Հայերենի և անգլերենի ժամանակային ձևերի զուգադրական վերլուծություն

Բժշկություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Ղրղզստանի լեռնային պայմաններում աշխատող հանքագործների աշխատանքի հիգիենայի և ֆիզիոլոգիայի առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով բարձրադիր վայրերում իրականացվող հանքարդյունաբերական գործունեության ազդեցությունը մարդու օրգանիզմի, աշխատունակության, ֆիզիոլոգիական հարմարվողականության և մասնագիտական առողջության վրա։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է լեռնային միջավայրի բնական և արտադրական գործոնների համատեղ ազդեցության գնահատման, աշխատանքային ծանրաբեռնվածության ֆիզիոլոգիական հետևանքների բացահայտման և հանքագործների առողջության պահպանման գիտականորեն հիմնավորված միջոցառումների մշակման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է բարձրադիր շրջաններին բնորոշ մթնոլորտային ճնշման նվազման, թթվածնի մասնակի ճնշման փոփոխության, ջերմաստիճանային տատանումների, օդի խոնավության և կլիմայական այլ առանձնահատկությունների ազդեցությունը մարդու ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի հանքարդյունաբերական աշխատանքներին բնորոշ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը, փոշու ազդեցությունը, արտադրական աղմուկը, թրթռումները, միկրոկլիմայական պայմանները և աշխատանքի կազմակերպման առանձնահատկությունները, որոնք բարձրադիր միջավայրում կարող են լրացուցիչ պահանջներ ներկայացնել օրգանիզմի հարմարվողական համակարգերին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է շնչառական և սրտանոթային համակարգերի գործունեության ուսումնասիրությունը, քանի որ բարձրության ավելացմանը զուգընթաց թթվածնի հասանելիության նվազումը կարող է ազդել շնչառության հաճախականության, թոքային օդափոխության, սրտի աշխատանքի և հյուսվածքների թթվածնային ապահովման վրա։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է նաև օրգանիզմի հարմարվողականության գործընթացների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով բարձրադիր պայմաններում գտնվելու տևողությունը, ֆիզիկական պատրաստվածությունը, աշխատանքային ծանրաբեռնվածության աստիճանը և անհատական ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում արյան թթվածնափոխադրական գործառույթի, նյութափոխանակության, էներգետիկ ծախսերի, ջերմակարգավորման և նյարդամկանային համակարգի գործունեության փոփոխությունները լեռնային պայմաններում։ Հանքագործների աշխատանքի ֆիզիոլոգիական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր արտադրական գործողությունների էներգատարությունը, մկանային աշխատանքի ինտենսիվությունը, հոգնածության զարգացման օրինաչափությունները և աշխատանքային հերթափոխի ընթացքում աշխատունակության փոփոխությունները։ Կարևոր նշանակություն ունեն նաև աշխատանքի և հանգստի ռեժիմների, հերթափոխերի տևողության, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության բաշխման և վերականգնողական գործընթացների ուսումնասիրությունները, որոնք անմիջականորեն առնչվում են արտադրական անվտանգության և մասնագիտական առողջության պահպանման հիմնախնդիրներին։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է հանքավայրերի արտադրական միջավայրի հիգիենիկ գնահատումը՝ մասնավորապես օդում հանքային փոշու առկայության, վնասակար արտադրական գործոնների, օդափոխության արդյունավետության, լուսավորության և աշխատատեղերի սանիտարահիգիենիկ պայմանների տեսանկյունից։ Հատուկ ուշադրության են արժանի շնչառական համակարգի մասնագիտական հիվանդությունների կանխարգելման, փոշու ազդեցության նվազեցման և արտադրական միջավայրի վերահսկման հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել հանքագործների առողջական վիճակի բժշկագիտական դիտարկումները, ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների չափումները, աշխատանքային պայմանների համեմատական գնահատումները և տարբեր բարձրություններում աշխատող անձանց հարմարվողական հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Ղրղզստանի լեռնային աշխարհագրական պայմանները առանձնահատուկ նշանակություն են հաղորդում նման հետազոտություններին, քանի որ տարածաշրջանի հանքարդյունաբերական գործունեության մի մասը իրականացվում է բարձրադիր և կլիմայական առումով բարդ միջավայրերում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է բնական բարձրադիր գործոնների և արտադրական վնասակար ազդեցությունների փոխկապակցվածության բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական գնահատելու մասնագիտական ռիսկերը և մշակելու աշխատանքային պայմանների բարելավման համապատասխան մոտեցումներ։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև աշխատողների մասնագիտական ընտրության, նախնական և պարբերական բժշկական զննությունների, ֆիզիոլոգիական հարմարվողականության գնահատման և առողջական վիճակի շարունակական վերահսկման հարցերը։ Աշխատանքի հիգիենայի տեսանկյունից կարևորվում են արտադրական գործընթացների