Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Հարք (Մշո Բուլանըխ)․ պատմաազգագրական և բանահյուսական նյութեր

    Աշխատությունը ներկայացնում է պատմական Հարք գավառի և Մշո Բուլանըխի հայ բնակչության կյանքը, կենցաղը, ավանդույթներն ու ժողովրդական մշակույթը՝ պահպանելով Արևմտյան Հայաստանի այդ պատմամշակութային շրջանի ինքնատիպ նկարագիրը։ Հիմքում Սահակ Մովսիսյանի՝ Բենսե անունով հայտնի ազգագրագետի հավաքած նյութերն են, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուր են տարածաշրջանի հայության ավանդական կյանքի և բանավոր ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու տեղի հայերի բնակության միջավայրի, ընտանեկան ու համայնքային հարաբերությունների, առօրյա զբաղմունքների, հասարակական սովորույթների և սերնդեսերունդ փոխանցվող մշակութային պատկերացումների մասին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ժողովրդական բանահյուսությանը՝ որպես համայնքի պատմական հիշողության, աշխարհընկալման, բարոյական արժեքների և կենսափորձի արտահայտության։ Բանավոր ավանդության տարբեր դրսևորումների միջոցով բացահայտվում են ժողովրդի պատկերացումները մարդու, բնության, ընտանիքի, հասարակության և շրջապատող աշխարհի մասին, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների ու տեղական կյանքի հետ կապված հիշողությունները։ Ազգագրական նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տոնական ու ծիսական սովորույթները, ընտանեկան կյանքի կարևոր իրադարձություններին ուղեկցող արարողությունները, հավատալիքները, ավանդական վարքականոններն ու կենցաղային հարաբերությունները։ Դրանցում արտացոլվում են նաև աշխատանքի, ապրուստի միջոցների, համայնքային փոխօգնության և հասարակական կյանքի կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Տարածաշրջանային նյութի կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն ներկայացնում է ոչ միայն առանձին սովորույթներ ու բանահյուսական պատումներ, այլև դրանց գոյության միջավայրը՝ թույլ տալով հասկանալ, թե ինչպես էին մշակութային ավանդույթները կապված մարդկանց առօրյայի և համայնքային կյանքի հետ։ Հատուկ արժեք ունեն ժողովրդական խոսքի ու տեղական լեզվական առանձնահատկությունների պահպանված դրսևորումները, որոնք արտացոլում են Մշո Բուլանըխի հայության լեզվամտածողությունը, արտահայտչական միջոցներն ու մշակութային ինքնատիպությունը։ Նյութերի գիտական մշակումը, ծանոթագրություններն ու բառարանային հավելվածը նպաստում են բովանդակության առավել ամբողջական ընկալմանը և հեշտացնում տեղական բառապաշարի ու ազգագրական հասկացությունների ուսումնասիրությունը։ Հավաքված տեղեկությունները կարևոր են նաև պատմական բնակավայրերի, տեղական ավանդույթների և Արևմտյան Հայաստանի հայության մշակութային ժառանգության հետազոտության համար։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս վերակազմելու մի տարածաշրջանի հայ համայնքի մշակութային դիմագիծը՝ հիմնվելով ժողովրդական հիշողության, կենցաղային փորձի և բանավոր ավանդության պահպանված վկայությունների վրա։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր է հայ ազգագրության և բանահյուսության, պատմական ժողովրդագրության, բարբառագիտության ու մշակութաբանության ուսումնասիրողների համար, ինչպես նաև օգտակար ընթերցանություն է բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրվում են Արևմտյան Հայաստանի հայկական բնակավայրերի պատմությամբ, Մշո աշխարհի ավանդույթներով և հայ ժողովրդի ոչ նյութական մշակութային ժառանգությամբ։

    Updated: 2026-11-10
    Հարք (Մշո Բուլանըխ)․ պատմաազգագրական և բանահյուսական նյութեր
    Online

    Management

    Экономика и менеджмент некоммерческих организаций

    В книге рассматривается специфика некоммерческого сектора, который отличается от коммерческого тем, что его главная цель не получение прибыли, а решение социальных, культурных, образовательных и иных общественно значимых задач. Автор объясняет, как формируется экономическая база таких организаций и какие источники финансирования они используют (гранты, пожертвования, государственная поддержка и др.). Особое внимание уделяется вопросам менеджмента: планированию деятельности, организационной структуре, управлению персоналом и привлечению ресурсов. Также рассматриваются методы повышения эффективности работы и оценки результатов деятельности некоммерческих организаций. В книге подчеркивается важность стратегического управления, прозрачности и ответственности перед обществом, а также роль социального эффекта в оценке деятельности. В целом, пособие даёт системное представление об экономике и менеджменте некоммерческого сектора и помогает понять, как организуется и управляется деятельность организаций, ориентированных на общественную пользу.

