Գիտական նստաշրջան՝ նվիրված ԽՍՀՄ կազմավորման 60-ամյակին․ զեկուցումների թեզիսներ

Պատմություն

Այս գիրքը նվիրված է Այնթապի հայ համայնքի պատմության, հասարակական կյանքի և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով այն միջավայրը, որտեղ դարերի ընթացքում ձևավորվել և զարգացել է տարածաշրջանի հայ բնակչությունը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես Այնթապի հայերի սոցիալական, տնտեսական, կրթական, կրոնական և մշակութային կյանքի մասին պատկերացում կազմելու տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են համայնքի ներքին կառուցվածքը, ընտանիքի և հասարակական հաստատությունների դերը, եկեղեցական կյանքը, կրթական ավանդույթները, արհեստներն ու առևտուրը, ինչպես նաև հայերի փոխհարաբերությունները տարածաշրջանի մյուս բնակչության հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում համայնքային ինքնության պահպանման և մշակութային ավանդույթների փոխանցման գործընթացներին, որոնք ձևավորվել էին պատմականորեն բազմազան և փոփոխվող քաղաքական ու սոցիալական պայմաններում։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն առանձին ընտանիքների կամ համայնքային հաստատությունների պատմության, այլև ավելի լայն տարածաշրջանային գործընթացների մասին, որոնց ազդեցությունն զգացվել է Այնթապի հայ բնակչության առօրյա կյանքի և հասարակական կազմակերպվածության վրա։ Հատկապես նշանակալի է պատմական իրադարձությունների ազդեցության ուսումնասիրությունը համայնքի ժողովրդագրական, տնտեսական և մշակութային կյանքի վրա, ինչպես նաև հետագա տեղաշարժերի և սփյուռքյան համայնքների ձևավորման հետ դրանց կապը։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր աղբյուր լինել Այնթապի հայերի պատմական ժառանգության, համայնքային հիշողության և հայկական սփյուռքի ձևավորման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագետների, պատմաբանների, ցեղասպանագիտության և սփյուռքագիտության մասնագետների, ինչպես նաև Օսմանյան կայսրության տարածաշրջանային պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Գիրքը միաժամանակ կարևոր է որպես պատմական հիշողության պահպանման միջոց, քանի որ համայնքի կյանքի տարբեր կողմերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական հասարակության կառուցվածքի, կենսակերպի և մշակութային ինքնության մասին։

Մշակույթ

Երաժշտագիտական և երաժշտության տեսության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XX դարի երաժշտագիտության մեջ հարմոնիայի ֆունկցիոնալ ուսմունքի հիմնական տեսական դրույթների, զարգացման ուղղությունների և վերլուծական մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հարմոնիկ համակարգի տարրերի փոխհարաբերությունները, ակորդների գործառույթները, տոնայնության կազմակերպման սկզբունքները և երաժշտական ամբողջության կառուցման մեջ դրանց նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆունկցիոնալ մտածողության զարգացմանը, դասական տեսական պատկերացումների վերաիմաստավորմանը և նոր երաժշտական լեզվի պայմաններում հարմոնիկ երևույթների մեկնաբանման խնդիրներին։ Վերլուծվում են տարբեր տեսական մոտեցումներ, որոնց միջոցով բացահայտվում են հարմոնիկ հաջորդականությունների կառուցվածքը, լարվածության և հանգուցալուծման հարաբերությունները, ինչպես նաև տոնային կենտրոնների փոխազդեցությունը։ Քննարկվում են նաև XX դարի երաժշտական ստեղծագործության փոփոխությունների ազդեցությունը հարմոնիայի տեսության և երաժշտագիտական վերլուծության մեթոդների զարգացման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու ֆունկցիոնալ հարմոնիայի տեսական նշանակության և դրա կիրառման հնարավորությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, կոմպոզիտորների, երաժշտության տեսաբանների և մասնագիտական երաժշտական կրթությամբ զբաղվողների համար։

