Շարահյուսական կառույցներն Ակսել Բակունցի պատմվածքներում և նրանց ոճական արժեքը

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է վերջավոր դաշտերի հանրահաշվական և կոմբինատոր կառուցվածքների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով գծայնացված ծածկույթներին, դրանց կառուցման սկզբունքներին և հիմնական հատկություններին։ Հետազոտության կենտրոնում վերջավոր դաշտերի վրա սահմանված գծային ու գծայնացված օբյեկտների փոխհարաբերություններն են, որոնք հնարավորություն են տալիս ծածկույթի խնդիրը ներկայացնել հանրահաշվական մեթոդներով և ուսումնասիրել դրա կառուցվածքային օրինաչափությունները։ Քննվում են վերջավոր դաշտերի վեկտորական տարածությունների հատկությունները, ենթատարածությունների համակարգերը, գծային արտապատկերումները և այն պայմանները, որոնց դեպքում համապատասխան կառուցվածքների միջոցով հնարավոր է ստանալ ամբողջ տարածքը կամ դրա որոշակի ենթաբազմությունները ընդգրկող համակարգեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գծայնացման գաղափարին, որի միջոցով սկզբնական կոմբինատոր կամ երկրաչափական խնդիրը կապվում է գծային հանրահաշվի գործիքների հետ՝ հնարավորություն տալով կիրառել մատրիցային ներկայացումներ, ռանգի վերաբերյալ փաստարկներ և վերջավորաչափ վեկտորական տարածությունների տեսությունը։ Ուսումնասիրվում են ծածկույթների գոյության պայմանները, դրանց նվազագույն կամ օպտիմալ պարամետրերի գնահատման խնդիրները, տարբեր կառուցվածքների համարժեքությունը և հնարավոր դասակարգման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում վերջավոր երկրաչափության հետ կապը, քանի որ վերջավոր դաշտերի վրա կառուցված վեկտորական և պրոյեկտիվ տարածությունները բնական միջավայր են նման համակարգերի երկրաչափական մեկնաբանության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև գծայնացված բազմանդամներ և դրանց հետ կապված արտապատկերումներ, որոնց հանրահաշվական հատկությունները կիրառվում են վերջավոր դաշտերի ենթատարածքային կառուցվածքները նկարագրելու համար։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում կառուցողական մեթոդները, որոնց օգնությամբ հնարավոր է ստանալ պահանջվող պարամետրերով նոր օրինակներ և համեմատել դրանք արդեն հայտնի դասերի հետ։ Նման խնդիրներն առնչվում են նաև կոդավորման տեսության, կոմբինատոր դիզայնների և դիսկրետ մաթեմատիկայի այլ ուղղությունների հետ, որտեղ վերջավոր դաշտերի կառուցվածքային հատկությունները լայն կիրառություն ունեն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է վերջավոր դաշտերի տեսության, գծային հանրահաշվի, վերջավոր երկրաչափության և կոմբինատորիկայի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել գծայնացված ծածկույթների կառուցման, նկարագրման և դասակարգման մաթեմատիկական օրինաչափությունները։

