Հայկական ճարտարապետություն: Հանձնարարական գրականության ցանկ: (Օգնություն կուլտուրայի և արվեստի ժողովրդական համալսարանի ունկնդիրներին)

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան դաշտավայրին բնորոշ կենսաբանական ծագման արժեքավոր գունանյութի առանձնացման և դրա բաղադրության քրոմատոգրաֆիական հետազոտության գիտական խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում բնական ներկանյութի քիմիական բնույթի, բաղադրիչային կազմի և ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունն է՝ համապատասխան անալիտիկ մեթոդների կիրառմամբ։ Քննվում է կենսաբանական հումքում առկա գունավոր միացությունների առանձնացման ընդհանուր սկզբունքները, դրանց մաքրության գնահատումը և խառնուրդներից տարբերակման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քրոմատոգրաֆիական վերլուծությանը՝ որպես բարդ բնական խառնուրդների բաղադրիչները տարանջատելու, հայտնաբերելու և համեմատականորեն բնութագրելու արդյունավետ անալիտիկ մոտեցման։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր նշանակություն կարող է ունենալ տարբեր գունավոր բաղադրիչների քրոմատոգրաֆիական վարքի գնահատումը, հիմնական և ուղեկցող միացությունների տարբերակումը, ինչպես նաև ստացված տվյալների հիման վրա բնական ներկանյութի բաղադրության վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկերացման ձևավորումը։ Քննարկվում են նաև գունանյութերի կայունության, պահպանման պայմանների նկատմամբ զգայունության և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների հետ կապված հարցեր, որոնք կարևոր են ինչպես գիտական հետազոտությունների, այնպես էլ պատմական նյութերի և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Բնական կարմիր ներկանյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կապ հաստատել ժամանակակից անալիտիկ քիմիայի և հայկական ավանդական նյութական մշակույթի միջև, քանի որ նման գունանյութերը պատմականորեն հետաքրքրություն են ներկայացրել ներկարարության, ձեռագրերի, գործվածքների և արվեստի այլ ոլորտների ուսումնասիրության համար։ Քրոմատոգրաֆիական տվյալները կարող են կիրառվել նաև բնական ներկանյութի նույնականացման, տարբեր ծագում ունեցող գունանյութերի համեմատության և պատմական նմուշներում համապատասխան նյութերի հայտնաբերման գիտական խնդիրներում։ Միաժամանակ կենսաբանական աղբյուրի առանձնահատուկ բնույթը կարևորում է բնական պաշարների պահպանության և հետազոտական նյութի պատասխանատու օգտագործման հարցերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բնական միացությունների քիմիայի, անալիտիկ քիմիայի, քրոմատոգրաֆիայի և կենսաբանական ծագման գունանյութերի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպաստելով հայկական բնական ներկանյութերի կազմի և հատկությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։

