Հավատապատում կամ քրիստոնեական հավատի համառոտ ուսմունք

History

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Աղվանքի պատմաաշխարհագրական զարգացման քննությանը մ.թ.ա. I դարից մինչև մ.թ. VI դարը՝ ընդգծելով տարածաշրջանի քաղաքական կառուցվածքը, բնակեցման ձևերը, տնտեսական հարաբերությունները և մշակութային փոխազդեցությունները հարակից քաղաքակրթությունների հետ։ Աշխատությունում վերլուծվում է Աղվանք-ի տարածքային ձևավորման գործընթացը, դրա սահմանների փոփոխությունները տարբեր պատմական փուլերում, ինչպես նաև պետականության զարգացման առանձնահատկությունները՝ կապված հելլենիստական, պարթևական և հետագայում սասանյան ազդեցությունների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի էթնիկ կազմին, լեզվական բազմազանությանը և կրոնական պատկերացումների փոփոխությանը՝ հատկապես քրիստոնեության տարածման վաղ փուլերում։ Քննարկվում են նաև տնտեսական կյանքի հիմնական ուղղությունները՝ գյուղատնտեսություն, անասնապահություն և առևտրային ուղիների վերահսկում, որոնք կարևոր դեր են ունեցել Աղվանքի ռազմավարական նշանակության ձևավորման մեջ։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ Աղվանքի պատմաաշխարհագրական ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ Կովկասի հին աշխարհի քաղաքական և մշակութային փոխկապակցվածությունը։

Religion

Գիրքը ներկայացնում է Սաղմոսների աստվածաշնչյան ժողովածուն, որն իր կենտրոնական տեղն ունի քրիստոնեական և հատկապես հայ եկեղեցական աղոթական ավանդության մեջ։ Այն ընդգրկում է Դավիթ մարգարեին վերագրվող սաղմոսները՝ տարբեր հոգևոր տրամադրություններ ու մարդկային ապրումներ արտահայտող աղոթքներ, օրհներգություններ, փառաբանություններ, ապաշխարության խոսքեր և Աստծուն ուղղված խնդրանքներ։ Ժողովածուի բովանդակության մեջ արտացոլվում են մարդու և Աստծո փոխհարաբերությունները, հավատարմության ու հնազանդության գաղափարները, մեղքի գիտակցումը, ներում հայցելը, երախտագիտությունը, հույսը և աստվածային օգնության հանդեպ վստահությունը։ Սաղմոսները հարուստ են բանաստեղծական պատկերներով, խորհրդանշական արտահայտություններով, կրկնություններով և հուզական հակադրություններով, որոնց միջոցով ներկայացվում են ինչպես անհատի ներքին ապրումները, այնպես էլ հավատացյալ համայնքի հոգևոր փորձառությունը։ Դրանք դարեր շարունակ կիրառվել են եկեղեցական ժամերգություններում, պաշտամունքային արարողություններում և անհատական աղոթքի ընթացքում՝ դառնալով քրիստոնեական հոգևոր կյանքի անբաժանելի մասը։ Ժողովածուն կարևոր նշանակություն ունի նաև հայ գրավոր և թարգմանական մշակույթի ուսումնասիրության համար, քանի որ Սաղմոսների հայերեն ավանդությունը մեծապես նպաստել է աստվածաշնչյան լեզվի, հոգևոր բառապաշարի և աղոթական արտահայտչաձևերի զարգացմանը։ Գիրքը արժեքավոր է թե՛ կրոնական ընթերցանության, թե՛ աստվածաշնչագիտության, հայ եկեղեցական գրականության և հոգևոր երաժշտության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Culture

