Համառոտ երկրագործութիւն

Agriculture

Աշխատությունը նվիրված է զոմիայի (Hyssopus officinalis L.) մշակության ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Իրանի Իսլամական Հանրապետության Արաքի շրջանի բնակլիմայական պայմաններում։ Դիտարկվում են դեղաբույսի կենսաբանական և տնտեսական առանձնահատկությունները, աճի ու զարգացման փուլերը, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությունը բույսի կենսունակության և բերքատվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողի նախապատրաստման, ցանքի ժամկետների և եղանակների, բույսերի տեղաբաշխման, ոռոգման, պարարտացման և մշակաբույսի խնամքի արդյունավետ տարբերակների ընտրությանը։ Ուսումնասիրվում է տարբեր ագրոտեխնիկական միջոցառումների ազդեցությունը բույսերի աճի ինտենսիվության, վեգետատիվ զանգվածի ձևավորման, ծաղկման, բերքի քանակական և որակական ցուցանիշների վրա։ Վերլուծվում են Արաքի շրջանի հողակլիմայական առանձնահատկությունները և դրանց համապատասխանությունը տվյալ մշակաբույսի կենսաբանական պահանջներին։ Քննարկվում են ջերմաստիճանի, խոնավության, հողի հատկությունների, ջրային ռեժիմի և սննդատարրերի ապահովվածության նշանակությունը մշակության արդյունավետության համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բույսերի խտության, մոլախոտերի դեմ պայքարի և բերքահավաքի օպտիմալ ժամկետների ընտրության խնդիրներին։ Հետազոտության արդյունքները հնարավորություն են տալիս հիմնավորել տվյալ տարածաշրջանի պայմաններին համապատասխան մշակության առավել արդյունավետ տեխնոլոգիական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել բերքատվությունը, ապահովել հումքի համապատասխան որակը և արդյունավետ օգտագործել գյուղատնտեսական ռեսուրսները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսների, ագրոնոմների, դեղաբույսերի մշակությամբ զբաղվող մասնագետների, բուսաբույծների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում WGS-84 համաշխարհային գեոդեզիական կոորդինատային համակարգի ներդրման և GPS արբանյակային ընդունիչների դիտարկումների միջոցով նոր ազգային գեոդեզիական ցանցի ստեղծման գիտական ու գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել ժամանակակից արբանյակային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ բարձր ճշտության միասնական գեոդեզիական հիմքի ձևավորման սկզբունքները և գնահատել դրա նշանակությունը Հայաստանի տարածքում գեոդեզիական, քարտեզագրական, տեղագրական և կադաստրային աշխատանքների իրականացման համար։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են WGS-84 համակարգի առանձնահատկությունները, դրա ներդրման անհրաժեշտությունը