Багаванская надпись 639 г. и другие армянские ктиторские надписи VII века

Իրավաբանություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է հեղինակային իրավունքի ոլորտում միջազգային իրավական նորմերի Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության մեջ ներդրման և կիրառման հիմնախնդիրներին։ Աշխատության կենտրոնում միջազգային հեղինակային իրավունքի սկզբունքների և ազգային իրավական համակարգի փոխհարաբերությունն է, ինչպես նաև այն իրավական ու գործնական մարտահրավերները, որոնք առաջանում են միջազգային չափանիշները Հայաստանի օրենսդրության մեջ ամրագրելու և արդյունավետորեն կիրառելու գործընթացում։ Քննարկվում են հեղինակային իրավունքի պաշտպանության հիմնական սկզբունքները, ստեղծագործությունների և դրանց հեղինակների իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմները, ինչպես նաև հեղինակային և հարակից իրավունքների իրականացման ու պաշտպանության հետ կապված իրավական հարաբերությունները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է միջազգային իրավական պահանջների և Հայաստանի օրենսդրական կարգավորումների համադրությունը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել առկա համապատասխանություններն ու բացերը և գնահատել ազգային իրավական մեխանիզմների արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի միջազգային համագործակցության, իրավական պաշտպանության միջոցների, հեղինակային իրավունքների խախտումների կանխարգելման և խախտված իրավունքների վերականգնման հարցերի դիտարկումը։ Աշխատությունը նաև հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են գլոբալիզացիան, թվային տեխնոլոգիաների զարգացումը և ստեղծագործական բովանդակության միջազգային շրջանառությունը փոխում հեղինակային իրավունքի պաշտպանության ավանդական մոտեցումները և ինչ նոր պահանջներ են առաջադրում ազգային օրենսդրությանը։ Ներկայացված վերլուծությունը կարող է հետաքրքրել իրավաբաններին, մտավոր սեփականության ոլորտի մասնագետներին, գիտնականներին, օրենսդիր և իրավակիրառ մարմինների ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև իրավագիտության ուսանողներին և հետազոտողներին։ Գիրքը արժեքավոր է հատկապես Հայաստանի իրավական համակարգի զարգացման, միջազգային իրավական չափանիշների ազգային օրենսդրության մեջ արդյունավետ ինտեգրման և հեղինակային իրավունքների ժամանակակից պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման խնդիրները ուսումնասիրելու տեսանկյունից։

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է եղևնու (Abies Mill.) յուղի կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը սիբիրախտի կանխարգելման և բուժման համատեքստում։ Հետազոտության հիմքում բուսական ծագման կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի նկատմամբ հետաքրքրությունն է և դրանց հնարավոր կիրառությունը վարակիչ հիվանդությունների դեմ պայքարում։ Աշխատանքում եղևնու յուղը դիտարկվում է որպես բարդ բաղադրությամբ բնական նյութ, որի բաղադրիչները կարող են օժտված լինել տարբեր կենսաբանական հատկություններով, այդ թվում՝ հակամանրէային և հակաբորբոքային ազդեցության հնարավոր դրսևորումներով։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է եղևնու յուղի քիմիական կազմի ընդհանուր բնութագրումը և դրա կենսաբանական ակտիվության վերաբերյալ տվյալների գնահատումը։ Քննարկվում է յուղի բաղադրության մեջ մտնող հիմնական ցնդող միացությունների նշանակությունը և դրանց հնարավոր ազդեցությունը միկրոօրգանիզմների ու հյուսվածքների վրա։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում բնական պատրաստուկների ակտիվության վրա ազդող գործոններին, քանի որ բուսական յուղերի հատկությունները կարող են փոփոխվել՝ կախված բուսական հումքի տեսակից, աճեցման պայմաններից, հավաքման ժամանակից, ստացման եղանակից և պահպանման պայմաններից։ Աշխատանքը սիբիրախտը դիտարկում է որպես լուրջ վարակիչ հիվանդություն, որի հարուցիչը Bacillus anthracis-ն է, և ուսումնասիրում է այն հնարավորությունները, որոնք