Ազգային ժողովի արձանագրություններ, 13-րդ նիստ

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ինֆրակարմիր տիրույթում աշխատող միկրոկոնտրոլերով կառավարվող ռադիոմետրիկ համակարգի մշակմանը և հետազոտմանը։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է նախագծել չափիչ համակարգ, որը կարող է ինֆրակարմիր ճառագայթումը հայտնաբերել, չափել և մշակել ստացված ազդանշանը՝ օգտագործելով միկրոկոնտրոլերային կառավարման և թվային մշակման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են ինֆրակարմիր ճառագայթման ֆիզիկական առանձնահատկությունները, ռադիոմետրիկ չափումների սկզբունքները, ճառագայթման ընդունիչների և էլեկտրոնային հանգույցների աշխատանքի մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի կառուցվածքային սխեմայի մշակմանը, սենսորների և ընդունիչների ընտրությանը, ազդանշանի ուժեղացման ու նախնական մշակման հանգույցներին, անալոգաթվային փոխակերպմանը և միկրոկոնտրոլերի միջոցով ստացված տվյալների մշակմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև չափման ճշտության վրա ազդող գործոնները, այդ թվում՝ շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանը, ֆոնային ճառագայթումը, էլեկտրոնային աղմուկը, ընդունիչի զգայունությունը և համակարգի տրամաչափման առանձնահատկությունները։ Կարևոր խնդիր է չափիչ համակարգի ծրագրային ապահովման մշակումը, որը պետք է ապահովի տվյալների հավաքագրումը, մշակումը, ցուցադրումը և անհրաժեշտության դեպքում կառավարման ազդանշանների ձևավորումը։ Հետազոտության ընթացքում գնահատվում են համակարգի հիմնական տեխնիկական բնութագրերը, աշխատանքի կայունությունը, չափման դինամիկ տիրույթը, զգայունությունը և հնարավոր սխալանքները։ Միկրոկոնտրոլերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս համակարգը դարձնել ավելի ճկուն, ավտոմատացված և հարմարեցվող՝ միաժամանակ նվազեցնելով առանձին կառավարման հանգույցների քանակը։ Մշակված մոտեցումը կարող է կիրառվել ջերմային ճառագայթման չափման, տեխնիկական ախտորոշման, գիտական փորձարարական սարքավորումների, արդյունաբերական վերահսկողության և ինֆրակարմիր ճառագայթման այլ չափիչ խնդիրների լուծման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է ռադիոմետրիկ չափումների, ինֆրակարմիր տեխնոլոգիաների, էլեկտրոնիկայի և ներկառուցված համակարգերի սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել չափման արդյունավետ, ավտոմատացված և տեխնիկապես հուսալի համակարգ։

Գրականություն

Ժողովածուն ընդգրկում է միջազգային գիտաժողովի զեկուցումներ՝ նվիրված հայկական «Սասնա ծռեր» էպոսին և համաշխարհային էպիկական ժառանգության մեջ դրա ունեցած տեղին։ Հայկական ժողովրդական էպոսը ազգային բանավոր մշակույթի կարևորագույն ստեղծագործություններից է, որն արտացոլում է ժողովրդի պատմական հիշողությունը, աշխարհընկալումը, բարոյական պատկերացումները և հերոսական իդեալները։ Էպոսի կենտրոնում Սասնա հերոսների սերունդների պատմություններն են, որոնց միջոցով ներկայացվում են հայրենիքի պաշտպանության, ազատության, արդարության, քաջության, ընտանիքի և համայնքի հանդեպ պատասխանատվության գաղափարները։ Ստեղծագործության բանավոր փոխանցման ավանդույթը, տարբեր պատումների առկայությունը, լեզվական ու պատկերային առանձնահատկությունները այն դարձնում են բանագիտության և գրականագիտության կարևոր ուսումնասիրության առարկա։ Ժողովածուի թեմատիկ ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս «Սասնա