Համառոտ երկրագործութիւն

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը ներկայացնում է տեղեկատվական ցանկ՝ նվիրված գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրականությանը, հրատարակություններին և ուսումնամեթոդական նյութերին, նպատակ ունենալով ընթերցողին և մասնագետին ապահովել արագ կողմնորոշման հնարավորություն ոլորտի արդիական տեղեկությունների մեջ։ Գրքում ներառված են նոր հրատարակված գրքեր, գիտական հոդվածների ժողովածուներ, ուսումնական ձեռնարկներ և մասնագիտական նյութեր, որոնք վերաբերում են բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, հողագործությանը, ագրոքիմիային, գյուղատնտեսական մեքենայացմանը, արտադրության կազմակերպմանը և ոլորտի կառավարման հիմնախնդիրներին։ Յուրաքանչյուր աղբյուրին կից ներկայացված են համառոտ մատենագիտական տվյալներ՝ հեղինակի, հրատարակման տարվա, հրատարակչության և հիմնական թեմաների նշումով, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին արդյունավետ կերպով ընտրություն կատարել հետագա ուսումնասիրման կամ կիրառման համար։ Աշխատությունը կարևոր տեղեկատվական գործիք է գիտաշխատողների, ուսանողների, գրադարանավարների, գյուղատնտեսական մասնագետների և ոլորտի հետազոտողների համար՝ նպաստելով նոր գիտելիքների և տեղեկատվության տարածմանը և գյուղատնտեսական գիտությունների զարգացմանը։

Պատմություն

Պատմագիտական և արևելագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի և Մերձավոր Արևելքի պատմական, քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ տարածաշրջանի պատմական զարգացման տարբեր ժամանակաշրջանների համատեքստում։ Քննության են առնվում Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի առանձնահատկությունները, դրա նշանակությունը տարածաշրջանային հաղորդակցության ուղիների, առևտրական կապերի և քաղաքակրթական փոխազդեցությունների ձևավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական պետական կազմավորումների և Մերձավոր Արևելքի ժողովուրդների ու պետությունների պատմական հարաբերություններին, քաղաքական ազդեցությունների փոխհարաբերակցությանը և տարածաշրջանային գործընթացներում Հայաստանի ունեցած դերակատարությանը։ Դիտարկվում են Հայաստանի կապերը Միջագետքի, Անատոլիայի, Իրանական բարձրավանդակի և հարակից տարածքների հետ՝ պատմական աղբյուրների ու մշակութային ընդհանրությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Վերլուծվում են բնակչության տեղաշարժերի, առևտրատնտեսական փոխանակումների, կրոնական պատկերացումների, լեզվական շփումների և մշակութային ավանդույթների տարածման հնարավոր ազդեցությունները հայ հասարակության պատմական զարգացման վրա։ Քննարկվում են տարածաշրջանի քաղաքական վերափոխումները, միջպետական հարաբերությունների առանձնահատկությունները և Հայաստանի պատմության ուսումնասիրության նշանակությունը մերձավորարևելյան ընդհանուր պատմական գործընթացների բացահայտման համար։ Անդրադարձ է կատարվում պատմագրական, հնագիտական, լեզվաբանական և մշակութաբանական աղբյուրների համադրական ուսումնասիրության հնարավորություններին, ինչպես նաև Հայաստանի ու Մերձավոր Արևելքի պատմական ժառանգության փոխկապակցվածությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, արևելագիտության, տարածաշրջանային պատմության, հնագիտության և միջազգային պատմամշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս գիտական աշխատությունը ներկայացնում է հեղինակի մանրամասն պատասխանը Գ. Պատկանովի դիտողություններին և քննադատություններին, որոնք վերաբերում էին Էմինի՝ Վահագնի և վիշապամարտական առասպելների վերաբերյալ ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է հայկական դիցաբանության, բանահյուսության և պատմական աղբյուրների տվյալները՝ հիմնավորելով իր տեսակետները և անդրադառնալով առասպելաբանական կերպարների ծագման, խորհրդանշական իմաստների ու մշակութային նշանակության հարցերին։ Աշխատության մեջ քննարկվում են հին հայկական հավատալիքները, դիցաբանական ավանդույթների կապը հարևան ժողովուրդների մշակույթների հետ, ինչպես նաև գիտական մեթոդաբանության և աղբյուրագիտական մեկնաբանությունների խնդիրները։ Գիրքը կարևոր վկայություն է XIX դարի հայագիտության և արևելագիտության գիտական բանավեճերի մասին՝ արտացոլելով ժամանակի առաջատար հետազոտողների մոտեցումները, փաստարկները և գիտական քննարկումների մշակույթը։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ դիցաբանության, բանասիրության, պատմագիտության և մտավոր պատմության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։

