Գյուղատնտեսության պետական կարգավորման բարեփոխուսների ռազմավարությունը ՀՀ-ում

Mathematics

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է մոտակա դաշտի տեսածրող նանոլուծունակությամբ մանրադիտման մեթոդների զարգացմանը և դրանց կիրառմանը միկրոալիքային ու օպտիկական տիրույթներում։ Աշխատությունում դիտարկվում են էլեկտրամագնիսական դաշտի մոտակա տիրույթի փոխազդեցության առանձնահատկությունները նանոկառուցվածքային օբյեկտների հետ, ինչպես նաև տարածական լուծունակության սահմանափակումների հաղթահարման ֆիզիկական հիմքերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սքանավորող մոտակա դաշտի մանրադիտության (SNOM) և հարակից տեխնոլոգիաների վրա, որոնք թույլ են տալիս ստանալ ենթալուսային լուծունակությամբ պատկերներ՝ բացահայտելով նյութի օպտիկական և էլեկտրամագնիսական հատկությունները նանոմաշտաբում։ Քննարկվում են նաև միկրոալիքային և օպտիկական ազդանշանների համակցված կիրառման հնարավորությունները, սենսորային զգայունության բարձրացման մեթոդները և տվյալների վերամշակման ալգորիթմները։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է նանոֆոտոնիկայի, կիրառական ֆիզիկայի և բարձր լուծունակությամբ պատկերավորման տեխնոլոգիաների զարգացման գործում։

