Մոտակա դաշտի տեսածրող նանոլուծունակությամբ մանրադիտում միկրոալիքային և օպտիկական տիրույթներում

Технология

Պոլիգրաֆիական տեխնոլոգիաների և տպագրական արտադրության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տպագրական մեքենաների տպման գոտում գործող գործոնների ուսումնասիրությանը՝ բարձրորակ տպագիր արտադրանք ստանալու նպատակով։ Քննության են առնվում տպագրական գործընթացի ընթացքում նյութերի և մեքենայական տարրերի փոխազդեցությունները, ճնշման, արագության և տեխնոլոգիական ռեժիմների ազդեցությունը տպագրության արդյունքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներկի փոխանցման, տպագրվող նյութի հատկությունների, տպագրական զույգի փոխազդեցության և աշխատանքային պարամետրերի կայունության խնդիրներին։ Վերլուծվում են տպման գոտում առաջացող մեխանիկական և տեխնոլոգիական ազդեցությունները, որոնք կարող են պայմանավորել պատկերի հստակությունը, գունային վերարտադրությունը, ներկի հավասարաչափ բաշխումը և պատրաստի արտադրանքի ընդհանուր որակը։ Քննարկվում են նաև սարքավորումների աշխատանքային ռեժիմների օպտիմալացման, հնարավոր տպագրական թերությունների նվազեցման և արտադրական գործընթացի կայունության բարձրացման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու տպագրական մեքենաների համապատասխան պարամետրերի ընտրությունը բարձր որակական ցուցանիշների ապահովման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պոլիգրաֆիական տեխնոլոգիաների, տպագրական մեքենաշինության և տպագիր արտադրանքի որակի կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտաքին առևտրի պետական կարգավորման համակարգի ուսումնասիրությանը, դրա առկա մեխանիզմների գնահատմանը և կատարելագործման հիմնական ուղղությունների բացահայտմանը։ Աշխատության հիմքում այն գաղափարն է, որ փոքր և բաց տնտեսություն ունեցող Հայաստանի համար արտաքին առևտուրը կարևոր դեր ունի տնտեսական աճի, արտադրության ընդլայնման, շուկաների հասանելիության, ներդրումների ներգրավման և տնտեսության մրցունակության բարձրացման գործում։ Միաժամանակ արտաքին շուկաներից բարձր կախվածությունը տնտեսությունը դարձնում է արտաքին տնտեսական փոփոխությունների նկատմամբ զգայուն, ինչի պատճառով անհրաժեշտ է արդյունավետ և ճկուն կարգավորման համակարգ։ Թեման դիտարկում է արտաքին առևտրի կարգավորումը ոչ միայն որպես մաքսային կամ վարչական գործընթաց, այլև որպես տնտեսական քաղաքականության ամբողջական համակարգ, որը ներառում է սակագնային և ոչ սակագնային միջոցներ, մաքսային վարչարարություն, լիցենզավորման և թույլտվությունների համակարգ, առևտրային ռեժիմներ, արտահանման խթանում, ներմուծման կարգավորում և միջազգային տնտեսական պայմանագրերի շրջանակներում ստանձնած պարտավորություններ։ ՀՀ արտաքին տնտեսական գործունեության կարգավորման իրավական դաշտը ներառում է ինչպես ազգային օրենսդրությունը, այնպես էլ Հայաստանի Հանրապետության վավերացրած միջազգային պայմանագրերը, ԵԱՏՄ շրջանակի կանոնները, մաքսային կարգավորման և հարկային օրենսդրության համապատասխան դրույթները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը արտաքին առևտրի կարգավորման տեսական հիմքերի վերլուծությունն է։ Պետությունը արտաքին առևտրի միջոցով կարող է ազդել ներմուծման և արտահանման ծավալների, ներքին շուկայի պաշտպանության, ազգային արտադրողների մրցունակության, ռազմավարական ապրանքների հասանելիության և երկրի տնտեսական անվտանգության վրա։ Սակայն կարգավորման չափազանց խիստ միջոցները կարող են սահմանափակել մրցակցությունը և բարձրացնել ներմուծվող ապրանքների գները, իսկ չափազանց ազատական մոտեցումը որոշ ոլորտներում կարող է մեծացնել ներքին արտադրողների խոցելիությունը։ Հետևաբար ուսումնասիրության առանցքային խնդիրը կարգավորման արդյունավետության և արտաքին առևտրի ազատականացման միջև հավասարակշռության գտնելն է։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի արտաքին առևտրի կառուցվածքին և դրա կատարելագործման անհրաժեշտությանը։ Հայաստանի տնտեսության համար կարևոր խնդիր