Մաթեմատիկայի շտեմարան 1

Economics

Աշխատությունը նվիրված է կարճաժամկետ ժամանակահատվածում տնտեսական աճի խթանման և մակրոտնտեսական կայունության պահպանման խնդիրների համատեղ ուսումնասիրմանը՝ օպտիմալ կառավարման և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսական քաղաքականության այնպիսի տարբերակների ընտրությունն է, որոնք հնարավորություն են տալիս սահմանափակ ժամանակահատվածում ապահովել արտադրության և եկամուտների աճ՝ միաժամանակ վերահսկելով գնաճը, զբաղվածության փոփոխությունները, պետական ֆինանսների հավասարակշռությունը և տնտեսության այլ կարևոր ցուցանիշները։ Տնտեսությունը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված տարրերից կազմված դինամիկական համակարգ, որտեղ մեկ ցուցանիշի փոփոխությունը կարող է անմիջական կամ անուղղակի ազդեցություն ունենալ մյուսների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տնտեսական քաղաքականության նպատակների միջև հնարավոր հակասություններին, քանի որ արտադրության արագ ընդլայնմանը նպաստող միջոցառումները որոշ պայմաններում կարող են ուղեկցվել գների աճով, բյուջետային անհավասարակշռությամբ կամ այլ կարճաժամկետ խնդիրներով։ Օպտիմալ կառավարման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս սահմանել նպատակային չափանիշներ, սահմանափակումներ և կառավարվող փոփոխականներ՝ դրանց հիման վրա ընտրելով տնտեսական համակարգի առավել նպատակահարմար զարգացման ուղին։ Քննվում են հարկաբյուջետային և դրամավարկային գործիքների հնարավոր փոխազդեցությունները, ներդրումների, սպառման, պետական ծախսերի, տոկոսադրույքների և համախառն պահանջարկի փոփոխությունների ազդեցությունները տնտեսական ակտիվության վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կառուցումը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր կառավարչական որոշումների հավանական հետևանքները և համեմատել այլընտրանքային սցենարները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել դինամիկական օպտիմալացման, կանխատեսման, սցենարային վերլուծության և քանակական գնահատման մեթոդներ՝ տնտեսական քաղաքականության արդյունավետությունը որոշելու նպատակով։ Միաժամանակ կարևորվում է անորոշության և արտաքին ցնցումների հաշվառումը, քանի որ կարճաժամկետ տնտեսական զարգացումը կարող է զգալիորեն կախված լինել ֆինանսական շուկաների, արտաքին առևտրի, պահանջարկի և այլ գործոնների փոփոխություններից։ Տնտեսական կայունությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես աճի բացակայություն, այլ որպես այնպիսի վիճակ, որի պայմաններում աճի գործընթացը չի առաջացնում մակրոտնտեսական հիմնական հավասարակշռությունների կտրուկ խախտումներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, օպտիմալ կառավարման տեսության և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները՝ կարճաժամկետ տնտեսական քաղաքականության արդյունավետ որոշումների ձևավորման և աճի ու կայունության միջև հավասարակշռության ապահովման հնարավորությունները ուսումնասիրելու նպատակով։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի տարածքներում տարածված կարստային քարանձավների կենսաբազմազանության ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ստորգետնյա էկոհամակարգերի կենդանական, բուսական և մանրէաբանական բաղադրիչների առանձնահատկությունները, դրանց տարածվածությունն ու էկոլոգիական փոխհարաբերությունները։ Հետազոտության առանցքում քարանձավային միջավայրի յուրահատուկ պայմաններն են՝ մշտական կամ հարաբերականորեն կայուն ջերմաստիճանը, բարձր խոնավությունը, լուսավորության բացակայությունը, սահմանափակ սննդային ռեսուրսները և արտաքին միջավայրի հետ նյութերի ու էներգիայի փոխանակման առանձնահատկությունները։ Քննվում են ստորգետնյա կենսակերպին տարբեր աստիճաններով հարմարված օրգանիզմների խմբերը՝ տարբերակելով քարանձավները մշտապես բնակեցնող, պարբերաբար օգտագործող և պատահականորեն ներթափանցող տեսակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անողնաշար կենդանիներին, չղջիկներին և այլ օրգանիզմներին, որոնք կարևոր դեր ունեն քարանձավային էկոհամակարգերի սննդային շղթաների ու նյութափոխանակության գործընթացներում։ Ուսումնասիրվում են մթության պայմաններին հարմարվելու ձևաբանական, ֆիզիոլոգիական և վարքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև մեկուսացված ստորգետնյա միջավայրերում հազվագյուտ կամ սահմանափակ տարածում ունեցող տեսակների ձևավորման հնարավոր օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քարանձավների կենսաբազմազանության և դրանց երկրաբանական ու հիդրոլոգիական բնութագրերի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ ստորգետնյա ջրերը, ապարների կառուցվածքը, մուտքերի ձևը և արտաքին էկոհամակարգերի հետ կապերը կարող են էապես պայմանավորել տեսակային կազմը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քարանձավային օրգանիզմների տարածական բաշխմանը և տարբեր քարանձավների կենսաբանական համայնքների համեմատությանը։ Բնապահպանական տեսանկյունից կարևորվում է ստորգետնյա էկոհամակարգերի խոցելիությունը մարդու գործունեության, աղտոտման, ջրաբանական ռեժիմի փոփոխությունների, անկանոն այցելությունների և բնական միջավայրի այլ խախտումների նկատմամբ։ Քարանձավների կենսաբազմազանության փաստագրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բնապահպանական արժեք ներկայացնող տարածքները և գիտական հիմքեր ստեղծելու հազվագյուտ տեսակների ու դրանց բնակավայրերի պահպանության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենսաբանության, էկոլոգիայի, կենսաշխարհագրության, քարանձավագիտության և բնապահպանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով կարստային ստորգետնյա միջավայրերը որպես ինքնատիպ և պահպանության կարիք ունեցող բնական էկոհամակարգեր։