մեքենայացման, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության նվազեցման, անհատական պաշտպանական միջոցների կիրառման և աշխատատեղերի կազմակերպման բարելավման հնարավորությունները։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է բարձրադիր պայմաններում մարդու օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական արձագանքների և մասնագիտական գործոնների համատեղ ազդեցության ուսումնասիրությամբ, ինչպես նաև աշխատանքի անվտանգության և առողջության պահպանման կանխարգելիչ միջոցառումների գիտական հիմքերի զարգացման անհրաժեշտությամբ։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են ոչ միայն հանքարդյունաբերության, այլև լեռնային շրջաններում իրականացվող շինարարական, երկրաբանական, տրանսպորտային և այլ ֆիզիկապես ծանր աշխատանքների կազմակերպման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել աշխատանքի հիգիենայի, մասնագիտական բժշկության, մարդու ֆիզիոլոգիայի, հանրային առողջապահության, արդյունաբերական անվտանգության և հանքարդյունաբերության ոլորտներում մասնագիտացող գիտաշխատողների, բժիշկների, հիգիենիստների, ինժեներների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։ Այն ունի բժշկագիտական, ֆիզիոլոգիական, հիգիենիկ և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով բարձրադիր լեռնային պայմաններում հանքագործների աշխատանքի առանձնահատկությունների, օրգանիզմի հարմարվողական մեխանիզմների, մասնագիտական ռիսկերի և առողջության պահպանման միջոցառումների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ասկարիդոզի և տրիխոցեֆալոզի տարածվածության, էկոլոգիական առանձնահատկությունների և կանխարգելման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում։ Գրքում ուսումնասիրվում են մակաբուծային հիվանդությունների տարածման օրինաչափությունները, դրանց առաջացմանն ու պահպանմանը նպաստող շրջակա միջավայրի, կլիմայական, սոցիալական և կենսաբանական գործոնները։ Հեղինակը վերլուծում է հիվանդությունների համաճարակաբանական պատկերը, բնակչության տարբեր խմբերի վարակվածության մակարդակը, մակաբույծների կենսաբանական առանձնահատկությունները և տարածման ուղիները՝ հիմնվելով հետազոտական տվյալների վրա։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելիչ միջոցառումների մշակմանը, սանիտարահիգիենիկ պայմանների բարելավմանը, հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման և վերահսկման արդյունավետ մեթոդներին։ Հրատարակությունը նախատեսված է համաճարակաբանների, մակաբուծաբանների, բժիշկների, կենսաբանների, առողջապահության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների և բժշկական ու կենսաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ որպես մակաբուծային հիվանդությունների տարածման և կանխարգելման վերաբերյալ մասնագիտական աղբյուր։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է բանկային համակարգի կայունության վրա ազդող մակրոտնտեսական, ֆինանսական և ներքին կառավարչական գործոնների տնտեսամաթեմատիկական գնահատմանը։ Հետազոտության մեջ ուսումնասիրվում են բանկային կայունության ձևավորման հիմնական նախադրյալները, ֆինանսական ռիսկերի ազդեցությունը, կապիտալի բավարարության, իրացվելիության, ակտիվների որակի, շահութաբերության և այլ առանցքային ցուցանիշների փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը կիրառում է ժամանակակից տնտեսամաթեմատիկական և վիճակագրական մեթոդներ՝ բացահայտելու տարբեր գործոնների ազդեցության ուժգնությունը, մշակելու կանխատեսման մոդելներ և գնահատելու բանկային համակարգի դիմակայունությունը տնտեսական փոփոխությունների պայմաններում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ֆինանսական ճգնաժամերի ազդեցությունը, ռիսկերի կառավարման արդյունավետության բարձրացման ուղիները, կարգավորող քաղաքականության դերը և բանկային վերահսկողության կատարելագործման հնարավորությունները։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել ֆինանսական համակարգի կայունության գնահատման, ռազմավարական որոշումների ընդունման և բանկային ոլորտի զարգացման քաղաքականության մշակման գործընթացներում։ Հետազոտությունը նախատեսված է տնտեսագետների, բանկային ոլորտի մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, որոնք հետաքրքրված են բանկային համակարգի կայունության քանակական գնահատման և ֆինանսական ռիսկերի վերլուծության հիմնախնդիրներով։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ամարանտի բուսական հումքի քիմիական կազմի ուսումնասիրությանը և դրա վերամշակմամբ սպիրտային արտադրանքի ստացման տեխնոլոգիական հնարավորությունների գիտական հիմնավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում ամարանտը դիտարկվում է որպես ածխաջրեր և այլ օրգանական բաղադրիչներ պարունակող բուսական հումք, որի տեխնոլոգիական արժեքը պայմանավորված է ինչպես սկզբնական քիմիական բաղադրությամբ, այնպես էլ վերամշակման ընթացքում տեղի ունեցող կենսաքիմիական ու ֆիզիկաքիմիական