Գները տնտեսության պետական կարգավորման լծակների համակարգում (ՀՀ օրինակով)

Փիլիսոփայություն

Փիլիսոփայությունը մարդու և աշխարհի մասին ամենաընդհանուր ու հիմնարար հարցերը ուսումնասիրող գիտություն է, որը փորձում է հասկանալ գոյության իմաստը, իրականության բնույթը, գիտելիքի աղբյուրները, բարոյականության սկզբունքները և մարդու տեղը աշխարհում։ Այն հիմնված է տրամաբանական մտածողության, քննադատական վերլուծության և հիմնավորված դատողությունների վրա։ Փիլիսոփայության հիմնական նպատակն է ձևավորել համակարգված պատկերացում աշխարհի մասին և օգնել մարդուն կողմնորոշվել կյանքի բարդ հարցերում։ Աշխարհայացքը մարդու կամ հասարակության ընդհանուր հայացքների, համոզմունքների և պատկերացումների ամբողջությունն է աշխարհի, մարդու և հասարակության մասին։ Այն ձևավորում է մարդու վերաբերմունքը կյանքի, արժեքների, բարոյականության, գիտության և կրոնի նկատմամբ և ուղղորդում է նրա վարքագիծը։ Աշխարհայացքը կարող է լինել կրոնական, գիտական, փիլիսոփայական կամ առօրյա՝ կախված նրանից, թե ինչ հիմքերի վրա է այն ձևավորվել։ Փիլիսոփայությունը մեծ ազդեցություն ունի աշխարհայացքի ձևավորման վրա, քանի որ այն տրամադրում է մտածելու և վերլուծելու գործիքներ, որոնք օգնում են մարդուն ավելի խորքային հասկանալ իրականությունը։ Միևնույն ժամանակ, յուրաքանչյուր մարդու աշխարհայացք կարող է ազդել նրա փիլիսոփայական հայացքների վրա՝ ձևավորելով նրա հետաքրքրությունների և հարցադրումների շրջանակը։ Փիլիսոփայության և աշխարհայացքի կապը կայանում է նրանում, որ փիլիսոփայությունը գիտական և տեսական հիմք է տալիս աշխարհայացքին, իսկ աշխարհայացքը արտահայտում է մարդու գործնական վերաբերմունքը աշխարհի նկատմամբ։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի և Թուրքիայի միջև տնտեսական հարաբերությունների զարգացման հնարավորությունների, ուղղությունների և փոխադարձ տնտեսական շահերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում երկկողմ առևտրի, ներդրումային համագործակցության, տրանսպորտային հաղորդակցությունների, լոգիստիկ կապերի և գործարար փոխգործակցության ձևավորման ու ընդլայնման հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական կապերի վրա ազդող աշխարհագրական, քաղաքական, իրավական և ենթակառուցվածքային գործոններին, ինչպես նաև առկա սահմանափակումներին ու դրանց տնտեսական հետևանքներին։ Վերլուծվում են շուկաների հասանելիության, ապրանքաշրջանառության, արտադրական համագործակցության, տարանցիկ հնարավորությունների և սահմանամերձ տնտեսական գործունեության զարգացման հեռանկարները։ Քննարկվում են նաև տնտեսական կապերի ընդլայնման հնարավոր ազդեցությունները ձեռնարկատիրության, մրցակցության, ներդրումային միջավայրի և տարածաշրջանային տնտեսական փոխգործակցության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հնարավոր առավելությունների հետ մեկտեղ տնտեսական ռիսկերին, շահերի տարբերություններին և արդյունավետ համագործակցության համար անհրաժեշտ պայմաններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային տնտեսական հարաբերություններով, արտաքին առևտրով, տարածաշրջանային տնտեսագիտությամբ և հայ-թուրքական տնտեսական կապերով զբաղվող հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է ինտեգրալ սխեմաների նախագծման ընթացքում անսարքությունների առաջացման հավանականության նվազեցմանն ուղղված նախագծային միջոցների և մեթոդների մշակմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակը ինտեգրալ սխեմաների հուսալիության, ստուգելիության և աշխատանքի կայունության բարձրացմանն ուղղված մոտեցումների բացահայտումն ու կատարելագործումն