Հայերեն-ֆրանսերեն գրպանի բառարան

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում բժշկության զարգացման պատմությանը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև XVIII դարի վերջը, և ներկայացնում է բժշկական գիտելիքների, բուժական փորձի ու առողջապահական ավանդույթների երկարատև ձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են նախահնագույն և հին շրջանի հավատալիքները, ժողովրդական բժշկությունը և բնության բուժիչ միջոցների օգտագործումը հիմք հանդիսացել հետագա մասնագիտական բժշկության զարգացման համար։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է հին հայկական բժշկության կապը հարևան քաղաքակրթությունների՝ հատկապես հունահռոմեական և պարսկական բժշկական դպրոցների հետ, ինչպես նաև տեղական փորձի ինքնուրույն զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան Հայաստանի բժշկական մտքի ձևավորմանը, որտեղ կարևոր դեր են խաղացել վանական կենտրոնները և գիտակ հոգևորականները, որոնք զբաղվել են ձեռագրերի թարգմանությամբ, հիվանդությունների նկարագրությամբ և բուժական բաղադրատոմսերի գրառմամբ։ Նշվում է նաև ժողովրդական բժշկության մեծ նշանակությունը՝ բուսաբուժության, հանքային ջրերի և բնական միջոցների լայն կիրառմամբ, որոնք մինչ օրս ունեն պատմական և գիտական արժեք։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև հայտնի բժիշկների և գիտնականների գործունեությունը, որոնք փորձել են համակարգել բժշկական գիտելիքները և ստեղծել բուժման ավելի կառուցվածքային մոտեցումներ՝ համադրելով փորձառական և տեսական գիտելիքները։ XVIII դարի վերջի հատվածում արդեն նկատվում են եվրոպական բժշկության ազդեցության առաջին նշանները, որոնք հետագայում հիմք են դառնում ժամանակակից բժշկական համակարգի ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի բժշկության պատմությունը որպես բազմաշերտ և շարունակական զարգացում, որտեղ համադրվում են ժողովրդական փորձը, միջնադարյան գիտական մտածողությունը և արտաքին ազդեցությունները։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի գլխավոր գրադարանային հաստատության 2018 թվականի համար նախատեսված աշխատանքների համակարգված պլանը՝ արտացոլելով տարվա ընթացքում իրականացվելիք մասնագիտական, կազմակերպական, գիտական, մշակութային և տեղեկատվական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Ծրագրային փաստաթղթի առանցքային նշանակությունը գրադարանի տարբեր ստորաբաժանումների աշխատանքների համակարգումն է, տարեկան առաջնահերթությունների սահմանումը և ազգային գրադարանային հավաքածուի պահպանման, համալրման ու հանրային օգտագործման հետ կապված խնդիրների կազմակերպումը։ Այն ընդգրկում է գրադարանային ֆոնդերի համալրման և մշակման, գրականության հաշվառման, պահպանության, մատենագիտական աշխատանքների, ընթերցողների սպասարկման և տեղեկատվական ծառայությունների զարգացման հետ կապված աշխատանքներ։ Կարևոր ուղղություն է ազգային տպագիր ժառանգության հավաքագրումը, ուսումնասիրումը և հանրայնացումը, ինչպես նաև գրադարանային նյութերի մատչելիության ընդլայնումը։ Ծրագրային գործունեության մեջ նշանակալի տեղ կարող են զբաղեցնել թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը, էլեկտրոնային շտեմարանների զարգացումը, գրադարանային նյութերի թվայնացումը և տեղեկատվության որոնման ժամանակակից միջոցների կատարելագործումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գիտամեթոդական և մատենագիտական գործունեությանը, մասնագիտական հրատարակությունների պատրաստմանը, գրադարանային ոլորտի աշխատակիցների հետ փորձի փոխանակմանը և մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը։ Մշակութային և հանրային գործունեությունը ներառում է գրքին, գրականությանը, նշանավոր հեղինակներին և հիշարժան իրադարձություններին նվիրված միջոցառումների կազմակերպում, ցուցադրություններ, հանդիպումներ և գրադարանային շաբաթվա շրջանակում իրականացվող նախաձեռնություններ։ 2018 թվականի գործունեության վերաբերյալ պահպանված նյութերը վկայում են, որ տարվա առաջին կիսամյակում գրադարանում կազմակերպվել էին բազմաթիվ միջոցառումներ, այդ թվում՝ Սիամանթոյի և Զապել Եսայանի հոբելյաններին, Ազգային գրադարանային շաբաթին և Գիրք նվիրելու օրվան առնչվող նախաձեռնություններ։ Ծրագիրը կարևոր է նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային կառավարման և մշակութային քաղաքականության ուսումնասիրության սկզբնաղբյուր, քանի որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հաստատության տարեկան նպատակների, աշխատանքի կազմակերպման տրամաբանության և զարգացման առաջնահերթությունների մասին։ Ընդհանուր առմամբ այն գործնական և տեղեկատվական նշանակություն ունեցող փաստաթուղթ է, որն արտացոլում է ազգային գրադարանի դերը գրավոր մշակութային ժառանգության պահպանման, մատենագիտական տեղեկատվության կազմակերպման, ընթերցանության խթանման և հասարակությանը գրադարանային ու տեղեկատվական ծառայություններ մատուցելու գործում։