Geography

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության լեռնային տարածքներում ռելիեֆի ժամանակակից փոփոխությունների ուսումնասիրությանը, դրանց տարածական առանձնահատկությունների բացահայտմանը, գնահատմանը և հետագա զարգացման հնարավոր ուղղությունների կանխատեսմանը։ Հետազոտության առանցքում քարտեզագրական մոտեցումն է, որի միջոցով լեռնային ռելիեֆը դիտարկվում է ոչ թե որպես անփոփոխ բնական համակարգ, այլ որպես շարունակաբար զարգացող և տարբեր բնական գործընթացների ազդեցությամբ ձևափոխվող տարածական միջավայր։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես Հայաստանի համար, քանի որ երկրի տարածքի մեծ մասը բնութագրվում է բարդ, խիստ մասնատված լեռնային ռելիեֆով, որտեղ տարբեր երկրաբանական կառուցվածքները, ապարների կազմը, բարձրությունների փոփոխությունները, լանջերի թեքությունները, ջրային հոսքերը և արտաքին բնական գործընթացները պայմանավորում են մակերևույթի ձևերի տարբերակված զարգացումը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում այնպիսի գործընթացների տարածական դրսևորումներին, որոնք կարող են փոխել լեռնային մակերևույթի կառուցվածքն ու կայունությունը, այդ թվում՝ էրոզիային, հողմնահարմանը, սողանքներին, փլուզումներին, գետային քայքայմանը և այլ ռելիեֆաստեղծ գործընթացներին։ Քարտեզագրական մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս համադրել տարբեր ժամանակաշրջանների տվյալները, բացահայտել ռելիեֆային փոփոխությունների ուղղություններն ու ինտենսիվությունը, առանձնացնել առավել ակտիվ կամ խոցելի տարածքները և դրանց հիման վրա ստեղծել տարածական գնահատման ու կանխատեսման համակարգ։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը միավորում է ֆիզիկական աշխարհագրության, գեոմորֆոլոգիայի, քարտեզագրության և տարածական վերլուծության մոտեցումները՝ ձևավորելով լեռնային ռելիեֆի զարգացման ամբողջական պատկեր։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կանխատեսման բաղադրիչը, քանի որ ռելիեֆի փոփոխությունների ուսումնասիրությունը միայն ներկա վիճակի նկարագրությամբ չի սահմանափակվում․ դրա նպատակներից է նաև գնահատել, թե առկա բնական պայմանների և գործընթացների պահպանման կամ փոփոխության դեպքում ինչպես կարող են զարգանալ ռելիեֆային երևույթները ապագայում։ Նման մոտեցումը կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ տարածքային պլանավորման, ենթակառուցվածքների տեղադրման, բնակավայրերի զարգացման, բնական վտանգների գնահատման, շրջակա միջավայրի կառավարման և լեռնային տարածքների ռացիոնալ օգտագործման խնդիրներում։ ՀՀ տարածքի օրինակով կատարված ուսումնասիրությունը արժեքավոր է նաև նրանով, որ քարտեզագրական նյութերը հնարավորություն են տալիս բարդ բնական գործընթացները ներկայացնել տեսանելի և համադրելի ձևով՝ առանձնացնելով տարբեր տարածքների միջև եղած տարբերությունները և դրանց զարգացման օրինաչափությունները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարելի է դիտարկել որպես գիտական ուսումնասիրություն, որը փորձում է քարտեզագրական և տարածական վերլուծության միջոցով բացահայտել Հայաստանի լեռնային ռելիեֆի ժամանակակից դինամիկան, գնահատել դրա փոփոխության բնույթն ու հնարավոր վտանգավոր դրսևորումները և ստեղծել ապագա փոփոխությունների կանխատեսման համար անհրաժեշտ գիտական հիմք։ Գրքի մատենագիտական աղբյուրներում աշխատանքը ներկայացված է որպես աշխարհագրական գիտությունների դոկտորական աստիճանի համար կատարված հետազոտություն, ինչը ևս ընդգծում է դրա գիտահետազոտական և մասնագիտական բնույթը։

Technology

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է տեքստիլ արտադրատեսակների ջերմաֆիզիկական հատկությունների վրա արտաքին գործոնների ազդեցության վերլուծությանը և դրանց գնահատման մեթոդաբանության մշակմանը, որտեղ ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են շրջակա միջավայրի պայմանները՝ ջերմաստիճանը, խոնավությունը, օդի հոսքը, ճառագայթային ազդեցությունը և մեխանիկական բեռները, փոխում գործվածքների ջերմահաղորդականությունը, ջերմապահպանունակությունը և խոնավության տեղափոխման վարքագիծը։ Հետազոտության ընթացքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նյութերի միկրոկառուցվածքին՝ մանրաթելերի տեսակը, խտությունը, հյուսվածքի կառուցվածքը և օդային ծակոտկենությունը, որոնք միասին որոշում են ջերմային էներգիայի փոխանցման արդյունավետությունը և մարդու հարմարավետության մակարդակը հագուստ կրելիս։ Արտաքին գործոնների ազդեցության գնահատումը պահանջում է ինչպես փորձարարական չափումներ լաբորատոր պայմաններում, այնպես էլ մաթեմատիկական մոդելավորում, որի միջոցով հնարավոր է կանխատեսել տեքստիլ նյութերի վարքագիծը տարբեր կլիմայական պայմաններում և օգտագործման սցենարներում։ Մշակվող մեթոդները հաճախ ներառում են ջերմահաղորդականության դինամիկ չափումներ, խոնավության դիֆուզիայի մոդելներ և բազմաշերտ նյութերի համակցված վերլուծություն, ինչը թույլ է տալիս ստեղծել ավելի ճշգրիտ գնահատման համակարգեր հագուստի և տեխնիկական տեքստիլի համար։ Այս հետազոտության արդյունքները կիրառվում են ոչ միայն հագուստի արդյունաբերությունում, այլ նաև բժշկական, սպորտային և պաշտպանական տեքստիլների նախագծման մեջ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել նյութերի ֆունկցիոնալ արդյունավետությունը և օգտագործողի հարմարավետությունը։

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրություն, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։

