Գէորգ Չաւուշ

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է կենդանիների վարքագծի անհատական-տիպաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը՝ «նորույթի ազատ ընտրության» պայմաններում։ Հետազոտության հիմքում ընկած է կենդանիների վարքային արձագանքների անհատական տարբերությունների բացահայտումը և այն հարցի ուսումնասիրությունը, թե ինչպես են տարբեր առանձնյակներ արձագանքում անծանոթ կամ նոր ազդակներին՝ դրանց ուսումնասիրության, մոտենալու, խուսափելու կամ ընտրության տարբեր ռազմավարությունների միջոցով։ Գրքում ներկայացվում են կենդանիների վարքի ուսումնասիրման էթոլոգիական և փորձարարական մոտեցումները, վարքային անհատականության հիմնական հասկացությունները և նորույթի նկատմամբ արձագանքի գնահատման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազատ ընտրության պայմաններում կենդանիների վարքային դրսևորումների գրանցմանը և համեմատական վերլուծությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն տվյալ տեսակի համար բնորոշ ընդհանուր վարքային օրինաչափությունները, այլև նույն տեսակի առանձնյակների միջև առկա կայուն տարբերությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են կենդանիների ակտիվության մակարդակը, հետաքրքրասիրությունը, կողմնորոշիչ և հետազոտական վարքը, զգուշավորությունը, խուսափման արձագանքները և նոր իրավիճակներին հարմարվելու առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է նաև արտաքին միջավայրի, փորձարարական պայմանների և անհատական կենսաբանական առանձնահատկությունների հնարավոր ազդեցությունը վարքային ընտրության վրա։ Ստացված տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել կենդանիների վարքային տարբեր տիպեր և գնահատել դրանց կայունությունը տարբեր պայմաններում։ Աշխատության կարևոր նշանակությունն այն է, որ կենդանիների վարքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տվյալ պահին դրսևորվող արձագանքների ամբողջություն, այլև որպես անհատական առանձնահատկություններով պայմանավորված համակարգ, որը կարող է կապված լինել հարմարվողականության, ուսումնառության և միջավայրի հետ փոխազդեցության գործընթացների հետ։ Նման մոտեցումը կարող է արժեքավոր լինել կենդանիների վարքագծի անհատական տարբերությունների, նորույթի ընկալման և որոշումների կայացման մեխանիզմների ուսումնասիրման համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել էթոլոգների, կենդանաբանների, ֆիզիոլոգների, հոգեբանների, կենսաբանների, անասնաբուժության և կենսաբժշկական հետազոտությունների մասնագետների, ինչպես նաև ասպիրանտների և ուսանողների համար։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մարդու իրավունքների և ազատությունների վարչաիրավական պաշտպանության համակարգի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես անձի իրավունքների պաշտպանության պետական մեխանիզմների կարևոր բաղադրիչ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են այն իրավական նորմերը, սկզբունքները և պետական մարմինների գործունեության ձևերը, որոնց միջոցով ապահովվում է մարդու իրավունքների պաշտպանությունը հանրային կառավարման ոլորտում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարչական մարմինների կողմից որոշումների ընդունման, վարչական ակտերի կայացման և պետական իշխանության իրականացման ընթացքում անձանց իրավունքների ու օրինական շահերի պահպանմանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ վարչական մարմինների գործողությունների և որոշումների բողոքարկման հնարավորություններին, վարչական դատավարության դերին, դատական պաշտպանության մեխանիզմներին և մարդու իրավունքների պաշտպանության այլ ինստիտուցիոնալ միջոցներին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում իրավաչափության, համաչափության, վարչական արդարության, հավասարության և