է արտահանման ապրանքային և աշխարհագրական կառուցվածքի դիվերսիֆիկացումը, քանի որ սահմանափակ թվով ապրանքատեսակներից կամ շուկաներից կախվածությունը մեծացնում է արտաքին ցնցումների ազդեցությունը։ Այդ պատճառով արտաքին առևտրի կարգավորման կատարելագործումը կարող է ուղղված լինել ոչ միայն առևտրային հոսքերի ավելացմանը, այլև դրանց որակական փոփոխությանը՝ բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրանքի արտահանման խթանմանը, նոր շուկաների բացմանը և տեղական արտադրողների միջազգային մրցունակության բարձրացմանը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է մաքսային կարգավորման և վարչարարության ուսումնասիրությունը։ Արտաքին առևտրի արդյունավետությունը մեծապես կախված է այն բանից, թե որքան արագ, կանխատեսելի և թափանցիկ են սահմանային և մաքսային ընթացակարգերը։ Մաքսային գործընթացների թվայնացումը, փաստաթղթաշրջանառության պարզեցումը, ռիսկերի կառավարման համակարգերի կատարելագործումը և վերահսկողության ու բիզնեսի օրինական շահերի միջև հավասարակշռությունը կարող են նվազեցնել արտաքին առևտրային գործարքների ժամանակային և ֆինանսական ծախսերը։ ՀՀ-ում արտաքին և փոխադարձ առևտրի վիճակագրության վարման համար ևս սահմանված է առանձին կարգ, ինչը ցույց է տալիս առևտրային հոսքերի հաշվառման և տվյալների համակարգված կառավարման կարևորությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի նաև Հայաստանի անդամակցությունը Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը և դրա հետևանքով ձևավորված պարտավորությունները։ ԱՀԿ անդամակցությունը Հայաստանի արտաքին առևտրի կարգավորման համակարգը կապում է միջազգային առևտրի ընդհանուր սկզբունքների հետ և սահմանում որոշակի շրջանակներ մաքսատուրքերի, առևտրային սահմանափակումների, խտրականության բացառման և առևտրային քաղաքականության թափանցիկության համար։ ՀՀ արտաքին առևտրի կարգավորումը ԱՀԿ անդամակցության շրջանակում առանձին ուսումնասիրությունների առարկա է եղել նաև հայ տնտեսագիտական գրականության մեջ։ Միաժամանակ Հայաստանի՝ Եվրասիական տնտեսական միության կազմում գտնվելը արտաքին առևտրի կարգավորմանը հաղորդում է լրացուցիչ առանձնահատկություններ։ ՀՀ արտաքին տնտեսական գործունեության կարգավորման իրավական հիմքերի շարքում ներառվում են ԵԱՏՄ մասին պայմանագիրը և Միության մաքսային օրենսգիրքը, ինչի հետևանքով Հայաստանի մաքսային և արտաքին առևտրային քաղաքականության մի շարք գործիքներ գործում են միասնական տարածաշրջանային կանոնների շրջանակում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը կարող է լինել Հայաստանի և տարբեր երկրների արտաքին առևտրի կարգավորման փորձի համեմատությունը։ Այդպիսի համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել այն մեխանիզմները, որոնք կարող են կիրառելի լինել ՀՀ պայմաններում՝ հաշվի առնելով երկրի տնտեսության չափը, աշխարհագրական դիրքը, արտադրական կառուցվածքը, միջազգային պարտավորությունները և արտաքին շուկաների առանձնահատկությունները։ Հատուկ նշանակություն կարող է ունենալ արտահանման պետական խթանման համակարգի կատարելագործումը։ Արտահանող ձեռնարկությունները հաճախ բախվում են ֆինանսավորման, շուկաների վերաբերյալ տեղեկատվության, սերտիֆիկացման, միջազգային ստանդարտների համապատասխանության, լոգիստիկայի և մարքեթինգի խնդիրների։ Հետևաբար արդյունավետ արտաքին առևտրային քաղաքականությունը կարող է ներառել արտահանողների տեղեկատվական և խորհրդատվական աջակցություն, միջազգային շուկաներ մուտքի խթանում, արտահանման ապահովագրության և ֆինանսավորման մեխանիզմների զարգացում, ինչպես նաև տեղական արտադրանքի միջազգային ճանաչելիության բարձրացում։ Ներմուծման կարգավորման ոլորտում ևս անհրաժեշտ է հավասարակշռված մոտեցում։ Ներմուծումը մի կողմից ապահովում է բնակչության և ձեռնարկությունների պահանջարկի բավարարումը, տեխնոլոգիաների ու հումքի հասանելիությունը, իսկ մյուս կողմից կարող է մրցակցային ճնշում ստեղծել ներքին արտադրության համար։ Ուստի ներմուծման քաղաքականության նպատակահարմարությունը