Հայ եկեղեցու հին տոնացույցում հիշատակված սրբերի ամբողջական վարքերն ու վկայաբանությունները

Культура

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել հայ մշակույթին և արվեստին վերաբերող նոր հրատարակված գրականությունը՝ ապահովելով մասնագետների և ընթերցողների արագ կողմնորոշումը համապատասխան տեղեկատվական հոսքում։ Այն ընդգրկում է մշակութային կյանքի և արվեստի տարբեր բնագավառներին առնչվող գրքեր, գրքույկներ, ժողովածուներ, գիտական ու գիտահանրամատչելի աշխատություններ, պարբերական մամուլի հոդվածներ և այլ հրապարակումներ։ Նյութերի թեմատիկ դասակարգումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական արվեստին, մշակութային ժառանգությանը, թանգարանային և գրադարանային գործունեությանը, ինչպես նաև մշակույթի պատմության տարբեր խնդիրներին վերաբերող գրականությունը։ Յուրաքանչյուր մատենագիտական գրառում ծառայում է համապատասխան աղբյուրի նույնականացմանն ու հետագա որոնմանը՝ տեղեկատուն դարձնելով գործնական գործիք գիտական, կրթական և մասնագիտական աշխատանքի համար։ Ընթացիկ բնույթը հատկապես կարևոր է, քանի որ պարբերաբար գրանցվող նոր հրապարակումները հնարավորություն են տալիս հետևելու հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության համալրմանը և տվյալ ժամանակաշրջանում ձևավորվող թեմատիկ հետաքրքրություններին։ Նման հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գրադարանավարների, մատենագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող այլ ընթերցողների համար։ Այն կարող է կիրառվել թեմատիկ մատենագիտական ցանկերի կազմման, գիտական աշխատանքի սկզբնական աղբյուրագիտական բազայի ձևավորման, գրադարանային սպասարկման և համապատասխան գրականության ընտրության ընթացքում։ Առանձնահատուկ արժեք ունի նաև պարբերական մամուլում և ժողովածուներում հրապարակված նյութերի հաշվառումը, քանի որ դրանց հայտնաբերումը առանց մասնագիտացված մատենագիտական գործիքների հաճախ ավելի դժվար է։ Տարբեր տարիների թողարկումների ամբողջությունը ժամանակի ընթացքում ձեռք է բերում նաև պատմամշակութային և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում հայ մշակույթի և արվեստի որ ոլորտներն են առավել ակտիվորեն լուսաբանվել մասնագիտական գրականության մեջ։ Այդպիսի մատենագիտական շարքերը նաև արտացոլում են հրատարակչական գործունեության, մշակութային ուսումնասիրությունների և մասնագիտական տեղեկատվության տարածման զարգացումը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության հայտնաբերման, համակարգման և պահպանման կարևոր տեղեկատվական միջոց է, որը միավորում է ընթացիկ մատենագիտության, մասնագիտական տեղեկատուի և մշակութային գրականության փաստագրման գործառույթները։

Религия

Այս ստեղծագործությունը ներկայացնում է Մարիամ անունով մի փոքրիկ աղջկա պատմությունը՝ մանկական աշխարհին, դաստիարակությանը, բարոյական արժեքներին և մարդկային առաքինությունների ձևավորմանը վերաբերող պատմողական երկ։ Վերնագրի բովանդակությունից ելնելով՝ ստեղծագործության կենտրոնում երեխայի կյանքն ու նրա անձնական պատմությունն են, որոնց միջոցով ընթերցողին ներկայացվում է մանկության անմիջական աշխարհը, փոքրիկ մարդու ապրումները և նրա ձևավորման ընթացքը։ Մանկական պատմության այս ձևը հնարավորություն է տալիս բարոյական ու դաստիարակչական գաղափարները փոխանցելու պարզ, պատկերավոր և ընթերցողին հասկանալի շարադրանքով՝ դրանք կապելով երեխայի կյանքի, վարքի և շրջապատի հետ։ Մարիամի կերպարը ստեղծագործության գաղափարական առանցքն է։ Նրա միջոցով բացահայտվում է մանկական անհատականության ձևավորման կարևորությունը և այն միջավայրի նշանակությունը, որտեղ երեխան ձեռք է բերում առաջին գիտելիքները, սովորում է տարբերել բարին ու չարը, ճանաչում է մարդկային հարաբերությունները և յուրացնում հասարակական ու բարոյական