ծռերը» դիտարկելու համաշխարհային էպիկական ժառանգության համեմատական համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով հերոսական պատումների ընդհանուր հատկանիշներին, ազգային առանձնահատկություններին, սյուժետային մոտիվներին և կերպարային համակարգերին։ Համեմատական ուսումնասիրությունը կարևոր է տարբեր ժողովուրդների էպիկական ավանդույթների միջև նմանություններն ու տարբերությունները բացահայտելու, բանավոր ստեղծագործության տարածման և պահպանման ուղիները հասկանալու համար։ Գիտաժողովի զեկուցումների ձևաչափը միավորում է տարբեր հետազոտական մոտեցումներ և գիտական դիտարկումներ՝ նպաստելով էպոսի բազմակողմանի մեկնաբանությանը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև բանավոր ժառանգության պահպանման և հանրահռչակման տեսանկյունից, քանի որ էպոսի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորությամբ ճանաչելու հայկական մշակութային հիշողությունը և դրա կապերը համաշխարհային մշակութային գործընթացների հետ։ Ժողովածուն կարող է օգտակար լինել բանագետներին, գրականագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, համեմատական էպոսագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին և հայ ժողովրդական ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Այն արժեքավոր գիտական նյութ է հայկական էպոսի ուսումնասիրության պատմության և համաշխարհային էպիկական ավանդույթների հետ դրա առնչությունների հետազոտման համար։

Լեզվաբանություն

1864 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ «Արևելյան համազգային» տպարանում հրատարակված այս՝ 140 էջից բաղկացած աշխատությունը վերաբերում է հայերենի քերականության ուսուցմանը։ Վերնագիրը մատնանշում է լեզվական գիտելիքների փոխանցման և հայերենի քերականական կառուցվածքի ուսումնասիրման կրթական նպատակը։ XIX դարում հայերենով կրթության զարգացումը կարևոր նշանակություն ուներ գրագիտության տարածման, գրավոր խոսքի կատարելագործման և մայրենի լեզվի պահպանման գործում։ Այդ ժամանակաշրջանի քերականական ձեռնարկները սովորաբար նախատեսված էին սովորողներին լեզվի կառուցվածքին ծանոթացնելու, քերականական կանոնները բացատրելու և ճիշտ գրավոր ու բանավոր խոսքի ձևավորմանը նպաստելու համար։ Նման աշխատություններում կարող էին ուսումնասիրվել խոսքի մասերը, բառերի կազմությունն ու փոփոխությունը, հոլովումը, խոնարհումը, նախադասության կառուցվածքը, ուղղագրական կանոնները և լեզվական այլ երևույթներ։ Սակայն տվյալ գրքի վերնագիրը չի հստակեցնում՝ այն հիմնականում ներկայացնում է հայերենի քերականական տեսությո՞ւնը, նախատեսված է գործնական վարժությունների համա՞ր, թե՞ համադրում է երկու մոտեցումները։ Ուստի նշված թեմաները հնարավոր բովանդակային ուղղություններ են, այլ ոչ թե հաստատված բաժինների ցանկ։ Կոստանդնուպոլիսը XIX դարում հայ կրթական և հրատարակչական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ տպագրվում էին լեզվական ձեռնարկներ, դպրոցական դասագրքեր և ազգային կրթության զարգացմանն ուղղված այլ աշխատություններ։ Այս գիրքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ քերականագիտական մտքի, հայալեզու կրթության պատմության և XIX դարի դպրոցական գրականության ուսումնասիրության համար։ Դրա հեղինակային պատկանելությունը, քերականական մոտեցումը և կոնկրետ ուսումնական նշանակությունը ճշտելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել բնագիրը կամ գրքի նախաբանը։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի