Граф Михаил Тариелович Лорис-Меликов

Հոգեբանություն

Այս ուսումնասիրությունը անդրադառնում է այն հոգեբանական գործոններին, որոնք ազդում են ուսանողի անձնային զարգացման և աճի վրա նոր ուսումնական միջավայրում՝ ընդգծելով ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին ազդեցությունները։ Ներքին գործոնների շարքում առանձնացվում են ինքնագնահատականը, մոտիվացիան, ինքնակարգավորման կարողությունները, հուզական կայունությունը և նոր իրավիճակներին հարմարվելու ճկունությունը, որոնք միասին ձևավորում են ուսանողի վարքային և ճանաչողական արձագանքները ուսման գործընթացում։ Արտաքին գործոնների մեջ դիտարկվում են ուսումնական միջավայրի սոցիալ-հոգեբանական մթնոլորտը, դասախոս-ուսանող փոխհարաբերությունների որակը, խմբային ինտեգրացիան, ինչպես նաև ակադեմիական պահանջների մակարդակը և կրթական հաստատության աջակցող համակարգերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնց միջոցով ուսանողը հաղթահարում է ադապտացիոն դժվարությունները, ձևավորում նոր սոցիալական կապեր և աստիճանաբար զարգացնում ինքնուրույնություն ու պատասխանատվության զգացում։ Նշվում է նաև, որ անձնային աճը պայմանավորված է ոչ միայն ուսումնական հաջողություններով, այլ նաև ինքնաճանաչման, արժեքային կողմնորոշումների փոփոխության և կյանքի նպատակների հստակեցման գործընթացներով, որոնք ակտիվանում են նոր միջավայրում փորձառության ընդլայնման արդյունքում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ ուսանողի զարգացման դինամիկան նոր կրթական միջավայրում բազմագործոնային է և պայմանավորված է անձի ներքին ռեսուրսների ու սոցիալական միջավայրի փոխազդեցությամբ։

Աշխարհագրություն

Ն. Սիմեոնյանցի աշխատությունը ընդհանուր աշխարհագրության ուսուցման համար նախատեսված դասագրք է, որը նախատեսված է ուսումնառության երկրորդ տարվա համար և նպատակ ունի խորացնելու սովորողների աշխարհագրական գիտելիքները։ Աշխարհագրությունը՝ որպես Երկրի բնության, բնակչության, բնակավայրերի և հասարակական կյանքի տարածական կազմակերպվածությունն ուսումնասիրող գիտություն, կարևոր տեղ է զբաղեցնում ընդհանուր կրթության համակարգում։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու բնական միջավայրի առանձնահատկությունները, երկրագնդի մակերևույթի կառուցվածքը, կլիմայական պայմանների տարբերությունները, ջրային և ցամաքային տարածքների բաշխումը, ինչպես նաև մարդկանց բնակության ու գործունեության կապը աշխարհագրական միջավայրի հետ։ Ուսումնառության հաջորդ փուլի համար նախատեսված ձեռնարկը նպաստում է սկզբնական գիտելիքների ընդլայնմանը և աշխարհագրական հասկացությունների ավելի համակարգված յուրացմանը։ Նման դասագրքերում սովորաբար կարևորվում են աշխարհագրական տարածքների ճանաչումը, տեղանունների իմացությունը, բնական երևույթների համեմատությունը և քարտեզների ու աշխարհագրական նկարագրությունների հետ աշխատելու հմտությունների զարգացումը։ Աշխարհագրության ուսումնասիրությունը սովորողներին հնարավորություն է տալիս տարբերակելու երկրամասերն ու բնակավայրերը, հասկանալու բնական պայմանների բազմազանությունը և պատկերացում կազմելու մարդկության ու շրջակա միջավայրի փոխհարաբերությունների մասին։ Դասագրքի ուսումնական նշանակությունը պայմանավորված է նաև տարածական մտածողության զարգացման, դիտարկման ու համեմատության կարողությունների ձևավորման և աշխարհի մասին ընդհանուր պատկերացումների ընդլայնման գործում ունեցած դերով։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում տասնիններորդ դարի հայալեզու աշխարհագրական դասագրքերի, աշխարհագրության դպրոցական դասավանդման և հայ կրթական միջավայրում աշխարհագրական գիտելիքների տարածման պատմության ուսումնասիրության համար։