    Updated: 2026-08-24
    Экономика и менеджмент некоммерческих организаций
    Online

    History

    Կինը Արևելքում․ առաջին պրակ

    Աշխատությունն անդրադառնում է արևելյան հասարակություններում կնոջ դիրքին, հասարակական կարգավիճակին, իրավունքներին, պարտականություններին և կյանքի տարբեր ոլորտներում նրա ունեցած դերին։ Այն հնարավորություն է տալիս դիտարկելու կնոջ հասարակական ու ընտանեկան դիրքի ձևավորման վրա ազդող պատմական, կրոնական, մշակութային և սոցիալական գործոնները, ինչպես նաև հասկանալու արևելյան ժողովուրդների ավանդույթների և հասարակական պատկերացումների ազդեցությունը կանանց առօրյայի ու հնարավորությունների վրա։ Գրքում ներկայացվող թեմատիկ ուղղությունը կարևոր է Արևելքի հասարակական կառուցվածքի, ընտանեկան հարաբերությունների, գենդերային պատկերացումների և մշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Նյութը հետաքրքրություն է ներկայացնում այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ ծանոթանալ արևելյան հասարակությունների զարգացման առանձնահատկություններին, կնոջ պատմական փորձառությանը և հասարակական կյանքում նրա տեղի փոփոխություններին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արևելագիտությամբ, պատմությամբ, հասարակագիտությամբ, մշակութաբանությամբ և կանանց հիմնահարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ որպես թեմայի ուսումնասիրության և տարբեր հասարակական միջավայրերի համեմատական դիտարկման նյութ։

    Updated: 2026-11-16
    Կինը Արևելքում․ առաջին պրակ
    Online

    Literature

    Գրադարանը-երիտասարդությանը : Օգնություն գրադարանավարներին

    «Գրադարանը-երիտասարդությանը» պատկերացումը հայ մշակութային և կրթական դաշտում խորհրդանշում է այն գաղափարը, որ գրադարանը պետք է դառնա երիտասարդների մտավոր, էմոցիոնալ և էսթետիկ զարգացման հիմնական կենտրոնը, որտեղ ընթերցողը հնարավորություն ունի ճանաչել համամարդկային արժեքները, ձևավորել ինքնուրույն մտավոր դատողություններ և ընդլայնել աշխարհայացքը։ Գրադարանը երիտասարդությանը ներկայացնում է ոչ միայն գրականության ու գիտության արժեքները, այլ նաև ստեղծում միջավայր՝ ստեղծագործական ինքնաարտահայտման, քննադատական մտածողության և մշակութային ինքնություն ձևավորման համար։ Այն նպաստում է լեզվամշակութային հմտությունների զարգացմանը, ընթերցանության ճաշակի ձևավորմանը, ինչպես նաև ինտելեկտուալ հետաքրքրասիրության և սոցիալական կապերի զարգացմանը՝ դառնալով ժամանակակից տեղեկատվական և կրթական միջավայրի անբաժանելի մաս։ Այս համատեքստում գրադարանը հանդես է գալիս որպես միջնորդ ավանդույթների և ժամանակակից երիտասարդական պահանջների միջև, ապահովում է բազմաշերտ կրթություն և ճանաչողական զարգացում, որտեղ երիտասարդն ակտիվորեն ներգրավված է ընթերցանության, ուսումնասիրության և մշակութային նախաձեռնությունների մեջ՝ ձևավորելով ինքնուրույն մտածող, ինտելեկտուալ և սոցիալականապես ակտիվ քաղաքացիների հաջորդ սերունդը։

    Updated: 2026-09-14
    Գրադարանը-երիտասարդությանը : Օգնություն գրադարանավարներին
    Online