Այս մատենագիտական տեղեկատուն ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության համակարգված ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ոլորտի մասնագետներին, հետազոտողներին և ընթերցողներին ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվությամբ։ Հրատարակությունում ընդգրկված են մշակույթի, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի, թանգարանային գործի, մշակութային ժառանգության և հարակից բնագավառներին վերաբերող գրքեր, գիտական հոդվածներ, ժողովածուներ և այլ հրատարակություններ։ Նյութերը դասակարգված են ըստ թեմաների և մատենագիտական ընդունված սկզբունքների, ինչը հեշտացնում է տեղեկատվության որոնումն ու գիտական աշխատանքներում դրա օգտագործումը։ Տեղեկատուն կարևոր աղբյուր է մշակութային և արվեստագիտական հետազոտությունների, գրադարանային և տեղեկատվական գործունեության, ինչպես նաև ոլորտի զարգացման պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն նախատեսված է արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գրադարանավարների, մատենագետների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ՀՍՍՀ մշակութային կյանքի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակությունների համակարգված մատենագիտական տեղեկատվությամբ։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային հանցագործությունների համար քրեական պատասխանատվության իրավական, տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը հարկային պարտավորությունների խախտման այն դրսևորումների քննությունն է, որոնք իրենց հանրային վտանգավորության աստիճանով անցնում են զուտ հարկային կամ վարչական իրավախախտման սահմանները և առաջացնում քրեաիրավական պատասխանատվության անհրաժեշտություն։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ հարկերի և պարտադիր վճարների ապահովումը պետության ֆինանսական համակարգի բնականոն գործունեության կարևոր նախապայմաններից է, իսկ հարկային պարտավորություններից դիտավորյալ խուսափելը կարող է վնաս հասցնել պետական բյուջեին, խաթարել օրինական մրցակցությունը և նվազեցնել հարկային համակարգի նկատմամբ վստահությունը։ Աշխատության մեջ հարկային հանցագործությունը դիտարկվում է քրեական իրավունքի և հարկային իրավունքի հատման կետում։ Այդ պատճառով կարևոր խնդիր է սահմանազատել քրեական հանցագործությունը հարկային այն խախտումներից, որոնց համար նախատեսվում են ոչ քրեական պատասխանատվության միջոցներ։ Այս սահմանազատումը անհրաժեշտ է, որպեսզի քրեական իրավունքը կիրառվի միայն հանրային վտանգավորության համապատասխան աստիճան ունեցող արարքների նկատմամբ և չվերածվի հարկային պարտավորությունների կատարման սովորական վարչական գործիքի։ Քրեական պատասխանատվության հիմքը, ընդհանուր առմամբ, հանցակազմի բոլոր հատկանիշները պարունակող մեղավոր արարքի առկայությունն է, իսկ քրեական օրենսդրության հիմնարար սկզբունքներից են օրինականությունը, անձնական և ըստ մեղքի պատասխանատվությունը, արդարությունն ու պատասխանատվության անհատականացումը։ Հետազոտության կարևոր հատվածը վերաբերում է հարկային հանցագործության օբյեկտի, օբյեկտիվ կողմի, սուբյեկտի և սուբյեկտիվ կողմի բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննության առնվել հարկային պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման տարբեր ձևերը, դրանց կատարման եղանակները, պատճառված վնասի չափը, արարքի դիտավորությունը և այլ հանգամանքներ, որոնք նշանակություն ունեն արարքի ճիշտ իրավական որակավորման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ հարկային հանցագործությունների դեպքում ֆինանսական վնասի չափը հաճախ էական նշանակություն ունի արարքի հանրային վտանգավորության գնահատման և պատասխանատվության տարբերակման համար։ Աշխատության առանցքային խնդիրներից է նաև քրեական և հարկային պատասխանատվության հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Միևնույն արարքի կապակցությամբ պետության կողմից կարող են կիրառվել հարկի, տույժի, տուգանքի կամ այլ բնույթի միջոցներ, սակայն դրանց և քրեական պատժի նպատակներն ու իրավական բնույթը նույնական չեն։ Հետևաբար անհրաժեշտ է հստակեցնել այն պայմանները, որոնց