Պատմություն

Այս աշխատանքը նվիրված է հայկական սփյուռքում էթնիկ մամուլի դերի ուսումնասիրությանը՝ էթնոսոցիոլոգիական հետազոտության տեսանկյունից, դիտարկելով այն որպես ազգային ինքնության պահպանման, մշակութային ժառանգության փոխանցման և համայնքային համախմբման կարևոր միջոց։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են սփյուռքահայ մամուլի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, դրա տեղեկատվական, կրթական և մշակութային գործառույթները, ինչպես նաև ազդեցությունը տարբեր երկրներում բնակվող հայ համայնքների սոցիալական կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էթնիկ մամուլի դերին մայրենի լեզվի պահպանման, ազգային արժեքների տարածման, պատմական հիշողության վերարտադրման և սփյուռքյան ինքնագիտակցության ամրապնդման գործընթացներում։ Քննարկվում են նաև գլոբալացման, թվայնացման և նոր մեդիայի զարգացման պայմաններում էթնիկ մամուլի առջև ծառացած մարտահրավերները, լսարանի փոփոխվող պահանջները և ավանդական ու թվային հաղորդակցական հարթակների փոխազդեցությունը։ Աշխատությունը ներկայացնում է էթնոսոցիոլոգիական վերլուծություն՝ բացահայտելով, թե ինչպես է էթնիկ մամուլը նպաստում համայնքային կապերի պահպանմանը, ազգային պատկանելության զգացման ամրապնդմանը և սփյուռքի ու հայրենիքի միջև տեղեկատվական ու մշակութային կապերի զարգացմանը:

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է երկրատեղեկատվական համակարգերում տարածական տեղեկատվության կազմակերպման, մշակման, պահպանման և փոխանակման տեխնոլոգիական ու տեղեկատվական հիմքերի կատարելագործմանը՝ Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում դրանց կիրառման առանձնահատկությունների հաշվառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում աշխարհագրական դիրք ունեցող տվյալների միասնական կառավարման մեխանիզմների ձևավորումն է, որոնք հնարավորություն են տալիս տարբեր աղբյուրներից ստացված քարտեզագրական, գեոդեզիական, բնապահպանական, վարչատարածքային, ենթակառուցվածքային և այլ տեղեկություններ ներառել փոխկապակցված տեղեկատվական միջավայրում։ Քննվում են տարածական տվյալների կառուցվածքի, դասակարգման, թվայնացման, համակարգման և տվյալների բազաներում պահպանման սկզբունքները, ինչպես նաև տարբեր տեղեկատվական համակարգերի միջև տվյալների համատեղելիության ապահովման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մետատվյալներին՝ որպես տարածական տվյալների բովանդակությունը, ծագումը, ժամանակային արդիականությունը, ճշգրտությունը, կոորդինատային համակարգը, հասանելիության պայմանները և այլ կարևոր բնութագրեր նկարագրող տեղեկատվական շերտի։ Մետատվյալների բազաների նախագծումը դիտարկվում է որպես տարածական ռեսուրսների արդյունավետ որոնման, գնահատման, փոխանակման և կրկնակի օգտագործման կարևոր նախապայման։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տվյալների մոդելավորման, բազաների կառուցվածքի նախագծման, դասակարգիչների և միասնական նկարագրական դաշտերի ձևավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել տարբեր կազմակերպությունների կողմից օգտագործելի համակարգված տեղեկատվական միջավայր։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարածական տվյալների ստանդարտացման և փոխգործունակության խնդիրը, քանի որ տարբեր պետական ու մասնագիտական կառույցներում ստեղծվող տեղեկատվության համադրումը պահանջում է ընդհանուր տեխնիկական և կազմակերպական սկզբունքներ։ Հայաստանի պայմաններում նման համակարգերի զարգացումը կարող է դիտարկվել տարածքային կառավարման, քաղաքաշինության, հողային ռեսուրսների հաշվառման, բնապահպանական մոնիթորինգի, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների և այլ ոլորտների տեղեկատվական ապահովման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տվյալների արդիականացման, որակի վերահսկման, հասանելիության և տեղեկատվական անվտանգության խնդիրներին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երկրատեղեկատվական տեխնոլոգիաների, տարածական տվյալների ենթակառուցվածքների, տվյալների բազաների նախագծման և թվային քարտեզագրության մոտեցումները՝ ուղղված տարածական տեղեկատվության միասնական, հուսալի և արդյունավետ կառավարման համակարգերի ձևավորմանը։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրություն, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։

Գրականություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հայկական խորհրդային գրականության և բանահյուսության (ժողովրդական բանավոր ստեղծագործության) փոխկապակցված զարգացման ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր մշակութային ժառանգության հիմնական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են խորհրդային շրջանում ձևավորված գրական ուղղությունները, թեմատիկ և գաղափարական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև սոցիալիստական իրականության արտացոլումը հայ գրողների ստեղծագործություններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական բանահյուսության տարբեր ժանրերին՝ հեքիաթներին, երգերին, առածներին, էպիկական և լիրիկական ստեղծագործություններին, որոնք պահպանել են ազգային մտածողության, լեզվի և մշակութային ինքնության կարևոր շերտերը։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև բանահյուսության ազդեցությունը խորհրդային գրականության վրա՝ որպես ստեղծագործական ներշնչման աղբյուր և գեղարվեստական մտածողության ձևավորման գործոն։ Ներկայացվում են գրականության և բանավոր ավանդույթի փոխազդեցության օրինակներ, ինչպես նաև դրանց ուսումնասիրության գիտական մոտեցումները։ Գիրքը կարևոր է հայ գրականության պատմության, մշակութաբանության և բանահյուսագիտության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել խորհրդային շրջանի մշակութային գործընթացների մասին։