Эволюция творческих принципов игумновской фортепианной школы в исполнительском искусстве Армении 2-ой половины XX века

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի երկրորդ կեսի Հայաստանի դաշնամուրային կատարողական արվեստում Կոնստանտին Իգումնովի ստեղծագործական և մանկավարժական սկզբունքների զարգացման, վերաիմաստավորման և ազգային կատարողական միջավայրում դրսևորման ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է դաշնամուրային դպրոցի գեղագիտական հիմքերի, կատարողական մտածողության, երաժշտական ստեղծագործության մեկնաբանման սկզբունքների, տեխնիկական վարպետության և գեղարվեստական արտահայտչականության փոխհարաբերության, ինչպես նաև այդ ավանդույթների՝ հայ դաշնակահարների և մանկավարժների գործունեության մեջ շարունակականության վրա։ Դաշնամուրային դպրոց հասկացությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեխնիկական հմտությունների փոխանցման համակարգ, այլև որպես երաժշտական մտածողության, գեղագիտական արժեքների, ստեղծագործության նկատմամբ վերաբերմունքի և կատարողական մշակույթի ամբողջություն։ Այս տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում այն հարցը, թե ինչպես կարող են մեկ նշանավոր մանկավարժի և կատարողի ձևավորած սկզբունքները փոխանցվել աշակերտների հաջորդ սերունդներին՝ յուրաքանչյուր նոր մշակութային միջավայրում ձեռք բերելով յուրահատուկ առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում կատարողական ավանդույթի պատմական շարունակականության խնդիրը։ Երաժշտական դպրոցը գոյություն ունի ոչ միայն տեսական ձևակերպումների կամ մեթոդական ձեռնարկների միջոցով, այլև ուսուցիչ–աշակերտ անմիջական ստեղծագործական հաղորդակցության շնորհիվ։ Դասավանդման ընթացքում փոխանցվում են հնչողության նկատմամբ վերաբերմունքը, երաժշտական ձևի ընկալումը, ֆրազավորման մշակույթը, ստեղծագործության ոճական բնույթի բացահայտման եղանակները և կատարողի ինքնուրույնության ձևավորման սկզբունքները։ Այդ պատճառով կատարողական դպրոցի պատմությունը հնարավոր է ուսումնասիրել նաև մանկավարժական ժառանգականության տեսանկյունից՝ բացահայտելով տարբեր սերունդների միջև ստեղծագործական կապերը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում երաժշտական ստեղծագործության բովանդակության առաջնայնության գաղափարին։ Դաշնամուրային տեխնիկան այս մոտեցման շրջանակում դիտարկվում է ոչ թե որպես ինքնուրույն նպատակ, այլ որպես երաժշտական մտքի արտահայտման միջոց։ Տեխնիկական խնդիրների լուծումը պայմանավորվում է ստեղծագործության կերպարային բովանդակությամբ, կառուցվածքով և ոճով։ Այս սկզբունքը կարևոր ազդեցություն ունի ուսուցման մեթոդաբանության վրա, քանի որ տեխնիկական աշխատանքը կապվում է կոնկրետ գեղարվեստական խնդրի հետ։ Սովորողը պետք է հասկանա ոչ միայն այն, թե ինչպես կատարել շարժումը, այլև թե ինչ երաժշտական արդյունքի է այն ծառայում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դաշնամուրային հնչողության մշակույթի ուսումնասիրությունը։ Երաժշտական արտահայտչականությունը մեծապես պայմանավորված է հնչյունի որակով, դինամիկական երանգներով, հնչյունների միջև հարաբերությամբ և երաժշտական ֆրազի ամբողջականությամբ։ Կատարողի խնդիրն է գործիքի մեխանիկական հնարավորությունները վերածել կենդանի երաժշտական խոսքի։ Այդ նպատակով անհրաժեշտ է զարգացնել լսողական վերահսկողությունը, հնչյունային երևակայությունը և սեփական կատարումը քննադատաբար լսելու կարողությունը։ Հնչյունի նկատմամբ նման վերաբերմունքը դառնում է կատարողական վարպետության հիմնարար բաղադրիչներից մեկը։ Առանձին ուղղություն է ֆրազավորման սկզբունքների ուսումնասիրությունը։ Երաժշտական ֆրազը դիտարկվում է որպես իմաստային ամբողջություն, որի