Երջանկության ճանապարհը՝ Ամբրոս Սերլիից, և Երկնային շավիղը՝ անհայտ հեղինակից

Law

Սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունները քրեական իրավունքի այն արարքներն են, որոնք վնասում կամ խախտում են անձի, կազմակերպության կամ պետության սեփականության իրավունքը և նյութական շահերը։ Այս հանցագործությունների հիմնական նպատակային օբյեկտը սեփականությունն է, իսկ դրանց կատարման հետևանքով առաջանում է գույքային վնաս կամ վտանգ է ստեղծվում գույքային հարաբերությունների համար։ Սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունները համարվում են հասարակական վտանգավոր արարքներ, քանի որ դրանք խախտում են տնտեսական հարաբերությունների կայունությունը, նվազեցնում են քաղաքացիների վստահությունը իրավական համակարգի նկատմամբ և վնասում են ընդհանուր տնտեսական միջավայրը։ Այս խմբի հանցագործություններին են դասվում գողությունը, կողոպուտը, ավազակությունը, խարդախությունը, յուրացումը կամ վատնումը, գույքի դիտավորյալ ոչնչացումը կամ վնասումը, ինչպես նաև այլ նմանատիպ արարքներ։ Գողությունը համարվում է ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն, կողոպուտը՝ բացահայտ հափշտակություն բռնության կիրառմամբ կամ դրա սպառնալիքով, իսկ ավազակությունը՝ ավելի վտանգավոր ձև, որը սովորաբար կապված է կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր բռնության հետ։ Խարդախությունը ենթադրում է ուրիշի գույքի ձեռքբերում խաբեության կամ վստահության չարաշահման միջոցով։ Յուրացումը և վատնումը հաճախ կատարվում են այն անձանց կողմից, ում վստահված է եղել գույքը, և արտահայտվում են այնպիսի գործողություններով, երբ վստահված գույքը օգտագործվում կամ յուրացվում է հակաօրինական նպատակներով։ Սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների պատճառները կարող են լինել սոցիալական անհավասարությունը, տնտեսական դժվարությունները, գործազրկությունը, անձնական շահադիտական մոտիվները և իրավական գիտակցության ցածր մակարդակը։ Այս հանցագործությունների կանխարգելման համար կարևոր է իրավապահ մարմինների արդյունավետ աշխատանքը, իրավական կրթության մակարդակի բարձրացումը և սոցիալական պայմանների բարելավումը։ Օրենսդրությամբ նախատեսվում են տարբեր պատժատեսակներ՝ կախված հանցագործության ծանրությունից, կատարման ձևից և հետևանքներից՝ սկսած տուգանքից մինչև ազատազրկում։ Սեփականության պաշտպանության արդյունավետ համակարգը կարևոր դեր ունի տնտեսության զարգացման, ներդրումների խրախուսման և հասարակական կայունության ապահովման գործում։ Այսպիսով, սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունները հանդիսանում են քրեական իրավունքի կարևոր և վտանգավոր դրսևորում, որոնք պահանջում են խիստ իրավական կարգավորում և արդյունավետ կանխարգելում։