Medicine

Ծաղկի հիվանդության կանխարգելման և պատվաստման միջոցով բնակչության առողջության պահպանման խնդրին նվիրված այս աշխատությունը ներկայացնում է կանխարգելիչ բժշկության կարևորագույն սկզբունքներից մեկը՝ վարակիչ հիվանդությունների դեմ նախապես ձեռնարկվող միջոցառումների անհրաժեշտությունը։ Գրքի հիմնական թեման ծաղկի՝ պատմության ընթացքում մարդկության համար մեծ վտանգ ներկայացրած վարակիչ հիվանդության կանխարգելումն է՝ պատվաստման կիրառման և դրա օգտակարության վերաբերյալ գիտելիքների տարածման միջոցով։ Ծաղիկը դարեր շարունակ եղել է մահացության, ծանր հիվանդացության և հաշմանդամության կարևոր պատճառներից մեկը՝ առաջացնելով համաճարակներ և լուրջ հետևանքներ թողնելով տարբեր հասարակությունների ժողովրդագրական ու սոցիալական կյանքի վրա։ Հիվանդության տարածվածությունը, ծանր ընթացքը և բարձր վտանգավորությունը կանխարգելման արդյունավետ միջոցների որոնումը դարձրել էին ժամանակի բժշկության առաջնահերթ խնդիրներից մեկը։ Այս համատեքստում պատվաստումը ներկայացվում է որպես առողջապահական կարևոր ձեռքբերում, որի նպատակն է օրգանիզմում ձևավորել պաշտպանություն հիվանդության նկատմամբ և նվազեցնել դրա տարածման հավանականությունը։ Աշխատության բովանդակային առանցքը կանխարգելիչ պատվաստման գաղափարի բացատրությունն է, դրա կիրառական նշանակության ներկայացումը և հասարակության շրջանում բժշկական գիտելիքների տարածման անհրաժեշտության հիմնավորումը։ Պատվաստման գաղափարը կապված է մարդու օրգանիզմի բնական պաշտպանական կարողությունների օգտագործման և հիվանդության ծանր հետևանքներից խուսափելու ձգտման հետ։ Ծաղկի դեմ պատվաստման պատմությունը բժշկության զարգացման կարևորագույն փուլերից է։ Մասնավորապես, 18-րդ դարի վերջին Էդվարդ Ջենների իրականացրած գիտական ուսումնասիրությունները հանգեցրին կովի ծաղկի հիմքով պատվաստման մեթոդի զարգացմանը, որը հիմնարար նշանակություն ունեցավ հետագա իմունականխարգելման ձևավորման համար։ 19-րդ դարի սկզբին պատվաստման այս եղանակը աստիճանաբար տարածվում էր տարբեր երկրներում՝ դառնալով հանրային առողջապահության կազմակերպման կարևոր միջոց։ Այդ ժամանակաշրջանում պատվաստման վերաբերյալ տեղեկությունների տարածումը, բնակչության իրազեկումը և բժշկական նոր մեթոդների նկատմամբ վստահության ձևավորումը մեծ նշանակություն ունեին։ Նման խրատական աշխատությունները ծառայում էին բժշկական գիտելիքները մասնագիտական շրջանակներից դուրս տարածելու և մարդկանց կանխարգելիչ միջոցառումների կարևորությանը ծանոթացնելու նպատակին։ Գրքի գաղափարական հիմնական ուղղություններից է հիվանդության կանխարգելման առաջնահերթության ընդգծումը։ Բժշկական մտածողության զարգացման ընթացքում աստիճանաբար ամրապնդվում էր այն գիտակցությունը, որ առողջության պահպանումը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն հիվանդության բուժման, այլև դրա առաջացման և տարածման վտանգի նվազեցման վրա։ Այս մոտեցումը հասարակական առողջապահության զարգացման կարևոր նախադրյալներից էր։ Պատվաստումը հնարավորություն էր տալիս հիվանդության դեմ պայքարը կազմակերպելու կանխարգելիչ սկզբունքով՝ այն դարձնելով անհատական առողջության պահպանման և հանրային անվտանգության ապահովման միջոց։ Աշխատության խրատական բնույթը ենթադրում է նաև բժշկական գիտելիքների մատչելի մատուցում, առողջության պահպանման նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի ձևավորում և նոր բժշկական մեթոդների կիրառման կարևորության բացատրություն։ Հիվանդությունների կանխարգելումը ներկայացվում է որպես ոչ միայն անհատի, այլև ամբողջ հասարակության շահերից բխող գործունեություն, քանի որ վարակիչ հիվանդությունների տարածումը կարող է վտանգել բնակչության լայն շրջանակների առողջությունը։ Այս տեսանկյունից պատվաստումը ձեռք է բերում նաև հասարակական նշանակություն՝ դառնալով համայնքային առողջության պաշտպանության և համաճարակների դեմ պայքարի կարևոր միջոց։ Գրական առումով աշխատությունը պատկանում է վաղ շրջանի բժշկական-լուսավորչական և հանրամատչելի խրատական գրականության շարքին։ Այս ուղղության հրատարակություններին բնորոշ են գործնական նպատակադրումը, առողջապահական գիտելիքների պարզաբանումը, բժշկական նորամուծությունների տարածումը և ընթերցողին օգտակար խորհուրդներ հաղորդելու ձգտումը։ Գրքի վերնագրում օգտագործված «խրատ» հասկացությունն ընդգծում է դրա ուսուցողական բնույթը և ընթերցողի վարքագծի վրա ներգործելու նպատակը։ Այն արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի լուսավորական մոտեցումը, ըստ որի հասարակության բարեկեցության կարևոր պայմաններից մեկը գիտելիքի տարածումն ու գիտական ձեռքբերումների գործնական կիրառությունն է։ Պատմական առումով հրատարակությունը հետաքրքրական է 19-րդ դարի սկզբի բժշկական մտքի և պատվաստման գաղափարի տարածման ուսումնասիրության համար։ Այդ ժամանակաշրջանում Եվրոպայում և Ռուսական կայսրությունում պատվաստման կազմակերպումը աստիճանաբար դառնում էր պետական և հասարակական առողջապահական քաղաքականության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Ծաղկի դեմ պայքարը պահանջում էր բժշկական գիտելիքների տարածում, պատվաստման նկատմամբ հասարակական վստահության ամրապնդում և կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպում։ Սանկտ Պետերբուրգը, որպես Ռուսական կայսրության գիտական, վարչական և հրատարակչական խոշոր կենտրոն, կարևոր դեր ուներ բժշկական գիտելիքների տարածման գործում։ Հայերեն նման աշխատության հրատարակությունը վկայում է, որ հայ մտավոր և կրթական միջավայրում նույնպես ուշադրություն էր դարձվում ժամանակակից բժշկական ձեռքբերումներին և դրանց հանրամատչելի ներկայացմանը։ Այն կարևոր արտահայտություն է հայերեն բժշկական գրականության վաղ զարգացման, եվրոպական բժշկական մտքի տարածման և առողջապահական լուսավորության պատմության մեջ։ Հովսեփ Հովհաննիսյանի տպագրական գործունեության հետ կապված այս հրատարակությունը ներկայացնում է նաև հայ տպագրության այն ուղղությունը, որի նպատակն էր ընթերցողին հասանելի դարձնել ոչ միայն կրոնական ու գրական, այլև գործնական նշանակություն ունեցող գիտելիքները։ Գրքի մշակութային արժեքը պայմանավորված է բժշկության և հանրային առողջապահության պատմության մեջ ծաղկի կանխարգելման հիմնախնդրի ներկայացմամբ, ինչպես նաև հայերեն գիտաճանաչողական գրականության ընդլայնման գործում ունեցած նշանակությամբ։ Այն կարող է հետաքրքրել բժշկության պատմաբաններին, համաճարակաբաններին, հանրային առողջապահության մասնագետներին, հայագետներին, մատենագետներին և 19-րդ դարի գիտական ու լուսավորչական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է պատվաստման գաղափարի տարածման, կանխարգելիչ բժշկության ձևավորման և հայերեն բժշկական գիտելիքի պատմական զարգացման ուսումնասիրության համար։ Նրա ընթերցողական արժեքը կայանում է այն պատմական գործընթացի ճանաչման մեջ, որի շնորհիվ հիվանդությունների կանխարգելումը աստիճանաբար դարձավ ժամանակակից բժշկության և հասարակական առողջապահության հիմնարար սկզբունքներից մեկը։