ներսում յուրաքանչյուր հնչյուն ունի իր տեղը և գործառույթը։ Կատարողը պետք է բացահայտի երաժշտական մտքի շարժումը, շեշտադրումների հարաբերությունը, լարվածության աճն ու նվազումը և շնչառության տրամաբանությունը։ Այս մոտեցումը նպաստում է այնպիսի կատարման ձևավորմանը, որտեղ առանձին մանրամասները ենթարկվում են ստեղծագործության ընդհանուր գեղարվեստական կառուցվածքին։ Կարևորվում է նաև երաժշտական ձևի ամբողջական ընկալումը։ Կատարողը չի կարող սահմանափակվել առանձին հատվածների տեխնիկական մշակմամբ, քանի որ ստեղծագործության իմաստը ձևավորվում է ամբողջական կառուցվածքի մեջ։ Թեմաների հարաբերությունները, զարգացման փուլերը, գագաթնակետերը և ավարտի տրամաբանությունը պահանջում են նախնական վերլուծություն և կատարողական պլանավորում։ Այս սկզբունքը հատկապես նշանակալի է մեծածավալ ստեղծագործությունների մեկնաբանման ժամանակ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ռիթմի և ժամանակային կազմակերպման խնդրին։ Երաժշտական ռիթմը դիտարկվում է ոչ միայն որպես չափական ճշգրտություն, այլև որպես արտահայտչական շարժման հիմք։ Կատարողը պետք է կարողանա պահպանել ստեղծագործության կառուցվածքային ամբողջականությունը և միաժամանակ բնականորեն օգտագործել ժամանակային ճկունությունը՝ առանց երաժշտական տրամաբանությունը խախտելու։ Տեմպային փոփոխությունները, փոքր շեղումները և շնչառական դադարները պետք է բխեն երաժշտական նյութի բնույթից և ծառայեն դրա արտահայտչականությանը։ Կարևոր ուղղություն է պեդալավորման մշակույթի ուսումնասիրությունը։ Դաշնամուրային կատարողական արվեստում պեդալը կարող է ազդել հնչողության գույնի, տարածականության, ներդաշնակության և ֆրազավորման վրա։ Դրա կիրառումը չի կարող հիմնվել միայն մեխանիկական կանոնների վրա, քանի որ յուրաքանչյուր ստեղծագործություն պահանջում է հնչյունային միջավայրին համապատասխան լուծումներ։ Ուսուցման ընթացքում կարևոր է զարգացնել այնպիսի լսողական վերահսկողություն, որի միջոցով կատարողը կարողանում է գնահատել պեդալի ազդեցությունը և համապատասխանեցնել այն տվյալ ստեղծագործության ոճական ու գեղարվեստական պահանջներին։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում կատարողական տեխնիկայի բնականության սկզբունքը։ Դաշնակահարի շարժողական համակարգը պետք է ծառայի երաժշտական նպատակին՝ հնարավորինս խուսափելով ավելորդ լարվածությունից և անարդյունավետ շարժումներից։ Տեխնիկական աշխատանքի ընթացքում ուշադրություն է դարձվում ձեռքերի, դաստակի և ամբողջ շարժողական համակարգի համաձայնեցված աշխատանքին։ Սակայն տեխնիկական ազատությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես ինքնուրույն ֆիզիկական արդյունք, այլ որպես երաժշտական արտահայտչականության անհրաժեշտ պայման։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս տեխնիկական պատրաստությունը կապել կատարողի լսողական պատկերացումների և ստեղծագործական նպատակների հետ։ Հետազոտության մեջ կարևորվում է անհատականության սկզբունքը։ Կատարողական դպրոցը չի ենթադրում բոլոր աշակերտների կողմից նույն մեկնաբանության կրկնություն։ Ընդհակառակը՝ մանկավարժի խնդիրներից է սովորողի երաժշտական անհատականության բացահայտումը և նրա ինքնուրույն մտածողության զարգացումը։ Ուսուցիչը կարող է առաջարկել գեղարվեստական և տեխնիկական լուծումների ուղղություններ, սակայն վերջնական կատարողական մեկնաբանությունը ձևավորվում է ստեղծագործության, կատարողի անհատականության և երաժշտական ավանդույթի փոխազդեցության արդյունքում։ Այս սկզբունքը կարևոր է կատարողական դպրոցի կենսունակության համար, քանի որ ավանդույթը պահպանվում է ոչ թե անփոփոխ կրկնությամբ, այլ ստեղծագործական վերաիմաստավորմամբ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում երաժշտական տեքստի նկատմամբ վերաբերմունքին։ Նոտային գրառումը կատարողի համար հիմնական աղբյուր է, սակայն այն ամբողջությամբ չի սահմանում ստեղծագործության հնչողությունը։ Դինամիկական նշումները, արտիկուլյացիան, տեմպային ցուցումները և հեղինակային այլ նշումները պահանջում են մեկնաբանություն՝ ստեղծագործության ոճի և ամբողջական կառուցվածքի համատեքստում։ Կատարողի ազատությունը այս դեպքում կապված է ոչ թե տեքստից կամայական հեռանալու, այլ դրա բովանդակությունը խորությամբ հասկանալու և հնչողության միջոցով բացահայտելու հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ոճական զգացողության զարգացումը։ Տարբեր ժամանակաշրջանների և հեղինակների ստեղծագործությունները պահանջում են հնչողության, ֆրազավորման, արտիկուլյացիայի և ձևակառուցման տարբեր մոտեցումներ։ Մանկավարժական համակարգում սովորողը պետք է աստիճանաբար սովորի տարբերակել երաժշտական ոճերը և խուսափել նույն կատարողական միջոցների մեխանիկական կիրառությունից տարբեր ստեղծագործությունների նկատմամբ։ Ոճական գիտելիքը ձևավորվում է երաժշտական գրականության լայն ուսումնասիրության, լսողական փորձի և ստեղծագործությունների պատմական համատեքստի ճանաչման միջոցով։ Առանձին ուղղություն է ռուսական դասական և ռոմանտիկական դաշնամուրային ավանդույթի ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Կատարողական դպրոցի գեղագիտական հիմքերում կարևոր տեղ ունի երաժշտական ստեղծագործության հոգեբանական և կերպարային բովանդակության խոր բացահայտումը։ Կատարողից պահանջվում է ոչ միայն տեխնիկական ճշգրտություն, այլև ստեղծագործության ներքին դրամատուրգիայի ընկալում։ Այս սկզբունքների փոխանցումը Հայաստանի դաշնամուրային մշակույթին ստեղծում է հետաքրքիր փոխազդեցություն ռուսական կատարողական ավանդույթի և հայկական երաժշտական մտածողության միջև։ Հետազոտության առանցքային հարցերից է այն, թե այդ սկզբունքները ինչպիսի վերափոխումների են ենթարկվել հայկական երաժշտական միջավայրում։ XX դարի երկրորդ կեսին Հայաստանի դաշնամուրային արվեստը զարգանում էր մասնագիտական երաժշտական կրթության, համերգային կյանքի և ազգային կոմպոզիտորական դպրոցի հետ սերտ կապի պայմաններում։ Դաշնակահարների պատրաստման ընթացքում ռուսական կատարողական ավանդույթների յուրացումը համադրվում էր հայկական երաժշտության կատարման առանձնահատկությունների հետ։ Այդ փոխազդեցությունը նպաստում էր ազգային դաշնամուրային կատարողական դպրոցի սեփական դիմագծի ձևավորմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հայ կոմպոզիտորների դաշնամուրային ստեղծագործությունների մեկնաբանմանը։ Ազգային երաժշտական լեզվի առանձնահատկությունները, մեղեդային մտածողությունը, ռիթմական կառուցվածքները և կերպարային աշխարհը կատարողից պահանջում են համապատասխան հնչյունային և արտահայտչական միջոցների որոնում։ Նախորդ կատարողական ավանդույթից ժառանգված սկզբունքները այս դեպքում կարող են ստանալ նոր կիրառություն՝ համապատասխանեցվելով հայկական երաժշտական նյութի բնույթին։ Այս գործընթացը ցույց է տալիս, թե ինչպես է կատարողական դպրոցը զարգանում նոր ռեպերտուարի հետ փոխազդեցության միջոցով։ Կարևորվում է ազգային երաժշտական մտածողության և համընդհանուր դաշնամուրային տեխնիկայի հարաբերությունը։ Գործիքի տեխնիկական հնարավորությունները ընդհանուր են տարբեր ազգային դպրոցների համար, սակայն դրանց կիրառման գեղարվեստական նպատակները կարող են տարբեր լինել։ Հայկական երաժշտության կատարումը կարող է պահանջել առանձնահատուկ ուշադրություն մեղեդային գծի, ռիթմական շեշտադրումների և հնչյունային գունավորման նկատմամբ։ Այս պայմաններում կատարողական ավանդույթը ձեռք է բերում ազգային առանձնահատկություններ՝ պահպանելով մասնագիտական դպրոցի ընդհանուր հիմքերը։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում երաժշտական մանկավարժության զարգացումը Հայաստանում։ Բարձրագույն և միջին մասնագիտական երաժշտական կրթության հաստատություններում դաշնամուրի դասավանդումը դառնում է կատարողական ավանդույթի փոխանցման հիմնական մեխանիզմներից մեկը։ Դասախոսները իրենց ուսուցիչներից ստացած սկզբունքները փոխանցում են հաջորդ սերունդներին՝ միաժամանակ դրանք լրացնելով սեփական կատարողական և մանկավարժական փորձով։ Այսպիսով ձևավորվում է ստեղծագործական ժառանգականության բազմաստիճան համակարգ, որտեղ յուրաքանչյուր սերունդ որոշակի փոփոխություններ է ներմուծում նախորդից ստացած ավանդույթի մեջ։ Կարևոր ուղղություն է ուսուցիչ–աշակերտ հարաբերության ուսումնասիրությունը։ Անհատական երաժշտական դասը հնարավորություն է տալիս մանկավարժին աշխատել ոչ միայն տեխնիկական խնդիրների, այլև սովորողի լսողության, երաժշտական մտածողության, գեղագիտական ճաշակի և բեմական ինքնուրույնության զարգացման ուղղությամբ։ Ուսուցիչը կարող է տարբեր աշակերտների հետ կիրառել տարբեր մեթոդական միջոցներ՝ հաշվի առնելով նրանց անհատական առանձնահատկությունները։ Այս ճկունությունը կատարողական դպրոցի կարևոր առանձնահատկություններից է։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տեխնիկական վարժությունների և գեղարվեստական ռեպերտուարի հարաբերությանը։ Տեխնիկական աշխատանքը կարող է ներառել գամմաներ, արպեջիոներ, էտյուդներ և այլ վարժություններ, սակայն դրանց նշանակությունը լիարժեք է միայն այն դեպքում, երբ ձեռք բերված հմտությունները տեղափոխվում են երաժշտական ստեղծագործությունների կատարողական գործընթաց։ Տեխնիկական պատրաստությունը պետք է նպաստի ազատությանը, հնչյունային բազմազանությանը և երաժշտական մտքի բնական արտահայտմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ռեպերտուարի ընտրության մանկավարժական նշանակությունը։ Սովորողի զարգացման տարբեր փուլերում ընտրված ստեղծագործությունները կարող են ծառայել տարբեր տեխնիկական և գեղարվեստական խնդիրների լուծմանը։ Ռեպերտուարը պետք է հնարավորություն տա ծանոթանալու տարբեր ժամանակաշրջանների, ոճերի և կոմպոզիտորական դպրոցների երաժշտությանը։ Միաժամանակ հայկական դաշնամուրային ստեղծագործությունների ընդգրկումը նպաստում է ազգային երաժշտական մշակույթի խոր ճանաչմանը և համապատասխան կատարողական լեզվի ձևավորմանը։ Առանձին ուղղություն է բեմական կատարողականության խնդիրը։ Ուսումնական դասարանում ձեռք բերված հմտությունները պետք է կարողանան պահպանվել համերգային պայմաններում, որտեղ կատարողը հանդիպում է հոգեբանական և ստեղծագործական լրացուցիչ պահանջների։ Բեմական կենտրոնացումը, ստեղծագործության ամբողջական ընկալումը և լսարանի հետ երաժշտական հաղորդակցության կարողությունը մասնագիտական պատրաստության կարևոր բաղադրիչներ են։ Կատարողական դպրոցի խնդիրն է ձևավորել երաժիշտ, որը ոչ միայն տեխնիկապես պատրաստ է, այլև ունակ է բեմում ստեղծել համոզիչ գեղարվեստական ամբողջություն։ Կարևորվում է երաժշտական հիշողության զարգացումը։ Դաշնակահարի համար ստեղծագործությունը հիշողությամբ կատարելու կարողությունը կապված է լսողական, տեսողական, շարժողական և կառուցվածքային հիշողության փոխգործակցության հետ։ Հուսալի կատարողական հիշողությունը ձևավորվում է ոչ միայն բազմակի կրկնությամբ, այլև ստեղծագործության կառուցվածքի գիտակցված վերլուծությամբ։ Այս մոտեցումը նվազեցնում է մեխանիկական սովորության կախվածությունը և նպաստում ավելի վստահ բեմական կատարմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ստեղծագործության վրա ինքնուրույն աշխատանքի մեթոդներին։ Մասնագիտական երաժիշտը պետք է կարողանա առանց ուսուցչի մշտական