Формирование алюминидов титана, циркония и ниобия в гидридном цикле и синтез их гидридов методом СВС

Biology

Օձային թույների ազդեցության առանձնահատկությունները մարդու օրգանիզմի վրա պայմանավորված են դրանց բարդ կենսաքիմիական կազմով, որը ներառում է ֆերմենտներ, պեպտիդներ և ցիտոտոքսիններ, որոնք տարբեր մեխանիզմներով ազդում են նյարդային, արյան շրջանառության, մկանային և իմունային համակարգերի վրա։ Կախված օձի տեսակից՝ թույնը կարող է լինել նեյրոտոքսիկ, հեմոտոքսիկ կամ ցիտոտոքսիկ, և յուրաքանչյուր տեսակ առաջացնում է տարբեր պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխություններ։ Նեյրոտոքսիկ թույները արգելակում են նյարդամկանային փոխանցումը՝ հանգեցնելով պարալիզի և շնչառական անբավարարության, հեմոտոքսիկները խանգարում են արյան մակարդելիությանը, առաջացնում են հեմոլիզ և անոթային վնասումներ, իսկ ցիտոտոքսիկները վնասում են հյուսվածքները՝ առաջացնելով նեկրոզ և ուժեղ բորբոքային պատասխան։ Օրգանիզմի վրա ազդեցությունը կախված է նաև թույնի քանակից, ներմուծման տեղից և տուժածի ֆիզիոլոգիական առանձնահատկություններից։ Միևնույն ժամանակ, օձային թույների որոշ բաղադրիչներ ունեն բարձր կենսաբանական ակտիվություն, ինչը վերջին տասնամյակներում դարձել է դեղագործական հետազոտությունների կարևոր ուղղություն։ Դրանց հիման վրա մշակվում են նոր դեղամիջոցներ՝ հակամակարդիչներ, ցավազրկողներ, հակաքաղցկեղային և սրտանոթային հիվանդությունների բուժման համար նախատեսված միջոցներ։ Օրինակ՝ որոշ պեպտիդներ կիրառվում են արյան ճնշման կարգավորման և թրոմբոզի կանխարգելման նպատակով, իսկ այլ մոլեկուլներ ուսումնասիրվում են որպես ուռուցքային բջիջների աճը արգելակող գործակալներ։ Բացի այդ, թունաբանական հետազոտությունները նպաստում են հակաթույնների (antivenom) ավելի արդյունավետ ձևակերպումների ստեղծմանը, որոնք կարող են նվազեցնել օձահարության մահացությունը։

Literature

«Բոլ նավապետ» վերնագրով հրատարակությունը ներկայացնում է նավապետի կերպարի շուրջ ձևավորված գրական երկ։ Վերնագիրը հուշում է ծովային միջավայրի և նավագնացության հետ կապված թեմատիկ ուղղվածություն, որտեղ կենտրոնական տեղ կարող են զբաղեցնել նավապետի անձը, նրա պարտականությունները, ծովային ճանապարհորդությունները և նավի անձնակազմի հետ հարաբերությունները։ Նավապետի կերպարը համաշխարհային գրականության մեջ հաճախ մարմնավորում է առաջնորդության, պատասխանատվության, վճռականության և դժվարությունների հաղթահարման գաղափարները։ Ծովային միջավայրն իր հերթին գրական ստեղծագործություններում հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ճանապարհորդության, վտանգների, անհայտ տարածքների բացահայտման և մարդկային փոխհարաբերությունների թեմաներին։ Այնուամենայնիվ, միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հստակ որոշել ստեղծագործության սյուժեն, ժանրը կամ պատմական հիմքը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում XIX դարի հայերեն գրական ժառանգության և Զմյուռնիայի հայկական տպագրական միջավայրի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է ընդգրկվել ծովային թեմաներով գրականության, հայերեն գեղարվեստական հրատարակությունների և ժամանակաշրջանի ընթերցողական մշակույթի վերաբերյալ մատենագիտական ուսումնասիրություններում։

