը և բուսական աշխարհի պահպանության կարևորության գիտակցմանը՝ գրականության միջոցով ընթերցողին ներկայացնելով բույսերի գիտական, բնապահպանական, տնտեսական և մշակութային նշանակությունը։ Ցանկը կարող է օգտակար լինել աշակերտների, ուսանողների, ուսուցիչների, գրադարանավարների, բնագիտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և բուսաբանության վերաբերյալ լրացուցիչ գիտելիքներ ձեռք բերել ցանկացող անձանց համար՝ ծառայելով որպես թեմատիկ գրականության ընտրության և ինքնուրույն ուսումնասիրության հարմար ուղեցույց։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է պետության տնտեսական դերի տեսական հիմքերի և գործնական դրսևորումների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով անցումային տնտեսություն ունեցող երկրներին։ Հետազոտության շրջանակում պետության մասնակցությունը տնտեսական գործընթացներին դիտարկվում է որպես շուկայական մեխանիզմների, հասարակական շահերի և տնտեսական զարգացման նպատակների միջև հավասարակշռություն ապահովող կարևոր գործոն։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են պետության տնտեսական դերի վերաբերյալ հիմնական տեսական մոտեցումները, պետական կարգավորման անհրաժեշտության հիմնավորումները և տնտեսության կառավարման տարբեր մոդելների առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են շուկայի ինքնակարգավորման հնարավորությունները և սահմանափակումները, շուկայի ձախողումների պայմաններում պետական միջամտության անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև պետության կողմից մրցակցային միջավայրի, մակրոտնտեսական կայունության և սոցիալական պաշտպանության ապահովման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անցումային երկրների տնտեսական վերափոխումներին, որոնց ընթացքում կենտրոնացված կառավարման համակարգից անցումը շուկայական տնտեսության ուղեկցվում է սեփականության հարաբերությունների փոփոխությամբ, ինստիտուցիոնալ վերակազմավորմամբ, մասնավորեցմամբ, ֆինանսական և հարկային համակարգերի բարեփոխմամբ և տնտեսական կառավարման նոր մեխանիզմների ձևավորմամբ։ Աշխատությունը ուսումնասիրում է այդ գործընթացներում պետության դերակատարության փոփոխությունը և այն խնդիրները, որոնք առաջանում են պետական կարգավորման չափի, ձևերի ու արդյունավետության ընտրության ժամանակ։ Վերլուծության կարևոր ուղղություններից են պետական տնտեսական քաղաքականության հիմնական գործիքները՝ հարկաբյուջետային և դրամավարկային քաղաքականությունը, պետական ներդրումները, սոցիալական ծրագրերը, արտաքին տնտեսական կարգավորումը, արդյունաբերական և կառուցվածքային քաղաքականությունը։ Քննարկվում է նաև պետական ինստիտուտների որակի, իրավական համակարգի, սեփականության իրավունքների պաշտպանության, կոռուպցիայի կանխարգելման և տնտեսական մրցակցության ապահովման ազդեցությունը անցումային տնտեսությունների զարգացման վրա։ Աշխատությունը անդրադառնում է պետության և մասնավոր հատվածի փոխհարաբերություններին՝ ցույց տալով, որ արդյունավետ տնտեսական քաղաքականությունը կարող է հիմնված լինել ոչ թե շուկայական մեխանիզմների լիակատար փոխարինման, այլ դրանց արդյունավետ աշխատանքի համար անհրաժեշտ ինստիտուցիոնալ և կարգավորող միջավայրի ձևավորման վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում են պետական միջամտության հնարավոր բացասական հետևանքները, այդ թվում՝ վարչարարական ծանրաբեռնվածությունը, ռեսուրսների ոչ արդյունավետ բաշխումը, շուկայական ազդակների խաթարումը և պետական կառավարման ձախողումների առաջացման վտանգը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համադրել տնտեսական տեսության տարբեր մոտեցումներ և անցումային երկրների գործնական փորձը՝ բացահայտելով պետության տնտեսական դերի արդյունավետ սահմանման և իրականացման պայմանները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և անցումային տնտեսությունների զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Փիլիսոփայություն

