Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է գորշ ածխից հեղուկ վառելանյութի ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը, տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործմանը և դրանց արդյունավետության գնահատմանը։ Գրքում ներկայացվում են գորշ ածխի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրա վերամշակման հիմնական մեթոդները և հեղուկ վառելիքի ստացման ժամանակ տեղի ունեցող քիմիական փոխակերպումների օրինաչափությունները։ Հեղինակը վերլուծում է հումքի նախապատրաստման, փոխակերպման և մաքրման տեխնոլոգիական փուլերը, տարբեր գործընթացային պայմանների ազդեցությունը ստացվող արտադրանքի քանակական և որակական ցուցանիշների վրա, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են գործընթացի էներգետիկ և տնտեսական արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատությունն ընդգրկում է փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, տեխնոլոգիական սխեմաների վերլուծություն և գիտագործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել տեղական էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և այլընտրանքային հեղուկ վառելիքների արտադրության զարգացմանը։ Գիրքը նախատեսված է քիմիական տեխնոլոգիայի, վառելիքաէներգետիկայի, արդյունաբերական քիմիայի և նյութագիտության ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ճարտարագետների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մաթեմատիկա

Краткий курс высшей математики աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի համառոտ ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է հիմնական տեսական և գործնական գաղափարների արագ յուրացման համար՝ ընդգրկելով անալիզի, գծային հանրահաշվի, անալիտիկ երկրաչափության և դիֆերենցիալ հավասարումների հիմունքները, այն բացատրում է սահմանների, ածանցյալների և ինտեգրալների հիմնական սկզբունքները, մատրիցների և վեկտորների հետ աշխատանքը, ինչպես նաև պարզ դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման մեթոդները, գիրքը կառուցված է այնպես, որ համադրի խիստ տեսական նյութը և բազմաթիվ օրինակներ ու վարժություններ, որոնք օգնում են զարգացնել մաթեմատիկական մտածողություն և կիրառական խնդիրների լուծման հմտություններ, միաժամանակ ծառայելով որպես արագ կողմնորոշման աղբյուր ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են տեխնիկական, ինժեներական և բնական գիտություններ։

Պատմություն

Հին աշխարհի յոթ հրաշալիքները ներկայացնում են անտիկ ժամանակաշրջանի ամենահայտնի ճարտարապետական և արվեստային կառույցների հավաքածուն, որոնք հին հույների կողմից համարվել են մարդկային ստեղծագործության ամենաբարձր նվաճումները։ Այս ցանկը ձևավորվել է մ.թ.ա. III–II դարերում և ընդգրկում է Միջերկրածովյան և Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանի ամենատպավորիչ կառույցները, որոնք կապված էին հին քաղաքակրթությունների՝ Եգիպտոսի, Հունաստանի, Բաբելոնի և Փոքր Ասիայի մշակույթների հետ։ Յոթ հրաշալիքների շարքում են Գիզայի Մեծ բուրգը, որը միակն է, որ պահպանվել է մինչև այսօր, Բաբելոնի կախովի այգիները, որոնք համարվում են ինժեներական և էսթետիկ երևակայության գլուխգործոց, Օլիմպիայի Զևսի արձանը՝ հսկայական կրոնական քանդակ, Եփեսոսի Արտեմիսի տաճարը՝ հոյակապ ճարտարապետական համալիր, Հալիկառնասի դամբարանը՝ արքայական շքեղ գերեզման, Հռոդոսի Կոլոսոսը՝ հսկա բրոնզե արձան, և Ալեքսանդրիայի փարոսը՝ նավագնացության կարևորագույն կառույցներից մեկը։ Այս հրաշալիքները ոչ միայն արտահայտում էին տեխնիկական և արվեստային բարձր մակարդակ, այլև խորհրդանշում էին իրենց ժամանակի ժողովուրդների հավատքը, ուժը և մշակութային զարգացումը։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է հայերեն բարբառագիտության (դիալեկտոլոգիայի) ուսումնասիրություններին՝ ներկայացված «Этюды по армянской диалектологии / Studien zur Armenischen Dialectologie» խորագրով, որը ընդգծում է հայ բարբառների համակարգային վերլուծությունը բազմալեզու գիտական մոտեցման շրջանակում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել հայոց լեզվի բարբառային տարբերակների կառուցվածքային, հնչյունաբանական, ձևաբանական և բառապաշարային առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով դրանց պատմական զարգացման ուղիները և տարածքային տարբերությունները։ Ուսումնասիրվում են արևելահայ և արևմտահայ բարբառների հիմնական ենթախմբերը, դրանց տարածվածությունը Հայաստանի պատմաաշխարհագրական տարբեր շրջաններում, ինչպես նաև հարակից հայկական համայնքներում ձևավորված խոսակցական տարբերակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարբառների հնչյունափոխական երևույթներին, բառապաշարային փոխառություններին, ինչպես նաև լեզվական շերտերի փոխազդեցությանը հարևան լեզուների հետ՝ թուրքերեն, պարսկերեն, վրացերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է բարբառագիտության տեսական հիմքերը՝ համեմատական լեզվաբանության մեթոդների կիրառմամբ և դաշտային լեզվաբանական նյութերի հավաքագրման արդյունքների վերլուծությամբ։ Միաժամանակ ընդգծվում է հայ բարբառների պահպանման և փաստագրման կարևորությունը որպես ազգային մշակութային ժառանգության մաս։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է լեզվաբանության և հայերեն բարբառագիտության ոլորտում՝ նպաստելով հայոց լեզվի բարբառային բազմազանության ավելի խորքային գիտական ընկալմանը։