կարող են առաջանալ բնական ծագման նյութերի կիրառմամբ հիվանդության կանխարգելման կամ բուժման լրացուցիչ մոտեցումների շրջանակում։ Հետազոտության մեջ կարևոր է տարբերակել գիտականորեն հիմնավորված հակամանրէային ակտիվությունը կլինիկական արդյունավետությունից, քանի որ լաբորատոր պայմաններում ստացված ազդեցությունը ինքնին դեռևս չի նշանակում, որ նյութը կարող է փոխարինել հաստատված բժշկական բուժմանը։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը կարող է ներառել եղևնու յուղի ազդեցության վերաբերյալ փորձարարական տվյալների, գրականության և տարբեր հետազոտական արդյունքների համադրական գնահատում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելման և բուժման հասկացությունների տարբերությանը։ Կանխարգելման տեսանկյունից կարող են քննարկվել այնպիսի նյութերի ուսումնասիրման հնարավորությունները, որոնք տեսականորեն կարող են ազդել վարակիչ գործոնի կենսունակության կամ փոխանցման գործընթացների վրա, մինչդեռ բուժական կիրառման դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել նյութի ազդեցությունը հիվանդության ընթացքի, հյուսվածքային փոփոխությունների և օրգանիզմի ընդհանուր վիճակի վրա։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև եղևնու յուղի հնարավոր հակաբորբոքային և վերականգնողական հատկություններին, որոնք կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել վարակային գործընթացին ուղեկցող հյուսվածքային վնասումների ուսումնասիրության ժամանակ։ Միաժամանակ ընդգծվում է անվտանգության հարցը, քանի որ եթերայուղերը կենսաբանորեն ակտիվ խտացված նյութեր են և սխալ կիրառման դեպքում կարող են առաջացնել անցանկալի ազդեցություններ, այդ թվում՝ մաշկի և լորձաթաղանթների գրգռում կամ ալերգիկ ռեակցիաներ։ Այդ պատճառով դրանց բժշկական կիրառման հնարավորությունները պետք է գնահատվեն համապատասխան նախակլինիկական և կլինիկական ուսումնասիրությունների հիման վրա։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ այն միավորում է դեղաբանական, բուսաբանական և մանրէաբանական մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով բնական ծագման նյութի հնարավոր կենսաբանական ազդեցությունները լուրջ վարակիչ հիվանդության համատեքստում։ Այն կարող է նպաստել բուսական հումքից ստացվող կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի հետագա ուսումնասիրմանը և դրանց կիրառական ներուժի գնահատմանը՝ միաժամանակ ընդգծելով ապացուցողական բժշկության պահանջների պահպանման անհրաժեշտությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է եղևնու յուղի հնարավոր հակամանրէային և օժանդակ բուժական հատկությունների ուսումնասիրության ուղղությունը՝ սիբիրախտի կանխարգելման և բուժման խնդիրների համատեքստում։ Այն կարող է հետաքրքրել դեղագետներին, բուսաբույժներին, մանրէաբաններին, վարակաբաններին և բնական կենսաբանական ակտիվ նյութերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է ուրոլոգիական հիվանդությունների պատճառով միզապարկի արմատական հեռացումից հետո կիրառվող մեզի արտահոսքի վերականգնման տարբեր մոտեցումների կլինիկական արդյունքների և հիվանդների կյանքի որակի համեմատական գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր դերիվացիոն եղանակների ազդեցությունն է հետվիրահատական ընթացքի, օրգանիզմի ֆունկցիոնալ հարմարվողականության, հնարավոր բարդությունների հաճախականության և երկարաժամկետ առողջական վիճակի վրա։ Քննության են առնվում մեզի արտահոսքի կազմակերպման հիմնական տարբերակները՝ դրանք համեմատելով կլինիկական արդյունավետության, հիվանդի հետագա խնամքի առանձնահատկությունների և առօրյա գործունեության վրա ունեցած ազդեցության տեսանկյունից։ Կարևոր նշանակություն է տրվում ոչ միայն բժշկական ցուցանիշներին, այլև հիվանդի կողմից սեփական առողջական վիճակի ընկալմանը, ֆիզիկական ակտիվությանը, սոցիալական կյանքին, հոգեբանական բարեկեցությանը և նոր պայմաններին հարմարվելու կարողությանը։ Կյանքի որակի գնահատումը հնարավորություն է տալիս բուժման արդյունքը դիտարկել ավելի լայն շրջանակում՝ հաշվի առնելով այն գործոնները, որոնք միայն կլինիկական ցուցանիշներով հնարավոր չէ ամբողջությամբ արտահայտել։ Համեմատական վերլուծության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել վաղ և ուշ հետվիրահատական արդյունքները, վերականգնման ընթացքը, կրկնակի բժշկական միջամտությունների անհրաժեշտությունը, երիկամների և միզուղիների ֆունկցիոնալ վիճակը, ինչպես նաև հիվանդների երկարաժամկետ հսկողության առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հիվանդի անհատական բնութագրերի և ուղեկցող առողջական գործոնների նշանակությանը՝ տարբեր մոտեցումների արդյունքները մեկնաբանելիս։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կլինիկական արդյունքների և կյանքի որակի ցուցանիշների միջև հնարավոր կապերի բացահայտումը, քանի որ բժշկական տեսանկյունից ընդունելի արդյունքը միշտ չէ, որ նույն կերպ է արտացոլվում հիվանդի առօրյա ինքնուրույնության և բարեկեցության վրա։ Տարբեր մեթոդների առավելությունների և սահմանափակումների համադրումը կարող է նպաստել բուժման տարբերակների ընտրության վերաբերյալ ավելի անհատականացված և հիվանդակենտրոն մոտեցումների ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է կլինիկական ուրոլոգիայի և կյանքի որակի գնահատման սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել միզապարկի հեռացումից հետո երկարաժամկետ արդյունքների և հիվանդների հետագա կենսագործունեության մասին։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է կեղծահանրահաշվական հավասարումների և դրանց ոչ թվային արմատների տեսական ուսումնասիրությանը՝ ընդհանրացված հանրահաշվական կառուցվածքների ու հավասարումների լուծելիության խնդիրների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այնպիսի հավասարումների կառուցվածքային առանձնահատկություններն են, որոնցում դասական հանրահաշվական գործողությունների կամ թվային փոփոխականների փոխարեն կարող են դիտարկվել ավելի ընդհանուր բնույթի օբյեկտներ և դրանց նկատմամբ սահմանված գործողություններ։ Քննվում է արմատի հասկացության ընդլայնման հնարավորությունը՝ այն չսահմանափակելով միայն իրական կամ կոմպլեքս թվային արժեքներով և դիտարկելով համապատասխան կառուցվածքի այնպիսի տարրեր, որոնք բավարարում են տրված հարաբերություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կեղծահանրահաշվական հավասարումների ձևական ներկայացմանը, դրանց լուծումների գոյության պայմաններին, արմատների դասակարգմանը և տարբեր տեսակի լուծումների միջև կապերի բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել գործողությունների հանրահաշվական հատկությունները, համարժեք ձևափոխությունները, լուծումների բազմությունների կառուցվածքը և այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է հավասարման լուծումը ներկայացնել ընդհանրացված կամ ոչ թվային օբյեկտի միջոցով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դասական բազմանդամային հավասարումների և ընդհանրացված կառուցվածքների համեմատությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե հանրահաշվի ավանդական հասկացություններից որոնք են պահպանվում նոր համակարգերում, իսկ որոնք պահանջում են վերաձևակերպում։ Ուսումնասիրվում են նաև հավասարումների համարժեքության, արմատների բազմապատիկության, գործոնացման և լուծումների նկատմամբ գործողությունների կիրառելիության տեսական հարցերը։ Ոչ թվային արմատների գաղափարը կարող է նպաստել այնպիսի խնդիրների ձևական նկարագրմանը, որոնց լուծումները բնականորեն չեն տեղավորվում սովորական թվային բազմությունների շրջանակներում։ Այդ պատճառով հետազոտությունն առնչվում է ոչ միայն հավասարումների տեսությանը, այլև աբստրակտ հանրահաշվի, մաթեմատիկական տրամաբանության և ընդհանրացված մաթեմատիկական կառուցվածքների ուսումնասիրությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպատակ ունի ընդլայնելու հավասարման և արմատի դասական հասկացությունների կիրառման սահմանները, ձևավորելու կեղծահանրահաշվական հավասարումների ուսումնասիրության հետևողական տեսական հիմք և բացահայտելու ոչ թվային լուծումների կառուցվածքային ու հանրահաշվական հատկությունները։