Technology

Այս աշխատությունը նվիրված է պրոցեսորային ինտեգրալ սխեմաների էներգասպառման նվազեցման միջոցների մշակմանը և հետազոտմանը՝ ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի և ցածր էներգասպառմամբ հաշվողական համակարգերի նախագծման համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել պրոցեսորային սխեմաներում էներգիայի սպառման ձևավորման մեխանիզմները, բացահայտել դրա վրա ազդող հիմնական գործոնները և մշակել այնպիսի նախագծային լուծումներ, որոնք հնարավորություն կտան նվազեցնել էներգիայի ծախսը՝ պահպանելով համակարգի պահանջվող արտադրողականությունն ու հուսալիությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ինտեգրալ սխեմաների դինամիկ և ստատիկ էներգասպառման բաղադրիչները, դրանց կախվածությունը աշխատանքի հաճախականությունից, մատակարարման լարումից, տրանզիստորների քանակից, բեռնվածությունից և տեխնոլոգիական պարամետրերից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգաարդյունավետ նախագծման այն մեթոդներին, որոնք կիրառելի են պրոցեսորային հանգույցների և դրանց առանձին ֆունկցիոնալ բլոկների մակարդակներում։ Կարող են ուսումնասիրվել ժամացույցային ազդանշանի անջատման, չօգտագործվող բլոկների ժամանակավոր անջատման, լարման և հաճախականության կառավարման, տվյալների փոխանցումների օպտիմալացման և տրամաբանական կառուցվածքի կատարելագործման մեթոդները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է էներգասպառման նվազեցման և հաշվարկային արագագործության միջև փոխզիջման ուսումնասիրությունը, քանի որ չափազանց մեծ էներգախնայողությունը կարող է անդրադառնալ պրոցեսորի արտադրողականության և արձագանքման ժամանակի վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել մոդելավորման և սիմուլյացիայի մեթոդներ՝ տարբեր ճարտարապետական և տեխնոլոգիական լուծումների էներգետիկ բնութագրերը համեմատելու համար։ Ուսումնասիրվում են նաև պրոցեսորային սխեմաների առանձին բաղադրիչների՝ թվաբանական-տրամաբանական միավորների, գրանցիչների, հիշողության հանգույցների, կառավարման բլոկների և տվյալների հաղորդակցման ուղիների էներգասպառման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նախագծման վաղ փուլերում էներգետիկ ցուցանիշների գնահատումը, քանի որ այդ փուլում հնարավոր է ավելի արդյունավետ կերպով հայտնաբերել էներգիայի ավելորդ ծախսի աղբյուրները և կատարել համապատասխան կառուցվածքային փոփոխություններ։ Աշխատությունը կարող է ներառել մշակված լուծումների փորձարարական կամ մոդելային հետազոտություն, դրանց արդյունավետության քանակական գնահատում և ստացված արդյունքների համեմատություն այլ մոտեցումների հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այնպիսի մեթոդների մշակմանը, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել էներգասպառումը ոչ միայն առանձին տրամաբանական տարրերի, այլև ամբողջ պրոցեսորային համակարգի մակարդակում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ցածր էներգասպառմամբ պրոցեսորների և ներկառուցված հաշվողական համակարգերի նախագծման կատարելագործմանը, հատկապես շարժական, ինքնավար և սահմանափակ էներգետիկ ռեսուրսներով սարքերի համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի և էլեկտրոնիկայի մասնագետների, ինտեգրալ սխեմաների նախագծողների, համակարգչային ճարտարապետների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