պատշաճ վարչարարության սկզբունքների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք սահմանափակում են պետական իշխանության հայեցողական լիազորությունները և ապահովում անհատի ու վարչական մարմնի հարաբերությունների իրավական հավասարակշռությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև Մարդու իրավունքների պաշտպանի ինստիտուտի դերը, վարչական մարմինների նկատմամբ վերահսկողության մեխանիզմները և քաղաքացիների կողմից իրենց իրավունքների պաշտպանության համար կիրառվող արտադատական միջոցները։ Աշխատանքը կարող է վերլուծել վարչաիրավական պաշտպանության համակարգի գործնական արդյունավետությունը՝ բացահայտելով այն խնդիրները, որոնք առաջանում են իրավունքների խախտման դեպքում դրանց արագ, լիարժեք և արդյունավետ վերականգնման գործընթացում։ Կարևոր ուղղություն է նաև Հայաստանի իրավական համակարգում մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային մեխանիզմների և միջազգային իրավական չափանիշների փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել պետական կառավարման ոլորտում մարդու իրավունքների երաշխավորման մեխանիզմների կատարելագործման, վարչական մարմինների գործունեության իրավաչափության ամրապնդման և քաղաքացիների համար արդյունավետ պաշտպանության միջոցների ապահովման վերաբերյալ առաջարկությունների մշակմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, վարչական իրավունքի և վարչական դատավարության մասնագետների, պետական ծառայողների, փաստաբանների, մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և իրավաբանական բուհերի ուսանողների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է քվանտային նանոշերտերի էլեկտրադինամիկական և սպինային բնութագրերի տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է նանոմասշտաբային համակարգերում քվանտային երևույթների և նյութի էլեկտրամագնիսական ու սպինային հատկությունների փոխազդեցության վերլուծությունը։ Քվանտային նանոշերտերի առանձնահատուկ կառուցվածքը պայմանավորում է էլեկտրոնների շարժման և էներգետիկ վիճակների քվանտային սահմանափակումը, ինչն իր հերթին կարող է էապես փոխել համակարգի էլեկտրական, մագնիսական և օպտիկական հատկությունները։ Աշխատության շրջանակում տեսական մեթոդներով ուսումնասիրվում են նման համակարգերի էլեկտրոնային կառուցվածքը, էներգետիկ սպեկտրը, էլեկտրադինամիկական արձագանքը և սպինային վիճակների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրամագնիսական դաշտերի ազդեցությանը, լիցքակիրների վարքագծին և նանոշերտի կառուցվածքային պարամետրերի ու ֆիզիկական բնութագրերի միջև կապերին։ Սպինային հատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել մասնիկների ներքին անկյունային մոմենտի հետ կապված երևույթները և դրանց ազդեցությունը նյութի ընդհանուր քվանտային վարքագծի վրա։ Քննարկվող մոտեցումները կարևոր են նաև այն պատճառով, որ նանոկառուցվածքներում էլեկտրական և սպինային աստիճանների ազատությունը կարող են փոխկապակցված լինել՝ առաջացնելով նոր տեսակի ֆիզիկական էֆեկտներ և կիրառական հնարավորություններ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել քվանտային ֆիզիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, նանոֆիզիկայի, սպինտրոնիկայի և նյութերի էլեկտրադինամիկայի ոլորտներում զբաղվող հետազոտողներին։ Տեսական արդյունքները կարող են օգտագործվել նանոէլեկտրոնային և սպինտրոնային սարքերի, քվանտային համակարգերի և այլ նանոմասշտաբային տեխնոլոգիաների ֆիզիկական հիմքերի ուսումնասիրման համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է քվանտային մեխանիկայի, էլեկտրադինամիկայի և սպինային ֆիզիկայի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով ավելի խորությամբ բացահայտել քվանտային նանոշերտերի ֆիզիկական հատկությունները և դրանց ձևավորման օրինաչափությունները։