    Other Subjects

    ԿԵՆՍԱԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆ

    Կենսագործունեության անվտանգությունը միջոցառումների, կանոնների և գիտական մոտեցումների ամբողջություն է, որի նպատակն է պաշտպանել մարդու կյանքը, առողջությունը և շրջակա միջավայրը տարբեր վտանգավոր գործոններից։ Դրա էությունը կայանում է նրանում, որ կանխվեն կամ նվազեցվեն այն ռիսկերը, որոնք կարող են առաջանալ կենցաղում, աշխատանքային միջավայրում կամ արտակարգ իրավիճակներում։ Կենսագործունեության անվտանգության ոլորտը ուսումնասիրում է ֆիզիկական, քիմիական, կենսաբանական և հոգեբանական վտանգները, ինչպես նաև դրանց կանխարգելման ուղիները։ Օրինակ՝ աշխատանքի վայրում անվտանգության կանոնները ներառում են պաշտպանիչ միջոցների օգտագործում, սարքավորումների ճիշտ շահագործում և վթարային իրավիճակների կանխարգելում։ Կենցաղային պայմաններում կարևոր է էլեկտրական սարքերի անվտանգ օգտագործումը, հրդեհային կանոնների պահպանումը և թունավոր նյութերի ճիշտ պահպանումը։ Բացի այդ, կենսագործունեության անվտանգությունը ներառում է նաև առաջին օգնության հիմունքները, որոնք անհրաժեշտ են արտակարգ իրավիճակներում մարդու կյանքը փրկելու համար։ Ժամանակակից պայմաններում մեծ նշանակություն ունի նաև էկոլոգիական անվտանգությունը, որը վերաբերում է շրջակա միջավայրի աղտոտման կանխարգելմանը և բնական ռեսուրսների պահպանմանը։ Պետական մակարդակով այս ոլորտը կարգավորվում է օրենքներով և նորմատիվ ակտերով, որոնք պարտադիր են բոլոր կազմակերպությունների և քաղաքացիների համար։ Կենսագործունեության անվտանգության հիմնական նպատակն է ստեղծել այնպիսի պայմաններ, որտեղ մարդու կյանքը և առողջությունը հնարավորինս պաշտպանված կլինեն վտանգներից։ Այսպիսով, այն համարվում է հասարակության կայուն զարգացման և մարդու բարեկեցության կարևոր հիմքերից մեկը։

    Updated: 2026-10-23
    ԿԵՆՍԱԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆ
    Online

