Биологические особенности роста картофеля (Solanum tuberosum L.) под влиянием зеленых изотных удобрений в условиях Западного Ирана

Հոգեբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է դեպրիվացված երեխաների զարգացման և հոգեբանական վիճակի վրա փոխարինող ընտանիքի (ՍՕՍ ընտանիքի) հոգեբանական առանձնահատկությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Նյութում վերլուծվում են ընտանիքի անդամների հոգեբանական որակները, ծնողական վարքի մոդելները, զգացմունքային աջակցությունը, անվտանգության զգացողության ապահովումը և սոցիալիզացիոն միջավայրի ազդեցությունը երեխաների էմոցիոնալ, սոցիալական և ճանաչողական զարգացման վրա։ Աշխատությունը հիմնվում է փորձարարական հետազոտությունների, հարցաթերթիկների, դիտարկումների և հոգեբանական թեստերի տվյալների վրա՝ նպատակ ունենալով համեմատել տարբեր փոխարինող ընտանիքների ազդեցությունը դեպրիվացված երեխաների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հարաբերական կայունության, սթրեսի հանդուրժողականության և ինքնավարության ձևավորման գործում ընտանեկան միջավայրի դերին։ Նյութը կարևոր է սոցիալական աշխատողների, մանկավարժների, հոգեբանների և քաղաքական մշակողների համար՝ նպաստելով փոխարինող ընտանիքների բարելավման ռազմավարությունների մշակմանը և երեխաների հոգեբանական առողջության աջակցմանը։

Լրագրություն

Աշխատությունը նվիրված է զանգվածային տեղեկատվության ոլորտում ձևավորվող իրավահարաբերությունների բնույթի, կառուցվածքի և իրավական կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի իրավական համակարգի շրջանակում։ Հետազոտության առանցքում տեղեկատվության ստեղծման, ստացման, մշակման, տարածման և հանրային հաղորդակցության ընթացքում առաջացող հարաբերություններն են, ինչպես նաև այդ հարաբերությունների մասնակիցների իրավական կարգավիճակը։ Քննվում են խոսքի և արտահայտվելու ազատության, տեղեկատվություն ստանալու և տարածելու հնարավորության, լրատվամիջոցների գործունեության ազատության ու դրանց հետ փոխկապակցված իրավական պատասխանատվության հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում լրագրողների, խմբագրությունների, լրատվական գործունեություն իրականացնող կազմակերպությունների, պետական մարմինների, քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց միջև առաջացող իրավահարաբերություններին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տեղեկատվության ազատ տարածման և այլ իրավունքների պաշտպանության միջև հավասարակշռության խնդիրը, մասնավորապես՝ անձնական և ընտանեկան կյանքի, պատվի, արժանապատվության, գործարար համբավի, անձնական տվյալների և օրենքով պաշտպանվող այլ շահերի համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տեղեկության աղբյուրների պաշտպանության, պաշտոնական տեղեկատվության հասանելիության, հերքման և պատասխանի հնարավորության, ինչպես նաև լրատվական նյութերի տարածման հետևանքով առաջացող իրավական պատասխանատվության ընդհանուր սկզբունքները։ Առանձին նշանակություն ունի զանգվածային հաղորդակցության թվայնացման ազդեցությունը, քանի որ առցանց լրատվամիջոցների, սոցիալական հարթակների և տեղեկատվության արագ տարածման պայմաններում ավանդական լրատվական իրավահարաբերությունները ձեռք են բերում նոր առանձնահատկություններ։ Քննվում են նաև լրատվական գործունեության ինքնակարգավորման և պետական իրավական կարգավորման փոխհարաբերությունները՝ հաշվի առնելով լրատվամիջոցների անկախության և հանրային շահի պաշտպանության անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում տեղեկատվական վեճերի իրավական բնույթին և դրանց լուծման մեխանիզմներին՝ տարբերակելով քաղաքացիաիրավական, վարչաիրավական և այլ հնարավոր իրավական հարաբերությունները։ Հետազոտությունը կարևորում է նաև միջազգային իրավական սկզբունքների և մարդու իրավունքների պաշտպանության չափանիշների նշանակությունը զանգվածային տեղեկատվության ոլորտի ազգային իրավակարգավորման զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը զանգվածային տեղեկատվության ոլորտը ներկայացնում է որպես բազմաշերտ իրավական միջավայր, որտեղ փոխկապակցվում են տեղեկատվության ազատությունը, լրատվամիջոցների գործունեությունը, անձի իրավունքների պաշտպանությունը, հանրային շահը և իրավական պատասխանատվության մեխանիզմները։