Մանկավարժություն

Այս աշխատությունը նվիրված է պրոբլեմահարույց ուսուցման տեսության ժամանակակից հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և կրթական գործընթացում դրա տեսական ու գործնական նշանակության բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, ըստ որի ուսուցումը պետք է ոչ միայն պատրաստի գիտելիքների փոխանցում ապահովի, այլև սովորողին ներգրավի խնդիրների ինքնուրույն բացահայտման, վերլուծության, առաջադրման և լուծման գործընթացում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են պրոբլեմահարույց ուսուցման էությունը, նպատակները, սկզբունքները, կառուցվածքը և իրականացման մանկավարժական պայմանները, ինչպես նաև դրա կապը սովորողների ճանաչողական ակտիվության և ստեղծագործական մտածողության զարգացման հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման ընթացքում պրոբլեմային իրավիճակների ստեղծմանը, դրանց մանկավարժական նպատակահարմարությանը և սովորողների տարիքային ու անհատական առանձնահատկություններին համապատասխան խնդիրների ընտրությանը։ Քննարկվում է ուսուցչի դերի փոփոխությունը՝ ավանդական գիտելիք փոխանցողից դեպի սովորողի ճանաչողական գործունեությունը կազմակերպող և ուղղորդող մասնագետ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է սովորողի ակտիվ դիրքը, ինքնուրույնության աստիճանը և ուսումնական խնդիրների լուծման ընթացքում վերլուծական, քննադատական ու ստեղծագործական կարողությունների ձևավորումը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև պրոբլեմահարույց ուսուցման ժամանակակից տեխնոլոգիաների և մեթոդների կիրառման հնարավորություններին, դրանց համադրմանը համագործակցային, հետազոտական և ակտիվ ուսուցման այլ ձևերի հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ուսուցման արդյունավետության գնահատման խնդրին, քանի որ պրոբլեմային մոտեցման դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն վերջնական պատասխանը, այլև սովորողի կողմից խնդրի ըմբռնման, հիմնավորման, վարկածների առաջադրման և լուծման որոնման գործընթացը։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է նաև տեսության կիրառման ընթացքում առաջացող դժվարությունները՝ կապված ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածության, ուսումնական նյութի բարդության, ժամանակային սահմանափակումների և կրթական միջավայրի կազմակերպման հետ։ Աշխատությունը կարևոր է ժամանակակից կրթության այնպիսի մոդելների ձևավորման տեսանկյունից, որոնք նպատակ ունեն զարգացնելու սովորողի ինքնուրույնությունը, նախաձեռնողականությունը, մտածողության ճկունությունը և նոր իրավիճակներում գիտելիքները կիրառելու կարողությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, դասախոսների, կրթության կազմակերպիչների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների և կրթության տեսության ու մեթոդաբանության հարցերով զբաղվող հետազոտողների համար։

Գյուղատնտեսություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման ոլորտում՝ որպես հետազոտության կոնկրետ օրինակ դիտարկելով կաթվերամշակող կազմակերպությունների գործունեությունը։ Հետազոտության նպատակն է բացահայտել փոքր և միջին ձեռնարկությունների զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնները, գնահատել դրանց տնտեսական գործունեության արդյունավետությունը և մշակել ոլորտի զարգացմանն ուղղված հնարավոր մոտեցումներ։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսական հումքի արտադրության և վերամշակման փոխկապակցվածությունը, կաթի մատակարարման առանձնահատկությունները, հումքի որակի և ծավալների փոփոխականությունը, սեզոնայնությունը և այդ գործոնների ազդեցությունը վերամշակող ձեռնարկությունների արտադրական գործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոքր և միջին կազմակերպությունների ֆինանսական հնարավորություններին, վարկային ռեսուրսների հասանելիությանը, ներդրումային սահմանափակումներին, արտադրական տեխնոլոգիաների արդիականացմանը և ժամանակակից սարքավորումների ներդրման անհրաժեշտությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև արտադրության ինքնարժեքի նվազեցման, արտադրանքի որակի բարձրացման, սննդամթերքի անվտանգության պահանջների պահպանման և ներքին ու արտաքին շուկաներում մրցունակության ապահովման խնդիրները։ Կարևոր ուղղություն է գյուղատնտեսական արտադրողների և կաթվերամշակող կազմակերպությունների միջև կայուն համագործակցության ձևավորումը, որը կարող է նպաստել հումքի մատակարարման կանխատեսելիությանն ու որակի վերահսկմանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև պետական տնտեսական քաղաքականության և աջակցության գործիքների ազդեցությանը՝ ներառյալ ֆինանսավորման ծրագրերը, հարկային և ներդրումային խթանները, տեխնիկական վերազինման հնարավորությունները և խորհրդատվական ծառայությունները։ Կաթվերամշակող կազմակերպությունների գործունեության վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոլորտի գործնական խնդիրները, գնահատել դրանց ազդեցությունը ձեռնարկությունների արտադրական և ֆինանսական ցուցանիշների վրա և առանձնացնել զարգացման առավել արդյունավետ ուղղությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են առաջարկվել արտադրության տեխնիկական վերազինման, կառավարման համակարգերի կատարելագործման, հումքի մատակարարման շղթայի բարելավման, արտադրանքի տեսականու ընդլայնման, շուկայավարման արդյունավետության բարձրացման և նոր իրացման շուկաների յուրացման միջոցառումներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հիմնավորում է փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման նշանակությունը գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման ոլորտում՝ ընդգծելով դրա դերը տեղական արտադրության խթանման, գյուղատնտեսության և արդյունաբերության միջև կապերի ամրապնդման, զբաղվածության ավելացման և գյուղական համայնքների տնտեսական զարգացման գործում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Սասունի պատմաազգագրական միջավայրի, բնակչության ավանդական մշակույթի և հասարակական կյանքի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն կարևոր նյութ է ներկայացնում Սասունի հայության կենցաղի, տնտեսական զբաղմունքների, ընտանեկան հարաբերությունների, համայնքային կազմակերպման, սովորույթների և ծիսական ավանդույթների ճանաչման համար։ Ազգագրական ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են բնակավայրերի առանձնահատկությունները, բնակարանային և կենցաղային մշակույթը, ժողովրդական հագուստը, սնունդը, արհեստներն ու աշխատանքային գործունեությունը, ինչպես նաև կյանքի տարբեր փուլերի հետ կապված սովորույթներն ու արարողությունները։ Սասունի մշակութային ինքնատիպությունը դրսևորվում է նաև ժողովրդական բանահյուսության, հավատալիքների, տոների, երգերի, ավանդազրույցների և բանավոր հիշողության մեջ, որոնք կարևոր դեր ունեն համայնքի պատմական փորձի ու ինքնության պահպանման գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տեղական ավանդույթների ձևավորման պատմական պայմանները, դրանց կապը բնական և սոցիալական միջավայրի հետ, ինչպես նաև Սասունի մշակութային ժառանգության առանձնահատկությունները հայկական ընդհանուր ազգագրական պատկերի համատեքստում։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայ ազգագրության, պատմական մարդաբանության, ժողովրդական մշակույթի և Սասունի պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Մանկավարժություն

Методика преподавания русского языка в школе աշխատությունը մանկավարժական և լեզվամեթոդական ձեռնարկ է, որը նվիրված է դպրոցում ռուսաց լեզվի ուսուցման կազմակերպման տեսական և գործնական հիմքերին, այն ներկայացնում է լեզվի դասավանդման նպատակներն ու խնդիրները, ուսուցման մեթոդներն ու ձևերը, դասի կառուցվածքի սկզբունքները և ուսուցչի մանկավարժական գործունեության առանձնահատկությունները, գիրքը անդրադառնում է քերականության, ուղղագրության, կետադրության, խոսքի զարգացման և ընթերցանության ուսուցման արդյունավետ մոտեցումներին, ինչպես նաև սովորողների լեզվական կարողությունների գնահատման համակարգերին, միաժամանակ ընդգծելով հաղորդակցական մոտեցման կարևորությունը և ուսուցման գործընթացում ակտիվ, ստեղծագործ մեթոդների կիրառումը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր լեզվի ուսուցիչների պատրաստման և մասնագիտական կատարելագործման համար։