    Linguistics

    Հայոց լեզվի գործնական քերականություն

    Աշխատությունը հայոց լեզվի քերականական կառուցվածքի ուսումնասիրությանն ու գործնական յուրացմանը նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին ներկայացնել հայերենի լեզվական համակարգը, նրա քերականական օրինաչափությունները և գրավոր ու բանավոր խոսքի ճիշտ կիրառման սկզբունքները։ Այն պատկանում է հայերեն լեզվաբանական և կրթական գրականության այն կարևոր ուղղությանը, որը միտված էր լեզվի կանոնների համակարգված ուսուցմանը, գրագիտության տարածմանը և հայերենի գործնական կիրառության կատարելագործմանը։ Ձեռնարկի վերնագրում ընդգծված «գործնական քերականություն» հասկացությունը մատնանշում է լեզվական գիտելիքի կիրառական բնույթը․ քերականությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես լեզվի կառուցվածքը նկարագրող գիտություն, այլև որպես խոսքի ճիշտ կազմության, բառերի համապատասխան գործածության և գրավոր արտահայտման հմտությունների ձևավորման անհրաժեշտ միջոց։ Աշխատության բովանդակային շրջանակը վերաբերում է հայոց լեզվի հիմնական քերականական բաժիններին՝ հնչյունական համակարգին, բառերի կազմությանը, խոսքի մասերին, բառերի ձևափոխություններին, նախադասության կառուցվածքին և շարահյուսական հարաբերություններին։ Քերականական ուսուցման կարևոր ուղղություններից է հայերենի հնչյունների և դրանց արտասանական առանձնահատկությունների ճանաչումը, գրավոր արտահայտության մեջ հնչյունների ու տառերի համապատասխանության ըմբռնումը և ուղղագրական կանոնների յուրացումը։ Բառագիտության և ձևաբանության շրջանակում կարևորվում են բառերի իմաստային ու կառուցվածքային առանձնահատկությունները, խոսքի մասերի տարբերակումը, գոյականի, ածականի, թվականի, դերանվան, բայի և այլ քերականական միավորների գործածությունը։ Հայերենի ձևաբանական համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու բառերի քերականական ձևերի փոփոխությունները, հոլովական և խոնարհման համակարգերը, թվի, դեմքի, ժամանակի ու եղանակի արտահայտման միջոցները։ Շարահյուսական գիտելիքների տեսանկյունից կարևոր են բառերի կապակցման եղանակները, բառակապակցությունների և նախադասությունների կազմությունը, նախադասության գլխավոր ու երկրորդական անդամների հարաբերությունները և մտքի տրամաբանական ու քերականական ամբողջական արտահայտման սկզբունքները։ Գործնական քերականության կարևոր խնդիրներից է նաև լեզվական կանոնների կիրառումը գրավոր խոսքում՝ ճիշտ բառաձևերի ընտրությունը, նախադասությունների հստակ կառուցումը, բառերի համաձայնեցումը և շարադրանքի լեզվական ճշգրտության պահպանումը։ Այսպիսի ուսումնական ձեռնարկների միջոցով քերականական գիտելիքը դառնում է ոչ միայն տեսական տեղեկությունների ամբողջություն, այլև լեզվական կարողությունների զարգացման գործիք։ Աշխատության կրթական նշանակությունը կապված է հայերեն գրելու և խոսելու հմտությունների ամրապնդման, լեզվական սխալների գիտակցված կանխման և գրական լեզվի կանոնների յուրացման հետ։ Քերականական համակարգի ուսումնասիրությունը նպաստում է նաև ընթերցանության և գրավոր տեքստերի ըմբռնման կարողությունների զարգացմանը, քանի որ լեզվի կառուցվածքի իմացությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ճիշտ ընկալելու բառերի իմաստային հարաբերությունները, նախադասությունների տրամաբանական կապերը և ամբողջական խոսքի բովանդակությունը։ Գաղափարական առումով աշխատությունը արտահայտում է հայոց լեզուն որպես ազգային մշակույթի, պատմական հիշողության և կրթական ինքնության կարևորագույն հիմք պահպանելու ու զարգացնելու ձգտումը։ Լեզվի քերականական կանոնների ուսուցումը դիտարկվում է որպես գրագիտության տարածման, կրթական մակարդակի բարձրացման և ազգային լեզվամշակութային ժառանգության շարունակականության ապահովման միջոց։ Հայերենի համակարգված ուսուցումը կարևոր էր հատկապես այն ժամանակաշրջանում, երբ հայ կրթական միջավայրում մեծանում էր աշխարհաբար գրական լեզվի կիրառության, լեզվական միասնականության և հանրակրթական ձեռնարկների ստեղծման անհրաժեշտությունը։ Գրական-լեզվաբանական առումով գործնական քերականության ժանրին բնորոշ են հասկացությունների սահմանումը, կանոնների բացատրությունը, լեզվական երևույթների դասակարգումը և տեսական նյութի կիրառական ներկայացումը։ Նման աշխատություններում կարևոր է գիտական շարադրանքի մատչելիությունը, քերականական եզրույթների հետևողական կիրառությունը և լեզվական բարդ երևույթների պարզաբանման տրամաբանական հաջորդականությունը։ Քերականական կանոնների համակարգումը նպաստում է հայերենի կառուցվածքի գիտական նկարագրությանը և լեզվաբանական մտածողության ձևավորմանը։ Տասնիններորդ դարի հայ լեզվաբանական գրականության համար նման ձեռնարկները կարևոր նշանակություն ունեին նաև այն պատճառով, որ նպաստում էին հայերենի քերականական հասկացությունների մշակմանը, ուսուցման մեթոդների կատարելագործմանը և լեզվական գիտելիքի տարածմանը տարբեր կրթական հաստատություններում։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը հետաքրքիր է Կոստանդնուպոլսի հայ կրթական և տպագրական կյանքի զարգացման համատեքստում։ Տասնիններորդ դարում Կոստանդնուպոլիսը հայալեզու մամուլի, գրականության, կրթության և հրատարակչական գործունեության խոշոր կենտրոններից էր։ Այստեղ գործող հայկական դպրոցներն ու տպարանները կարևոր դեր էին կատարում հայերենի ուսուցման, կրթական գրականության տարածման և նոր սերնդի գրագիտության զարգացման գործում։ Արամյան տպարանի հրատարակչական գործունեությունը կապված էր այդ միջավայրում հայերեն գրքերի և ուսումնական նյութերի տարածման հետ։ Գործնական քերականության նման աշխատությունները բավարարում էին հայ կրթական հաստատությունների և անհատ ընթերցողների՝ հայոց լեզուն համակարգված ուսումնասիրելու պահանջը։ Դրանք նպաստում էին լեզվի դասավանդման ավանդույթների ձևավորմանը և հայերենի՝ որպես կրթության ու հասարակական հաղորդակցության լեզվի ամրապնդմանը։ Աշխատությունը կարևոր է հայ լեզվաբանության, հայ քերականագիտական մտքի, աշխարհաբարի զարգացման, տասնիններորդ դարի հայ կրթական պատմության և հայկական տպագրության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում լեզվաբանների, հայագետների, բանասերների, մանկավարժների, պատմաբանների և հայերեն ուսումնական գրականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Միաժամանակ այն կարող է արժեքավոր լինել հայոց լեզվի դասավանդման պատմությամբ, քերականական եզրաբանության ձևավորմամբ և հայերենի ուսուցման ավանդական մեթոդներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Հրատարակության հիմնական ընթերցողական արժեքը հայերենի քերականական համակարգի ուսուցման և լեզվական գրագիտության զարգացման պատմական ավանդույթը ներկայացնելու մեջ է։ Այն վկայում է հայ մտավոր ու կրթական կյանքի այն ձգտման մասին, որի նպատակն էր լեզվական գիտելիքը դարձնել հասանելի, համակարգված և գործնականորեն կիրառելի՝ նպաստելով հայոց լեզվի պահպանմանը, ուսուցմանը և գրական մշակույթի շարունակական զարգացմանը։

    Updated: 2026-11-13
    Հայոց լեզվի գործնական քերականություն