Լեզվաբանություն

Այս աշխատությունը հանդիսանում է քննադատական արձագանք գիտական գրախոսությանը, որը նվիրված էր ժամանակակից հայերենի պատմական քերականության ուսումնասիրությանը և հրապարակվել էր Թիֆլիսում, մասնավորապես անդրադառնալով հայերեն լեզվի պատմական զարգացման, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և բարբառային շերտերի մեկնաբանությանը։ Նյութում հեղինակը պաշտպանում է իր լեզվաբանական մոտեցումները՝ մանրամասն վերլուծելով այն դիտողությունները, որոնք ներկայացվել էին հայտնի արևելագիտական դպրոցների ներկայացուցիչների կողմից, և փորձում է հիմնավորել իր տեսական դիրքորոշումները՝ կապված հնչյունական փոփոխությունների, ձևաբանական համակարգի զարգացման և շարահյուսական կառուցվածքների պատմական ձևավորման հետ։ Քննարկվում են նաև մեթոդաբանական տարբերությունները պատմահամեմատական լեզվաբանության մեջ, մասնավորապես այն հարցերը, թե ինչպես պետք է մեկնաբանել գրավոր աղբյուրները և կենդանի խոսքի տվյալները լեզվի զարգացման փուլերը վերակառուցելու համար։ Աշխատությունը միաժամանակ ընդգծում է լեզվաբանական վեճերի գիտական նշանակությունը՝ որպես գիտության զարգացման շարժիչ ուժ, և ցույց է տալիս հայերենագիտության ձևավորման շրջանում առկա տարբեր դպրոցների մոտեցումների հակադրությունը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ներկայացնում է ոչ միայն կոնկրետ գրախոսության պատասխան, այլ նաև ավելի լայն գիտական դիսկուրսի մաս՝ կապված հայ լեզվի պատմական ուսումնասիրության մեթոդների և սկզբունքների հետ։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է փափուկ ցորենի տարբեր կենսաձևերի մուտացիոն փոփոխությունների ուսումնասիրմանը՝ էթիլենիմինը որպես քիմիական մուտագեն կիրառելու պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է քիմիական մուտագենեզի հնարավորությունը՝ ցորենի ժառանգական փոփոխականության ընդլայնման և սելեկցիոն արժեք ունեցող նոր ձևերի ստացման նպատակով։ Էթիլենիմինը դասվում է քիմիական մուտագենների շարքին և պատմականորեն կիրառվել է գյուղատնտեսական բույսերի մուտացիոն սելեկցիայի մեջ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում փափուկ ցորենի տարբեր կենսաձևերի արձագանքն է մուտագեն ազդեցությանը, առաջացող փոփոխությունների բնույթը, հաճախականությունը և ժառանգականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բույսերի աճի ու զարգացման առանձնահատկությունների փոփոխություններին, ձևաբանական և ֆիզիոլոգիական նոր հատկանիշների ի հայտ գալուն, ինչպես նաև այն փոփոխությունների բացահայտմանը, որոնք կարող են հետագայում օգտագործվել սելեկցիոն աշխատանքներում։ Աշխատանքում կարևորվում է մուտագենի ազդեցության և բույսի գենոտիպային առանձնահատկությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ տարբեր կենսաձևեր կարող են տարբեր կերպ արձագանքել նույն մուտագեն ազդեցությանը։ Նման հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս ընդլայնելու ելանյութային գենետիկական բազմազանությունը և ընտրելու տնտեսապես արժեքավոր հատկանիշներ ունեցող մուտանտ ձևեր։ Մուտացիաների հայտնաբերման և դրանց ժառանգական բնույթի հաստատման համար կարևոր է նաև հաջորդ սերունդների ուսումնասիրությունը, ինչը կիրառվել է քիմիական մուտագենեզի վերաբերյալ դասական հետազոտություններում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ ցորենի սորտերի կատարելագործման, նոր սելեկցիոն նյութի ստացման, արժեքավոր գենետիկական հատկանիշների որոնման և տեղական պայմաններին ավելի լավ հարմարված ձևերի ընտրության համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել բույսերի գենետիկներին, սելեկցիոներներին, բուսաբույծներին, ագրոնոմներին, կենսաբաններին, գյուղատնտեսական գիտությունների հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Գրականություն