դեպքում հարկային պարտավորության խախտումը պետք է հանգեցնի քրեական հետապնդման, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ բավարար են հարկային կամ վարչական ներգործության միջոցները։ Այս հարցը հատկապես կարևոր է արդարության և համաչափության տեսանկյունից։ Հետազոտության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև հարկային հանցագործությունների բացահայտման և քննության պրակտիկան։ Նման գործերի առանձնահատկությունն այն է, որ դրանց բացահայտման համար հաճախ անհրաժեշտ են ֆինանսական փաստաթղթերի, հաշվապահական տվյալների, հարկային հաշվետվությունների, բանկային գործարքների և այլ տնտեսական տեղեկությունների համադրում։ Այդ պատճառով հարկային վերահսկողության, նախաքննության և դատական քննության փուլերում մասնագիտական գիտելիքների արդյունավետ օգտագործումը կարող է էական նշանակություն ունենալ հանցագործության հանգամանքների ամբողջական բացահայտման համար։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև ապացուցման խնդիրների ուսումնասիրությունը, հատկապես՝ հարկային պարտավորության չափի, իրական տնտեսական գործունեության, հարկերից խուսափելու մտադրության և մեղքի ձևի որոշման հարցերում։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի քրեական պատասխանատվությունից ազատման կամ պատասխանատվության մեղմացման հնարավորությունների խնդիրը։ Հայկական օրենսդրության զարգացման տարբեր փուլերում քննարկվել է պետությանը պատճառված վնասի հատուցման և քրեական պատասխանատվության հարաբերակցությունը։ Օրենսդրական քննարկումներում ընդգծվել է, որ քրեական պատասխանատվությունը պետք է տարանջատվի հարկային պատասխանատվությունից, իսկ կիրառվող միջոցը պետք է համաչափ լինի կատարված արարքի ծանրությանը։ Այս մոտեցումը կարևոր է այն պատճառով, որ պետության ֆինանսական շահերի վերականգնումը և հանցավոր վարքագծի համար պատժի կիրառումը փոխկապակցված, բայց ոչ նույնական նպատակներ են։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև իրավաբանական անձանց պատասխանատվության խնդրին։ Հայաստանի նոր քրեական օրենսդրության շրջանակում նախատեսվել են իրավաբանական անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու պայմաններ, ինչը հարկային և տնտեսական հանցագործությունների համատեքստում նոր իրավական հարցեր է առաջացնում։ Այս հանգամանքը կարևոր է հատկապես այն դեպքերում, երբ հանցավոր գործողությունը կատարվում է ընկերության կառավարման, ներկայացուցչության կամ որոշումների կայացման լիազորություն ունեցող անձանց կողմից և կարող է նպատակ ունենալ իրավաբանական անձի համար գույքային կամ այլ օգուտ ապահովելու։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև պատժի համաչափության հարցը։ Հարկային հանցագործությունների համար սահմանվող պատիժը պետք է արտացոլի արարքի իրական հանրային վտանգավորությունը և միաժամանակ ապահովի ինչպես կանխարգելիչ, այնպես էլ արդարադատական նպատակների իրականացումը։ Չափազանց մեղմ պատժամիջոցները կարող են չապահովել հարկային կարգապահության անհրաժեշտ մակարդակ, մինչդեռ անհամաչափ խիստ քրեական քաղաքականությունը կարող է հանգեցնել քրեական իրավունքի անհարկի ընդլայնման։ Հետևաբար անհրաժեշտ է գտնել քրեական, հարկային և վարչական ներգործության միջոցների հավասարակշռված հարաբերակցություն։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը հարկային հանցագործությունների համար քրեական պատասխանատվությունը դիտարկում է որպես պետության ֆինանսական շահերի պաշտպանության, հարկային կարգապահության ապահովման և տնտեսական հանցավորության դեմ պայքարի իրավական մեխանիզմ։ Այն համադրում է քրեական իրավունքի տեսական դրույթները, հարկային իրավունքի առանձնահատկությունները և իրավակիրառ պրակտիկայի խնդիրները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել գործող համակարգի թերությունները և առաջարկել դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քրեական և հարկային իրավունքի մասնագետներին, իրավաբաններին, դատախազության և նախաքննության ոլորտի աշխատակիցներին, հարկային վարչարարությամբ զբաղվող մասնագետներին, իրավագիտության դասախոսներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։