Գրականություն

Վիլյամ Ֆոլքները XX դարի ամերիկյան գրականության ամենախոշոր ներկայացուցիչներից է, ով հայտնի է իր խոր հոգեբանական վերլուծություններով, բարդ կառուցվածքով և մարդկային գիտակցության բազմաշերտ ներկայացմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները հիմնականում կապված են ԱՄՆ-ի հարավային նահանգների կյանքի, պատմության, սոցիալական հակասությունների և մարդկային ճակատագրերի հետ։ Ֆոլքները ստեղծել է իր սեփական գրական աշխարհը՝ Յոկնապատոֆա կոմսությունը, որտեղ տեղի ունեցող իրադարձությունների միջոցով ներկայացրել է մարդկային բնույթի, մեղքի, հիշողության և ժամանակի խնդիրները։ Նրա ստեղծագործություններում առանձնահատուկ տեղ ունեն «Ձայնը և ցասումը», «Երբ ես մահանում էի», «Աբսալոմ, Աբսալոմ» վեպերը, որտեղ հեղինակը օգտագործում է գիտակցության հոսքի տեխնիկան՝ ներկայացնելով իրադարձությունները տարբեր կերպարների ներքին տեսանկյունից։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս ընթերցողին խորապես ներթափանցել հերոսների հոգեբանության մեջ և հասկանալ նրանց վարքագծի պատճառները։ Ֆոլքները հաճախ անդրադառնում է անցյալի ծանր ազդեցությանը ներկայի վրա՝ ցույց տալով, որ մարդու ճակատագիրը մեծապես ձևավորվում է պատմական և ընտանեկան ժառանգությամբ։ Նրա ստեղծագործությունների հիմնական թեմաներից են մեղքը և պատասխանատվությունը, սոցիալական անհավասարությունը, ռասայական հակասությունները և մարդկային հոգու բարդությունը։ Ֆոլքները նաև կարևորում է ժամանակի ոչ գծային ընկալումը՝ ցույց տալով, որ անցյալը, ներկան և ապագան հաճախ խառնվում են մարդու գիտակցության մեջ։

Մանկավարժություն

Այս գիրքը նվիրված է հայ նախադպրոցական մանկավարժության սկզբնավորման և զարգացման գործընթացների ուսումնասիրությանը 19-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ ներկայացնելով հայկական կրթական մտքի ձևավորման կարևոր փուլերից մեկը։ Աշխատանքում վերլուծվում են նախադպրոցական դաստիարակության գաղափարների առաջացման նախադրյալները, մանկավարժական հայացքների ձևավորումը, կրթական հաստատությունների գործունեությունը և այդ ժամանակաշրջանի հասարակական-մշակութային պայմանների ազդեցությունը երեխաների դաստիարակության վրա։ Գրքում ներկայացվում են հայ մանկավարժական գործիչների մոտեցումները, կրթական մեթոդները և նախադպրոցական կրթության զարգացման հիմնական ուղղությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, դաստիարակների, ուսանողների և հայ կրթական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մշակույթ