քաղաքի տարածքում ձյան ծածկույթի երկրաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ որպես մթնոլորտային աղտոտվածության և շրջակա միջավայրի վիճակի գնահատման կարևոր ցուցանիշի։ Հեղինակը ներկայացնում է ձյան նմուշների հավաքման և լաբորատոր վերլուծության արդյունքները՝ բացահայտելով դրանցում կուտակված քիմիական տարրերի, ծանր մետաղների և այլ աղտոտիչների տարածական բաշխման օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրության մեջ գնահատվում է արդյունաբերական ձեռնարկությունների, ավտոմոբիլային երթևեկության և այլ մարդածին աղբյուրների ազդեցությունը քաղաքի տարբեր հատվածների երկրաքիմիական ֆոնի վրա, ինչպես նաև քննարկվում են աղտոտման հնարավոր բնապահպանական և առողջապահական հետևանքները։ Գիրքը կարևոր տեղեկություններ է տրամադրում Երևանի էկոլոգիական վիճակի գնահատման, մթնոլորտային նստվածքների մոնիթորինգի և շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտում գիտական հետազոտությունների ու գործնական միջոցառումների մշակման համար։

Գրականություն

Գիտական ժողովածուն ներկայացնում է Ռուսաստանի Դաշնությունում բնակվող հայերի բանավոր ավանդույթի պահպանված նմուշները՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Դոնի Ռոստովի և Պյատիգորսկի հայկական համայնքներին։ Այն կարևոր նյութ է տրամադրում սփյուռքահայության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության, բանավոր հիշողության և ավանդույթների սերնդեսերունդ փոխանցման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Բանավոր ավանդույթը դիտարկվում է որպես համայնքային ինքնության պահպանման կարևոր միջոց, որի միջոցով փոխանցվում են պատմական հիշողությունը, ծագման մասին պատկերացումները, ընտանեկան պատմությունները, ժողովրդական հավատալիքները, սովորույթներն ու մշակութային արժեքները։ Տեղային միջավայրերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են հայկական բանահյուսական ձևերը պահպանվում տարբեր հասարակական և լեզվամշակութային պայմաններում, ինչպես են փոխազդում շրջապատող մշակույթների հետ և ինչ փոփոխություններ են կրում ժամանակի ընթացքում։ Ժողովածուում ներկայացված բանավոր նյութերը արժեքավոր սկզբնաղբյուրներ են համայնքների պատմության, ինքնության, հիշողության և մշակութային շարունակականության ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը նշանակալի է նաև հայկական սփյուռքի բանահյուսական ժառանգության հավաքման, գրանցման և գիտական շրջանառության տեսանկյունից։ Այն օգտակար է բանագետների, ազգագրագետների, հայագետների, սփյուռքագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների և հայկական ավանդական մշակույթով հետաքրքրվողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատանքը նվիրված է առևտրային բանկի կապիտալի ձևավորման և գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում բանկի կապիտալի՝ որպես ֆինանսական կայունության, ռիսկերի կլանման, վարկավորման ընդլայնման և բանկային գործունեության շարունակականության ապահովման հիմնական գործոնի ուսումնասիրությունն է։ Բանկային կապիտալը կարևոր դեր ունի ոչ միայն բանկի սեփական ֆինանսական հնարավորությունների ձևավորման, այլև ավանդատուների և այլ պարտատերերի շահերի պաշտպանության, հնարավոր կորուստների ծածկման և բանկի նկատմամբ վստահության պահպանման գործում։ ՀՀ-ում բանկերի կապիտալի նկատմամբ սահմանվում են կարգավորող պահանջներ, իսկ կապիտալի համարժեքությունը