և ավանդական գեոդեզիական համակարգից ժամանակակից արբանյակային համակարգի անցման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում GPS ընդունիչներով իրականացվող դիտարկումների կազմակերպմանը, չափումների տևողությանը, դիտարկվող կետերի ընտրությանը, բազային գծերի ձևավորմանը, ստացված տվյալների մշակմանը և կոորդինատների հաշվարկման ու հավասարակշռման մեթոդներին։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է Հայաստանի տարածքում ազգային գեոդեզիական ցանցի կառուցվածքի ուսումնասիրությունը՝ տարբեր դասերի գեոդեզիական կետերի փոխկապակցման և միասնական կոորդինատային հիմքի ստեղծման տեսանկյունից։ Պաշտոնական ծրագրային փաստաթղթերում նախատեսված էր WGS-84 համակարգում ազգային գեոդեզիական ցանցի ստեղծում, իսկ GPS դիտարկումները պետք է օգտագործվեին ցանցի կետերի բարձր ճշտությամբ կոորդինատների որոշման համար։ Հետագայում ստեղծված ազգային գեոդեզիական ցանցը ներառեց 0-ական դասի 5, 1-ին դասի 41 և 2-րդ դասի 1069 կետեր։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև արբանյակային գեոդեզիական տեխնոլոգիաների առավելությունների վերլուծությունը, քանի որ դրանց կիրառումը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել կոորդինատների որոշման ճշտությունը, նվազեցնել ավանդական չափումների նկատմամբ կախվածությունը և ավելի արդյունավետ կազմակերպել մեծ տարածքների գեոդեզիական ապահովումը։ Ուսումնասիրության արդյունքները նշանակալի են տեղագրական քարտեզների և հատակագծերի կազմման, կադաստրային քարտեզագրման, շինարարական և նախագծային աշխատանքների, նավիգացիոն համակարգերի, օդագնացության, պետական սահմանների ու վարչատարածքային սահմանների որոշման, ինչպես նաև երկրակեղևի շարժումների ուսումնասիրության համար։ Հետազոտությունը նաև անդրադառնում է գեոդեզիական ցանցի հետագա պահպանման, թարմացման և մշտական գործող արբանյակային ռեֆերենց կայանների միջոցով դրա արդիական վիճակի ապահովման անհրաժեշտությանը։ Այսպիսով, աշխատանքը ներկայացնում է Հայաստանի գեոդեզիական համակարգի արդիականացման կարևոր փուլը՝ ավանդական ցանցերից դեպի ժամանակակից արբանյակային տեխնոլոգիաների վրա հիմնված միասնական ազգային գեոդեզիական հիմք անցնելու գործընթացը։ Այն կարող է հետաքրքրել գեոդեզիստներին, քարտեզագիրներին, կադաստրի մասնագետներին, տեղագրագետներին, շինարարության և հողաշինության ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Մատենագիտական տվյալներով՝ աշխատանքը 2010 թվականին ներկայացված տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի ատենախոսություն է՝ «Գեոդեզիա, ներառյալ քարտեզագրություն և կադաստր» մասնագիտությամբ։