Մանկավարժություն

Այս աշխատանքը նվիրված է հագուստի դիզայնի դասընթացում ուսանողների ստեղծագործական երևակայության զարգացման մանկավարժական և մեթոդական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ ապագա դիզայների մասնագիտական պատրաստվածությունը չի սահմանափակվում տեխնիկական գիտելիքների, ձևակառուցման կանոնների և կարի տեխնոլոգիաների յուրացմամբ․ ստեղծագործական երևակայությունը դիզայներական մտածողության առանցքային բաղադրիչներից է, որը հնարավորություն է տալիս ստեղծել նոր, ինքնատիպ և գեղագիտական ամբողջական լուծումներ։ Աշխատության մեջ ստեղծագործական երևակայությունը դիտարկվում է որպես ուսանողի կարողություն՝ վերափոխելու արդեն գոյություն ունեցող պատկերացումները, համադրելու տարբեր գաղափարներ, նյութեր, ձևեր, գույներ և ոճական տարրեր ու դրանց հիման վրա ստեղծելու նոր հագուստային կերպարներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարելի է ուսումնական գործընթացը կազմակերպել այնպես, որ այն չսահմանափակվի պատրաստի նմուշների կրկնօրինակմամբ, այլ խթանի ինքնուրույն որոնումը, փորձարկումը և գաղափարների ազատ արտահայտումը։ Դասընթացում ստեղծագործական երևակայության զարգացման համար կարող են կիրառվել էսքիզավորման, ասոցիատիվ մտածողության, գաղափարների գեներացման, տարբեր ոճերի և մշակութային տարրերի համադրման, ձևի վերափոխման, գունային լուծումների որոնման և նյութերի փորձարարական ընտրության առաջադրանքներ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տեսողական աղբյուրների հետ աշխատանքին, քանի որ արվեստի գործերը, ճարտարապետությունը, բնությունը, ազգային մշակույթը, ժամանակակից նորաձևությունը և առօրյա միջավայրը կարող են դառնալ նոր դիզայներական գաղափարների ձևավորման խթան։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև ուսանողների ստեղծագործական գործունեության փուլերը՝ գաղափարի առաջացումից և նախնական էսքիզից մինչև հագուստի ձևի, նյութի, գույնի և դեկորատիվ լուծումների վերջնական ընտրություն։ Այս գործընթացում կարևոր է սովորողի ինքնուրույնության աստիճանական բարձրացումը․ սկզբնական փուլում ուսանողին կարող են առաջարկվել ուղղորդող վարժություններ, իսկ հետագա փուլերում՝ ավելի բաց և անհատական ստեղծագործական խնդիրներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի դասավանդողի դերը, որը պետք է ոչ միայն փոխանցի մասնագիտական գիտելիքներ, այլև ստեղծի ստեղծագործական փորձարկումների համար բարենպաստ միջավայր, խրախուսի ինքնատիպ գաղափարները և ուսանողին օգնի վերածել նախնական պատկերացումը իրագործելի դիզայներական լուծման։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ուսանողների ստեղծագործական կարողությունների գնահատման չափանիշները՝ գաղափարի ինքնատիպությունը, գեղագիտական ամբողջականությունը, ձևի և բովանդակության համապատասխանությունը, նյութերի ու գույների նպատակային ընտրությունը, կոմպոզիցիոն լուծումը և գաղափարը գործնականորեն իրականացնելու կարողությունը։ Կարևոր է նաև ստեղծագործական սխալների նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորումը, քանի որ փորձարկումն ու ոչ ստանդարտ լուծումների որոնումը դիզայներական ստեղծագործության բնական մասն են։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հագուստի դիզայն դասավանդող դասախոսների, արվեստի և դիզայնի մանկավարժների, մեթոդիստների, դիզայներների, ուսանողների և կրթական ծրագրեր մշակողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը դիտարկում է հագուստի դիզայնի դասընթացը որպես միջավայր, որտեղ մասնագիտական հմտությունների հետ զուգահեռ կարելի է նպատակային զարգացնել ստեղծագործական երևակայությունը, ինքնուրույն մտածողությունը, գեղագիտական ընկալումը և նորարարական դիզայներական լուծումներ ստեղծելու կարողությունը։