օգնության վերլուծել նոր ստեղծագործությունը, բացահայտել տեխնիկական դժվարությունները, ձևավորել հնչյունային պատկերացում և ընտրել համապատասխան աշխատանքային միջոցներ։ Այդ պատճառով բարձր մակարդակի մանկավարժության նպատակը միայն կոնկրետ ստեղծագործության ուսուցումը չէ, այլ ինքնուրույն աշխատելու մշակույթի ձևավորումը։ Կարևոր ուղղություն է կատարողական մեկնաբանության հասկացության ուսումնասիրությունը։ Միևնույն երաժշտական ստեղծագործությունը տարբեր կատարողների մոտ կարող է հնչել տարբեր կերպ՝ պահպանելով հեղինակային տեքստի հիմնական պահանջները։ Տարբերությունները կարող են արտահայտվել տեմպի, դինամիկական հարաբերությունների, ֆրազավորման, հնչյունային գույների և կառուցվածքային շեշտադրումների մեջ։ Կատարողական դպրոցը ձևավորում է մեկնաբանման ընդհանուր գեղագիտական չափանիշներ, սակայն դրանց շրջանակում պահպանվում է անհատական ստեղծագործական ազատությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կատարողական ավանդույթի փոփոխությանը ժամանակի ընթացքում։ Նույն սկզբունքները տարբեր սերունդների կողմից կարող են տարբեր կերպ ընկալվել, քանի որ փոխվում են համերգային մշակույթը, ձայնագրությունների հասանելիությունը, երաժշտագիտական պատկերացումները և գեղագիտական նախասիրությունները։ Հետևաբար դպրոցի զարգացումը չի կարելի ներկայացնել որպես սկզբնական սկզբունքների անփոփոխ պահպանում։ Ավելի նպատակահարմար է այն դիտարկել որպես շարունակական վերաիմաստավորման գործընթաց, որտեղ պահպանվում են հիմնարար արժեքները, իսկ դրանց գործնական դրսևորումները փոփոխվում են։ Հետազոտության մեջ կարող է հատուկ տեղ հատկացվել Հայաստանի նշանավոր դաշնակահարների և մանկավարժների գործունեության ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրանց ստեղծագործական ծագումնաբանությունը, ուսուցիչների հետ կապերը, ռեպերտուարային նախասիրությունները և դասավանդման առանձնահատկությունները։ Համերգային ծրագրերի, ձայնագրությունների, հուշագրությունների, հարցազրույցների և ուսումնական փորձի համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե կոնկրետ կատարողների մոտ ինչպես են դրսևորվել ավանդույթի տարբեր բաղադրիչները։ Նման մոտեցումը կատարողական դպրոցի պատմությունը ներկայացնում է կենդանի անհատականությունների միջոցով։ Առանձին ուղղություն է ձայնագրությունների համեմատական վերլուծությունը։ Տարբեր սերունդների դաշնակահարների կատարումների ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել տեմպային, դինամիկական, ֆրազավորման և հնչյունային մոտեցումների փոփոխությունները։ Ձայնագրությունը կարևոր պատմական աղբյուր է, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս անմիջականորեն ուսումնասիրել կատարողական արդյունքը, այլ ոչ միայն դրա վերաբերյալ գրավոր վկայությունները։ Սակայն նման վերլուծությունը նպատակահարմար է համադրել այլ աղբյուրների հետ, քանի որ մեկ կատարումը միշտ չէ, որ ամբողջությամբ ներկայացնում է երաժշտի կատարողական հայեցակարգը։ Կարևորվում է նաև համերգային քննադատության ուսումնասիրությունը։ Ժամանակի մամուլում հրապարակված գրախոսությունները կարող են տեղեկություններ տալ կատարողների ոճի, հասարակական ընդունելության և երաժշտական միջավայրում գործող գեղագիտական չափանիշների մասին։ Դրանք հնարավորություն են տալիս վերականգնել ոչ միայն կատարողական փաստերը, այլև ժամանակակիցների ընկալումները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում երաժշտական կրթության հաստատությունների դերին։ Կոնսերվատորիան, երաժշտական դպրոցները և ուսումնարանները դառնում են այն միջավայրերը, որտեղ կատարողական ավանդույթը համակարգվում և փոխանցվում է։ Դասավանդման ծրագրերը, քննությունների պահանջները, մրցույթները, բաց