փոփոխություններով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հումքի տարբեր բաղադրիչների՝ ածխաջրերի, սպիտակուցների, լիպիդների, հանքային նյութերի և այլ միացությունների բնութագրմանը, քանի որ դրանց հարաբերակցությունը կարող է ազդել տեխնոլոգիական գործընթացի արդյունավետության և վերջնական արտադրանքի հատկությունների վրա։ Քննվում են բուսական հումքի նախնական մշակման սկզբունքները, դրա կառուցվածքային բաղադրիչների փոխակերպման և խմորման համար մատչելի շաքարների ձևավորման հետ կապված գործընթացները։ Կարևորվում է հումքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ազդեցությունը վերամշակման առանձին փուլերի վրա, ինչպես նաև տարբեր տեխնոլոգիական պայմանների համեմատական գնահատումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է խմորման գործընթացի ուսումնասիրությունը՝ դիտարկելով հումքի բաղադրության և ընտրված տեխնոլոգիական ռեժիմների ազդեցությունը սպիրտային արտադրանքի ձևավորման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գործընթացի ընթացքում առաջացող միջանկյալ և վերջնական նյութերի քիմիական բնութագրմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել հումքի փոխակերպման աստիճանը և ստացված արտադրանքի որակական ցուցանիշները։ Քննվում են նաև վերամշակման ընթացքում առաջացող կողմնակի նյութերի և մնացորդների հատկությունները՝ դրանց հետագա օգտահանման կամ այլ արտադրական նպատակներով օգտագործման հնարավորությունների տեսանկյունից։ Քիմիական վերլուծության կիրառումը կարող է հնարավորություն տալ համեմատելու սկզբնական հումքի, վերամշակման տարբեր փուլերում ստացված նյութերի և վերջնական արտադրանքի բաղադրությունը՝ բացահայտելով հիմնական փոխակերպումների օրինաչափությունները։ Կարևորվում է տեխնոլոգիական արդյունավետության և հումքի համալիր օգտագործման փոխկապակցվածությունը, քանի որ բուսական ռեսուրսների վերամշակման ժամանակ տնտեսական և բնապահպանական նշանակություն ունի ոչ միայն հիմնական արտադրանքի ստացումը, այլև մնացորդային նյութերի արդյունավետ օգտագործումը։ Ամարանտի ուսումնասիրությունն այս տեսանկյունից կարող է նպաստել ոչ ավանդական բուսական հումքի կիրառման հնարավորությունների ընդլայնմանը և կենսատեխնոլոգիական վերամշակման նոր ուղղությունների զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել սննդի և խմորման արտադրությունների տեխնոլոգիայի, կենսատեխնոլոգիայի, բուսական հումքի քիմիայի և կիրառական կենսաքիմիայի ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Ճարտարապետական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կինոթատրոնների ճարտարապետության ձևավորման և հետագա զարգացման հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կինոթատրոնների՝ որպես հասարակական նշանակության շենքերի տարածական, գործառական և գեղագիտական կազմակերպման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիտասրահների, նախասրահների, սպասարկման և տեխնիկական տարածքների փոխկապակցվածությանը, այցելուների հոսքերի արդյունավետ կազմակերպմանը և ժամանակակից տեխնոլոգիական պահանջների հաշվառմանը։ Վերլուծվում են քաղաքային միջավայրի, բնակչության մշակութային պահանջների և ժամանցային գործունեության փոփոխությունների ազդեցությունը կինոթատրոնների ճարտարապետական լուծումների վրա։ Քննարկվում են բազմագործառութային տարածքների ստեղծման, գործող շենքերի վերակառուցման, նոր նախագծային մոտեցումների կիրառման և ճարտարապետական արտահայտչականության զարգացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կինոթատրոնների նախագծման արդիականացման հիմնական ուղղությունները և դրանց ներդաշնակ ինտեգրման հնարավորությունները Հայաստանի քաղաքաշինական միջավայրում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետների, քաղաքաշինարարների, հասարակական շենքերի նախագծմամբ զբաղվող մասնագետների և ճարտարապետության ոլորտի հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Այս աշխատությունը նվիրված է ծանր մեխանիկական վնասվածքներով հիվանդների կանխատեսման և բուժման որոշ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը ինտենսիվ թերապիայի պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են պոլիտրավմայով հիվանդների վիճակի գնահատման հիմնական չափանիշները, կենսական ֆունկցիաների խանգարումների աստիճանը և դրանց ազդեցությունը ելքի կանխատեսման վրա։ Դիտարկվում են շոկի տարբեր ձևերը, բազմօրգանային անբավարարության զարգացման մեխանիզմները և վաղ ախտորոշման կլինիկական ու լաբորատոր ցուցանիշները։ Աշխատությունում հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտենսիվ թերապիայի ժամանակակից մոտեցումներին՝ շնչառական և հեմոդինամիկ աջակցություն, ինֆուզիոն-տրանսֆուզիոն թերապիա, ցավի և սթրեսի կառավարում, ինչպես նաև վիրահատական միջամտությունների ժամանակացույցի օպտիմալացում։ Վերլուծվում են նաև ռիսկի գործոնները, որոնք ազդում են մահացության և բարդությունների զարգացման վրա, ներառյալ վնասվածքի ծանրությունը, ուղեկցող հիվանդությունները և բուժօգնության արագությունը։