վարքի սկզբունքները։ Փոքրիկ աղջկա պատմությունը կարող է դիտարկվել նաև որպես մանկական անմեղության, զգայունության և հոգևոր զարգացման գեղարվեստական արտահայտություն։ Ստեղծագործության դաստիարակչական ուղղվածությունը ենթադրում է ուշադրություն այնպիսի արժեքների նկատմամբ, ինչպիսիք են բարությունը, ազնվությունը, հնազանդությունը, համեստությունը, ճշմարտախոսությունը, աշխատասիրությունը, ծնողների և մեծահասակների նկատմամբ հարգանքը, ինչպես նաև շրջապատի մարդկանց հանդեպ հոգատար վերաբերմունքը։ Այս արժեքները կարևոր տեղ են զբաղեցնում 19-րդ դարի հայերեն մանկական և կրոնական-բարոյական գրականության մեջ, որի նպատակներից էր ոչ միայն ընթերցողին զվարճացնելը, այլև նրա բնավորության ձևավորմանն ու հոգևոր դաստիարակությանը նպաստելը։ Մանկական կերպարի միջոցով բարոյական գաղափարների ներկայացումը հատկապես արդյունավետ գրական միջոց էր, քանի որ թույլ էր տալիս երեխայի առօրյա աշխարհին մոտ օրինակների միջոցով բացահայտել ավելի լայն հասարակական ու հոգևոր ճշմարտություններ։ Այսպիսի պատմողական երկերում մանկությունը դիտարկվում է որպես մարդու կյանքի կարևորագույն փուլ, երբ ձևավորվում են ապագա անհատականության հիմքերը, զարգանում են զգացմունքները և ամրապնդվում բարոյական պատկերացումները։ Ստեղծագործության ընթերցողական նշանակությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ փոքրիկ աղջկա պատմությունը կարող է ծառայել որպես օրինակելի ընթերցանության նյութ՝ հատկապես երիտասարդ սերնդի համար։ Այն նպաստում է երեխայի աշխարհընկալման ընդլայնմանը, մարդկային հարաբերությունների նկատմամբ զգայունության զարգացմանը և բարոյական ընտրության նշանակության գիտակցմանը։ Գրական առումով ստեղծագործությունը կարելի է դիտարկել որպես մանկական պատմողական և խրատական արձակի օրինակ, որտեղ պատմությունը ծառայում է ոչ միայն դեպքերի ներկայացմանը, այլև որոշակի գաղափարների ու արժեքների փոխանցմանը։ Նման գրականության առանձնահատկություններից են պարզ ու հասկանալի լեզուն, մատչելի շարադրանքը, դաստիարակչական նպատակադրումը և ընթերցողի տարիքային ընկալումներին համապատասխան պատմողական մոտեցումը։ Մանկական հերոսի միջոցով ներկայացվող պատմությունը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին նույնանալու գլխավոր կերպարի հետ, հետևելու նրա ապրումներին և պատմության գաղափարական բովանդակությունն ընկալելու անձնական փորձառության համեմատությամբ։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր վկայություն է 19-րդ դարի հայերեն գրականության տարածման և Զմյուռնիայի հայ տպագրական ու կրթամշակութային միջավայրի մասին։ Այդ ժամանակաշրջանում Զմյուռնիան հայ մտավոր և հրատարակչական կյանքի նշանակալի կենտրոններից էր, որտեղ տպագրվում էին կրոնական, կրթական, բարոյախոսական և գեղարվեստական բնույթի աշխատություններ։ Գուլիելմոս Գրիֆիտի տպարանում լույս տեսած այս հրատարակությունը ներկայացնում է հայերեն գրքի տարածման աշխարհագրության և տարբեր համայնքներում ընթերցանության մշակույթի զարգացման կարևոր մի դրվագ։ Այն նաև հետաքրքիր նյութ է մանկական գրականության ձևավորման, կրթական նպատակներով գեղարվեստական պատմությունների կիրառության և հայ ընթերցողական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը արժեքավոր է հայ մանկական գրականության վաղ շրջանի, 19-րդ դարի բարոյադաստիարակչական արձակի, Զմյուռնիայի հայ համայնքի մշակութային կյանքի և հայերեն տպագրության պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև մանկավարժների, գրականագետների, հայագետների և մանկապատանեկան գրականության պատմությունն ուսումնասիրողների համար։ Ընթերցողական տեսանկյունից ստեղծագործության կարևորությունը մանկության աշխարհի միջոցով բարոյական արժեքների ներկայացման, երեխայի հոգևոր ու մարդկային ձևավորման նշանակության ընդգծման և դաստիարակչական գրականության ավանդույթը պահպանելու մեջ է։ Այն արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի կրթական ու մշակութային պատկերացումները, որոնց համաձայն՝ գրականությունը կարևոր դեր ունի ոչ միայն գիտելիքների փոխանցման, այլև բարոյական անհատականության ձևավորման գործում։