Culture

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական բնույթի մասնագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների ու հրապարակումների վերաբերյալ տեղեկատվությունը։ Այն նախատեսված է գրադարանների, գիտական և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և համապատասխան թեմաներով գրականություն որոնող ընթերցողների համար։ Մատենագիտական նյութը կարող է ընդգրկել գրքեր, գրքույկներ, ժողովածուներ, պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածներ և այլ տպագիր նյութեր՝ դասակարգված ըստ մշակույթի և արվեստի առանձին ոլորտների։ Թեմատիկ բաժիններում կարող են ներկայացվել կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը, հուշարձանների պահպանությանը և մշակութային կյանքի այլ ուղղություններին վերաբերող աղբյուրներ։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս նույնականացնելու համապատասխան հրատարակությունները և ստանալու դրանց որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները՝ հեղինակ, անվանում, հրատարակության աղբյուր, թվական և այլ նկարագրական տեղեկություններ։ Նյութերի պարբերական հավաքագրումն ու համակարգումը տեղեկատուին տալիս են նաև փաստագրական նշանակություն, քանի որ տարբեր թողարկումների հաջորդականությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական ակտիվությանը, հետազոտական հետաքրքրությունների փոփոխություններին և առանձին թեմաների զարգացման ընթացքին։ Այն կարևոր գործիք է թեմատիկ մատենագիտական որոնման համար՝ օգնելով արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակահատվածի նոր գրականության մեջ և ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրները հետագա ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ նման հրատարակությունները նպաստում են գրադարանային հավաքածուների համալրմանը, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկմանը և մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը։ Պատմական տեսանկյունից տեղեկատուն արժեքավոր է նաև խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ մատենագիտական տվյալների միջոցով արտացոլում է ժամանակաշրջանի հրատարակչական և գիտական գործունեության թեմատիկ պատկերը։ Տարբեր տարիների համար կազմված թողարկումների համադրումը կարող է հիմք հանդիսանալ մշակույթի առանձին ոլորտների վերաբերյալ գրականության քանակական և բովանդակային զարգացման ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համատեղում է տեղեկատվական, որոնողական, հաշվառման և փաստագրական գործառույթները՝ ապահովելով մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ ընթացիկ գրականության համակարգված ներկայացումն ու մասնագիտական օգտագործումը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է 1950-ականներից մինչև 2020-ական թվականներն ընդգրկող ժամանակաշրջանում հայ ոճագիտական մտքի ձևավորման, զարգացման և տեսական վերափոխումների հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հայ լեզվաբանության և գրականագիտության շրջանակներում ոճի, ոճական համակարգի, լեզվական արտահայտչականության և խոսքի կազմակերպման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների զարգացման վրա։ Քննության են առնվում տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված տեսական մոտեցումները, գիտական հայեցակարգերը և մեթոդաբանական սկզբունքները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրությունները, տարբերությունները և փոխազդեցությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ոճագիտության՝ որպես ինքնուրույն գիտակարգի կայացման ընթացքին, դրա ուսումնասիրության առարկայի և հիմնական հասկացությունների սահմանման խնդիրներին, ինչպես նաև լեզվաբանության, գրականագիտության, տեքստաբանության և հաղորդակցական ուսումնասիրությունների հետ ունեցած կապերին։ Դիտարկվում են գործառական ոճերի դասակարգման, անհատական հեղինակային ոճի, գեղարվեստական խոսքի, լեզվական միջոցների ընտրության և արտահայտչական հնարավորությունների վերաբերյալ հայ գիտական մտքում առաջադրված տեսակետները։ Ուսումնասիրվում է նաև հասարակական, մշակութային և լեզվական փոփոխությունների ազդեցությունը ոճագիտական ուսումնասիրությունների ուղղությունների վրա՝ խորհրդային շրջանի գիտական ավանդույթներից մինչև անկախության ժամանակաշրջանում ձևավորված նոր տեսական ու մեթոդաբանական մոտեցումներ։ Կարևորվում է ժամանակակից լեզվաբանության նոր ուղղությունների ազդեցությունը, որոնց շնորհիվ ոճը կարող