Literature

Գիրքը վերնագրով առնչվում է զատկի՝ քրիստոնեական գլխավոր տոներից մեկի, և նախասահմանության՝ աստվածաբանական ու փիլիսոփայական մտքի կարևոր հասկացություններից մեկի թեմաներին։ Զատիկը քրիստոնեական ավանդության մեջ խորհրդանշում է Հիսուս Քրիստոսի հարությունը և կապված է փրկության, հավատի, հոգևոր նորոգման ու հավիտենական կյանքի գաղափարների հետ։ Նախասահմանության հասկացությունը վերաբերում է Աստծո կամքի, մարդկային կյանքի ընթացքի, ազատ կամքի և փրկության փոխհարաբերությունների շուրջ ձևավորված կրոնական պատկերացումներին։ Այս երկու թեմաների համադրությունը հնարավորություն է տալիս գիրքը դիտարկելու քրիստոնեական դավանաբանության, կրոնական մտածողության և բարոյական հարցադրումների համատեքստում։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ եկեղեցական գրականության, քրիստոնեական տոնակարգի և աստվածաբանական գաղափարների պատմությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։ Հրատարակությունը նաև նյութ է 19-րդ դարի հայալեզու կրոնական գրականության ուսումնասիրության համար՝ արտացոլելով այն միջավայրը, որտեղ տպագիր գրքերը ծառայում էին հավատքի ուսուցմանը, կրոնական գիտելիքների տարածմանը և աստվածաբանական հարցերի շուրջ ընթերցողական հետաքրքրության ձևավորմանը։ Գրքի վերնագրում զատկի և նախասահմանության հիշատակումը միավորում է տոնական-ծիսական և դավանաբանական թեմաները՝ այն դարձնելով հայ կրոնական մտքի պատմության ուսումնասիրության համար ուշադրության արժանի մատենագիտական միավոր։

Literature

Ստեղծագործության վերնագիրը մատնանշում է խաղաղության պայմաններում տեղի ունեցող իրադարձությունների, մարդկային հարաբերությունների և հասարակական կյանքի հնարավոր դրսևորումների դիտարկումը։ Խաղաղության գաղափարը կարող է ներկայացվել ոչ միայն որպես պատերազմի բացակայություն, այլև որպես մարդկանց բնականոն կյանքի, հասարակական համակեցության, աշխատանքի, համագործակցության և փոխըմբռնման պայման։ Այս տեսանկյունից վերնագիրը հնարավորություն է տալիս ստեղծագործությունը դիտարկել որպես խաղաղ ժամանակների կենցաղային ու հասարակական իրողություններին անդրադարձող գրական նյութ։ Առաջին հատորը կարող է ընդգրկել թեմայի սկզբնական զարգացումը և դրա հետ կապված առանձին պատմություններ կամ դիտարկումներ, սակայն առանց բովանդակային լրացուցիչ տվյալների հնարավոր չէ հստակեցնել ստեղծագործությունների կառուցվածքը, ժանրը կամ սյուժեն։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև 19-րդ դարի վերջի Կոստանդնուպոլսի բազմալեզու գրական միջավայրի ուսումնասիրության համար, երբ հայերեն տառերով տպագրվում էին նաև այլ լեզուներով, այդ թվում՝ թուրքերենով ստեղծագործություններ։ Այն կարող է դիտարկվել որպես հայատառ թուրքերեն տպագրության և այդ շրջանի ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության նյութ՝ արտացոլելով տարբեր լեզվական ու մշակութային միջավայրերի փոխազդեցությունը։