Математика

Կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիաների տեսության խնդիրներ և վարժություններ աշխատությունը ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիաների տեսության հիմնական բաժինների ամրապնդման համար և ընդգրկում է բազմաթիվ խնդիրներ ու վարժություններ, որոնք վերաբերում են կոմպլեքս թվերի հանրահաշվական և երկրաչափական ներկայացմանը, անալիտիկ ֆունկցիաների հատկություններին, Կոշիի թեորեմին և ինտեգրալային բանաձևերին, շարքերի և ռեզիդուների տեսությանը, ինչպես նաև կոնֆորմ քարտեզագրման հիմունքներին, առաջադրանքները կառուցված են աստիճանաբար աճող բարդությամբ՝ հնարավորություն տալով ուսանողներին զարգացնել թե՛ տեսական ընկալումը, թե՛ հաշվարկային հմտությունները, միաժամանակ գիրքը նպաստում է մաթեմատիկական մտածողության խորացմանը և կիրառական խնդիրների լուծման կարողությունների ձևավորմանը բարձրագույն մաթեմատիկայի և ինժեներական կրթության շրջանակներում։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի, իսպաներենի և անգլերենի բայի անդեմ ձևերի զուգադրական-տիպաբանական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երեք լեզուներում դրանց կառուցվածքային, իմաստային և գործառական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հետազոտության առանցքում այն բայական ձևերն են, որոնք չունեն դիմային խոնարհման ամբողջական հատկանիշներ, սակայն պահպանում են բային բնորոշ մի շարք իմաստային ու շարահյուսական հատկություններ և տարբեր համատեքստերում կարող են հանդես գալ գոյականական, ածականական կամ մակբայական գործառույթներով։ Քննվում են անորոշ դերբայական, մասնակցային և այլ ոչ դիմավոր կառույցների ձևաբանական առանձնահատկությունները, դրանց կազմության միջոցները, քերականական կարգերի արտահայտման հնարավորությունները և նախադասության կառուցվածքում ունեցած դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ երեք լեզուները պատկանում են տարբեր լեզվական համակարգերի, ուստի արտաքին կառուցվածքով նման ձևերը միշտ չէ, որ ունեն ամբողջությամբ համարժեք գործառույթներ։ Զուգադրական վերլուծության միջոցով բացահայտվում է, թե մի լեզվի որոշակի անդեմ բայական ձևին մյուս լեզուներում ինչպիսի քերականական կառուցվածքներ կարող են համապատասխանել։ Ուսումնասիրվում են դրանց ժամանակային, կերպային և սեռային նշանակությունների արտահայտման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բայական և անվանական հատկությունների փոխհարաբերությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում անդեմ ձևերի շարահյուսական կապակցելիությանը՝ լրացումներ ընդունելու, ստորադաս կառույցներ ձևավորելու և բարդ նախադասությունների իմաստային հարաբերությունների արտահայտմանը մասնակցելու տեսանկյունից։ Իսպաներենի և անգլերենի համապատասխան ձևերի համեմատությունը հայերենի համակարգի հետ հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն ձևական համապատասխանությունները, այլև այն դեպքերը, երբ նույն հաղորդակցական իմաստը երեք լեզուներում արտահայտվում է տարբեր քերականական միջոցներով։ Հետազոտության տիպաբանական ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել լեզվական ընդհանուր օրինաչափությունները և յուրաքանչյուր լեզվին բնորոշ կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քննվում են նաև թարգմանության ընթացքում առաջացող համապատասխանության խնդիրները, քանի որ անդեմ բայական կառույցների բառացի փոխանցումը միշտ չէ, որ ապահովում է բնական