Կենսաբանություն

Այս դասագիրքը նվիրված է բուսաբանության հիմնական և համակարգված ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է բույսերի կառուցվածքը, զարգացման առանձնահատկությունները, դասակարգումը և նրանց կենսաբանական դերը բնության մեջ։ Գրքում ընդգրկված են՝ Բուսական բջջի և հյուսվածքների կառուցվածք Արմատային և վերգետնյա օրգանների առանձնահատկություններ Բույսերի բազմացում (սեռական և անսեռ) Բույսերի հիմնական խմբերի դասակարգում Բուսական աշխարհի էկոլոգիական նշանակություն Դասագիրքը օգտագործվում է որպես ուսումնական հիմք բուսաբանության և կենսաբանական մասնագիտությունների համար՝ ապահովելով տեսական և գործնական գիտելիքների համադրություն։

Գրականություն

Այս մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ ընթերցողներին և մասնագետներին ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվություն տրամադրելու նպատակով։ Այն հանդես է գալիս որպես տեղեկատվական-մատենագիտական գործիք, որի միջոցով հնարավոր է հետևել մշակույթի և արվեստի ոլորտներին վերաբերող նոր հրատարակությունների, հոդվածների, ժողովածուների, մենագրությունների և այլ նյութերի ընթացիկ համալրմանը։ Հրատարակության հիմնական նշանակությունը տեղեկատվության արագ որոնման, ընտրության և համակարգման հնարավորությունն է։ Մատենագիտական տեղեկությունները կարող են ընդգրկել մշակույթի տարբեր բնագավառներին՝ գրականությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատություններին և արվեստի պատմությանը վերաբերող նյութեր։ Այդպիսի համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ավելի հեշտ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած գրականության հոսքում և ընտրել իրեն անհրաժեշտ աղբյուրները։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունը ընթացիկ տեղեկատվական բնույթն է։ Ի տարբերություն միայն պատմական կամ թեմատիկ մատենագիտական ցանկերի՝ ընթացիկ տեղեկատուն նպատակ ունի պարբերաբար արձանագրել նոր հրապարակումները՝ ապահովելով գիտական, մշակութային և մասնագիտական տեղեկատվության շարունակական շրջանառություն։ Այդ առումով այն կարևոր օղակ է գրադարանային և տեղեկատվական սպասարկման համակարգում։ Հրատարակության մեջ մատենագիտական գրառումների դասակարգումը և համակարգումը կարող են իրականացվել թեմատիկ, հեղինակային, ժամանակագրական կամ այլ սկզբունքներով։ Յուրաքանչյուր գրառում կարող է պարունակել հրատարակության նույնականացման և որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները՝ հեղինակի անունը, աշխատության վերնագիրը, հրատարակության վայրը, հրատարակչական տվյալները, տարեթիվը, էջաքանակը կամ հոդվածի դեպքում՝ համապատասխան պարբերականի մասին տեղեկությունները։ Այսպիսի միասնական ձևաչափը հեշտացնում է ինչպես գրադարանավարների, այնպես էլ հետազոտողների և ընթերցողների աշխատանքը։ Մատենագիտական տեղեկատվության կարևոր գործառույթներից է մշակույթի և արվեստի ոլորտներում գիտական հետազոտությունների տեղեկատվական ապահովումը։ Հետազոտողը կարող է օգտագործել տեղեկատուն՝ որոշակի թեմայով հրատարակված նյութերը հայտնաբերելու, գրականության շրջանակը նախնականորեն ձևավորելու և անհրաժեշտ աղբյուրների որոնման ուղղությունը ճշտելու համար։ Այն հատկապես օգտակար է այնպիսի թեմաների դեպքում, որոնց վերաբերյալ գրականության ծավալը մեծ է և անհրաժեշտ է արագ կողմնորոշվել նոր հրապարակումների մեջ։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև գրադարանների համալրման և ֆոնդերի կազմակերպման տեսանկյունից։ Նոր գրականության մասին համակարգված տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս գրադարանային մասնագետներին հետևել համապատասխան հրատարակություններին, կատարել ֆոնդի համալրման նպատակային ընտրություն և ընթերցողների պահանջներին համապատասխանեցնել տեղեկատվական սպասարկումը։ Այս առումով մատենագիտական տեղեկատուն միաժամանակ կատարում է տեղեկատվական, կողմնորոշիչ և գրադարանագիտական գործառույթներ։