Հայ Առաքելական եկեղեցու Սուրբ Պատարագի երգեցողություններ

Գրականություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Ուիլյամ Շեքսպիրի ողբերգություններում բառախաղի և փոխաբերության լեզվաոճական առանձնահատկությունների, դրանց գեղարվեստական գործառույթների և թարգմանության ընթացքում իմաստային ու արտահայտչական համարժեքության պահպանման հիմնախնդիրների զուգադրական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում անգլերեն բնագրերում կիրառված բառախաղերի և փոխաբերական արտահայտությունների կառուցվածքային, իմաստաբանական, ոճական ու մշակութային առանձնահատկությունները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց վերարտադրման հնարավորություններին թարգմանական տարբերակներում։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Շեքսպիրի դրամատուրգիական լեզվի բազմաշերտությանը, բառերի բազմիմաստության կիրառմանը, պատկերավոր արտահայտությունների գեղարվեստական ազդեցությանը և դրանց միջոցով կերպարների հոգեբանական վիճակների, ներքին հակասությունների ու դրամատիկական լարվածության արտահայտմանը։ Ուսումնասիրվում են բառախաղի ձևավորման լեզվական մեխանիզմները, մասնավորապես՝ բազմիմաստությունը, համանունությունը, հնչյունական նմանությունները, իմաստային հակադրությունները և ենթատեքստային զուգորդումները, որոնք կարևոր դեր են կատարում շեքսպիրյան խոսքի գեղարվեստական ինքնատիպության ձևավորման գործում։ Քննարկվում են փոխաբերության ճանաչողական և գեղագիտական գործառույթները, դրա կապը կերպարային մտածողության, խորհրդանշական պատկերների և ստեղծագործությունների գաղափարական բովանդակության հետ։ Զուգադրական վերլուծության ընթացքում դիտարկվում են ողբերգական իրադարձությունների, սիրո, ճակատագրի, իշխանության, բարոյական ընտրության, մեղքի և մարդկային ապրումների արտահայտման լեզվական միջոցները՝ բացահայտելով դրանց թարգմանության ընթացքում առաջացող իմաստային և ոճական դժվարությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ բնագրի բառախաղը կամ փոխաբերությունը պայմանավորված է անգլերենի լեզվական կառուցվածքով, պատմամշակութային միջավայրով կամ տվյալ ժամանակաշրջանի աշխարհընկալմամբ, ինչի հետևանքով թարգմանիչը կանգնում է բառացի վերարտադրության և գեղարվեստական համարժեքության ապահովման ընտրության առաջ։ Քննության են առնվում թարգմանական փոխակերպումների, իմաստային փոխհատուցման, բացատրական փոխանցման, փոխաբերական պատկերների պահպանման կամ վերակառուցման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով թարգմանվող լեզվի բառապաշարային, քերականական և ոճական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնագրի և թարգմանությունների համեմատական ուսումնասիրության միջոցով թարգմանչական ռազմավարությունների բացահայտումը, ինչպես նաև գեղարվեստական տեքստի իմաստային ամբողջականության, հուզական ներգործության և հեղինակային ոճի պահպանման չափանիշների դիտարկումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են նաև միջմշակութային հաղորդակցության, լեզվական պատկերավորման, գրական ավանդույթների փոխազդեցության և թարգմանչի ստեղծագործական մեկնաբանության հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ ընկալելու Շեքսպիրի դրամատուրգիական արվեստի լեզվական առանձնահատկությունները, գեղարվեստական խոսքի թարգմանության բարդությունները և տարբեր լեզուներում փոխաբերական ու բազմիմաստ արտահայտությունների վերարտադրման օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, գրականագետների, թարգմանաբանների, անգլիական գրականության ուսումնասիրողների, բանասիրական մասնագիտությունների դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև գեղարվեստական թարգմանության տեսությամբ, համեմատական գրականագիտությամբ և Շեքսպիրի ստեղծագործական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Նյութը նվիրված է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած ռազմական գործողություններին և դրանց վերաբերյալ հայկական ու ադրբեջանական կողմերի պաշտոնական ներկայացուցիչների ներկայացրած դիրքորոշումների համադրմանը։ Հրապարակման հիմքում երկու բարձրաստիճան պաշտոնյաների՝ Հայաստանի հատուկ հանձնարարություններով դեսպան Էդմոն Մարուքյանի և Ադրբեջանի նախագահի արտաքին քաղաքականության հարցերով խորհրդական Հիքմեթ Հաջիևի հարցազրույցներն են, որոնց միջոցով ներկայացվում են հակամարտության պատճառների, ռազմական գործողությունների դադարեցման, հրադադարի կայունության և հետագա խաղաղ բանակցությունների վերաբերյալ երկու կողմերի տեսակետները։ Նյութում հայկական կողմի ներկայացուցիչը ռազմական գործողությունները ներկայացնում է