և քերականորեն համարժեք արտահայտություն թիրախային լեզվում։ Նման ուսումնասիրությունը կիրառական նշանակություն ունի նաև օտար լեզուների դասավանդման համար՝ նպաստելով սովորողների կողմից տարբեր լեզուների բայական համակարգերի գիտակցված համեմատությանը և բնորոշ սխալների կանխարգելմանը։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ համադրում է ձևաբանության, շարահյուսության, իմաստաբանության և լեզվական տիպաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով երեք լեզուների բայական համակարգերի փոխհարաբերությունների բազմակողմանի նկարագիրը։

История

Հայ հասարակական, ազգային և վարչական պատմության կարևոր փաստաթղթային հրատարակություններից է, որն ամփոփում և ներկայացնում է Ազգային կենտրոնական վարչության գործունեությունը 1872–1873 թվականների ընթացքում՝ որպես հաշվետվություն Ազգային ընդհանուր ժողովին։ Աշխատության հիմնական բովանդակությունը կապված է արևմտահայ ազգային-հասարակական կյանքի կազմակերպման, ազգային կառավարման մարմինների գործունեության, վարչական պարտականությունների իրականացման և ազգային ներկայացուցչական հաստատությունների փոխհարաբերությունների հետ։ Այն արտացոլում է հայ համայնքի ինքնակազմակերպման այն համակարգը, որի շրջանակում Ազգային կենտրոնական վարչությունը պատասխանատու էր ազգային գործերի կառավարման, համայնքային խնդիրների քննարկման, հասարակական կյանքի կարգավորման և ազգային հաստատությունների գործունեության համակարգման համար։ Ազգային ընդհանուր ժողովին ներկայացված հաշվետվությունն իր բնույթով հաշվետվողական ու վարչական փաստաթուղթ է, որի կարևոր նպատակն էր ներկայացնել կատարված աշխատանքները, արձանագրել վարչության գործունեության հիմնական ուղղությունները և ազգային ներկայացուցչական մարմնին տեղեկացնել ընթացիկ խնդիրների ու ձեռնարկված միջոցառումների մասին։ Հրատարակության պատմական նշանակությունը հատկապես պայմանավորված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքում ձևավորված ազգային կառավարման համակարգի զարգացմամբ։ Այդ ժամանակաշրջանում հայ հասարակական կյանքում մեծ կարևորություն էին ձեռք բերել ազգային ներկայացուցչական մարմինները, որոնք զբաղվում էին համայնքի կրթական, կրոնական, բարեգործական, վարչական և հասարակական հարցերով։ Ազգային կենտրոնական վարչության գործունեությունը պետք է դիտարկել հայ համայնքի ինքնակառավարման ինստիտուտների ձևավորման և ամրապնդման գործընթացի շրջանակում, երբ ազգային կյանքի կազմակերպման համար անհրաժեշտ էր ստեղծել որոշակի կանոնակարգեր, սահմանել պատասխանատվության շրջանակներ և ապահովել տարբեր կառույցների համագործակցությունը։ Հաշվետվության բովանդակային նշանակությունը կապված է նաև կառավարման թափանցիկության և ներկայացուցչական վերահսկողության սկզբունքների հետ, քանի որ վարչական մարմինը իր գործունեության մասին տեղեկություններ էր ներկայացնում ընդհանուր ժողովին՝ հնարավորություն ընձեռելով քննարկելու ազգային գործերի ընթացքը և գնահատելու իրականացված աշխատանքները։ Փաստաթուղթը կարևոր նյութ է ազգային հաստատությունների կառուցվածքի, դրանց գործառույթների, վարչական հարաբերությունների և համայնքային կառավարման մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է տեղեկություններ պարունակել ժամանակաշրջանի հասարակական առաջնահերթությունների, ազգային կազմակերպական խնդիրների, համայնքային կարիքների և դրանց լուծման ուղղությամբ ձեռնարկված քայլերի մասին՝ արտացոլելով արևմտահայության հասարակական կյանքի բազմակողմանիությունը։ Գրական-փաստաթղթային առումով հրատարակությունը պատկանում է պաշտոնական հաշվետվությունների և վարչական փաստաթղթերի ժանրին, որոնց բնորոշ են գործնական շարադրանքը, տեղեկատվության համակարգված ներկայացումը, հաստատությունների գործունեության արձանագրումը և հանրային