Գրականություն

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ նշանավոր գրող Ավետիք Իսահակյանի «Ուստա Կարո» վեպի գաղափարական, թեմատիկ և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հեղինակի ստեղծագործական ժառանգության և հայ գրականության զարգացման համատեքստում։ Քննության են առնվում վեպի ստեղծման պատմական և գրական նախադրյալները, Իսահակյանի աշխարհայացքի առանձնահատկությունները և ստեղծագործության կապը հայ ժողովրդի հասարակական ու ազգային կյանքի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ուստա Կարոյի կերպարին, նրա աշխարհընկալմանը, մարդկային հարաբերություններին, բարոյական պատկերացումներին և ազգային բնավորության գեղարվեստական արտահայտությանը։ Վերլուծվում են վեպում ներկայացվող հայրենասիրության, ազատության, արդարության, մարդկային արժանապատվության և հասարակական հակասությունների թեմաները, ինչպես նաև անհատի ու պատմական միջավայրի փոխհարաբերությունները։ Քննարկվում են ստեղծագործության սյուժետային կառուցվածքը, կերպարների համակարգը, պատմողական եղանակները, ժողովրդական խոսքի առանձնահատկությունները և հեղինակին բնորոշ պատկերավորման միջոցները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ժողովրդական բանահյուսության, ազգային ավանդույթների, երգիծանքի և փիլիսոփայական խորհրդածությունների դրսևորումները վեպի գեղարվեստական համակարգում։ Անդրադարձ է կատարվում ստեղծագործության անավարտ լինելու հանգամանքին, դրա գրականագիտական մեկնաբանության խնդիրներին և Ավետիք Իսահակյանի արձակ ստեղծագործության մեջ վեպի ունեցած նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, իսահակյանագիտության, գրականության տեսության, գեղարվեստական արձակի և հայ ազգային գրական մտածողության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է խաղողի և սորտային թթենու կտրոնների արմատակալման արդյունավետության բարձրացման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բարելավել բույսերի բազմացման գործընթացները և ստանալ բարձր կենսունակությամբ տնկանյութ։ Ներկայացվում են կտրոնների պատրաստման, մշակման և աճեցման պայմանների ազդեցության առանձնահատկությունները, ուսումնասիրվում են արմատագոյացման վրա ազդող կենսաբանական, ֆիզիոլոգիական և ագրոտեխնիկական գործոնները։ Աշխատությունում վերլուծվում են տարբեր խթանիչների կիրառման, հողի և միջավայրի պայմանների, խոնավության, ջերմաստիճանի և խնամքի եղանակների ազդեցությունը կտրոնների արմատակալման գործընթացի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձարարական ուսումնասիրություններին, բույսերի աճի և զարգացման ցուցանիշների գնահատմանը, ինչպես նաև այն մեթոդների մշակմանը, որոնք նպաստում են տնկանյութի որակի բարձրացմանը և բուսաբուծական արտադրության արդյունավետության մեծացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել այգեգործության, խաղողագործության, բուսաբուծության և գյուղատնտեսական կենսատեխնոլոգիայի ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև բույսերի բազմացման ժամանակակից մեթոդներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական և ֆինանսաբանկային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության վճարահաշվարկային համակարգի ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման, ինչպես նաև բանկային պլաստիկ քարտերի ներդրման ու տարածման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ազգային վճարահաշվարկային համակարգի կառուցվածքը, դրա գործունեության կազմակերպման սկզբունքները, անկանխիկ վճարումների իրականացման մեխանիզմները և բանկային համակարգի դերը ֆինանսական գործարքների սպասարկման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային վճարային քարտերի կիրառման տնտեսական և տեխնոլոգիական նախադրյալներին, քարտային վճարումների ենթակառուցվածքների զարգացմանը, վճարային ծառայությունների հասանելիությանը և բնակչության շրջանում անկանխիկ գործարքների տարածման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են վճարային քարտերի թողարկման և սպասարկման առանձնահատկությունները, բանկերի ու վճարային կազմակերպությունների փոխգործակցությունը, գործարքների անվտանգության ապահովման և էլեկտրոնային վճարումների նկատմամբ վստահության ձևավորման խնդիրները։ Քննարկվում են նաև վճարահաշվարկային հարաբերությունների իրավական կարգավորման, տեխնիկական ենթակառուցվածքների արդիականացման, գործարքների մշակման արդյունավետության և ֆինանսական ծառայությունների մատուցման ծախսերի նվազեցման հիմնահարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են միջազգային վճարային համակարգերի փորձի կիրառման, ազգային քարտային համակարգի զարգացման, ֆինանսական տեխնոլոգիաների ներդրման և բանկային ծառայությունների թվայնացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում վճարային գործիքների կատարելագործման նշանակությանը ֆինանսական համակարգի կայունության, դրամաշրջանառության արդյունավետության, տնտեսական գործարքների թափանցիկության և ֆինանսական ներառականության բարձրացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բանկային գործի, ֆինանսների, դրամավարկային հարաբերությունների, վճարային համակարգերի կառավարման և Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական համակարգի զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Փիլիսոփայություն

ԽԱՌՆԱՐԱՆ աշխատությունը ներկայացվում է որպես մտորումային և ազատ կառուցվածքով գրական ստեղծագործություն, որտեղ հեղինակը՝ Տիգրան Գորշ (Տիգրան Գրիգորյան), միավորում է տարբեր թեմատիկ շերտեր՝ ստեղծելով բազմաբովանդակ «խառն» գաղափարական տարածք, որտեղ հատվում են անձնական փորձը, փիլիսոփայական դիտարկումները և հասարակական իրականության մեկնաբանությունները։ Գրքում ընդգծված է մտքերի ազատ հոսքի սկզբունքը, որտեղ թեմաները չեն սահմանափակվում խիստ ակադեմիական կամ ժանրային շրջանակներով, այլ փոխկապակցվում են ասոցիատիվ ձևով՝ թույլ տալով ընթերցողին ընկալել բովանդակությունը որպես ամբողջական, բայց բազմաձայն համակարգ։ Հեղինակը անդրադառնում է մարդու ներաշխարհին, ժամանակակից կյանքի հակասություններին, արժեքային փոփոխություններին և իրականության ընկալման սուբյեկտիվ բնույթին՝ հաճախ կիրառելով խորհրդանշական պատկերներ և ընդհանրացնող ձևակերպումներ։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես էսսեների, մտորումների և գրական փորձարարության համադրություն, որտեղ կարևոր է ոչ միայն ասվածը, այլ նաև ասելու ձևը, լեզվական խաղերը և իմաստային բազմաշերտությունը։ «ԽԱՌՆԱՐԱՆ»-ը խրախուսում է ընթերցողին ինքնուրույն մեկնաբանել գաղափարները և ձևավորել սեփական մտավոր կապերը ներկայացված թեմաների միջև՝ դարձնելով ընթերցանությունը ինտերակտիվ մտավոր գործընթաց։