պետք է գնահատվի ոչ միայն առանձին ապրանքների ծավալներով, այլև դրանց ազդեցությամբ արտադրության, զբաղվածության, գների, ներդրումների և տնտեսական անվտանգության վրա։ Արտաքին առևտրի կարգավորման կատարելագործման կարևոր ուղղություն է նաև թվայնացումը։ Էլեկտրոնային հայտարարագրումը, տվյալների փոխանակումը, պետական մարմինների միջև տեղեկատվական համակարգերի ինտեգրումը և ռիսկերի ավտոմատացված գնահատումը կարող են նվազեցնել վարչական բեռը և բարձրացնել վերահսկողության արդյունավետությունը։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս միաժամանակ արագացնել օրինական առևտրային գործարքները և ավելի արդյունավետ բացահայտել բարձր ռիսկային գործողությունները։ Արտաքին առևտրի կարգավորման ժամանակակից մոտեցումների շրջանակում կարևոր է նաև տնտեսական անվտանգության խնդիրը։ Արտաքին առևտուրը պետք է նպաստի տնտեսության բազմազանեցմանը, նորարարության զարգացմանը, առևտրի և ներդրումների ծավալների ավելացմանը և արտաքին առևտրի կառուցվածքի բարելավմանը․ հենց այս նպատակներն են ամրագրվել ՀՀ արտաքին տնտեսական գործունեության կարգավորմանը վերաբերող օրենսդրական նախաձեռնությունների հիմնավորումներում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը արտաքին առևտրի կարգավորումը դիտարկում է որպես Հայաստանի տնտեսական զարգացման ռազմավարության կարևոր բաղադրիչ։ Այն համադրում է արտաքին առևտրի տեսական հիմքերը, պետական կարգավորման գործիքները, մաքսային վարչարարությունը, միջազգային առևտրային պարտավորությունները, արտահանման խթանումը, ներմուծման քաղաքականությունը և արտաքին առևտրի կառուցվածքային կատարելագործման խնդիրները։ Աշխատության հիմնական գաղափարական ուղղությունը արդյունավետ, կանխատեսելի և մրցունակ արտաքին առևտրային միջավայրի ձևավորումն է, որը միաժամանակ կպաշտպանի երկրի տնտեսական շահերը և կնպաստի Հայաստանի տնտեսության ավելի խոր ինտեգրմանը միջազգային շուկաներին։ Թեման կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, միջազգային տնտեսական հարաբերությունների մասնագետներին, մաքսային և առևտրային քաղաքականության հետազոտողներին, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետներին, արտահանող և ներմուծող ընկերությունների ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։

Другие предметы

Այս հրատարակությունը նվիրված է 1993 թվականին Հայաստանի գրադարանային և տեղեկատվական համակարգում իրականացված աշխատանքների ուսումնասիրությանն ու գնահատմանը։ Նյութում ներկայացվում են այդ ժամանակահատվածում գրադարանների գործունեության հիմնական ուղղությունները, կատարված աշխատանքների արդյունքները, կազմակերպչական գործընթացները և մասնագիտական խնդիրները՝ ուշադրություն դարձնելով համակարգի զարգացման, աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման և ծառայությունների բարելավման հնարավորություններին։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է իրականացված գործունեության վերլուծությունը, որի միջոցով փորձ է արվում առանձնացնել գրադարանների աշխատանքի հաջողված կողմերը, առկա դժվարությունները, կազմակերպչական բացերը և այն հարցերը, որոնք պահանջում էին հետագա կատարելագործում։ Հրատարակությունը միաժամանակ ունի գործնական և մեթոդական նշանակություն, քանի որ ներկայացվող հանձնարարականները կարող էին կիրառվել գրադարանների առօրյա գործունեության կազմակերպման, աշխատանքների պլանավորման, հաշվետվությունների կազմման, ընթերցողների սպասարկման, ֆոնդերի օգտագործման և մասնագիտական գործընթացների համակարգման ընթացքում։ Նյութը արժեքավոր է նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի գրադարանային ոլորտի վիճակը բնութագրող աղբյուր, քանի որ արտացոլում է 1990-ականների սկզբի սոցիալ-տնտեսական և կազմակերպական փոփոխությունների պայմաններում գրադարանների առջև ծառացած խնդիրներն ու դրանց լուծման ուղղությամբ առաջարկվող մոտեցումները։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագիտությամբ, մատենագիտությամբ, տեղեկատվական