Literature

Գիրքը ներառում է առակներ, որոնք ներկայացնում են մարդկային վարքի, հասարակական հարաբերությունների և բարոյական ընտրության տարբեր կողմերը։ Առակների միջոցով արտահայտվում են իմաստության, արդարության, ազնվության, խոհեմության և պատասխանատվության գաղափարներ, իսկ մարդկային թերությունները՝ ագահությունը, խորամանկությունը, մեծամտությունն ու անարդարությունը, ներկայացվում են այլաբանական պատկերների և կերպարների միջոցով։ Այս ժանրին բնորոշ են կենդանիների, մարդկանց և պայմանական կերպարների մասնակցությամբ կարճ պատմությունները, որոնցում առօրյա իրավիճակներն օգտագործվում են որոշակի խրատ կամ եզրակացություն փոխանցելու համար։ Վարդան Այգեկցու անվան հետ կապված առակագրական ավանդույթը կարևոր տեղ ունի հայ միջնադարյան գրականության մեջ և նպաստել է բարոյական ու հասարակական գաղափարների տարածմանը։ Ժողովածուի երկրորդ մասը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու առակների գրական առանձնահատկությունները, դրանց խրատական ուղղվածությունը և հայ գրական մշակույթում առակագրության նշանակությունը։ Սակայն այս հրատարակության մեջ ընդգրկված առակների ճշգրիտ ցանկը և դրանց աղբյուրները հնարավոր չէ որոշել միայն մատենագիտական տվյալներով։

History

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է 1973 թվականի ապրիլ, մայիս և հունիս ամիսների ընթացքում նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի համակարգված օրացուցային հավաքածու, որը նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնել տարբեր պատմական իրադարձությունների, մշակութային դրվագների, գիտական հայտնագործությունների, ինչպես նաև հասարակական-քաղաքական կարևոր տարելիցների հետ։ Գրքում յուրաքանչյուր ամսվա համար առանձնացված են օրերը՝ դրանց համապատասխան պատմական հղումներով, որոնք ընդգրկում են ինչպես համաշխարհային, այնպես էլ տարածաշրջանային նշանակության իրադարձություններ։ Հեղինակը կամ կազմողները ներկայացնում են տվյալների համառոտ նկարագրություններ՝ ընդգծելով դրանց պատմական նշանակությունը և ազդեցությունը հասարակական զարգացման տարբեր ոլորտների վրա։ Աշխատությունը նաև ծառայում է որպես տեղեկատու ձեռնարկ, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել պատմական տարեթվերի մեջ և օգտագործել այն կրթական, գիտաճանաչողական կամ հուշագրական նպատակներով։ Այն օգտակար է ուսուցիչների, ուսանողների, պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և ընդհանուր մշակութային գիտելիքների ընդլայնմամբ զբաղվող անձանց համար։