Գրականություն

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է հայատառ տպագիր ժառանգության այն նմուշներից մեկը, որոնց ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գրքի պատմության, տպագրական ավանդույթների և գրական մշակույթի զարգացման ընթացքը բացահայտելու համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես պատմական գրականության և հին հրատարակությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների, մատենագետների, բանասերների ու մշակութային ժառանգության հետազոտողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու հայերեն տպագիր նյութերի ձևավորման ու տարածման պատմական միջավայրին, ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի գրավոր մշակույթի առանձնահատկությունները և պատկերացում կազմելու այն մտավոր ու մշակութային պայմանների մասին, որոնցում ստեղծվել ու շրջանառվել են հայատառ գրքերը։ Հրատարակության ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել նաև հին գրքերի մատենագիտական նկարագրություններ կազմելիս, պատմական գրացուցակներում գրանցումներ ճշգրտելիս և տարբեր ժամանակաշրջանների տպագիր աղբյուրների միջև կապեր բացահայտելիս։ Այսպիսի գրքերը արժեքավոր են ոչ միայն իրենց բովանդակությամբ, այլև որպես որոշակի ժամանակի ընթերցողական հետաքրքրությունների, հրատարակչական գործունեության և գրավոր հաղորդակցության մշակույթի վկայություններ։ Դրանք նպաստում են հայ գրքի պատմության ամբողջական պատկերի ձևավորմանը՝ հնարավորություն տալով դիտարկելու տպագիր ժառանգությունը որպես ազգային մշակութային հիշողության կարևոր բաղադրիչ։ Միաժամանակ, առանց բովանդակության ամբողջական մատենագիտական կամ թվայնացված նկարագրության, հնարավոր չէ վստահորեն սահմանել տվյալ հրատարակության թեմատիկ ուղղվածությունը, ժանրային պատկանելությունը կամ հիմնական գաղափարները։ Հետևաբար, այս գրքի ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր է ուշադրություն դարձնել բնագրի լեզվական առանձնահատկություններին, վերնագրի հնարավոր ընթերցման տարբերակներին, գրության պատմական ձևերին և պահպանված օրինակների մատենագիտական տվյալներին։ Այն կարող է ծառայել որպես հետազոտական աղբյուր հայ գրքի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար և լրացնել հին տպագիր հրատարակությունների մասին առկա տեղեկությունները՝ նպաստելով դրանց նույնականացմանը, դասակարգմանը և մշակութային արժեքի գնահատմանը։

Իրավաբանություն

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է աշխարհիկ պետության սահմանադրաիրավական էության և դրա տեսական հիմքերի ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության համատեքստում։ Քննության են առնվում աշխարհիկության՝ որպես պետական կազմակերպման սկզբունքի բովանդակությունը, դրա իրավական հատկանիշները և սահմանադրական կարգի համակարգում ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետության և կրոնական կազմակերպությունների փոխհարաբերությունների իրավական կարգավորմանը, խղճի ու կրոնի ազատության երաշխիքներին, ինչպես նաև պետական և կրոնական ոլորտների փոխհարաբերությունների սահմաններին։ Վերլուծվում են աշխարհիկ պետության սկզբունքի արտահայտման սահմանադրաիրավական ձևերը և դրանց կապը մարդու հիմնարար իրավունքների, իրավահավասարության ու պետական իշխանության գործունեության հետ։ Քննարկվում են նաև աշխարհիկության վերաբերյալ տեսական մոտեցումները, իրավական կարգավորման առանձնահատկությունները և համապատասխան սկզբունքների իրականացման հետ կապված իրավական հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու աշխարհիկ պետության սահմանադրաիրավական բնույթի և պետական ու կրոնական ինստիտուտների հարաբերությունների իրավական հիմքերի վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, պետության և իրավունքի տեսության, մարդու իրավունքների ու կրոնական հարաբերությունների իրավական կարգավորման ոլորտների մասնագետների և հետազոտողների համար։

Բնապահպանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է բնապահպանական կրթության տեսական հիմքերի, նպատակների և գործնական կազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի Հանրապետությունում իրականացվող գործընթացներին։ Գրքում ներկայացվում է բնապահպանական կրթության դերը ժամանակակից հասարակության մեջ, նրա նշանակությունը բնության պահպանության, բնական ռեսուրսների խելամիտ օգտագործման և էկոլոգիական մշակույթի ձևավորման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է կրթական համակարգում բնապահպանական գիտելիքների ինտեգրման մեթոդները, ուսուցման ձևերն ու միջոցները, ինչպես նաև դպրոցներում, բուհերում և արտադասարանական կառույցներում իրականացվող բնապահպանական ծրագրերը։ Անդրադարձ է կատարվում էկոլոգիական դաստիարակության, բնապահպանական արժեքների ձևավորման և երիտասարդ սերնդի պատասխանատու վերաբերմունքի զարգացման խնդիրներին։ Գրքում քննարկվում են նաև Հայաստանի բնապահպանական հիմնախնդիրները, պետական քաղաքականությունը, իրավական կարգավորումները և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարևորում է կրթության միջոցով բնապահպանական գիտակցության բարձրացումը՝ որպես կայուն զարգացման և շրջակա միջավայրի պահպանության կարևոր նախապայման։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, ուսանողների, բնապահպանության ոլորտի մասնագետների, կրթության կազմակերպիչների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են էկոլոգիական կրթության զարգացման ու բնապահպանական մշակույթի ձևավորման հարցերով։