Literature

Գրականագիտական և կենսագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ գրականության նշանավոր ներկայացուցչի կյանքի, ստեղծագործական գործունեության և գրական ժառանգության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գրողի կենսագրության հիմնական փուլերը, նրա ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորումը և գործունեության մշակութային միջավայրը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արձակ ստեղծագործությունների թեմատիկ և գաղափարական առանձնահատկություններին, կերպարային համակարգին, պատմողական արվեստին և ոճական միջոցներին։ Վերլուծվում են պատմական ու հասարակական թեմաների արտացոլումը, մարդկային հարաբերությունների ներկայացման ձևերը և անհատի հոգեբանական նկարագրության առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև ստեղծագործական ժառանգության զարգացման փուլերը, գրական ավանդույթների հետ կապերը և հեղինակի ստեղծագործությունների տեղը հայ գրականության պատմության մեջ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու գրողի ստեղծագործական դիմանկարի, գեղարվեստական մտածողության և գրական գործունեության հիմնական ուղղությունների մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, գրականագիտությամբ և կենսագրական ուսումնասիրություններով զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

Linguistics

Սա գիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Անատոլիայի տարբեր շրջաններում ժամանակին գոյություն ունեցած և մասամբ նաև պահպանված հայ բարբառների համակարգային նկարագրությանը, դրանց լեզվական առանձնահատկությունների վերլուծությանը և պատմաաշխարհագրական տարածվածության ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են այդ բարբառների հնչյունական, ձևաբանական և բառապաշարային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը գրական հայերենի և այլ տարածաշրջանային խոսվածքների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են պատմական տեղաշարժերը, բնակչության տեղահանությունները և մշակութային շփումները ազդել այդ բարբառների ձևավորման և փոփոխման վրա։ Ներառված են նաև դաշտային հետազոտությունների տվյալներ, բանավոր խոսքի օրինակներ և լեզվական նյութեր, որոնք հավաքվել են տարբեր համայնքներից, ինչը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու այդ խոսվածքների իրական գործածությունը և լեզվական պատկերը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայ բարբառագիտության, պատմական լեզվաբանության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար, քանի որ այն փաստագրում և վերլուծում է արդեն մեծ մասամբ անհետացման վտանգի տակ գտնվող լեզվական շերտեր։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է պլազմաքիմիական մեթոդով ածխածնային օպտիկական ծածկույթների ստացման տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությանը և կապի համակարգերում դրանց արդյունավետ կիրառման եղանակների մշակմանը։ Ներկայացվում են ածխածնային բարակ թաղանթների ձևավորման ֆիզիկաքիմիական գործընթացները, պլազմային միջավայրում նյութերի նստեցման առանձնահատկությունները և ստացված ծածկույթների կառուցվածքային, օպտիկական ու մեխանիկական հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությանը ծածկույթների որակի, լուսաթափանցելիության, անդրադարձման, կլանման և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ կայունության վրա։ Քննարկվում են պլազմաքիմիական նստեցման գործընթացների օպտիմալացման, ծածկույթների հաստության և միատարրության վերահսկման, ինչպես նաև դրանց ֆունկցիոնալ հատկությունների բարելավման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ածխածնային օպտիկական ծածկույթների կիրառմանը օպտիկամանրաթելային հաղորդակցության, օպտոէլեկտրոնային սարքավորումների և տեղեկատվության փոխանցման համակարգերի տարբեր բաղադրիչներում։ Դիտարկվում են նաև դրանց օգտագործման հեռանկարները՝ կապի սարքավորումների հուսալիության բարձրացման, օպտիկական կորուստների նվազեցման և շահագործման տևողության երկարացման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նյութագիտության, կիրառական ֆիզիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի, հեռահաղորդակցության և պլազմային տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների և ուսանողների համար։

Mathematics

Պինդ մարմնի ֆիզիկայի և ռենտգենյան օպտիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մակերևութային ակուստիկական ալիքների վրա ռենտգենյան ճառագայթների ցրման երևույթի ուսումնասիրությանը՝ Բրեգ-Լաուեի սահող երկրաչափության պայմաններում։ Քննության են առնվում բյուրեղային միջավայրերում ռենտգենյան ճառագայթների դիֆրակցիայի ֆիզիկական հիմքերը, առաձգական ալիքների տարածման առանձնահատկությունները և ակուստիկական տատանումների ազդեցությունը բյուրեղային ցանցի կառուցվածքային պարամետրերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մակերևութային ակուստիկական ալիքների առաջացրած պարբերական դեֆորմացիաներին, դրանց և ռենտգենյան ճառագայթման փոխազդեցության մեխանիզմներին, ինչպես նաև դիֆրակցիոն պատկերի փոփոխություններին։ Վերլուծվում են ճառագայթների անկման անկյան, ակուստիկական ալիքների հաճախականության, ամպլիտուդի և տարածման ուղղության ազդեցությունները ցրված ճառագայթման ինտենսիվության ու անկյունային բաշխման վրա։ Քննարկվում են նաև Բրեգի և Լաուեի դիֆրակցիոն պայմանների համադրումը, սահող երկրաչափության կիրառման առանձնահատկությունները և բյուրեղների մակերևութամերձ շերտերում տեղի ունեցող ֆիզիկական գործընթացները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են տեսական մոդելավորման, դիֆրակցիոն չափումների և փորձարարական արդյունքների մեկնաբանման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ռենտգենյան ճառագայթման կառավարման նոր մեթոդների, ակուստոռենտգենյան փոխազդեցության վրա հիմնված սարքերի և բյուրեղային նյութերի հետազոտման տեխնոլոգիաների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պինդ մարմնի ֆիզիկայի, բյուրեղագիտության, ֆիզիկական ակուստիկայի և ռենտգենյան օպտիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։