է դիտարկվել ոչ միայն լեզվական միավորների ընտրության, այլև տեքստի կառուցվածքի, հաղորդակցական նպատակի, խոսքային իրավիճակի և լեզվակիրների փոխազդեցության համատեքստում։ Տարբեր հեղինակների աշխատությունների և գիտական դպրոցների համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս հետևել տերմինաբանական համակարգի փոփոխություններին, տեսական դրույթների շարունակականությանը և գիտական բանավեճերի զարգացմանը։ Աշխատությունը միաժամանակ համակարգում է մի քանի տասնամյակների ընթացքում կուտակված գիտական ժառանգությունը և հնարավորություն տալիս բացահայտել այն հիմնահարցերը, որոնք շարունակել են պահպանել իրենց արդիականությունը նորագույն ուսումնասիրություններում։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի հայ լեզվաբանական մտքի պատմության, ոճագիտական տեսությունների զարգացման և ժամանակակից հայերենի ուսումնասիրության մեթոդաբանական հիմքերի գնահատման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, գրականագետների, ոճագիտության և հայոց լեզվի պատմության մասնագետների, բանասիրական ուղղությունների դասախոսների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը հայերեն ուսումնական և այբբենական գրականության նմուշ է, որը նախատեսված է գրաճանաչության, լեզվական նախնական գիտելիքների և ընթերցանության հմտությունների զարգացման համար։ Այն պատկանում է այն կրթական հրատարակությունների շարքին, որոնց հիմնական նպատակը հայերեն կարդալ և գրել սովորելու գործընթացը կազմակերպված, մատչելի և աստիճանական ձևով ներկայացնելն էր։ Երկրորդ հատորի առկայությունը վկայում է ուսումնական նյութի շարունակական և հաջորդական կառուցվածքի մասին՝ ենթադրելով, որ ընթերցողը նախնական այբբենական գիտելիքներն արդեն ձեռք բերելուց հետո հնարավորություն է ստանում ընդլայնելու իր լեզվական կարողությունները և խորացնելու գրավոր խոսքի ընկալումը։ Աշխատության կրթական նշանակությունը կապված է հայոց այբուբենի, տառերի ճանաչման, դրանց հնչյունական արժեքի, բառերի կազմության, վանկերի ու բառերի ընթերցման և գրավոր խոսքի սկզբնական կանոնների յուրացման հետ։ Այբբենական ուսուցման սկզբունքը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ մանկավարժական ավանդույթում, քանի որ գրաճանաչությունը ոչ միայն անհատի կրթության առաջին փուլն է, այլև մայրենի լեզվով գիտելիք ձեռք բերելու, գրական ժառանգությանը հաղորդակցվելու և ազգային մշակութային միջավայրում ներգրավվելու հիմնարար պայման։ Նման ուսումնական տետրակներում նյութի կազմակերպումը սովորաբար հիմնվում է պարզից դեպի բարդ անցման սկզբունքի վրա՝ ընթերցողին աստիճանաբար ծանոթացնելով լեզվի գրային համակարգին և զարգացնելով ինքնուրույն ընթերցելու կարողությունը։ Դրանց կարևոր բաղադրիչներն են տառերի ու բառերի ճանաչումը, լեզվական օրինակների միջոցով գիտելիքի ամրապնդումը և ընթերցանության վարժությունների կիրառումը։ Երկի հիմնական մանկավարժական արժեքը հայերեն գրավոր խոսքի յուրացումը համակարգելու և սովորողի լեզվական ինքնուրույնությունը զարգացնելու նպատակն է։ Այն արտացոլում է նաև 19-րդ դարի սկզբի հայկական կրթական միջավայրում մայրենի լեզվով ուսուցման նյութերի ստեղծման և տարածման կարևորությունը։ Այդ ժամանակաշրջանում հայ համայնքները գործում էին աշխարհագրորեն տարբեր կենտրոններում, սակայն կրթության, գրագիտության և ազգային մշակույթի պահպանման ձգտումը միավորում էր նրանց։ Մադրասը հայոց տպագրության և մտավոր կյանքի նշանակալի կենտրոններից էր, որտեղ զարգանում էին հայերեն գրահրատարակությունը, կրթական գործունեությունը և ազգային ինքնագիտակցությանն ուղղված նախաձեռնությունները։ Այս համատեքստում աշխատությունը կարևոր տեղ ունի հայ ուսումնական գրքի պատմության մեջ՝ ներկայացնելով գրաճանաչության և մայրենի լեզվի ուսուցման կազմակերպման վաղ շրջանի փորձը։ Այն արժեքավոր է նաև հայ տպագրության պատմության, սփյուռքահայ կրթական կյանքի և հայերեն այբբենական ձեռնարկների զարգացման ուսումնասիրության համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց լեզվի պատմությամբ, մանկավարժությամբ, տարրական կրթության մեթոդաբանությամբ և հայ համայնքների մշակութային գործունեությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Միաժամանակ այն կարևոր մշակութային վկայություն է այն մասին, թե ինչպես էր հայ տպագիր գիրքը ծառայում գրագիտության տարածմանը, մայրենի լեզվի պահպանմանը և նոր սերունդների կրթական ձևավորմանը՝ նպաստելով հայ ժողովրդի լեզվական ու մշակութային շարունակականությանը։