հաշվետվողականության նպատակադրումը։ Դրա արժեքը պայմանավորված է նաև սկզբնաղբյուրային բնույթով, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս ազգային կառավարման պատմությունը ուսումնասիրել ոչ միայն հետագա պատմագիտական մեկնաբանությունների, այլև ժամանակակից վարչական փաստաթղթի միջոցով։ Կոստանդնուպոլիսը 19-րդ դարում արևմտահայ քաղաքական, մշակութային, կրթական և հասարակական կյանքի գլխավոր կենտրոններից էր, և այնտեղ գործող ազգային վարչական կառույցների փաստաթղթերը կարևոր վկայություններ են հայ համայնքի կազմակերպական կյանքի ու ազգային ինքնագիտակցության զարգացման վերաբերյալ։ Հրատարակությունը նշանակալի սկզբնաղբյուր է արևմտահայության ազգային կառավարման համակարգի, Ազգային կենտրոնական վարչության գործունեության, Ազգային ընդհանուր ժողովի պատմության և 19-րդ դարի հայ հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետներին, պատմաբաններին, հասարակական-քաղաքական մտքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, արխիվագետներին և հայ ազգային հաստատությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում շրջակա միջավայրի պահպանության կարգավորման տնտեսական մեխանիզմի արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է բնապահպանական քաղաքականության և տնտեսական կառավարման այնպիսի մեխանիզմների ձևավորման խնդիրը, որոնք կարող են միաժամանակ նպաստել բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործմանը, շրջակա միջավայրի աղտոտման նվազեցմանը և տնտեսական զարգացման կայունությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են շրջակա միջավայրի պահպանության տնտեսական կարգավորման հիմնական գործիքները, դրանց կիրառման սկզբունքները և ազդեցությունը տնտեսավարող սուբյեկտների վարքագծի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնօգտագործման և բնապահպանական վճարներին, աղտոտման համար տնտեսական պատասխանատվության մեխանիզմներին, խթանող և սահմանափակող տնտեսական գործիքներին, ինչպես նաև բնապահպանական ծրագրերի ֆինանսավորման հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ գնահատվում են Հայաստանի բնապահպանական և տնտեսական քաղաքականությունների փոխկապակցվածությունը, գործող մեխանիզմների արդյունավետությունն ու դրանց կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Քննարկվում են նաև բնապահպանական խնդիրների տնտեսական գնահատման, բնական ռեսուրսների արժեքավորման և շրջակա միջավայրին հասցվող վնասի հաշվարկման հարցերը, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն հիմնավորված տնտեսական որոշումների ընդունման համար։ Հետազոտությունը ուշադրություն է դարձնում նաև միջազգային փորձին և այն հնարավորություններին, որոնք կարող են կիրառվել Հայաստանի պայմաններում՝ հաշվի առնելով երկրի տնտեսական կառուցվածքը, բնական ռեսուրսների սահմանափակությունը և բնապահպանական առանձնահատկությունները։ Առանձնացվում են տնտեսական խթանների, հարկային և ֆինանսական գործիքների, ներդրումային քաղաքականության, էկոլոգիական նորարարությունների և ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաների կիրառման ուղղությունները։ Կարևորվում է նաև պետական կառավարման մարմինների, մասնավոր հատվածի և հասարակության համագործակցությունը՝ որպես բնապահպանական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման կարևոր նախապայման։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ շրջակա միջավայրի պահպանության տնտեսական կարգավորման համակարգի կատարելագործման, բնապահպանական միջոցառումների ֆինանսավորման արդյունավետության բարձրացման և կայուն զարգացման սկզբունքների առավել հետևողական կիրառման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, բնապահպանության և բնական ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։