Բացահայտեք այլ հետաքրքիր և օգտակար նյութեր
Ահա մի հավաքածու այլ ֆայլերից, որոնք կարող են ձեզ հետաքրքրել և օգնել ձեր ուսումնասիրման կամ ստեղծագործական աշխատանքներում: Ավելին տեսնելու համար կարող եք գնալ նյութերի բաժինԱյլ առարկաներ
Հայկական ՍՍՀ գրադարանների կենտրոնացված համակարգերի գրքափոխանակության ֆոնդերից առաջարկվող գրականության համահավաք ցանկ N 3 ։ Ե-Լ
Այս տեղեկատու հրատարակությունը ներկայացնում է հայկական ԽՍՀ գրադարանների կենտրոնացված համակարգերի գրքափոխանակության ֆոնդերում առկա գրականության համահավաք ցանկը՝ ընդգրկելով «Ե-Լ» տառերով սկսվող հեղինակներին, վերնագրերին կամ մատենագիտական միավորներին համապատասխան նյութերը։ Հրատարակության նպատակն է աջակցել գրադարանների միջև գրականության արդյունավետ փոխանակմանը, գրքային ֆոնդերի առավել նպատակային օգտագործմանը և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարմանը։ Գրքում համակարգված ձևով ներկայացված են մատենագիտական գրառումներ, որոնք հեշտացնում են անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնումը, ընտրությունն ու գրադարանային համագործակցության կազմակերպումը։ Այս ցանկը կարևոր գործիք է գրադարանավարների, մատենագետների, տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետների և գիտահետազոտողների համար՝ նպաստելով գրքային ռեսուրսների մատչելիության բարձրացմանը և միասնական գրադարանային ցանցի արդյունավետ գործունեությանը։ Միաժամանակ այն արժեքավոր աղբյուր է բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային ֆոնդերի կազմով և մատենագիտական տեղեկատվության կազմակերպմամբ։
Թարմացվել է՝ 2026-09-02
Փիլիսոփայություն
Ես սեր եմ, ﬓացածը ես չեմ
Ժողովածուն ժամանակակից հայ գրականության քնարական ուղղությանը պատկանող ստեղծագործություն է, որի առանցքում մարդու ներաշխարհը, սերը, զգացմունքային ապրումները և ինքնաճանաչման որոնումներն են։ Ստեղծագործական աշխարհում սերը ներկայանում է ոչ միայն որպես երկու մարդկանց միջև ձևավորվող զգացում, այլև որպես մարդու գոյության, հոգևոր ինքնության և աշխարհի նկատմամբ վերաբերմունքի կարևոր հիմք։ Հեղինակը կենտրոնանում է անհատի զգացմունքային վիճակների, հիշողությունների, կարոտի, հանդիպումների ու բաժանումների, սպասման և ներքին հակասությունների վրա՝ դրանք վերածելով քնարական մտորումների։ Սիրո գաղափարը տարբեր ստեղծագործություններում կարող է հանդես գալ որպես երջանկության աղբյուր, հոգևոր ուժ, ցավի պատճառ կամ մարդու ինքնաճանաչման ճանապարհ։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում մարդու և ժամանակի փոխհարաբերությունները, անցյալի հիշողությունների ազդեցությունը ներկայի վրա և այն ապրումները, որոնք պահպանվում են նույնիսկ կյանքի հանգամանքների փոփոխությունից հետո։ Քնարական խոսքը կառուցվում է անձնական և անմիջական զգացողությունների շուրջ՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հետևելու քնարական հերոսի հոգեբանական փոփոխություններին և աշխարհընկալմանը։ Ուշադրություն է դարձվում սիրո և միայնության, ներկայության և բացակայության, վստահության և հիասթափության, երազանքի և իրականության հակադրություններին։ Ստեղծագործություններում զգացմունքային ապրումները հաճախ վերածվում են ավելի ընդհանրական մտորումների մարդու էության, հարաբերությունների արժեքի, կյանքի անցողիկության և հոգևոր կապերի նշանակության մասին։ Լեզվական արտահայտչականությունը, պատկերավոր խոսքը, խորհրդանշական ձևակերպումները և հուզական շեշտադրումները նպաստում են ներքին տրամադրությունների փոխանցմանը։ Անձնական ապրումների միջոցով ձևավորվում է ավելի լայն մարդասիրական գաղափար՝ սերը ներկայացնելով որպես այն արժեքներից մեկը, որի միջոցով մարդը կարող է իմաստավորել սեփական գոյությունը և հարաբերությունները շրջապատող աշխարհի հետ։ Ժողովածուն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ժամանակակից հայ քնարերգության, սիրային պոեզիայի և անհատի հոգեբանական աշխարհի գեղարվեստական արտահայտման առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Թարմացվել է՝ 2026-09-29