History

Պատմագիտական աշխատության հինգերորդ հատորը ներկայացնում է Հռոմեական պետության պատմական զարգացման այն փուլերը, որոնք նախորդում են հանրապետության վերջնական ճգնաժամին և պետական կարգի արմատական փոփոխությանը։ Շարադրանքի առանցքում Հռոմի քաղաքական ու ռազմական հզորացման ընթացքն է, հանրապետական կառավարման համակարգի զարգացումը, ներքին հասարակական հակասությունները և արտաքին նվաճումների հետևանքով առաջացած փոփոխությունները։ Հռոմեական պատմության այս շրջանը բնութագրվում է Միջերկրական աշխարհի նկատմամբ ազդեցության ընդլայնմամբ, նոր տարածքների ենթարկմամբ, դաշնակցային հարաբերությունների ձևավորմամբ և նվաճված շրջանների կառավարման խնդիրների բարդացմամբ։ Աշխատությունը կարևորում է պետական հաստատությունների գործունեությունը, սենատի քաղաքական դերը, ժողովրդական ժողովների նշանակությունը, պաշտոնատար անձանց լիազորությունները և իշխանության համար պայքարի տարբեր դրսևորումները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հասարակական շերտերի միջև հակասությունները, հողային և տնտեսական խնդիրները, բանակի դերի փոփոխությունը և ռազմական առաջնորդների քաղաքական ազդեցության աճը։ Այս գործընթացները աստիճանաբար թուլացրին հանրապետական ավանդական համակարգը և խորացրին քաղաքական անկայունությունը։ Հատորում ներկայացվող պատմական նյութը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես արտաքին հաջողություններն ու տարածքային ընդարձակումը միաժամանակ նպաստեցին Հռոմի հզորացմանը և սրեցին նրա ներքին խնդիրները։ Այն կարևոր նախապատրաստություն է հանրապետության վերջին շրջանի, քաղաքացիական հակամարտությունների և միապետական իշխանության հաստատման պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը արժեքավոր է Հին Հռոմի քաղաքական, ռազմական և հասարակական պատմությամբ, անտիկ պետական կառավարման համակարգերով ու եվրոպական քաղաքակրթության պատմական ակունքներով հետաքրքրվող ընթերցողների և հետազոտողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է ջերմասեր Thermus scotoductus K1 շտամի ջերմակայուն ԴՆԹ պոլիմերազ I ֆերմենտի հետերոլոգիական էքսպրեսիայի, կենսաքիմիական բնութագրման և կենսատեխնոլոգիական կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում համապատասխան գենի առանձնացման, կլոնավորման և ընտրված արտահայտիչ համակարգում դրա արդյունավետ էքսպրեսիայի ապահովման մոտեցումները։ Վերլուծվում են ռեկոմբինանտ ֆերմենտի ստացման, մաքրման և նույնականացման մեթոդները, ինչպես նաև դրա ֆերմենտային ակտիվության և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների գնահատման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ԴՆԹ պոլիմերազի ջերմակայունությանը, տարբեր ջերմաստիճանային պայմաններում ակտիվության պահպանմանը, աշխատանքային օպտիմալ պայմաններին և ֆերմենտի կայունության վրա ազդող գործոններին։ Դիտարկվում են նաև ֆերմենտի կատալիտիկ առանձնահատկությունները, ԴՆԹ-ի սինթեզին մասնակցելու կարողությունը և տարբեր ռեակցիոն պայմաններում դրա արդյունավետությունը։ Քննարկվում է ջերմակայուն պոլիմերազների նշանակությունը ժամանակակից մոլեկուլային կենսաբանության և կենսատեխնոլոգիայի համար, մասնավորապես՝ ԴՆԹ-ի լաբորատոր բազմացման, գենետիկական հետազոտությունների, ախտորոշիչ մեթոդների և այլ մոլեկուլային տեխնոլոգիաների շրջանակներում։ Կարևորվում է ռեկոմբինանտ եղանակով ֆերմենտի ստացման հնարավորությունը՝ որպես դրա արտադրության վերահսկելի և արդյունավետ մոտեցում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ուսումնասիրվող ֆերմենտի հատկությունների համեմատությանը կենսատեխնոլոգիայում կիրառվող այլ ջերմակայուն ԴՆԹ պոլիմերազների հետ և դրա հնարավոր առավելությունների բացահայտմանը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել նոր ֆերմենտային գործիքների մշակմանը, մոլեկուլային կենսաբանության մեթոդների կատարելագործմանը և ջերմասեր միկրոօրգանիզմների կենսատեխնոլոգիական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել կենսատեխնոլոգիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, մանրէաբանության, գենային ճարտարագիտության և ֆերմենտաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է մետաղական թաղանթում մակերևութային ալիքների գրգռման և տեղայնացման ֆիզիկական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով մետաղի մակերևույթի և էլեկտրամագնիսական դաշտի փոխազդեցության առանձնահատկությունների վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է մետաղական թաղանթի մակերևույթին ձևավորել և տարածել սահմանափակված էլեկտրամագնիսական ալիքներ, ինչպես նաև ուսումնասիրել դրանց էներգիայի տարածական կենտրոնացման և տեղայնացման մեխանիզմները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են մետաղական միջավայրի էլեկտրական հատկությունները, թաղանթի հաստությունը, նյութի հաղորդականությունը և դիէլեկտրական միջավայրի պարամետրերը, որոնք էական ազդեցություն ունեն մակերևութային ալիքների առաջացման և տարածման բնութագրերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ալիքների գրգռման պայմաններին, ռեզոնանսային երևույթներին և այն մեթոդներին, որոնց միջոցով արտաքին էլեկտրամագնիսական ճառագայթումը կարող է արդյունավետորեն փոխանցել էներգիա մակերևութային ռեժիմներին։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել մակերևութային պլազմոնային ալիքների, դաշտի ինտենսիվության տարածական բաշխման, ալիքի տարածման երկարության, դիսպերսիոն հատկությունների և կորուստների հետ կապված հարցերը։ Մետաղական թաղանթի երկրաչափական և նյութական պարամետրերի փոփոխությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ալիքների տեղայնացման աստիճանի, տարածման ուղղության և էներգիայի կենտրոնացման փոփոխությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև թաղանթի մակերևույթի կառուցվածքի, միջավայրերի սահմանային պայմանների և հնարավոր դեֆեկտների ազդեցության գնահատումը, քանի որ դրանք կարող են օգտագործվել մակերևութային ալիքների տարածումը վերահսկելու և դրանց էներգիան որոշակի փոքր տարածքներում կենտրոնացնելու համար։ Տեսական և հնարավոր փորձարարական ուսումնասիրությունների միջոցով հնարավոր է բացահայտել մակերևութային ալիքների գրգռման առավել արդյունավետ պայմանները և մշակել դրանց կառավարման ու տեղայնացման համապատասխան մոտեցումներ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ մակերևութային պլազմոնիկայի, նանոֆոտոնիկայի և մետանյութերի զարգացման համար, ինչպես նաև կիրառվել բարձր զգայունությամբ օպտիկական սենսորների, մանրաչափ օպտիկական սարքերի, լուսային ազդանշանների կառավարման համակարգերի և այլ միկրո- ու նանոմասշտաբային տեխնոլոգիաների ստեղծման մեջ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել էլեկտրադինամիկայի, օպտիկայի, պլազմոնիկայի, նյութագիտության և նանոտեխնոլոգիաների ոլորտներում զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։