սպասարկմամբ և Հայաստանի մշակութային ու կրթական հաստատությունների պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և ոլորտի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Hրատարակությունը հատկապես օգտակար է այն ուսումնասիրությունների համար, որոնք նպատակ ունեն վերականգնելու Հայաստանի գրադարանային համակարգի զարգացման ընթացքը անկախության առաջին տարիներին, հասկանալու այդ ժամանակաշրջանի աշխատանքային առաջնահերթությունները և ուսումնասիրելու գրադարանային գործունեության կազմակերպման մեթոդական սկզբունքները։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ռուսաց լեզվի դասերին բազմամշակութային դաստիարակության կազմակերպման տեսական և գործնական հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության հիմքում լեզվի ուսուցման և մշակութային կրթության փոխկապակցվածության գաղափարն է, ըստ որի լեզուն դիտարկվում է ոչ միայն որպես հաղորդակցման միջոց, այլև որպես ժողովրդի մշակույթի, պատմության, արժեքների և աշխարհընկալման արտահայտման կարևոր ձև։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բազմամշակութային կրթության նպատակները, սկզբունքները և մեթոդները, ինչպես նաև դպրոցականների շրջանում տարբեր մշակույթների նկատմամբ հարգալից և հանդուրժող վերաբերմունքի ձևավորման հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռուսաց լեզվի դասի կրթադաստիարակչական ներուժին, քանի որ լեզվական նյութը հնարավորություն է տալիս աշակերտներին ծանոթացնել տարբեր ժողովուրդների գրականության, պատմության, ավանդույթների, կենցաղի և մշակութային արժեքների հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել դասագրքերի և ուսումնական նյութերի ընտրության սկզբունքները, մշակութային բովանդակությամբ տեքստերի կիրառումը, երկխոսության և քննարկումների կազմակերպումը, ստեղծագործական առաջադրանքները, նախագծային աշխատանքը և համեմատական վերլուծության մեթոդները։ Այս մեթոդների միջոցով սովորողները հնարավորություն են ստանում ոչ միայն զարգացնել լեզվական և հաղորդակցական կարողությունները, այլև համեմատել տարբեր մշակութային երևույթներ, բացահայտել դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները և ձևավորել փոխադարձ հարգանքի մշակույթ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև բազմամշակութային դասարանի առանձնահատկություններին, որտեղ տարբեր մշակութային փորձ և աշխարհայացք ունեցող աշակերտների փոխգործակցությունը պահանջում է ուսուցչի կողմից ներառական և հանդուրժողական կրթական միջավայրի ստեղծում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածությանը, միջմշակութային հաղորդակցության հմտություններին և այնպիսի ուսումնական իրավիճակների ստեղծմանը, որոնք նպաստում են կարծրատիպերի հաղթահարմանը և մշակութային բազմազանության դրական ընկալմանը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կարող է արտահայտվել ռուսաց լեզվի դասերի համար բազմամշակութային բովանդակությամբ առաջադրանքների, թեմաների և մեթոդական մոտեցումների մշակման մեջ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի ուսուցիչներին, լեզվի ուսուցման մեթոդիկայով զբաղվող մասնագետներին, մանկավարժներին, կրթության կազմակերպիչներին, մանկավարժական բուհերի ուսանողներին և բազմամշակութային կրթության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողներին։

История

Աշխատությունը նվիրված է Նախիջևանի քաղաքական, վարչական, ռազմական և ազգամիջյան զարգացումների ուսումնասիրությանը 1917–1921 թվականների բեկումնային ժամանակաշրջանում՝ Հարավային Կովկասում Ռուսական կայսրության փլուզումից մինչև խորհրդային կարգերի հաստատման և տարածաշրջանի նոր քաղաքական կարգավիճակի ձևավորման փուլը։ Հետազոտության առանցքում այն գործընթացներն են, որոնք ծավալվեցին 1917 թվականի հեղափոխություններից հետո առաջացած իշխանական ճգնաժամի, Անդրկովկասյան կառավարման համակարգերի փոփոխության և նոր ազգային պետությունների ձևավորման պայմաններում։ Քննվում են տեղական իշխանության մարմինների