գնահատվում է հիմնական և ընդհանուր կապիտալի ու ռիսկով կշռված ակտիվների հարաբերակցության միջոցով։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել բանկային կապիտալի տնտեսական էությունը, կառուցվածքը և ձևավորման աղբյուրները։ Կապիտալի հիմնական բաղադրիչները կարող են ձևավորվել բաժնետերերի ներդրումներից, թողարկված բաժնետոմսերից, կուտակված շահույթից և այլ կապիտալային տարրերից։ Հետազոտության կարևոր խնդիր է տարբեր աղբյուրների հարաբերակցության գնահատումը և դրանց ազդեցության ուսումնասիրությունը բանկի ֆինանսական կայունության ու շահութաբերության վրա։ Սեփական միջոցների բավարար մակարդակը բանկին հնարավորություն է տալիս ընդլայնել ակտիվային գործառնությունները, ներգրավել նոր հաճախորդներ և մեծացնել վարկավորման ծավալները՝ միաժամանակ պահպանելով ռիսկերի նկատմամբ անհրաժեշտ պաշտպանական բուֆերը։ ՀՀ բանկային համակարգի առանձնահատկությունների ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր է դիտարկել նաև կարգավորող միջավայրը։ ՀՀ Կենտրոնական բանկը բանկերի համար սահմանում է կապիտալի համարժեքության նվազագույն պահանջներ և դրանցից բարձր լրացուցիչ շեմեր, որոնք նպատակ ունեն ուժեղացնելու բանկերի դիմակայունությունը տարբեր տնտեսական և ֆինանսական ցնցումների նկատմամբ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև բանկի կապիտալի գնահատման մեթոդաբանությանը։ Կապիտալի գնահատումը չի սահմանափակվում դրա բացարձակ մեծության որոշմամբ․ անհրաժեշտ է ուսումնասիրել դրա հարաբերակցությունը ռիսկով կշռված ակտիվներին, բանկի ակտիվների կառուցվածքին, պարտավորություններին, շահույթին և հնարավոր կորուստներին։ Այս համատեքստում կապիտալի համարժեքության ցուցանիշը կարևոր գործիք է, քանի որ ցույց է տալիս, թե որքանով է բանկի կապիտալը բավարար իր ստանձնած ռիսկերի հնարավոր հետևանքները կլանելու համար։ ՀՀ-ում ընդհանուր կապիտալի նվազագույն չափը ներկայում սահմանված է 30 միլիարդ դրամ, իսկ կապիտալի համարժեքության կարգավորումը ներառում է առաջին մակարդակի հիմնական և ընդհանուր կապիտալի նկատմամբ պահանջներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բանկի կապիտալի և ռիսկերի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Բանկի ակտիվների աճը, հատկապես վարկային պորտֆելի ընդլայնումը, սովորաբար մեծացնում է ռիսկով կշռված ակտիվների ծավալը և համապատասխանաբար պահանջում է կապիտալի համարժեք մակարդակի պահպանում։ Եթե կապիտալի աճը չի համընթաց ակտիվների և ռիսկերի աճին, կարող է նվազել կապիտալի համարժեքության ցուցանիշը և մեծանալ ֆինանսական խոցելիությունը։ Այդ պատճառով կապիտալի կառավարումը պետք է իրականացվի բանկի ռազմավարական պլանավորման և ռիսկերի կառավարման համակարգի հետ սերտ կապի մեջ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև կապիտալի շահութաբերության և բավարարության միջև առկա հակասությունները։ Կապիտալի չափազանց բարձր մակարդակը կարող է բարձրացնել բանկի կայունությունը, սակայն միաժամանակ կարող է նվազեցնել սեփական կապիտալի օգտագործման արդյունավետությունը և սահմանափակել շահութաբերության հնարավոր մակարդակը։ Հակառակ դեպքում՝ չափազանց ցածր կապիտալացումը կարող է բարձրացնել ռիսկայնությունը և սահմանափակել բանկի դիմակայունությունը կորուստների նկատմամբ։ Հետևաբար արդյունավետ կապիտալային քաղաքականության նպատակն է գտնել կայունության, ռիսկերի և շահութաբերության միջև օպտիմալ հարաբերակցություն։ Հետազոտությունը կարող