History

Պատմագիտական և ցեղասպանագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ցեղասպանության երևույթի ճանաչման, ընկալման և դրա վերաբերյալ գիտելիքի ձևավորման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում զանգվածային բռնությունների պատմական համատեքստի ուսումնասիրման, դրանց պատճառների ու հետևանքների վերլուծության, ինչպես նաև փաստագրական նյութերի և վկայությունների նշանակության հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական հիշողության ձևավորմանը, վերապրածների վկայությունների պահպանմանը, զոհերի հիշատակի ոգեկոչմանը և անցյալի իրադարձությունների վերաբերյալ գիտելիքի փոխանցմանը հաջորդ սերունդներին։ Վերլուծվում են կրթության, պատմագրության, մշակույթի և հանրային հիշողության դերը ցեղասպանությունների մասին գիտելիքի տարածման և դրանց հետևանքների ըմբռնման գործընթացում։ Քննարկվում են նաև ժխտման, պատմական փաստերի մեկնաբանման, մարդու իրավունքների պաշտպանության և զանգվածային ոճագործությունների կանխարգելման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցեղասպանության թեման դիտարկել պատմական, իրավական, հասարակական և հիշողության ուսումնասիրությունների փոխկապակցված տեսանկյուններից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ցեղասպանագիտության, պատմության, մարդու իրավունքների և հիշողության ուսումնասիրություններով զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան հարթավայրի բնակլիմայական պայմաններում առվույտի աճի և զարգացման կենսաբանական ու ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կախված հնձի ժամկետներից և բույսերի կյանքի տևողությունից։ Քննարկվում են առվույտի՝ որպես բազմամյա կերային մշակաբույսի կենսաբանական հատկությունները, աճի փուլերը, վեգետացիոն զարգացման օրինաչափությունները և գյուղատնտեսական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնձի տարբեր ժամկետների ազդեցությանը բույսերի վերաճի ինտենսիվության, կանաչ զանգվածի ձևավորման, արմատային համակարգի զարգացման և հետագա բերքատվության վրա։ Ուսումնասիրվում են առվույտի աճի և զարգացման փոփոխությունները կյանքի տարբեր տարիներին, ինչպես նաև բույսերի տարիքային առանձնահատկությունների և հնձի հաճախականության փոխկապակցվածությունը։ Դիտարկվում են Արարատյան հարթավայրին բնորոշ ջերմաստիճանային պայմանների, արևային ճառագայթման, հողի խոնավության, ոռոգման ռեժիմի և հողային առանձնահատկությունների ազդեցությունները մշակաբույսի կենսաբանական գործընթացների վրա։ Կարևորվում են բույսերի բարձրության, ցողունների քանակի, տերևային զանգվածի, աճի արագության և կանաչ ու չոր զանգվածի բերքատվության ցուցանիշների գնահատման մեթոդները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել առվույտի տարբեր տարիքային ցանքատարածություններում իրականացվող հնձերի ժամկետներն ու դրանց ազդեցությունը բույսերի վերականգնողական կարողության և արտադրողականության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բողբոջման, ճյուղավորման, կոկոնակալման և ծաղկման փուլերի առանձնահատկություններին՝ հնձի առավել նպատակահարմար ժամանակահատվածների որոշման տեսանկյունից։ Առանձնացվում են հնձի վաղ կամ ուշ իրականացման հնարավոր հետևանքները կերային զանգվածի քանակի, սննդարարության, բույսերի կենսունակության և ցանքատարածությունների երկարակեցության վրա։ Կարևորվում են նաև բազմամյա կերային մշակաբույսերի արդյունավետ օգտագործման, հողի բերրիության պահպանման և անասնակերի կայուն արտադրության ապահովման հարցերը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Արարատյան հարթավայրում առվույտի մշակության ագրոտեխնիկական միջոցառումների կատարելագործմանը, հնձի ժամանակացույցի գիտական հիմնավորմանը և բերքատվության բարձրացման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ կերարտադրության կազմակերպման, ոռոգվող հողատարածքների արդյունավետ օգտագործման և գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման համար։ Այն օգտակար է ագրոնոմների, բուսաբույծների, կերարտադրության մասնագետների, գյուղատնտեսական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։