գործունեությունը, տարբեր քաղաքական ու ռազմական ուժերի ազդեցությունը և տարածաշրջանի նկատմամբ Հայաստանի ու Ադրբեջանի առաջին հանրապետությունների հավակնություններն ու քաղաքականությունները՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի ավելի լայն տարածաշրջանային հակամարտությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայ և մահմեդական բնակչության փոխհարաբերություններին, զինված բախումներին, բնակչության տեղաշարժերին և պատերազմի ու քաղաքական անկայունության սոցիալական հետևանքներին։ Դիտարկվում է նաև Օսմանյան կայսրության, հետագայում՝ քեմալական Թուրքիայի և Խորհրդային Ռուսաստանի դերակատարությունը, քանի որ նրանց քաղաքական ու ռազմական ներգրավվածությունը զգալիորեն ազդում էր Հարավային Կովկասում ուժերի հարաբերակցության և տարածքային հարցերի լուծման ընթացքի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է 1918–1920 թվականներին իշխանության արագ փոփոխությունների և տեղական վարչական կազմավորումների ուսումնասիրությունը՝ պարզաբանելու համար, թե ինչպես էին քաղաքական կենտրոնների որոշումները փոխազդում տեղում ձևավորված իրադրության հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում 1920–1921 թվականների խորհրդայնացման գործընթացներին և այն դիվանագիտական պայմանավորվածություններին, որոնց շրջանակում ձևավորվեց Նախիջևանի հետագա քաղաքական ու վարչական կարգավիճակը։ Պատմագիտական քննության ընթացքում կարևոր նշանակություն ունեն տարբեր ծագման սկզբնաղբյուրների համադրումը և հակամարտող կողմերի փաստաթղթերում ներկայացված պնդումների քննադատական գնահատումը, քանի որ նույն իրադարձությունների նկարագրություններն ու տարածքային հարցերի մեկնաբանությունները կարող են էապես տարբերվել։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական հասկանալ Ռուսական կայսրության հետկայսերական տարածքում պետական սահմանների ձևավորման բարդ գործընթացները, հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների պատմական հանգամանքները և արտաքին ուժերի ազդեցությունը տարածաշրջանի քաղաքական վերափոխումների վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը կարևոր է Նախիջևանի նորագույն պատմության, Հարավային Կովկասի քաղաքական վերաձևավորման և 1917–1921 թվականների տարածաշրջանային հակամարտությունների պատմագիտական ուսումնասիրության համար։

Математика

Այս աշխատանքը նվիրված է ֆունկցիոնալ անալիզի մեթոդների կիրառությանը ֆրակցիոն կարգի դիֆերենցիալ հավասարումների տեսությունում, որտեղ ուսումնասիրվում են ոչ ամբողջական կարգի ածանցյալներով նկարագրվող համակարգերի մաթեմատիկական հատկությունները և լուծումների գոյության ու միարժեքության պայմանները։ Հեղինակը վերլուծում է ֆրակցիոն օպերատորների կառուցվածքը, դրանց սպեկտրալ հատկությունները և բանախյան ու Հիլբերտյան տարածություններում դրանց գործողության առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով օպերատորային մոտեցման կարևորությունը նման հավասարումների ուսումնասիրության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լուծումների գոյության, եզակիության և կայունության խնդիրներին՝ կիրառելով ֆիքսված կետի թեորեմներ, կոմպակտ օպերատորների տեսություն և սեմիգրուպների մեթոդներ։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է ֆրակցիոն դիֆերենցիալ հավասարումների կիրառությունները ֆիզիկական և տեխնիկական գործընթացների մոդելավորման մեջ՝ ներառյալ դիֆուզիայի անոմալ երևույթները, հիշողությամբ համակարգերը և ոչ տեղային դինամիկ համակարգերը։ Ներկայացվում են նաև տարբեր ֆրակցիոն ածանցյալների սահմանումներ՝ Ռիման-Լիուվիլի, Կապուտոյի և Գրյունվալդ-Լետնիկովի մոտեցումներով, և դրանց համարժեքության պայմանները։ Շեշտվում է, որ ֆունկցիոնալ անալիզի կիրառումը թույլ է տալիս ստեղծել խիստ և ընդհանուր տեսական հիմք ֆրակցիոն կարգի դիֆերենցիալ հավասարումների ուսումնասիրության համար՝ ընդլայնելով դասական դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության հնարավորությունները։