Մշակույթ

Ջուղա — հայ պատմաբան, հուշարձանագետ և հետազոտող Արգամ Այվազյան-ի կարևոր աշխատություններից է, որը նվիրված է պատմական Ջուղայի (Նախիջևանի հայկական միջավայրի) մշակութային ժառանգության, հատկապես աշխարհահռչակ հայկական խաչքարերի գերեզմանատան ուսումնասիրությանը, փաստագրմանն ու հիշողության պահպանմանը։ Գրքում հեղինակը ներկայացնում է Ջուղայի պատմական զարգացումը, այնտեղ ձևավորված հայկական հոգևոր և մշակութային կյանքը, ինչպես նաև այն ողբերգական իրադարձությունները, որոնք հանգեցրել են հուշարձանների մեծ մասի ոչնչացմանը։ Այվազյանը գիտական և փաստագրական մոտեցմամբ նկարագրում է խաչքարերի յուրահատուկ արվեստը, դրանց զարդանախշերը, խորհրդանշական իմաստները և դրանց տեղը հայկական միջնադարյան մշակույթի մեջ։ Ստեղծագործությունը միաժամանակ նաև հիշողության պահպանման փորձ է՝ ցույց տալու, թե ինչ նշանակություն ունի մշակութային ժառանգությունը ժողովրդի ինքնության համար և ինչ կորուստներ կարող են լինել դրա ոչնչացման հետևանքով։ Գրքում ընդգծվում է նաև պատմական արդարության և մշակութային ժառանգության պահպանության կարևորությունը միջազգային համատեքստում։ Այս աշխատանքը արժեքավոր է ոչ միայն որպես գիտական ուսումնասիրություն, այլ նաև որպես վկայություն հայկական մշակույթի կորսված և վտանգված արժեքների մասին։

Մշակույթ

Հայ մշակույթի նշանավոր գործիչները-ը կենսագրական և մշակութաբանական բնույթի աշխատություն է, որը ներկայացնում է հայ մշակույթի զարգացման մեջ մեծ ներդրում ունեցած անհատների կյանքն ու գործունեությունը՝ ընդգրկելով գրականության, արվեստի, երաժշտության, գիտության և հասարակական մտքի տարբեր ոլորտներ, աշխատությունում յուրաքանչյուր գործչի գործունեությունը դիտարկվում է իր պատմական դարաշրջանի համատեքստում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են նրանք ձևավորել և զարգացրել ազգային մշակութային արժեքները, ինչպես նաև նպաստել հայ ինքնության պահպանմանն ու տարածմանը, ընդգծվում են նրանց ստեղծագործական ժառանգությունը, գաղափարական ազդեցությունը և հասարակական դերը, միաժամանակ ներկայացվում են այն մշակութային շարժումները և դպրոցները, որոնց շրջանակում ձևավորվել են այդ գործիչները, աշխատությունը նպատակ ունի ոչ միայն տեղեկացնել ընթերցողին նշանավոր անձանց մասին, այլ նաև ցույց տալ մշակութային գործընթացների շարունակականությունը և անհատական ներդրումների նշանակությունը ազգային մշակույթի զարգացման մեջ։