Այս աշխատությունը նվիրված է արևմտահայ գավառագրական արձակի ձևավորման, զարգացման և տեսական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը 1850–1915 թվականների պատմական շրջանակում։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են արևմտահայ գավառային կյանքի պատկերումը գրականության մեջ, տեղական կենցաղի, սովորույթների, սոցիալական հարաբերությունների և պատմական իրողությունների արտացոլումը արձակ ստեղծագործություններում։ Դիտարկվում են այն հիմնական հեղինակներն ու ստեղծագործությունները, որոնք ձևավորել են գավառագրական արձակի ուղղությունը՝ նպաստելով արևմտահայ գրականության թեմատիկ և ժանրային բազմազանությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այս արձակի լեզվաոճական առանձնահատկություններին՝ բարբառային տարրերի օգտագործմանը, խոսակցական լեզվի ներմուծմանը գրական տեքստի մեջ և ռեալիստական պատկերման սկզբունքներին։ Վերլուծվում են նաև գավառագրական արձակի գաղափարական հիմքերը՝ ազգային ինքնության պահպանումը, սոցիալական խնդիրների բարձրացումը և արևմտահայ իրականության բազմակողմանի ներկայացումը։ Աշխատությունում դիտարկվում է նաև ժանրի տեսական ընկալումը գրականագիտության մեջ՝ դրա տեղը հայ գրականության ընդհանուր զարգացման գործընթացում։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է գլխուղեղի լիմբիական համակարգի կեղևային բաժինների նեյրոնային կազմակերպման կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նյարդային բջիջների տարբեր տեսակները, դրանց տեղաբաշխումը կեղևի առանձին շերտերում, բջիջների միջև ձևավորվող կապերը և նեյրոնային ցանցերի կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն կառուցվածքներին, որոնք մասնակցում են հուզական արձագանքների, հիշողության, ուսուցման, մոտիվացիայի և վարքային գործընթացների կարգավորմանը։ Քննվում են նեյրոնների ձևաբանական առանձնահատկությունները, դրանց ելուստների տարածական կազմակերպումը, տեղային և հեռավոր նյարդային կապերի համակարգերը, ինչպես նաև տարբեր կառուցվածքներից ստացվող և դեպի այլ բաժիններ ուղղվող ազդակների փոխանցման հնարավոր ուղիները։ Նյարդային համակարգի տվյալ հատվածը դիտարկվում է ոչ թե որպես մեկուսացված կազմավորում, այլ որպես փոխկապակցված ցանցի մաս, որը հաղորդակցվում է գլխուղեղի կեղևային և ենթակեղևային բազմաթիվ կենտրոնների հետ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են համադրվել նեյրոանատոմիական, հյուսվածաբանական, էլեկտրաֆիզիոլոգիական և փորձարարական տվյալներ՝ նեյրոնային կառուցվածքի և գործառույթի միջև կապերը բացահայտելու նպատակով։ Կարևորվում է տարբեր տեսակի նեյրոնների մասնակցությունը ազդակների ընդունման, մշակման և փոխանցման գործընթացներին, ինչպես նաև նյարդային ակտիվության տեղային կարգավորման մեխանիզմները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել գրգռող և արգելակող փոխազդեցությունների հավասարակշռությանը, քանի որ դրանց համակարգված գործունեությունը կարևոր է նեյրոնային ցանցերի բնականոն աշխատանքի համար։ Կառուցվածքային կազմակերպման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ, թե ինչպես են բջջային մակարդակում ձևավորվում բարդ նյարդաֆիզիոլոգիական գործընթացների հիմքերը։ Միաժամանակ նման ուսումնասիրությունները նշանակություն ունեն կենտրոնական նյարդային համակարգի տարբեր խանգարումների կենսաբանական հիմքերի հետազոտման համար, քանի որ նեյրոնային կապերի կամ դրանց կարգավորման փոփոխությունները կարող են առնչվել հիշողության, հուզական և վարքային գործառույթների խանգարումների հետ։ Նյութի համակարգված վերլուծությունը նպաստում է գլխուղեղի կառուցվածքի և գործունեության փոխկապակցվածության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նեյրոգիտության, նեյրոանատոմիայի, նյարդաֆիզիոլոգիայի, հյուսվածաբանության և կենտրոնական նյարդային համակարգի կառուցվածքային կազմակերպման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։