Մինաս Ավետիսյանը ՀՀ մշակույթի նախարարության և ՀՀ Ազգային գրադարանի գործունեության ոլորտում ներկայացնում է մշակութային քաղաքականության, գրադարանային ծառայությունների, գիտահետազոտական և կրթական նախաձեռնությունների համակարգումը։ Նրա աշխատանքը ընդգրկում է մշակութային ժառանգության պահպանությունը, գրական և գիտական ռեսուրսների համակարգումը, ընթերցող հասարակության ստեղծումն ու կրթությունը, ինչպես նաև տեղեկատվական ու մշակութային ծրագրերի իրականացման հզորացումն Ազգային գրադարանի միջոցով։ Մինաս Ավետիսյանի ղեկավարությամբ մշակույթի նախարարությունը կարևոր դեր է խաղում Հայաստանի մշակութային կյանքում՝ ապահովելով ազգային և համաշխարհային մշակութային արժեքների պահպանությունը, գրականության ու արվեստի զարգացման խթանումը և հասարակության համար մշակութային հասանելիության ընդլայնումը։ Այս համակարգված մոտեցումը թույլ է տալիս միավորել պետական քաղաքականությունը, գիտական ու կրթական կառույցները և մշակութային հաստատությունները՝ կառուցելով ամբողջական և արդյունավետ մշակութային միջավայր, որը խթանում է ազգային ինքնությունը, ստեղծագործական զարգացման հնարավորությունները և տեղեկատվական հասանելիությունը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է կենսապոլիմերներում սպիրալ-կծիկ (helix–coil) անցումների տեսության ուսումնասիրությանը՝ ցածրամոլեկուլային միացությունների առկայության պայմաններում՝ ընդգծելով մոլեկուլային կառուցվածքի կոնֆորմացիոն փոփոխությունների թերմոդինամիկական և կինետիկական հիմքերը։ Վերլուծվում են պոլիպեպտիդների և նուկլեինաթթուների երկրորդային կառուցվածքի կայունության գործոնները, ջրածնային կապերի դերը, ինչպես նաև լուծիչի և փոքր մոլեկուլների (իոններ, օրգանական մոդիֆիկատորներ) ազդեցությունը կառուցվածքային հավասարակշռության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սպիրալացման և ապասպիրալացման անցումների վիճակագրական մեխանիկային, փուլային անցումների մոդելավորմանը և համապատասխան էներգետիկ պարամետրերի գնահատմանը։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է կենսաբանական համակարգերում այդ անցումների նշանակությունը՝ սպիտակուցների ֆոլդինգի, ԴՆԹ-ի կառուցվածքային կայունության և մոլեկուլային ճանաչման գործընթացներում։ Աշխատությունը ներկայացնում է տեսական մոդելներ և մաթեմատիկական մոտեցումներ, որոնք նպաստում են կենսապոլիմերների կոնֆորմացիոն վարքագծի ավելի խորքային ըմբռնմանը։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր ոլորտներում իրականացվող տնտեսական գործունեության և ջրային ռեսուրսների վիճակի միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ջրի որակի պահպանման և ջրամատակարարման արդյունավետ կառավարման խնդիրներին։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, հանքարդյունաբերության, էներգետիկայի, շինարարության, բնակավայրերի զարգացման և այլ տնտեսական գործունեության տեսակների ազդեցությունները մակերևութային ու ստորերկրյա ջրային ռեսուրսների վրա։ Վերլուծվում են արտադրական և կենցաղային կեղտաջրերի արտահոսքի, գյուղատնտեսական պարարտանյութերի ու բույսերի պաշտպանության միջոցների օգտագործման, հողերի էրոզիայի և տարբեր աղտոտիչների տարածման հետևանքով ջրային միջավայրում առաջացող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական ցուցանիշների գնահատմանը, դրանց փոփոխության պատճառների բացահայտմանը և ջրի օգտագործման տարբեր նպատակների համար սահմանված որակական պահանջների ապահովմանը։ Քննության են առնվում նաև ջրառի ծավալների աճը, ջրային պաշարների ոչ հավասարաչափ օգտագործումը, ջրամատակարարման ցանցերում կորուստները և ենթակառուցվածքների տեխնիկական վիճակը՝ որպես ջրամատակարարման համակարգերի արդյունավետության վրա ազդող գործոններ։ Կարևորվում է ջրային ռեսուրսների համալիր կառավարումը, որի դեպքում տնտեսական զարգացման պահանջները համադրվում են բնապահպանական սահմանափակումների և բնակչությանը անվտանգ ու բավարար քանակությամբ ջուր ապահովելու անհրաժեշտության հետ։ Ուսումնասիրվում են ջրի մաքրման, վերօգտագործման, աղտոտման կանխարգելման, ջրախնայող տեխնոլոգիաների ներդրման և ջրամատակարարման համակարգերի արդիականացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ջրային ռեսուրսների մշտադիտարկման, տվյալների հավաքագրման և կառավարչական որոշումների ընդունման համար անհրաժեշտ տեղեկատվական համակարգերի նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող բնապահպանական ռիսկերի գնահատումը և դրանց նվազեցման համար իրավական, տնտեսական ու կազմակերպական մեխանիզմների կատարելագործումը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել ջրային քաղաքականության մշակման, ջրամատակարարման համակարգերի կառավարման բարելավման, աղտոտման կանխարգելման ծրագրերի իրականացման և ջրային ռեսուրսների երկարաժամկետ պահպանության ապահովման նպատակով՝ նպաստելով տնտեսական գործունեության ու շրջակա միջավայրի պահպանության միջև առավել հավասարակշռված հարաբերությունների ձևավորմանը։