Geography

Այս աշխատությունը նվիրված է շրջակա միջավայրում ծանր մետաղների տարածման հետ կապված հիմնական երկրաէկոլոգիական խնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների վերլուծությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ծանր մետաղների՝ հողի, ջրային համակարգերի և մթնոլորտի միջոցով տարածման գործընթացներն են, դրանց կուտակման օրինաչափությունները և շրջակա միջավայրի բնական բաղադրիչների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում ծանր մետաղների հիմնական աղբյուրներին, որոնց թվում կարող են լինել արդյունաբերական արտադրությունը, հանքարդյունաբերությունը, մետաղների վերամշակումը, էներգետիկան, տրանսպորտը, գյուղատնտեսական գործունեությունը և կենցաղային թափոնները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հարցի ուսումնասիրությունը, թե ինչպես են աղտոտիչները տեղափոխվում մի միջավայրից մյուսը, կուտակվում հողում և նստվածքներում, ներթափանցում ստորերկրյա ու մակերևութային ջրեր և ներառվում կենսաբանական շրջանառության մեջ։ Աշխատանքը նաև անդրադառնում է ծանր մետաղների կենսաբանական կուտակմանը և դրանց հնարավոր փոխանցմանը սննդային շղթաներով, ինչը կարող է ստեղծել էկոլոգիական և առողջապահական ռիսկեր։ Կարևոր ուղղություն է աղտոտված տարածքների էկոլոգիական գնահատումը, մոնիթորինգի համակարգերի կատարելագործումը և վտանգավոր նյութերի տարածման կանխարգելումը։ Խնդիրների լուծման համատեքստում քննարկվում են արտադրական արտանետումների և թափոնների վերահսկումը, մաքրման և վերականգնման տեխնոլոգիաների կիրառումը, աղտոտված հողերի ռեկուլտիվացումը, ջրերի մաքրման մեթոդները, էկոլոգիական մոնիթորինգը և կանխարգելիչ բնապահպանական միջոցառումները։ Աշխատությունը կարևոր է նրանով, որ ծանր մետաղներով աղտոտումը դիտարկում է որպես փոխկապակցված երկրաէկոլոգիական գործընթաց, որի արդյունավետ կառավարումը պահանջում է ոչ միայն առանձին աղտոտման աղբյուրների վերահսկում, այլև ամբողջական մոտեցում՝ հիմնված տարածական գնահատման, մշտադիտարկման, ռիսկերի կառավարման և շրջակա միջավայրի վերականգնման վրա։

Culture

Երաժշտագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Արամ Խաչատրյանի ստեղծագործական ժառանգության մեջ բազմաձայնության սկզբունքների և դրանց գեղարվեստական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բազմաձայն երաժշտական մտածողության առանձնահատկությունները, տարբեր ձայների փոխհարաբերությունները և դրանց դերը երաժշտական կառուցվածքի ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաձայնության տարբեր ձևերի ու հնարների կիրառմանը, թեմատիկ նյութի զարգացմանը, ձայների ինքնուրույն շարժմանը և երաժշտական հյուսվածքի կազմակերպմանը։ Վերլուծվում են բազմաձայն և հարմոնիկ մտածողության փոխազդեցությունը, մեղեդային գծերի համադրումը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ստեղծագործությունների արտահայտչականության և կառուցվածքային ամբողջականության վրա։ Քննարկվում են կոմպոզիտորական տեխնիկայի առանձնահատկությունները և բազմաձայնության կիրառման նշանակությունը անհատական երաժշտական ոճի ձևավորման համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու կոմպոզիտորի երաժշտական լեզվի, ստեղծագործական մտածողության և երաժշտական նյութի կազմակերպման սկզբունքների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, կոմպոզիտորների, երաժշտական կրթության ոլորտի մասնագետների և երաժշտական արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։