Դրամաշրջանառության կարգավորման հիմնախնդիրները ՀՀ տնտեսական աճի ապահովման գործընթացում

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Ակսել Բակունցի պատմվածքներում կիրառված շարահյուսական կառույցների ուսումնասիրությանը և դրանց ոճական նշանակության բացահայտմանը։ Վերլուծվում են գրողի լեզվական արվեստի առանձնահատկությունները, նախադասությունների կառուցվածքային ձևերը, շարահյուսական միջոցների ընտրության սկզբունքները և դրանց դերը գեղարվեստական խոսքի արտահայտչականության ձևավորման գործում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են պարզ և բարդ նախադասությունների կիրառությունը, շարահյուսական կրկնությունները, զուգահեռ կառուցվածքները, խոսքային ռիթմը և այլ լեզվական միջոցներ, որոնց շնորհիվ ստեղծվում է հեղինակի ինքնատիպ ոճը։ Քննարկվում է շարահյուսության կապը կերպարների բնութագրման, բնապատկերների ներկայացման, հոգեբանական վիճակների արտահայտման և պատմողական կառուցվածքի հետ։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գրական լեզվի, գեղարվեստական ոճագիտության և Ակսել Բակունցի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով գրականագետների, լեզվաբանների, ուսուցիչների, ուսանողների և հայ գրականության հետազոտողների համար։

Իրավաբանություն

Աշխատանքը նվիրված է Եվրոպական միության արտաքին քաղաքականության իրավական ձևաչափի ուսումնասիրությանը երրորդ պետությունների հետ հարաբերություններում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ԵՄ արտաքին հարաբերությունների իրավական հիմքերը, արտաքին քաղաքականության և արտաքին գործողությունների իրականացման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները, ինչպես նաև Միության և երրորդ պետությունների միջև համագործակցության հիմնական իրավական գործիքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային համաձայնագրերին, գործընկերության և համագործակցության պայմանագրերին, ասոցացման համաձայնագրերին, առևտրատնտեսական պայմանավորվածություններին, քաղաքական երկխոսության մեխանիզմներին և այլ իրավական ձևաչափերին, որոնց միջոցով ԵՄ-ն կարգավորում է հարաբերությունները ոչ անդամ պետությունների հետ։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել ԵՄ իրավասությունների սահմանները, անդամ պետությունների և Միության ինստիտուտների միջև լիազորությունների բաշխումը, ինչպես նաև ընդհանուր արտաքին և անվտանգության քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է իրավական և քաղաքական գործիքների փոխհարաբերությունը, քանի որ ԵՄ արտաքին քաղաքականությունը ներառում է ինչպես պարտադիր իրավական բնույթ ունեցող համաձայնագրեր, այնպես էլ քաղաքական հայտարարություններ, դիրքորոշումներ, սահմանափակող միջոցներ և համագործակցության այլ ձևեր։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև երրորդ պետությունների հետ հարաբերություններում մարդու իրավունքների, ժողովրդավարության, իրավունքի գերակայության, անվտանգության և տնտեսական համագործակցության սկզբունքների ամրագրմանն ու կիրառմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արտաքին համաձայնագրերի կնքման, վավերացման և իրականացման ընթացակարգերին, ինչպես նաև ԵՄ դատարանի իրավական դիրքորոշումների նշանակությանը արտաքին հարաբերությունների իրավական կարգավորման հարցում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ԵՄ արտաքին քաղաքականության իրավական համակարգի կառուցվածքը, դրա զարգացման հիմնական միտումները և երրորդ պետությունների հետ հարաբերությունների կարգավորման առավել արդյունավետ մեխանիզմները։ Աշխատանքը կարևոր է միջազգային և եվրոպական իրավունքի տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես է ինքնուրույն իրավական կարգ ունեցող միավորումը իրականացնում արտաքին հարաբերություններ և ինչպես են իրավական գործիքները նպաստում քաղաքական, տնտեսական և անվտանգության ոլորտներում երկարաժամկետ համագործակցության ձևավորմանը։

Տնտեսագիտություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է ժամանակակից շուկայական տնտեսությունում աշխատանքի շուկայի հիմնական սուբյեկտների վարքագծի առանձնահատկություններին՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Աշխատության կենտրոնում աշխատաշուկայի փոխհարաբերությունների հիմնական մասնակիցների՝ աշխատողների, գործատուների և պետության վարքագծային դրսևորումներն են, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցության ազդեցությունը զբաղվածության, աշխատավարձի և աշխատաշուկայի հավասարակշռության վրա։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի ձևավորման գործոնները, աշխատանք փնտրողների ընտրության ու վարքագծի առանձնահատկությունները, գործատուների կողմից աշխատուժի ներգրավման և վարձատրության վերաբերյալ որոշումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի աշխատաշուկայի կառուցվածքային առանձնահատկություններին, զբաղվածության և գործազրկության միտումներին, աշխատուժի մասնագիտական և տարածքային շարժունակությանը, ինչպես նաև աշխատողների և գործատուների շահերի փոխհարաբերությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նաև աշխատավարձի մակարդակի, աշխատանքային պայմանների, կրթության և մասնագիտական որակավորման, տեղեկատվության հասանելիության և աշխատանքի որոնման տևողության ազդեցությունը շուկայի սուբյեկտների վարքագծի վրա։ Կարևորվում է պետության դերը աշխատաշուկայի կարգավորման գործում՝ զբաղվածության քաղաքականության, աշխատանքային օրենսդրության, սոցիալական պաշտպանության և աշխատուժի վերապատրաստման ու վերաորակավորման ծրագրերի միջոցով։ ՀՀ օրինակով վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու աշխատաշուկայի արդյունավետությանը խոչընդոտող խնդիրները և գնահատելու դրանց հաղթահարման հնարավոր տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները։ Ուսումնասիրությունը նաև կարևորում է աշխատաշուկայի սուբյեկտների վարքագծի փոփոխությունը տնտեսական անկայունության, տեխնոլոգիական վերափոխումների և աշխատանքի նոր ձևերի տարածման պայմաններում։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառվել զբաղվածության քաղաքականության կատարելագործման, աշխատաշուկայի հավասարակշռության բարելավման և մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործման ուղղությամբ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, աշխատանքի շուկայի և զբաղվածության ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, սոցիալական քաղաքականության հետազոտողներին, ինչպես նաև տնտեսագիտության և կառավարման մասնագիտությունների ուսանողներին ու ասպիրանտներին։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է պորֆիրինային միացությունների և ԴՆԹ-ի A-կոնֆորմացիայի միջև առաջացող մոլեկուլային փոխազդեցությունների ֆիզիկաքիմիական և կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն հարցն է, թե նուկլեինաթթվի տարածական կառուցվածքը ինչպես է ազդում պորֆիրինների կապման բնույթի, կայունության և ընտրողականության վրա։ A-ձևը տարբերվում է ԴՆԹ-ի առավել տարածված B-ձևից պարույրի երկրաչափությամբ, հիմքերի տարածական դասավորությամբ և ակոսների կառուցվածքային առանձնահատկություններով, ինչի պատճառով նույն լիգանդը տարբեր կոնֆորմացիաների հետ կարող է փոխազդել տարբեր կերպ։ Պորֆիրինները դիտարկվում են որպես ընդարձակ արոմատիկ մակերես և փոփոխելի ծայրամասային խմբեր ունեցող մոլեկուլներ, որոնց կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս տարբեր ոչ կովալենտ փոխազդեցությունների միջոցով կապվել նուկլեինաթթուների հետ։ Ուսումնասիրվում են էլեկտրաստատիկ փոխազդեցությունների, ջրածնային կապերի, արոմատիկ համակարգերի փոխազդեցությունների և ԴՆԹ-ի մակերևութային կառուցվածքի հետ կապման հնարավոր դերերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պորֆիրինի լիցքի, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և միջավայրի ֆիզիկաքիմիական պայմանների ազդեցությանը ձևավորվող համալիրների հատկությունների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կապման հնարավոր մեխանիզմների տարբերակումը և դրանց կախվածության գնահատումը ԴՆԹ-ի կոնֆորմացիայից։ Դիտարկվում է նաև, թե լիգանդի միացումը որքանով կարող է կապված լինել նուկլեինաթթվի տեղային կառուցվածքային փոփոխությունների կամ համալիրի կայունության փոփոխության հետ։ Փորձարարական ուսումնասիրությունների շրջանակում կարող են կիրառվել սպեկտրադիտական և այլ ֆիզիկաքիմիական մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել կապման ընթացքում պորֆիրինի օպտիկական հատկությունների փոփոխությունները, համալիրների ձևավորումը և փոխազդեցության հարաբերական ուժգնությունը։ Տարբեր պայմաններում ստացված տվյալների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզաբանելու կառուցվածք–փոխազդեցություն կապը և առանձնացնելու այն գործոնները, որոնք նպաստում են տվյալ կոնֆորմացիայի նկատմամբ լիգանդի ընտրողականությանը։ Կարևորվում է նաև A- և այլ կոնֆորմացիոն վիճակներում գտնվող ԴՆԹ-ի հետ պորֆիրինների փոխազդեցությունների համեմատական ուսումնասիրությունը, քանի որ այն կարող է ավելի ամբողջական պատկերացում տալ նուկլեինաթթվի երկրաչափության ազդեցության մասին։ Նման համակարգերի ուսումնասիրությունն ունի հիմնարար նշանակություն մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի, ֆոտոքիմիայի և նուկլեինաթթուների ֆիզիկաքիմիայի համար՝ նպաստելով ԴՆԹ-ի կոնֆորմացիոն վիճակների մոլեկուլային ճանաչման մեխանիզմների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։ Աշխատությունը նաև կարևոր հիմք է պորֆիրին–նուկլեինաթթու համալիրների կառուցվածքային և սպեկտրային հատկությունների հետագա ուսումնասիրությունների համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է XVII–XVIII դարերում ֆրանսերենից անգլերեն ներթափանցած բառերի յուրացման և անգլերենի բառապաշարին հարմարվելու գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ բառարանային լեզվանյութի հիման վրա։ Դիտարկվում են փոխառությունների առաջացման պատմամշակութային և լեզվական նախադրյալները, դրանց տարածման ուղիները և անգլերենի բառային համակարգում ամրապնդվելու առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխառված բառերի հնչյունական, ուղղագրական, ձևաբանական և իմաստային փոփոխություններին, որոնց միջոցով օտար ծագում ունեցող բառերը աստիճանաբար համապատասխանել են ընդունող լեզվի օրինաչափություններին։ Վերլուծվում են բառերի սկզբնական և հետագա իմաստները, իմաստային ընդլայնման կամ նեղացման դեպքերը, գործածության ոլորտների փոփոխությունները և նոր բառային կապերի ձևավորումը։ Քննարկվում է նաև տարբեր ժամանակաշրջանների բառարաններում փոխառությունների արձանագրման ձևը, դրանց բացատրությունների և ուղղագրական տարբերակների զարգացումը, ինչպես նաև բառարանային տվյալների նշանակությունը լեզվական փոփոխությունների պատմական ընթացքը վերականգնելու համար։ Անդրադարձ է կատարվում հասարակական, քաղաքական և մշակութային շփումների ազդեցությանը անգլերենի բառապաշարի համալրման վրա և այն ոլորտներին, որոնցում ֆրանսիական լեզվական ազդեցությունն առավել նկատելի է եղել։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել փոխառության և լեզվական յուրացման փոխկապակցված մեխանիզմները, ինչպես նաև գնահատել ֆրանսերենի դերը նոր շրջանի անգլերենի բառապաշարի զարգացման մեջ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բառագետների, պատմական լեզվաբանության և անգլերենի պատմության մասնագետների, թարգմանիչների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Գինեգործության և խաղողագործության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խաղողի նոր սորտերից ստացվող գինու որակական հատկանիշների ուսումնասիրությանը՝ կախված վազերի բերքաբեռնվածության մակարդակից։ Քննության են առնվում վազի բեռնվածության տարբեր աստիճանների ազդեցությունները խաղողի հասունացման, բերքի քանակական ու որակական ցուցանիշների և գինեգործական հումքի տեխնոլոգիական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խաղողի շաքարայնության, թթվայնության, քիմիական բաղադրության և այլ կարևոր ցուցանիշների փոփոխություններին, որոնք կարող են պայմանավորել պատրաստի գինու հատկությունները։ Վերլուծվում են տարբեր բեռնվածությամբ վազերից ստացված խաղողի վերամշակման արդյունքները և գինու ֆիզիկաքիմիական ու զգայորոշման բնութագրերը։ Քննարկվում են նաև բերքատվության և արտադրանքի որակի միջև օպտիմալ հարաբերակցության ապահովման, նոր սորտերի ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունների գնահատման և համապատասխան մշակության եղանակների ընտրության խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու վազերի նպատակահարմար բեռնվածությունը՝ բարձրորակ գինեգործական հումք և կայուն որակով արտադրանք ստանալու համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել խաղողագործության, գինեգործության, սննդի տեխնոլոգիայի և ագրոնոմիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։