Law

Աշխատությունը նվիրված է իրավագիտության, քաղաքագիտության և օրենսգիտության հիմնարար սկզբունքների ներկայացմանն ու տեսական մեկնաբանությանը։ Այն ընդգրկում է հասարակական կյանքի կազմակերպման, պետության և իրավունքի փոխհարաբերության, իրավական կարգավորման ու քաղաքական կառույցների գործունեության ընդհանուր հարցերի ուսումնասիրության շրջանակը։ Իրավագիտության տեսանկյունից կարևոր են իրավունքի բնույթի, սկզբունքների և հասարակական հարաբերությունների կարգավորման վերաբերյալ հիմնադրույթները, իսկ քաղաքագիտության շրջանակում՝ իշխանության, պետության, քաղաքական կազմակերպման և հանրային կառավարման վերաբերյալ տեսական պատկերացումները։ Օրենսգիտության ուղղությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու օրենքների նշանակությանը, իրավական նորմերի ձևավորմանն ու կիրառմանը և հասարակական կյանքի օրենսդրական կարգավորման հիմքերին։ Հրատարակության՝ որպես բազմամաս աշխատության երրորդ մասի բնույթը վկայում է նյութի համակարգված ներկայացման մասին, թեև միայն վերնագրով հնարավոր չէ հաստատել այս հատվածում ընդգրկված առանձին թեմաները։ Գիրքը կարևոր է իրավական և քաղաքական մտքի պատմության, հայերեն գիտական տերմինաբանության զարգացման ու հասարակական գիտությունների դասավանդման ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավագիտության, քաղաքագիտության և իրավունքի տեսության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։