է։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են ինտեգրալ սխեմաների նախագծման տարբեր փուլերում առաջացող հնարավոր սխալներն ու անսարքությունները, դրանց առաջացման պատճառները, հայտնաբերման մեթոդները և նախագծային լուծումների միջոցով դրանց կանխարգելման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախագծման ավտոմատացման գործիքներին, տրամաբանական և կառուցվածքային ստուգումներին, մոդելավորմանը, թեստավորման մեխանիզմներին և նախագծի վավերացման գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում են նաև սխալների հայտնաբերման և մեկուսացման արդյունավետության բարձրացման եղանակները, որոնք հնարավորություն են տալիս նախագծման ավելի վաղ փուլերում բացահայտել հնարավոր խնդիրները և նվազեցնել դրանց ուղղման հետ կապված ժամանակային ու նյութական ծախսերը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նախագծման համար նախատեսված հատուկ միջոցների մշակումը, որոնք կարող են նպաստել սխալների կանխարգելմանը, նախագծային գործընթացի ավտոմատացմանը և վերջնական ինտեգրալ սխեմայի որակի բարձրացմանը։ Քննարկվում է նաև նախագծային լուծումների և թեստավորման գործընթացի փոխկապակցվածությունը, քանի որ ժամանակակից բարդ ինտեգրալ սխեմաների դեպքում սխալների հայտնաբերման հնարավորությունը մեծապես կախված է դրանց նախագծման փուլում համապատասխան ստուգելիության մեխանիզմների ներդրումից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նախագծման տարբեր չափանիշների գնահատմանը՝ սխալների հայտնաբերման արդյունավետությանը, նախագծման բարդությանը, հաշվարկային ռեսուրսների օգտագործմանը և մշակման ժամանակին։ Առաջարկվող մոտեցումները նպատակ ունեն ապահովելու ավելի հուսալի և կանխատեսելի նախագծման գործընթաց, նվազեցնելու ինտեգրալ սխեմաների արտադրության կամ շահագործման ընթացքում ի հայտ եկող անսարքությունների ռիսկը և բարձրացնելու էլեկտրոնային համակարգերի ընդհանուր որակը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի, համակարգչային ճարտարագիտության, էլեկտրոնիկայի և նախագծման ավտոմատացման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ինժեներների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է պիեզոէլեկտրական առաձգական կիսատարածության սահքային տատանումների տեսական ուսումնասիրությանը՝ դրա մակերևույթին տեղակայված դիէլեկտրական առաձգական բարակ ծածկույթների ազդեցության հաշվառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում մեխանիկական և էլեկտրական դաշտերի փոխկապակցվածությունն է պիեզոէլեկտրական միջավայրում, ինչպես նաև մակերևութային բարակ շերտերի ազդեցությունը տատանողական և ալիքային գործընթացների բնութագրերի վրա։ Քննվում են այն ֆիզիկական և մաթեմատիկական օրինաչափությունները, որոնցով պայմանավորված են սահքային դեֆորմացիաների տարածումը, տատանումների հաճախականային հատկությունները և հիմնական միջավայրի ու ծածկույթի սահմանում առաջացող փոխազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պիեզոէլեկտրական ազդեցությանը, որի շնորհիվ մեխանիկական դեֆորմացիաներն ուղեկցվում են էլեկտրական դաշտի փոփոխություններով, իսկ էլեկտրական ազդեցությունները կարող են փոխել նյութի մեխանիկական արձագանքը։ Բարակ դիէլեկտրական ծածկույթները դիտարկվում են որպես համակարգի դինամիկական հատկությունները փոփոխող կառուցվածքային տարրեր, որոնց առաձգական և էլեկտրական բնութագրերը կարող են անդրադառնալ ալիքների տարածման արագության, հաճախականային սպեկտրի և տատանումների տեղայնացման վրա։ Հետազոտության շրջանակում ձևակերպվում են համապատասխան սահմանային խնդիրներ և դիտարկվում են հիմնական միջավայրի ու ծածկույթի