է ներառել ՀՀ առևտրային բանկերի ֆինանսական ցուցանիշների համեմատական վերլուծություն՝ տարբեր ժամանակահատվածներում կապիտալի չափի, կառուցվածքի, կապիտալի համարժեքության և շահութաբերության փոփոխությունները բացահայտելու համար։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բանկերի կապիտալացման մակարդակի տարբերությունները և բացահայտելու այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են դրանց ֆինանսական կայունության առանձնահատկությունները։ ՀՀ առևտրային բանկերի կապիտալի համարժեքության վերաբերյալ ուսումնասիրություններում կիրառվում են նաև սթրես-թեստավորման սցենարներ, որոնց միջոցով գնահատվում է կապիտալի դիմակայունությունը վարկային պորտֆելի հնարավոր վատթարացման պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել շահույթի՝ որպես կապիտալի ձևավորման ներքին աղբյուրի դերին։ Բանկի կողմից ստացված և չբաշխված շահույթը կարող է ուղղվել կապիտալի ավելացմանը՝ դրանով մեծացնելով սեփական ֆինանսական բազան։ Այս մեխանիզմը հատկապես կարևոր է այն պայմաններում, երբ բանկը ցանկանում է ընդլայնել ակտիվային գործառնությունները՝ առանց արտաքին կապիտալի ներգրավման չափազանց մեծ կախվածության։ Միաժամանակ շահույթի բաշխման քաղաքականությունը պետք է հավասարակշռի բաժնետերերի եկամտի ակնկալիքները և բանկի կապիտալի հետագա ամրապնդման անհրաժեշտությունը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև լրացուցիչ կապիտալի ներգրավման խնդիրը։ Բանկը կարող է կապիտալը մեծացնել նոր բաժնետոմսերի թողարկման, սեփականատերերի լրացուցիչ ներդրումների կամ այլ թույլատրելի գործիքների միջոցով։ Սակայն նման քայլերի արդյունավետությունը կախված է շուկայական պայմաններից, ներդրողների հետաքրքրվածությունից, բանկի ֆինանսական վիճակից և կապիտալի ներգրավման արժեքից։ Հետևաբար կապիտալի ձևավորման յուրաքանչյուր աղբյուր պետք է գնահատվի ոչ միայն դրա ծավալի, այլև արժեքի և երկարաժամկետ ազդեցության տեսանկյունից։ Կարևոր է նաև կապիտալի կառավարման հակացիկլիկ մոտեցումը։ Տնտեսական վերելքի ժամանակ բանկերը կարող են ավելի արագ ընդլայնել վարկավորումը, մինչդեռ տնտեսական անկման պայմաններում աճում է վարկային կորուստների և կապիտալի նվազման վտանգը։ ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից կիրառվող կապիտալի լրացուցիչ շեմերի համակարգը հենց այդպիսի համակարգային ռիսկերի նկատմամբ բանկային համակարգի դիմակայունությունը բարձրացնելու նպատակ ունի։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է ՀՀ առևտրային բանկերի կապիտալի ձևավորման և գնահատման արդյունավետ մեխանիզմների բացահայտման մեջ։ Աշխատանքը կարող է առաջարկել կապիտալի կառավարման կատարելագործման ուղղություններ՝ կապիտալի կառուցվածքի օպտիմալացում, շահույթի վերաներդրման արդյունավետ քաղաքականություն, ռիսկերի ավելի ճշգրիտ գնահատում, կապիտալի բավարարության կանխատեսում, սթրես-թեստավորման կիրառում և տնտեսական ցիկլերի նկատմամբ կապիտալային բուֆերների ձևավորում։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը բանկի կապիտալը դիտարկում է որպես ոչ միայն հաշվապահական կամ կարգավորող ցուցանիշ, այլև բանկի ռազմավարական կառավարման առանցքային ռեսուրս։ Դրա ճիշտ ձևավորումն ու գնահատումը հնարավորություն են տալիս ապահովելու բանկի ֆինանսական կայունությունը, նվազեցնելու ռիսկերի նկատմամբ խոցելիությունը, ընդլայնելու վարկային գործունեությունը և պահպանելու մրցունակությունը ՀՀ ֆինանսական շուկայում։