Биогеохимическая характеристика загрязнения территории г. Еревана тяжелыми металлами

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Ռուսական կայսրության Բաքվի նահանգի հայ բնակչության ժողովրդագրական, սոցիալ-տնտեսական և համայնքային պատմության ուսումնասիրությանը XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկզբի ժամանակահատվածում։ Հետազոտության կենտրոնում բնակչության թվաքանակի, տարածքային տեղաբաշխման, բնակավայրերի կառուցվածքի, բնական աճի, միգրացիոն շարժերի և սոցիալական կազմի փոփոխություններն են՝ դիտարկված տարածաշրջանի տնտեսական ու վարչական վերափոխումների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քաղաքային և գյուղական բնակչության հարաբերակցությանը, հայերի բնակեցման աշխարհագրությանը և Բաքվի՝ արագ զարգացող արդյունաբերական ու առևտրային կենտրոնի վերածվելու գործընթացի ժողովրդագրական հետևանքներին։ Քննվում են աշխատանքի և տնտեսական հնարավորությունների հետ կապված տեղաշարժերը, քաղաքայնացման գործընթացները, զբաղվածության կառուցվածքը, արհեստների, առևտրի, արդյունաբերության և մասնագիտական գործունեության տարբեր ոլորտներում հայ բնակչության ներգրավվածությունը։ Պատմաժողովրդագրական վերլուծության կարևոր բաղադրիչ են ընտանիքի կառուցվածքի, սեռատարիքային կազմի, ծնելիության, մահացության և բնակչության շարժի վերաբերյալ հասանելի վիճակագրական տվյալները՝ դրանց աղբյուրագիտական սահմանափակումների հաշվառմամբ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել մարդահամարների, վարչական վիճակագրության, եկեղեցական փաստաթղթերի, պարբերական մամուլի, հասցեացուցակների և այլ սկզբնաղբյուրների համադրական քննություն՝ ժողովրդագրական պատկերը հնարավորինս ամբողջական վերականգնելու նպատակով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում համայնքային հաստատությունների՝ եկեղեցիների, դպրոցների, բարեգործական ու մշակութային կազմակերպությունների գործունեությունը, քանի որ դրանք էական դեր էին կատարում կրթության, սոցիալական փոխօգնության և մշակութային կյանքի կազմակերպման մեջ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են տարածաշրջանի բազմազգ միջավայրում տարբեր բնակչական խմբերի տնտեսական և հասարակական փոխհարաբերությունները՝ խուսափելով ժողովրդագրական փոփոխությունները միայն մեկ գործոնով բացատրելուց։ Քննության առարկա կարող են դառնալ նաև ժամանակաշրջանի քաղաքական ցնցումների և միջհամայնքային լարվածությունների ժողովրդագրական ու սոցիալական հետևանքները՝ պատմական աղբյուրների քննադատական համադրմամբ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու Բաքվի նահանգի հայության պատմաժողովրդագրական զարգացման բազմաշերտ պատկերը և ավելի խորությամբ հասկանալու Հարավային Կովկասում XIX դարի վերջի ու XX դարի սկզբի քաղաքայնացման, տնտեսական արդիականացման, միգրացիայի և համայնքային կյանքի փոխկապակցված գործընթացները։

Մանկավարժություն

Գիրքը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսի հայ պարբերական մամուլում ընտանեկան դաստիարակության հիմնահարցերի լուսաբանման ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է հայ մամուլի դերը հասարակական մտքի ձևավորման, ընտանեկան արժեքների տարածման և երեխաների դաստիարակության վերաբերյալ գաղափարների հանրայնացման գործում։ Ներկայացվում են ժամանակաշրջանի մամուլի հրապարակումներում արտացոլված մանկավարժական մոտեցումները, ծնողների դերի, բարոյական դաստիարակության, կրթության, ազգային ինքնության պահպանման և ընտանիքի սոցիալական նշանակության վերաբերյալ տեսակետները։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է, թե ինչպես է հայ պարբերական մամուլը նպաստել մանկավարժական գիտելիքների տարածմանը և հասարակության մեջ կրթադաստիարակչական գաղափարների ձևավորմանը՝ արձագանքելով ժամանակի հասարակական և մշակութային փոփոխություններին։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է հայ մանկավարժական մտքի, լրագրության պատմության և XIX դարի հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է մանկավարժների, պատմաբանների, լրագրության և կրթության հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայ մամուլի և ընտանեկան դաստիարակության պատմությամբ։