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է խնձորենու առավել տարածված սնկային հիվանդությունների ուսումնասիրությանը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պայմաններում և նախալեռնային գոտում դրանց դեմ պայքարի արդյունավետ համալիր միջոցառումների մշակմանը։ Հետազոտության կենտրոնում խնձորենու հիվանդությունների տարածման օրինաչափություններն են, դրանց առաջացմանն ու զարգացմանը նպաստող բնական և ագրոտեխնիկական գործոնները, ինչպես նաև հիվանդությունների ազդեցությունը պտղատու ծառերի աճի, բերքատվության և պտղի որակի վրա։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում խնձորենու այգիներում հանդիպող հիմնական սնկային հիվանդությունների ախտանշաններին, զարգացման փուլերին և տարածման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են ինչպես բույսի տերևների, այնպես էլ պտուղների, ընձյուղների և այլ օրգանների ախտահարումները՝ հնարավորություն տալով տարբերակել հիվանդությունների արտաքին դրսևորումները և գնահատել դրանց տարածվածության աստիճանը։ Հատուկ նշանակություն է տրվում նախալեռնային գոտու էկոլոգիական պայմաններին՝ ջերմաստիճանին, օդի և հողի խոնավությանը, տեղումներին, օդափոխությանը և այլ գործոններին, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ սնկային հարուցիչների զարգացման ու տարածման վրա։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է հիվանդությունների դեմ պայքարի համալիր համակարգի ուսումնասիրությունը, որը հիմնված է ոչ թե մեկ միջոցառման, այլ ագրոտեխնիկական, կենսաբանական և անհրաժեշտության դեպքում քիմիական միջոցների համակցված կիրառման վրա։ Ագրոտեխնիկական միջոցառումների շարքում կարևորվում են այգու սանիտարական վիճակի պահպանումը, հիվանդ բուսական մնացորդների հեռացումը, ծառերի ճիշտ ձևավորումն ու էտը, օդափոխության բարելավումը, ոռոգման և սնուցման ռեժիմների կարգավորումը և հիվանդության զարգացմանը նպաստող պայմանների սահմանափակումը։ Քիմիական պաշտպանության դեպքում կարևոր է համապատասխան միջոցների ճիշտ ընտրությունը, կիրառման ժամկետների պահպանումը և հիվանդության զարգացման փուլին համապատասխան բուժումների կազմակերպումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է ընդգծել ինտեգրված բույսերի պաշտպանության սկզբունքների կիրառման անհրաժեշտությունը՝ նվազեցնելու անարդյունավետ կամ ավելորդ քիմիական մշակումները և բարձրացնելու պայքարի միջոցառումների ընդհանուր արդյունավետությունը։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ խնձորենու սնկային հիվանդությունների ժամանակին հայտնաբերումը և կանխարգելիչ ու բուժական միջոցառումների ճիշտ կազմակերպումը կարող են զգալիորեն նվազեցնել բերքի կորուստները, բարելավել պտղի ապրանքային որակը և նպաստել այգիների արտադրողականության բարձրացմանը։ Նախալեռնային գոտու համար մշակված մոտեցումները կարող են օգտակար լինել տվյալ տարածաշրջանի կլիմայական և ագրոէկոլոգիական պայմաններին համապատասխան բույսերի պաշտպանության համակարգերի ձևավորման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել ագրոնոմներին, բուսախտաբաններին, պտղաբույծներին, բույսերի պաշտպանության մասնագետներին, գյուղատնտեսական տնտեսությունների ղեկավարներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համակողմանիորեն գնահատելու խնձորենու սնկային հիվանդությունների տարածման և զարգացման առանձնահատկությունները և առաջարկելու դրանց դեմ պայքարի գիտականորեն հիմնավորված, համալիր ու տեղական պայմաններին հարմարեցված մոտեցումներ։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը մանրամասնորեն ներկայացնում է Հայաստանի տարածքում տարածված խաղողի սորտերի ծագումը, տարածման աշխարհագրությունը, ագրոկենսաբանական առանձնահատկությունները, բերքատվության ցուցանիշները, ինչպես նաև դրանց օգտագործման ուղղությունները՝ սեղանի խաղող, գինեգործություն, չրարտադրություն և այլ ոլորտներ։ Հեղինակները առանձնահատուկ ուշադրություն են դարձնում տեղական՝ ավտոխթոն սորտերին, որոնք դարերի ընթացքում հարմարվել են Հայաստանի կլիմայական և հողային պայմաններին, և որոնք ունեն բարձր արժեք ոչ միայն տնտեսական, այլև գենետիկական տեսանկյունից։ Գրքում ներկայացված են յուրաքանչյուր սորտի ամփոփ, բայց միևնույն ժամանակ խորքային նկարագրություններ՝ ներառյալ ողկույզների և հատիկների ձևաբանական տվյալները, հասունացման ժամկետները, հիվանդությունների նկատմամբ դիմադրողականությունը և մշակության առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է խաղողի սելեկցիայի և պահպանության խնդիրներին՝ կարևորելով տեղական սորտերի պահպանման անհրաժեշտությունը գլոբալիզացիայի և ինտենսիվ գյուղատնտեսության պայմաններում։ Գիրքը նախատեսված է ինչպես մասնագետների՝ ագրոնոմների, գինեգործների, գիտաշխատողների համար, այնպես էլ ուսանողների և ընդհանրապես գյուղատնտեսությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար, քանի որ այն համադրում է գիտական խորը վերլուծությունն ու գործնական նշանակություն ունեցող տեղեկությունները՝ դառնալով արժեքավոր աղբյուր հայկական խաղողագործության ուսումնասիրման և զարգացման համար։