որպես Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության անվտանգությանն ուղղված սպառնալիք և ուշադրություն է հրավիրում բնակչության իրավունքների ու անվտանգության երաշխիքների խնդրի վրա։ Ադրբեջանական կողմի ներկայացուցիչն իր հերթին գործողությունները բնութագրում է որպես սահմանափակ ռազմական գործողություն և շեշտադրում է զինված կազմավորումների զինաթափման ու տարածաշրջանի հայ բնակչության հետ հետագա շփումների և վերաինտեգրման վերաբերյալ Ադրբեջանի պաշտոնական մոտեցումը։ Այս ձևաչափը հնարավորություն է տալիս նույն իրադարձությունների վերաբերյալ դիտարկել միմյանցից էապես տարբերվող պաշտոնական մեկնաբանությունները՝ առանց դրանք նույնականացնելու անկախ փաստական գնահատականի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հրադադարի պահպանման հնարավորությանը և այն հարցին, թե ստեղծված իրավիճակը ինչ ազդեցություն կարող էր ունենալ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ընթացող խաղաղության գործընթացի վրա։ Հրապարակումը նաև արտացոլում է 2023 թվականի սեպտեմբերի իրադարձությունների անմիջական քաղաքական և մարդասիրական համատեքստը, երբ ռազմական գործողությունների դադարեցումից հետո սկսվեցին քննարկումներ տարածաշրջանի հետագա կառավարման և բնակչության ապագայի շուրջ։ Նյութը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել միջազգային հարաբերությունների, հակամարտությունների ուսումնասիրության, Հարավային Կովկասի ժամանակակից պատմության և քաղաքական հաղորդակցության տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն իրադարձությունների ընթացքը, այլև հակամարտող կողմերի պաշտոնական խոսույթը, փաստարկման ձևերը և միևնույն գործընթացի վերաբերյալ տարբեր քաղաքական մեկնաբանությունները։

Ինֆորմատիկա

Մաթեմատիկական և հաշվողական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ոչ ինքնավար դինամիկական համակարգերի մի շարք ինվարիանտների որոշման մեթոդների մշակմանը և համապատասխան հաշվարկային ընթացակարգերի ավտոմատացման հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում ժամանակից բացահայտ կախվածություն ունեցող դինամիկական համակարգերի մաթեմատիկական նկարագրության առանձնահատկությունները, դրանց վարքը բնութագրող մեծությունները և ինվարիանտների տեսական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիֆերենցիալ հավասարումներով ներկայացվող համակարգերի կառուցվածքային հատկություններին, պահպանվող մեծությունների հայտնաբերման հնարավորություններին և մաթեմատիկական վերլուծության համապատասխան մեթոդներին։ Վերլուծվում են ինվարիանտների որոշման անալիտիկ և թվային մոտեցումները, հաշվարկային ալգորիթմների կառուցման սկզբունքները և դրանց կիրառելիության պայմանները տարբեր դասերի ոչ ինքնավար համակարգերի համար։ Քննարկվում են նաև սիմվոլային հաշվարկների, համակարգչային հանրահաշվի և ծրագրային գործիքների օգտագործման հնարավորությունները՝ բարդ մաթեմատիկական գործողությունների ավտոմատացման նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հաշվարկային ընթացակարգերի ճշգրտության, կայունության, արդյունավետության և ալգորիթմական բարդության գնահատման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում մշակվող մեթոդների հնարավոր կիրառություններին դինամիկական համակարգերի որակական վերլուծության, մաթեմատիկական մոդելավորման, կառավարման տեսության և ֆիզիկական գործընթացների հետազոտության բնագավառներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կիրառական մաթեմատիկայի, դիֆերենցիալ հավասարումների, դինամիկական համակարգերի տեսության, հաշվողական մաթեմատիկայի և գիտական ծրագրավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է դպրոցահասակ երեխաների կյանքի որակի վրա լոր (լարինգո-օտորինոլարինգոլոգիական) հիվանդությունների ազդեցության ուսումնասիրմանը՝ դրանք դիտարկելով որպես առողջական վիճակի գնահատման կարևոր չափանիշ։ Նյութում վերլուծվում են սուր և քրոնիկ ԼՕՌ հիվանդությունների՝ օրինակ, ձայնամարտի, քիթ-կոկորդ-ականջի և գլոտիսի խանգարումների ազդեցությունը երեխաների ֆիզիկական առողջության, սոցիալական ակտիվության, ուսումնական և սոցիալական ներգրավվածության վրա։ Աշխատությունը ընդգծում է հիվանդությունների կրկնվող բնույթի, ընթացքի ծանրության և բուժման արդյունավետության նշանակությունը կյանքի որակի վրա, ինչպես նաև առողջապահական միջամտությունների անհրաժեշտությունը՝ երեխաների հոգեբանական և ֆիզիկական բարեկեցությունը պահպանելու համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում չափման գործիքների՝ հարցաթերթիկների և որակական վերլուծությունների կիրառմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս համեմատական գնահատել ԼՕՌ հիվանդությունների ազդեցությունը տարբեր երեխաների խմբերում։ Նյութը կարևոր է մանկաբույժների, ԼՕՌ մասնագետների, մանկավարժների և առողջապահության ոլորտի հետազոտողների համար՝ նպաստելով դպրոցահասակ երեխաների առողջական վիճակի գնահատման և կանխարգելիչ ծրագրերի մշակմանը։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսի և XX դարի առաջին տասնամյակի հայ երգիծանկարչության ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են հայկական երգիծական գրաֆիկայի առաջացման պատմամշակութային նախադրյալները, հասարակական-քաղաքական իրադարձությունների ազդեցությունը արվեստի այս ճյուղի զարգացման վրա և երգիծանկարչության տեղը հայ կերպարվեստի պատմության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակաշրջանի հայ երգիծանկարիչների ստեղծագործական գործունեությանը, նրանց կիրառած պատկերային արտահայտչամիջոցներին, կերպարների կառուցման սկզբունքներին և հասարակական երևույթների քննադատական ներկայացման եղանակներին։ Քննարկվում են քաղաքական ծաղրանկարի, կենցաղային երգիծանքի, սոցիալական անհավասարության, հասարակական բարքերի և ազգային կյանքի տարբեր դրսևորումների արտացոլման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հայկական պարբերական մամուլի դերին երգիծանկարչության տարածման գործում, նկարազարդ ամսագրերի և թերթերի գեղարվեստական ձևավորմանը, ինչպես նաև պատկերային երգիծանքի և հրապարակախոսության փոխազդեցությանը։ Կարևորվում են եվրոպական և ռուսական երգիծանկարչական ավանդույթների հնարավոր ազդեցությունները, ազգային գեղարվեստական ինքնատիպության ձևավորումը և հայ երգիծանկարչության հետագա զարգացման համար տվյալ ժամանակաշրջանի նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գրաֆիկական արվեստի հետազոտողների, լրագրության պատմության մասնագետների և հայ կերպարվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է մեքենաշինական բիմետաղական դետալների պատրաստման ընթացքում ձևավորվող լարվածադեֆորմացիոն վիճակի ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով ինչպես հոծ, այնպես էլ փոշենման նյութերից կազմված տարրերի մեխանիկական և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր ֆիզիկամեխանիկական հատկություններով մետաղական բաղադրիչների համատեղ աշխատանքի օրինաչափություններն են, որոնք էական նշանակություն ունեն պատրաստի դետալի ամրության, երկրաչափական ճշգրտության, շերտերի կապի հուսալիության և շահագործման ընթացքում կայուն վարքի ապահովման համար։ Քննվում են արտադրական գործընթացների տարբեր փուլերում նյութերում առաջացող լարումների և դեֆորմացիաների բաշխման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը դետալի երկրաչափությունից, նյութերի մեխանիկական հատկությունների տարբերությունից և շերտերի փոխազդեցությունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հոծ և փոշենման նյութերի վարքի տարբերություններին, քանի որ փոշեմետալուրգիական բաղադրիչների դեպքում նյութի սկզբնական կառուցվածքը, խտացման աստիճանը և ձևավորման ընթացքում կառուցվածքային փոփոխությունները կարող են էականորեն ազդել ամբողջ համակարգի մեխանիկական արձագանքի վրա։ Ուսումնասիրվում են բաղադրիչների սահմանային շերտերում առաջացող լարվածությունները և դրանց ազդեցությունը բիմետաղական միացման ամբողջականության վրա։ Կարևորվում է նաև մնացորդային լարումների գնահատումը, որոնք կարող են պահպանվել տեխնոլոգիական գործընթացի ավարտից հետո և հետագայում անդրադառնալ դետալի չափային կայունության, ամրության ու ծառայության ժամկետի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել շարունակական միջավայրի մեխանիկայի, պլաստիկության տեսության և փոշեմետալուրգիայի տեսական դրույթները՝ համապատասխան հաշվարկային մոդելների ձևավորման համար։ Թվային մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս գնահատել լարվածությունների ու դեֆորմացիաների տարածական բաշխումը և ուսումնասիրել տարբեր կառուցվածքային ու տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցությունը պատրաստվող դետալի վիճակի վրա։ Ստացված օրինաչափությունները կարող են հիմք ծառայել արտադրական գործընթացների կատարելագործման, նյութերի առավել արդյունավետ համադրման, հնարավոր կառուցվածքային թերությունների նվազեցման և արտադրանքի որակի բարձրացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նյութերի դիմադրության, դեֆորմացվող պինդ մարմնի մեխանիկայի, մեքենաշինական տեխնոլոգիայի և փոշեմետալուրգիայի մոտեցումները՝ բիմետաղական մեքենամասերի ձևավորման գործընթացների գիտականորեն հիմնավորված վերլուծության և կատարելագործման նպատակով։