History

Այս պատմավավերագրական աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրությունում Ադանայի նահանգում տեղի ունեցած հայերի զանգվածային կոտորածների պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրմանը։ Գրքում ներկայացվում են բռնությունների նախապատճառները, քաղաքական և հասարակական միջավայրը, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք նպաստեցին ողբերգական իրադարձությունների ծավալմանը։ Հեղինակը հիմնվում է պատմական փաստաթղթերի, ժամանակակից վկայությունների, մամուլի հրապարակումների և այլ սկզբնաղբյուրների վրա՝ վերականգնելով դեպքերի ընթացքն ու դրանց ազդեցությունը տեղի հայ բնակչության կյանքի վրա։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային արձագանքին, օտարերկրյա դիտորդների գնահատականներին և իրադարձությունների պատմական նշանակությանը՝ որպես հայ ժողովրդի պատմության կարևոր և ողբերգական էջերից մեկի։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է պատմաբանների, ցեղասպանագիտության մասնագետների, ուսանողների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, հայ ժողովրդի անցյալով և տարածաշրջանի պատմաքաղաքական զարգացումներով։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է մասնավոր արտասահմանյան փոխանցումների բարձր մակարդակ ունեցող երկրներում արտաքին առևտրի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Քննարկվում են միջազգային մասնավոր դրամական փոխանցումների տնտեսական նշանակությունը, դրանց ձևավորման հիմնական աղբյուրները և ազդեցությունը ազգային տնտեսության արտաքին առևտրային հարաբերությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտերկրից ստացվող ֆինանսական միջոցների և ներմուծման ու արտահանման ծավալների փոխկապակցվածությանը, ներքին սպառման, համախառն պահանջարկի և արժութային շուկայի վրա դրանց հնարավոր ազդեցություններին։ Ուսումնասիրվում են մասնավոր փոխանցումների դերը բնակչության եկամուտների ձևավորման, վճարային հաշվեկշռի կայունության, արտարժույթի առաջարկի և տնտեսական ակտիվության փոփոխությունների գործընթացներում։ Դիտարկվում են արտաքին առևտրի կառուցվածքը, ապրանքային և աշխարհագրական ուղղությունները, առևտրային հաշվեկշռի փոփոխությունները և միջազգային շուկաներում ազգային տնտեսության մրցունակության վրա ազդող գործոնները։ Կարևորվում են դրամական փոխանցումների հնարավոր ազդեցությունները ազգային արժույթի փոխարժեքի, ներմուծվող ապրանքների նկատմամբ պահանջարկի, տեղական արտադրության զարգացման և արտահանման հնարավորությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել վիճակագրական, համեմատական և տնտեսաչափական վերլուծության մեթոդներ՝ մասնավոր արտասահմանյան փոխանցումների և արտաքին առևտրի ցուցանիշների միջև առկա կապերը գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկություններին, աշխատանքային միգրացիայի տնտեսական հետևանքներին, արտերկրում աշխատող քաղաքացիների փոխանցումների նշանակությանը և արտաքին տնտեսական կախվածության հետ կապված հիմնախնդիրներին։ Առանձնացվում են փոխանցումների օգտագործման սպառողական և ներդրումային ուղղությունները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր ազդեցությունները արտադրական ներուժի, ձեռնարկատիրության և արտահանման զարգացման վրա։ Քննարկվում են միջազգային առևտրի խթանման, արտահանման կառուցվածքի բազմազանեցման, ներմուծումից կախվածության նվազեցման և մասնավոր ֆինանսական հոսքերը տնտեսական զարգացման նպատակներին ծառայեցնելու հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը՝ մասնավոր փոխանցումների բարձր մակարդակ ունեցող երկրների արտաքին առևտրային քաղաքականությունների և տնտեսական զարգացման մոդելների համեմատության միջոցով։ Աշխատությունը կարող է նպաստել մասնավոր դրամական փոխանցումների և արտաքին առևտրի փոխազդեցության տնտեսական օրինաչափությունների բացահայտմանը, արտաքին տնտեսական քաղաքականության կատարելագործմանը և ֆինանսական հոսքերի արդյունավետ օգտագործման մեխանիզմների մշակմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ արտաքին առևտրի ռազմավարական պլանավորման, տնտեսական կանխատեսումների, ներդրումային քաղաքականության և մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործընթացներում։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, միջազգային առևտրի մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, հետազոտողների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Physics

Միջուկային փոխազդեցություններ աշխատությունը ֆիզիկայի մասնագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է ատոմային միջուկներում գործող հիմնարար փոխազդեցությունների բնույթի և օրինաչափությունների բացահայտմանը, այն ներկայացնում է ուժեղ և թույլ միջուկային փոխազդեցությունների հիմնական հատկությունները, նուկլոնների միջև կապերի մեխանիզմները, միջուկային ուժերի տեսական մոդելները և տարրական մասնիկների փոխազդեցության ֆիզիկական հիմքերը, գիրքը անդրադառնում է միջուկային ռեակցիաներին, ճառագայթման տեսակներին, էներգիայի արտազատման գործընթացներին և քվանտային մեխանիկայի դերին միջուկային համակարգերի նկարագրման մեջ, միաժամանակ ներկայացնելով փորձարարական մեթոդներ և մաթեմատիկական մոտեցումներ, որոնք կիրառվում են ժամանակակից միջուկային ֆիզիկայում, ինչպես նաև ընդգծում է այդ գիտելիքների նշանակությունը էներգետիկայի, բժշկության և բարձր էներգիաների ֆիզիկայի ոլորտներում։