Պատմություն
Հայաստանը Քրիստոսից առաջ երրորդ հազարամյակում՝ ըստ գրավոր աղբյուրների
Աշխատությունը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի և Հայաստանի պատմական տարածքի ուսումնասիրությանը Քրիստոսից առաջ երրորդ հազարամյակում՝ հիմնվելով հին արևելյան գրավոր աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունների վրա։ Այն անդրադառնում է տարածաշրջանի պատմական, քաղաքական, տնտեսական, հասարակական և մշակութային կյանքի վաղ շրջանի առանձնահատկություններին՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայկական լեռնաշխարհի տեղն ու դերը Հին Արևելքի քաղաքակրթությունների ձևավորման և փոխհարաբերությունների համակարգում։ Քրիստոսից առաջ երրորդ հազարամյակը մարդկության պատմության կարևոր ժամանակաշրջաններից էր, երբ Միջագետքում, Փոքր Ասիայում, Իրանական բարձրավանդակում և հարակից տարածքներում զարգանում էին վաղ պետական կազմավորումները, ձևավորվում էին քաղաքական կենտրոններ, ընդլայնվում էին առևտրական կապերը և ակտիվանում ժողովուրդների միջև տնտեսական ու մշակութային փոխազդեցությունները։ Հայկական լեռնաշխարհը, իր աշխարհագրական դիրքով, բնական հարստություններով և ռազմավարական նշանակությամբ, կարևոր տեղ էր զբաղեցնում այս գործընթացներում՝ կապելով Առաջավոր Ասիայի տարբեր շրջանները և ապահովելով հումքի, արտադրանքի ու մշակութային արժեքների շրջանառությունը։ Աշխատության առանցքային ուղղություններից է հին գրավոր աղբյուրների քննությունը՝ որպես Հայկական լեռնաշխարհի վաղ պատմության վերակազմության հիմնական միջոց։ Հին Միջագետքի սեպագիր արձանագրությունները, արքայական գրությունները, տնտեսական և վարչական փաստաթղթերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տարածաշրջանի աշխարհագրական անվանումները, բնակչության մասին տեղեկությունները, հարևան քաղաքական միավորների հետ ունեցած հարաբերությունները և տնտեսական գործունեության առանձնահատկությունները։ Այդ աղբյուրների համադրական ուսումնասիրությունը կարևոր է պատմական իրադարձությունների ժամանակագրությունը ճշգրտելու, տեղանունների ու աշխարհագրական հասկացությունների նշանակությունը բացահայտելու և Հայկական լեռնաշխարհի վերաբերյալ պահպանված տեղեկությունները պատմական համատեքստում մեկնաբանելու համար։ Հատուկ ուշադրության է արժանի տարածաշրջանի բնական և տնտեսական ռեսուրսների նշանակությունը։ Հայկական լեռնաշխարհը հնագույն ժամանակներից հայտնի է եղել մետաղական հանքավայրերով, անասնապահության համար նպաստավոր տարածքներով, երկրագործական գոտիներով և առևտրական ճանապարհների կարևոր հանգույցներով։ Այս հանգամանքները նպաստել են հարևան քաղաքակրթությունների հետ բազմակողմանի հարաբերությունների զարգացմանը և տարածաշրջանի ներգրավմանը Հին Արևելքի տնտեսական համակարգում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև վաղ բնակավայրերի, հասարակական կազմակերպման ձևերի, արտադրական գործունեության, արհեստների և մշակութային փոխազդեցությունների պատմությանը՝ դիտարկելով դրանք ժամանակաշրջանի ընդհանուր քաղաքակրթական զարգացումների համատեքստում։ Գիտական առումով ուսումնասիրության կարևոր առանձնահատկությունն աղբյուրագիտական մոտեցումն է, քանի որ Հայկական լեռնաշխարհի Քրիստոսից առաջ երրորդ հազարամյակի պատմության ուսումնասիրությունը պահանջում է տարբեր լեզուներով և գրային համակարգերով պահպանված հին վկայությունների համադրում, դրանց պատմական հավաստիության քննություն և տեղանունների ու հիշատակվող քաղաքական միավորների նույնականացման հիմնավորում։ Գրավոր աղբյուրների տվյալները հնարավորություն են տալիս լրացնելու հնագիտական ուսումնասիրությունների արդյունքները