Այլ առարկաներ

Գիրքը նվիրված է կաթիլային և ակոսային ոռոգման եղանակների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ սեխի մշակության բերքատվության և որակական ցուցանիշների վրա դրանց ազդեցության գնահատման նպատակով՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության Սեմնան նահանգի պայմաններում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են տարբեր ոռոգման տեխնոլոգիաների արդյունավետությունը, ջրի օգտագործման խնայողությունը, հողի խոնավության պահպանման առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը բույսի աճի, զարգացման ու պտղաբերության վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է դաշտային փորձերի արդյունքները՝ համեմատելով կաթիլային և ակոսային ոռոգման պայմաններում ստացված բերքի քանակական և որակական ցուցանիշները, ներառյալ պտղի չափը, շաքարայնությունը, համային հատկությունները և շուկայական արժեքը։ Գրքում քննարկվում են նաև կլիմայական գործոնների, հողի տեսակի և գյուղատնտեսական կառավարման մեթոդների ազդեցությունը ոռոգման համակարգերի արդյունավետության վրա՝ ընդգծելով ջրային ռեսուրսների կայուն օգտագործման կարևորությունը չորային և կիսաչորային շրջաններում։ Աշխատությունը համադրում է փորձարարական տվյալները և ագրոտեխնիկական վերլուծությունը՝ առաջարկելով գործնական լուծումներ գյուղատնտեսական արտադրության օպտիմալացման համար։ Գիրքը նախատեսված է ագրոնոմների, գյուղատնտեսության մասնագետների, հողագործների, գիտահետազոտողների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Ջավախքի հայկական դպրոցներում առկա արդի կրթադաստիարակչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով կրթական գործընթացի կազմակերպման, սովորողների դաստիարակության, ուսուցիչների մասնագիտական գործունեության և դպրոցական միջավայրի առանձնահատկություններին։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են այն սոցիալական, մշակութային, լեզվական և կրթական գործոնները, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ տարածաշրջանի հայկական դպրոցների գործունեության և կրթության որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայապահպանության, ազգային ինքնության ձևավորման, մայրենի լեզվի պահպանման և սերունդների միջև մշակութային արժեքների փոխանցման խնդիրներին։ Քննարկվում են նաև սովորողների կրթական մոտիվացիայի, ուսուցման ժամանակակից մեթոդների կիրառման, մանկավարժների պատրաստվածության, ծնող-դպրոց համագործակցության և դպրոցական համայնքի զարգացման հետ կապված հարցերը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել կրթությունը ոչ միայն որպես գիտելիքի փոխանցման գործընթաց, այլև որպես անձի ձևավորման, ազգային և մշակութային արժեքների պահպանման ու հասարակական միջավայրին ինտեգրվելու կարևոր միջոց։ Նյութը հատկապես արժեքավոր է մանկավարժության, կրթության կառավարման, հայագիտության և Ջավախքի հասարակական-մշակութային կյանքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է բյուջետային գործընթացի ծրագրային մոտեցումների ձևավորմանը և դրանց արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին Հայաստան-ում։ Աշխատությունում վերլուծվում են պետական ֆինանսների կառավարման հիմնական փուլերը՝ պլանավորում, ծրագրավորում, հաստատում, կատարում և վերահսկում՝ ընդգծելով դրանց փոխկապակցվածությունը և ազդեցությունը հանրային ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ծրագրային բյուջետավորման ներդրման սկզբունքներին, արդյունքահենք կառավարման գործիքներին և ֆինանսական թափանցիկության բարձրացման մեխանիզմներին։ Քննարկվում են նաև բյուջետային քաղաքականության բարեփոխումների միջազգային փորձը, հանրային հատվածի հաշվետվողականության համակարգերի զարգացումը և միջնաժամկետ ծախսային ծրագրավորման դերը պետական ֆինանսների կայունության ապահովման գործում։ Աշխատությունը առաջարկում է բարելավման ուղղություններ՝ ուղղված արդյունավետության բարձրացմանը, ռեսուրսների օպտիմալացմանը և ռազմավարական պլանավորման խորացմանը պետական ֆինանսական համակարգում։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է ուսուցիչների մասնագիտական կոմպետենտության զարգացման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ շարունակական մասնագիտական կրթության և վերապատրաստման դասընթացների կազմակերպման համատեքստում։ Քննարկվում են մանկավարժական մասնագիտական կոմպետենտության էությունը, կառուցվածքը, հիմնական բաղադրիչները և դրանց ձևավորման ու կատարելագործման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցիչների առարկայական, մեթոդական, հաղորդակցական, հետազոտական և թվային կարողությունների զարգացմանը, մասնագիտական ինքնակատարելագործման անհրաժեշտությանը և կրթական փոփոխություններին հարմարվելու պատրաստակամությանը։ Ուսումնասիրվում են վերապատրաստման դասընթացների բովանդակության մշակման սկզբունքները, ուսուցման ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները, գործնական առաջադրանքների, համագործակցային ուսուցման և անդրադարձային գործունեության դերը մանկավարժական հմտությունների կատարելագործման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում ուսուցիչների մասնագիտական կարիքների բացահայտմանը, վերապատրաստման ծրագրերի արդյունավետության գնահատման չափանիշներին, ձեռք բերված գիտելիքների և կարողությունների գործնական կիրառությանը, ինչպես նաև մասնագիտական զարգացման անհատական ուղիների ձևավորմանը։ Կարևորվում են կարողունակահեն կրթության սկզբունքների ներդրումը, ուսուցիչների շարունակական կրթության համակարգի կատարելագործումը, մանկավարժական նորարարությունների տարածումը և կրթության որակի բարձրացմանը նպաստող մեթոդաբանական մոտեցումների մշակումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, ուսուցիչների վերապատրաստման մասնագետների, կրթության կազմակերպիչների, մեթոդիստների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։