դասերը և համերգային գործունեությունը նպաստում են մասնագիտական չափանիշների ձևավորմանը։ Այդ հաստատությունների պատմության ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս կատարողական դպրոցի զարգացումը կապել Հայաստանի երաժշտական կրթության ընդհանուր պատմության հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մրցույթների և փառատոնների ազդեցությունը։ Դրանք հնարավորություն են տալիս երիտասարդ կատարողներին համեմատել իրենց պատրաստվածությունը տարբեր դպրոցների ներկայացուցիչների հետ, ծանոթանալ նոր մեկնաբանությունների և ընդլայնել մասնագիտական փորձը։ Նման միջավայրում ազգային կատարողական դպրոցը միաժամանակ պահպանում է իր ավանդույթները և հաղորդակցվում միջազգային երաժշտական գործընթացների հետ։ Առանձին ուղղություն է կատարողական սկզբունքների և կոմպոզիտորական ստեղծագործության փոխազդեցությունը։ Նոր հայկական դաշնամուրային ստեղծագործությունների ի հայտ գալը կատարողների առջև դնում է նոր հնչյունային, ռիթմական և տեխնիկական խնդիրներ։ Դրանց լուծման ընթացքում ավանդական կատարողական միջոցները կարող են վերաիմաստավորվել և համալրվել նոր մոտեցումներով։ Այսպիսով կատարողական դպրոցի զարգացումը կապված է ոչ միայն մանկավարժական ժառանգության, այլև ժամանակակից երաժշտական ստեղծագործության պահանջների հետ։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են համադրվել պատմական, համեմատական, երաժշտագիտական, կատարողական և մանկավարժական վերլուծության մեթոդները։ Ուսուցիչ–աշակերտ կապերի վերականգնումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ստեղծագործական ժառանգականության ուղիները, իսկ կատարումների և մեթոդական մոտեցումների համեմատությունը՝ առանձնացնել ավանդույթի կայուն և փոփոխվող տարրերը։ Երաժշտական ստեղծագործությունների մեկնաբանությունների ուսումնասիրությունը կարող է լրացվել ձայնագրությունների, համերգային ծրագրերի, արխիվային նյութերի, հուշագրությունների և մասնագիտական մամուլի տվյալներով։ Գիտական նշանակությունը պայմանավորված է Հայաստանի դաշնամուրային կատարողական դպրոցի ձևավորման և զարգացման գործընթացները ավելի լայն երաժշտական ավանդույթի հետ կապելու հնարավորությամբ։ Ստեղծագործական սկզբունքների փոխանցման ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ կատարողական մշակույթը ձևավորվում է տարբեր դպրոցների, անհատականությունների և ազգային երաժշտական ավանդույթների փոխազդեցության արդյունքում։ Միաժամանակ այն հնարավորություն է տալիս բացահայտել հայկական դաշնամուրային արվեստի ինքնուրույն առանձնահատկությունները և գնահատել տարբեր սերունդների երաժիշտների ներդրումը դրանց զարգացման մեջ։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է XX դարի երկրորդ կեսի Հայաստանի դաշնամուրային կատարողական մշակույթի պատմական և տեսական ուսումնասիրություն՝ ընդգրկելով երաժշտական մեկնաբանության, հնչյունային մշակույթի, ֆրազավորման, ռիթմի, պեդալավորման, տեխնիկական ազատության, ոճական մտածողության, անհատականության, ռեպերտուարի ընտրության, բեմական պատրաստության և երաժշտական մանկավարժության խնդիրները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ստեղծագործական ավանդույթի շարունակականությանը և այն գործընթացին, որի ընթացքում նախորդ սերունդներից ժառանգված սկզբունքները հայկական երաժշտական միջավայրում ոչ միայն պահպանվում, այլև վերափոխվում և հարստացվում են նոր կատարողական փորձով։ Նյութը կարող է օգտակար լինել երաժշտագիտությամբ, դաշնամուրային կատարողական արվեստով, երաժշտական մանկավարժությամբ և Հայաստանի երաժշտական մշակույթի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, դաշնակահարների, դասախոսների և ուսանողների համար։