և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի վաղ պատմական զարգացման մասին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև Հայաստանի հնագույն պատմության ժամանակագրական սահմանների, պատմական աշխարհագրության և Հայկական լեռնաշխարհի վաղ պետական ու հասարակական կազմավորումների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն նպաստում է Հայաստանի պատմության վաղ շրջանի վերաբերյալ փաստական նյութի համակարգմանը և տարածաշրջանի պատմությունը մեկուսացված երևույթների փոխարեն Հին Արևելքի լայն պատմաքաղաքական միջավայրում դիտարկելուն։ Միաժամանակ աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայագիտության զարգացման համար, քանի որ անդրադառնում է այն հիմնարար հարցերին, որոնք կապված են Հայկական լեռնաշխարհի բնակչության, պատմական տարածքի, վաղ մշակութային գործընթացների և հարևան ժողովուրդների հետ հարաբերությունների հետ։ Այն արժեքավոր է պատմաբանների, արևելագետների, հնագետների, սեպագրագետների, աղբյուրագետների և պատմական աշխարհագրությամբ զբաղվող մասնագետների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, որոնք հետաքրքրված են Հայաստանի հնագույն անցյալով և Առաջավոր Ասիայի վաղ քաղաքակրթությունների պատմությամբ։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ ընկալելու Հայկական լեռնաշխարհի պատմական նշանակությունը, գրավոր աղբյուրների դերը պատմական գիտելիքի ձևավորման գործում և Հայաստանի վաղ անցյալի ուսումնասիրության գիտական մեթոդներն ու խնդիրները։
Թարմացվել է՝ 2026-11-17
Պատմություն
Խորհրդային Միության և Սիրիայի հարաբերությունները (1966–1976 թվականներ)
Աշխատությունը նվիրված է Խորհրդային Միության և Սիրիայի Արաբական Հանրապետության միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական, տնտեսական և ռազմաքաղաքական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը 1966–1976 թվականների ընթացքում։ Այս ժամանակահատվածը կարևոր նշանակություն ունեցավ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմության մեջ, քանի որ տարածաշրջանում տեղի էին ունենում խորքային քաղաքական վերափոխումներ, սրվում էին արաբա-իսրայելական հակամարտությունները, ակտիվանում էին գերտերությունների մրցակցությունը և փոխվում ուժերի աշխարհաքաղաքական դասավորությունը։ Ուսումնասիրության առանցքում երկու պետությունների միջև համագործակցության ձևավորման, զարգացման և ամրապնդման գործընթացներն են, ինչպես նաև այն քաղաքական ու ռազմավարական շահերը, որոնք պայմանավորում էին նրանց փոխհարաբերությունների բնույթը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Սիրիայում 1966 թվականին տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունների ազդեցության դիտարկումը, երբ իշխանության եկած նոր ղեկավարությունը արտաքին քաղաքականության մեջ առավել մեծ ուշադրություն դարձրեց Խորհրդային Միության հետ կապերի խորացմանը։ Խորհրդային կողմի համար Սիրիան կարևոր գործընկեր էր Մերձավոր Արևելքում իր քաղաքական և ռազմավարական ներկայությունն ընդլայնելու, տարածաշրջանային ազդեցությունն ամրապնդելու և արաբական երկրների հետ համագործակցությունը զարգացնելու տեսանկյունից։ Հարաբերությունների կարևոր բաղադրիչներից էին ռազմատեխնիկական աջակցությունը, սպառազինությունների մատակարարումը, ռազմական մասնագետների պատրաստումը, տնտեսական համագործակցությունը, արդյունաբերական և ենթակառուցվածքային զարգացման ծրագրերը, ինչպես նաև միջազգային քաղաքական հարթակներում փոխադարձ դիրքորոշումների մերձեցումը։ Աշխատանքի ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է 1967 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմի և դրա հետևանքների ազդեցությունը խորհրդա-սիրիական հարաբերությունների հետագա զարգացման վրա։ Պատերազմը, արաբական պետությունների անվտանգության խնդիրները և Իսրայելի հետ հակամարտության շարունակականությունը մեծացրին Սիրիայի կախվածությունը արտաքին ռազմաքաղաքական աջակցության աղբյուրներից՝ առավել կարևոր դարձնելով Խորհրդային Միության դերը երկրի պաշտպանության և ռազմական կարողությունների վերականգնման գործում։ Հատուկ ուշադրության է արժանի նաև 1970 թվականին Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության գալուց հետո Սիրիայի արտաքին քաղաքականության առանձնահատկությունների և խորհրդային կողմի հետ հարաբերությունների շարունակականության ու փոփոխությունների ուսումնասիրությունը։ Այս փուլում երկկողմ կապերը զարգանում էին ոչ միայն անվտանգության և ռազմական համագործակցության, այլև դիվանագիտական ու տնտեսական փոխգործակցության ուղղություններով։ 1973 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմի իրադարձությունները ևս նշանակալի ազդեցություն ունեցան երկու երկրների հարաբերությունների վրա՝ ընդգծելով Խորհրդային Միության ներգրավվածությունը տարածաշրջանային հակամարտությունների քաղաքական կարգավորման գործընթացներում և Սիրիայի համար ռազմավարական գործընկերության կարևորությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նաև գերտերությունների՝ Խորհրդային Միության և Միացյալ Նահանգների մրցակցությունը Մերձավոր Արևելքում, արաբական աշխարհի քաղաքական զարգացումները և Սիրիայի արտաքին քաղաքականության տեղը Սառը պատերազմի միջազգային հարաբերությունների համակարգում։ Ներկայացված ժամանակաշրջանը կարևոր է նաև այն առումով, որ խորհրդա-սիրիական համագործակցությունը աստիճանաբար վերածվում էր երկարաժամկետ ռազմավարական գործընկերության՝ ազդեցություն ունենալով Սիրիայի պետական անվտանգության, ռազմական ներուժի, տնտեսական զարգացման և տարածաշրջանային քաղաքական դիրքերի վրա։ Աշխատանքն արժեքավոր է խորհրդային արտաքին քաղաքականության, սիրիական պետականության զարգացման, արաբական աշխարհի ժամանակակից պատմության և Մերձավոր Արևելքի աշխարհաքաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, արևելագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, ինչպես նաև Սառը պատերազմի և տարածաշրջանային հակամարտությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ նպաստելով խորհրդա-սիրիական հարաբերությունների պատմական նշանակության և դրանց երկարաժամկետ հետևանքների առավել ամբողջական ընկալմանը։
Թարմացվել է՝ 2026-11-18
Տեխնոլոգիա
Исследование и оптимизация режимов работы конденсационных энергоблоков конденсационно-охладительными установками с учетом природно-климатических условий Сирийской Арабской Республики
Работа посвящена исследованию и оптимизации режимов работы конденсационных энергоблоков с использованием конденсационно-охладительных установок с учётом природно-климатических условий Сирийской Арабской Республики. В центре исследования находится задача повышения эффективности и надёжности функционирования тепловых энергетических установок в условиях, когда параметры окружающей среды существенно влияют на работу конденсационной системы и всего энергоблока. Рассматриваются принципы функционирования конденсационных энергоблоков, взаимосвязь между параметрами паротурбинной установки, конденсатора, охлаждающей системы и внешними климатическими условиями. Особое внимание уделяется температуре атмосферного воздуха и охлаждающей среды, влажности, сезонным изменениям и другим природным факторам, способным влиять на эффективность отвода теплоты. Важной задачей является определение оптимальных режимов работы оборудования при различных сочетаниях нагрузки и внешних условий. Исследуется влияние температуры охлаждающей среды на давление в конденсаторе, вакуум, тепловую экономичность турбины, расход топлива и общую энергетическую