Բարոյագիտություն. մեթոդներ, տեսություններ և խնդիրներ աշխատությունը բարոյագիտության հիմնարար հարցերին նվիրված ուսումնական և գիտատեսական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է էթիկայի հիմնական մեթոդաբանական մոտեցումները, բարոյական արժեքների ձևավորման տեսությունները և մարդկային վարքի գնահատման փիլիսոփայական հիմքերը, այն ուսումնասիրում է բարու և չարի, պարտքի, պատասխանատվության, ազատ կամքի և բարոյական ընտրության խնդիրները տարբեր փիլիսոփայական դպրոցների տեսանկյունից՝ սկսած դասական էթիկայից մինչև ժամանակակից նորմատիվ և կիրառական էթիկայի մոտեցումներ, միաժամանակ վերլուծում է հասարակական հարաբերություններում բարոյականության դերը, մասնագիտական էթիկայի պահանջները և արժեքային համակարգերի փոփոխությունները ժամանակակից աշխարհում, գիրքը նաև ներկայացնում է կոնկրետ խնդիրների քննարկումներ և վերլուծական օրինակներ, որոնք օգնում են զարգացնել քննադատական մտածողություն և բարոյական դատողությունների հիմնավորվածություն ինչպես ակադեմիական, այնպես էլ գործնական մակարդակներում։

Իրավաբանություն

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մարդու իրավունքների պաշտպանության եվրոպական համակարգում դատական պաշտպանության արդի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում անձի հիմնարար իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության իրավական մեխանիզմները, անհատական գանգատների ներկայացման և քննության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև միջազգային դատական պաշտպանության և ներպետական իրավական համակարգերի փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդար դատաքննության, անձնական և ընտանեկան կյանքի հարգման, խոսքի ազատության, սեփականության պաշտպանության, խտրականության արգելքի և այլ հիմնարար իրավունքների ապահովման հետ կապված խնդիրներին։ Վերլուծվում են գանգատների ընդունելիության չափանիշները, ներպետական իրավական պաշտպանության միջոցների սպառման պահանջը, դատական քննության ընթացակարգային առանձնահատկությունները և ընդունված վճիռների կատարման նշանակությունը։ Քննարկվում են նաև նախադեպային իրավունքի զարգացման միտումները, պետությունների պարտավորությունները և ազգային օրենսդրության ու իրավակիրառ պրակտիկայի վրա միջազգային դատական որոշումների ազդեցության հարցերը։ Կարևորվում է մարդու իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության, իրավական որոշակիության և պետությունների ստանձնած միջազգային պարտավորությունների միջև փոխկապակցվածությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, փաստաբանների, դատավորների, մարդու իրավունքների ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Վալյուտային կուրսը արտարժույթի այն գինն է, որով մեկ երկրի դրամական միավորը փոխանակվում է մյուս երկրի արժույթի հետ և այն ձևավորվում է միջազգային շուկաներում առաջարկի ու պահանջարկի, տնտեսական կայունության, տոկոսադրույքների և քաղաքական գործոնների ազդեցությամբ։ Տոկոսադրույքների պարիտետը տնտեսական տեսություն է, որը բացատրում է կապը երկու երկրների տոկոսադրույքների և նրանց արժույթների փոխարժեքների միջև՝ ցույց տալով, որ ներդրողները չեն կարող երկարաժամկետ շահ ստանալ միայն տոկոսադրույքների տարբերություններից՝ առանց փոխարժեքային ռիսկի հաշվի առնելու։ Ֆիշերի էֆեկտը նկարագրում է անվանական տոկոսադրույքի, իրական տոկոսադրույքի և սպասվող գնաճի միջև կապը՝ ընդգծելով, որ անվանական տոկոսադրույքը հավասար է իրական տոկոսադրույքին գումարած սպասվող գնաճը, ինչը կարևոր է դրամավարկային քաղաքականության և ներդրումային որոշումների համար։ Գնողունակության պարիտետը տնտեսական սկզբունք է, ըստ որի տարբեր երկրների արժույթների փոխարժեքները երկարաժամկետում պետք է հավասարակշռվեն այնպես, որ նույն ապրանքային զամբյուղը տարբեր երկրներում ունենա համարժեք գին՝ հաշվի առնելով գնաճի մակարդակները և շուկաների արդյունավետությունը։