սահմանում մեխանիկական և էլեկտրական պայմանների համաձայնեցման հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դիսպերսիոն հատկությունների ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հաճախականության, ալիքային պարամետրերի և համակարգի նյութական ու երկրաչափական բնութագրերի միջև կապերը։ Բարակ ծածկույթի մոտարկումը կարող է օգտագործվել համակարգի մաթեմատիկական նկարագրությունը պարզեցնելու և դրա հիմնական ֆիզիկական առանձնահատկությունները պահպանող արդյունավետ մոդելներ կառուցելու համար։ Դիտարկվում է նաև տարբեր նյութական պարամետրերի ազդեցությունը համակարգի տատանողական վարքագծի վրա՝ հնարավորություն տալով համեմատել առանձին կառուցվածքային տարբերակներ։ Նման ուսումնասիրությունները տեսական նշանակությունից բացի առնչվում են պիեզոէլեկտրական սարքերի, ակուստոէլեկտրոնային տարրերի, բարակշերտ կառուցվածքների և ալիքային տվիչների ֆիզիկական հիմքերի հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, պիեզոէլեկտրականության, ալիքային գործընթացների և բարակշերտ կառուցվածքների մեխանիկայի մոտեցումները՝ բազմաշերտ էլեկտրամեխանիկական համակարգերի դինամիկական հատկությունները բացահայտելու նպատակով։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բարձրագույն կրթության համակարգի կատարելագործման և միջազգային կրթական ու գիտական միջավայրին ինտեգրման տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բուհերի ֆինանսավորման, ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման, կրթական ծառայությունների մրցունակության, կառավարման արդյունավետության և միջազգային համագործակցության տնտեսական նախադրյալների փոխկապակցվածությունն է։ Բարձրագույն կրթության համակարգի զարգացումը դիտարկվում է մարդկային կապիտալի ձևավորման և երկրի երկարաժամկետ սոցիալ-տնտեսական առաջընթացի կարևոր գործոններից մեկը, ինչի պատճառով առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում բուհերի գործունեության տնտեսական արդյունավետության գնահատումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել պետական և մասնավոր ֆինանսավորման հարաբերակցությունը, ուսման վարձերի ձևավորման սկզբունքները, կրթական ենթակառուցվածքների արդիականացման ֆինանսական հնարավորությունները, գիտահետազոտական գործունեության ֆինանսավորումը և բուհերի եկամուտների աղբյուրների բազմազանեցումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միջազգայնացման տնտեսական բաղադրիչին՝ միջազգային կրթական ծրագրերի զարգացման, ուսանողների և դասախոսների ակադեմիական շարժունության, օտարերկրյա ուսանողների ներգրավման, միջազգային գիտական համագործակցության և արտասահմանյան համալսարանների հետ գործընկերային հարաբերությունների տեսանկյունից։ Կարևորվում է նաև կրթական ծառայությունների միջազգային մրցունակության խնդիրը, որը կապված է կրթության որակի, մասնագիտական ծրագրերի արդիականության, օտար լեզուներով կրթական առաջարկների, հետազոտական ներուժի և բուհերի միջազգային ճանաչելիության հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ բարձրագույն կրթության և աշխատաշուկայի փոխհարաբերությանը՝ գնահատելով մասնագետների պատրաստման կառուցվածքի համապատասխանությունը տնտեսության պահանջներին և կրթական ներդրումների ազդեցությունը շրջանավարտների մասնագիտական հնարավորությունների վրա։ Առանձին ուղղություն է բուհերի կառավարման տնտեսական մեխանիզմների կատարելագործումը, ֆինանսական ինքնուրույնության և հաշվետվողականության հավասարակշռումը, ինչպես նաև սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում ռազմավարական առաջնահերթությունների