эффективность энергоблока. Работа может включать математическое моделирование тепловых процессов, расчёт тепловых балансов и анализ характеристик конденсационно-охладительных установок при различных режимах эксплуатации. Особое значение имеет установление зависимости между климатическими параметрами и технико-экономическими показателями электростанции, что позволяет определить периоды и режимы, при которых эффективность оборудования снижается, а также разработать способы её восстановления или повышения. Для климатических условий Сирийской Арабской Республики задача имеет особую практическую значимость из-за высоких температур в отдельные сезоны и необходимости эффективного использования охлаждающих ресурсов. Оптимизация может предусматривать выбор рациональных параметров работы конденсационной системы, регулирование расхода охлаждающей среды, изменение режимов загрузки энергоблока и совершенствование эксплуатационных алгоритмов. При этом учитываются не только энергетические показатели, но и экономические критерии, включая удельный расход топлива, производительность оборудования, эксплуатационные затраты и возможные потери мощности. Исследование также может рассматривать вопросы устойчивости работы энергоблоков при сезонных и суточных изменениях климатических параметров, а также определение наиболее эффективных режимов эксплуатации в различных природных условиях. Полученные зависимости и расчётные модели могут использоваться для прогнозирования работы энергетического оборудования и выбора оптимальных эксплуатационных параметров без необходимости проведения многочисленных натурных испытаний. Практическое значение работы заключается в возможности повышения экономичности и надёжности тепловых электростанций, сокращения удельного расхода топлива, более рационального использования охлаждающих ресурсов и уменьшения негативного влияния неблагоприятных климатических условий на энергетические показатели. Разработанные рекомендации могут быть использованы при проектировании, модернизации и эксплуатации конденсационных энергоблоков, а также при разработке систем автоматизированного регулирования их режимов работы. Исследование представляет интерес для специалистов в области теплоэнергетики, тепловых электрических станций, энергетического машиностроения, теплотехники и автоматизации энергетических процессов, а также для инженеров, исследователей и студентов энергетических специальностей.
Թարմացվել է՝ 2026-09-19
Պատմություն
Ջավախք. խնդիրներ և հեռանկարներ-«ԱՐԱՐԱՏ» Ռազմավարագիտական կենտրոն
Այս աշխատությունը վերլուծում է Ջավախքի տարածաշրջանի սոցիալ-քաղաքական, ժողովրդագրական և տնտեսական խնդիրները՝ միաժամանակ ներկայացնելով նրա զարգացման հնարավոր ուղիներն ու հեռանկարները։ Գրքում ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի հայ բնակչության սոցիալական վիճակին, կրթական և մշակութային կյանքին, տնտեսական ենթակառուցվածքների զարգացման մակարդակին, ինչպես նաև պետական քաղաքականության և տարածաշրջանային կառավարման ազդեցությանը տեղական գործընթացների վրա։ Քննարկվում են նաև միգրացիոն հոսքերը, զբաղվածության խնդիրները, երիտասարդության հեռանկարները և ինքնության պահպանման հիմնահարցերը՝ ընդգծելով Ջավախքի ռազմավարական նշանակությունը Հարավային Կովկասի համատեքստում։ Աշխատությունը համադրում է վերլուծական մոտեցումը և քաղաքական գնահատականները՝ փորձելով ձևակերպել հնարավոր լուծումներ և զարգացման սցենարներ, որոնք կարող են նպաստել տարածաշրջանի կայունությանը, տնտեսական ակտիվացմանը և սոցիալական համախմբվածությանը։
Թարմացվել է՝ 2026-10-23