ընտրությունը։ Միջազգայնացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրթական փոխանակումների ընդլայնում, այլև որպես բուհերի զարգացման համալիր գործընթաց, որը կարող է նպաստել գիտելիքի և փորձի փոխանցմանը, միջազգային գիտակրթական ցանցերում ներգրավմանը և կրթական համակարգի մրցունակության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է կրթության տնտեսագիտության, բարձրագույն կրթության կառավարման, մարդկային կապիտալի և միջազգային կրթական համագործակցության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ՀՀ բուհական համակարգի արդյունավետ զարգացման և միջազգայնացման տնտեսական նախադրյալներն ու հիմնական մարտահրավերները։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է ռուսական սիմվոլիզմի պոետիկայում ձևավորված յուրահատուկ սինթետիկ ժանրային երևույթի ուսումնասիրությանը, որի կառուցվածքում գրական խոսքը փոխազդում է երաժշտական մտածողության սկզբունքների հետ։ Հետազոտության առանցքում գրական ստեղծագործության այնպիսի կազմակերպումն է, երբ երաժշտական սիմֆոնիայի կառուցվածքային, ռիթմական, հնչերանգային և կոմպոզիցիոն առանձնահատկությունները վերաիմաստավորվում են խոսքային արվեստի միջոցներով։ Քննվում է գրականության և երաժշտության փոխհարաբերությունը ռուսական սիմվոլիզմի գեղագիտական համակարգում՝ ուշադրություն դարձնելով այն գաղափարին, որ տարբեր արվեստների սահմանների մերձեցումը հնարավորություն է տալիս ստեղծելու բազմաշերտ և ներքին կապերով միավորված գեղարվեստական ամբողջություն։ Սիմֆոնիկ սկզբունքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես երաժշտությունից փոխառված արտաքին ձև, այլև որպես ստեղծագործության կառուցման եղանակ, որտեղ կրկնությունները, թեմաների զարգացումը, մոտիվների փոխակերպումները, հակադրությունները և ռիթմային շարժումը ձևավորում են տեքստի ներքին միասնությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում լեզվի հնչյունական կազմակերպմանը, բառերի և պատկերների կրկնությանը, լեյտմոտիվների համակարգին, շարահյուսական ռիթմին և տարբեր իմաստային շերտերի զուգահեռ զարգացմանը։ Հետազոտությունը բացահայտում է նաև ժանրային սինթեզի առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են արձակի, պոեզիայի, երաժշտական կոմպոզիցիայի և երբեմն դրամատիկական արտահայտչականության հատկանիշները միավորվել մեկ ստեղծագործական համակարգում։ Կարևորվում է ռուս սիմվոլիստների գեղագիտական հայացքների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ երաժշտության նկատմամբ նրանց հետաքրքրությունը և երաժշտականությունը որպես աշխարհի ու արվեստի խորքային կապերը բացահայտող սկզբունք ընկալելու միտումը։ Այս համատեքստում կարող է ուսումնասիրվել նաև Անդրեյ Բելիի ստեղծագործական փորձը, որտեղ սիմֆոնիկ կառուցվածքի սկզբունքները կարևոր դեր են ստանում նոր գրական ձևերի որոնման գործընթացում։ Վերլուծության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում խորհրդանիշների, գունային և ձայնային պատկերների, ասոցիատիվ կապերի ու կրկնվող թեմատիկ միավորների գործառույթներին։ Ժանրի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լայնորեն հասկանալ ռուսական սիմվոլիզմի փորձարարական բնույթը, արվեստների համադրության ձգտումը և ավանդական ժանրային սահմանները վերափոխելու միտումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի գրական ժանրերի տեսության, ռուսական մոդեռնիզմի և միջարվեստային փոխազդեցությունների ուսումնասիրության համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես է երաժշտական մտածողությունը վերածվում գրական տեքստի կառուցվածքային և իմաստաստեղծ սկզբունքի։