Informatics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է նանոմետրային տեխնոլոգիական գործընթացներով իրականացվող խողովակային անալոգաթվային փոխարկիչների (Pipeline ADC) ավտոմատացված նախագծման միջոցների ուսումնասիրությանը և մշակմանը։ Նման փոխարկիչները կարևոր դեր են կատարում անալոգային ազդանշանները թվային տվյալների վերածող ժամանակակից ինտեգրալ համակարգերում, իսկ նանոմետրային տեխնոլոգիաների կիրառումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել զբաղեցրած մակերեսը և էներգիայի սպառումը, միաժամանակ բարձրացնելով արագագործությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ստեղծել նախագծման ավտոմատացման մեթոդներ և ալգորիթմներ, որոնք կօգնեն սահմանված տեխնիկական պահանջներից անցնել փոխարկիչի օպտիմալ կառուցվածքի և էլեկտրական պարամետրերի որոշմանը՝ նվազեցնելով ձեռքով նախագծման համար անհրաժեշտ ժամանակն ու փորձարարական կրկնությունների քանակը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել Pipeline ADC-ի հիմնական հանգույցները՝ նմուշառման և պահման սխեմաները, ենթափոխարկիչները, համեմատիչները, բազմապատկող թվային-անալոգային փոխարկիչները, ուժեղացուցիչները, անջատիչ-կոնդենսատորային շղթաները և կողմնակալման հանգույցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգային և տրանզիստորային մակարդակների միջև նախագծման կապին, քանի որ փոխարկիչի ընդհանուր բնութագրերը կախված են բազմաթիվ փոխկապակցված պարամետրերից։ Ավտոմատացման ալգորիթմները կարող են միաժամանակ հաշվի առնել լուծաչափը, նմուշառման հաճախականությունը, էներգիայի սպառումը, աղմուկը, գծայնությունը, դինամիկ տիրույթը, արտադրական տատանումների նկատմամբ կայունությունը և կիսահաղորդչային բյուրեղի զբաղեցրած մակերեսը։ Հետազոտությունների մեջ նման CAD մոտեցումները կիրառվում են նաև հզորության և արտադրական ելքի միջև օպտիմալ փոխզիջում գտնելու համար՝ համակարգային մակարդակից մինչև տրանզիստորային պարամետրեր։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է նանոմետրային տեխնոլոգիաների պայմաններում առաջացող նախագծային սահմանափակումների հաղթահարումը, քանի որ տեխնոլոգիական չափերի փոքրացումը մեծացնում է գործընթացային տատանումների, ցածր սնուցման լարման, աղմուկի և անալոգային հանգույցների նախագծման դժվարությունների նշանակությունը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել մաթեմատիկական մոդելների, օպտիմալացման ալգորիթմների, համակարգչային մոդելավորման և ավտոմատացված նախագծման ծրագրային միջոցների մշակում ու փորձարկում։ Վերջնական արդյունքը կարող է լինել նախագծման այնպիսի ավտոմատացված միջավայր կամ մեթոդաբանություն, որը տեխնիկական նախնական պահանջները վերածում է օպտիմալացված սխեմայի պարամետրերի և հնարավորություն է տալիս ստուգել ստացված լուծումը մոդելավորման միջոցով։ Ժամանակակից աշխատանքներում ավտոմատացված նախագծման մեթոդները նույնիսկ կարող են ընդգրկել սխեմայից մինչև տեղաբաշխում և ֆիզիկական նախագծում ամբողջական շղթայի ավտոմատացում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բարձրարագ, ցածր էներգասպառմամբ և բարձր լուծաչափով տվյալների փոխարկիչների նախագծման, ինտեգրալ սխեմաների մշակման և էլեկտրոնային համակարգերի նախագծման գործընթացների արագացման համար։

Economics

ՀՀ գրապիտույքների շուկան հանդիսանում է ֆինանսական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որտեղ պետությունը կամ ընկերությունները ներդրողներից վարկ են ստանում՝ սահմանափակ ժամկետով և կանխորոշված տոկոսադրույքով: Այս շուկան ապահովում է պետական և մասնավոր հատվածների ֆինանսավորման տարբերակներ՝ ներկայացնելով տնտեսության զարգացման հնարավորություններ, պետական պարտավորությունների կառավարման գործիքներ և ներդրողների համար եկամտաբեր հեռանկարներ: Գրապիտույքները կարող են լինել կարճաժամկետ կամ երկարաժամկետ, պետական կամ կորպորատիվ, որոնք տարբերվում են ռիսկի մակարդակով և եկամտաբերությամբ: ՀՀ-ում գրապիտույքների շուկայի զարգացումը կապված է ֆինանսական ենթակառուցվածքների կատարելագործման, օրենքների և կանոնակարգերի ամրապնդման, ներդրողների վստահության բարձրացման և շուկայական ինստիտուտների զարգացման հետ: Այս շուկայի միջոցով ոչ միայն կառավարությունը կարող է ֆինանսավորել հասարակական նախագծերը և պետական բյուջեի դեֆիցիտը, այլև քաղաքացիներն ու մասնավոր ընկերությունները հնարավորություն են ստանում անվտանգ ներդրումներ կատարել և ստանալ կայուն եկամուտ, ինչը նպաստում է ընդհանուր տնտեսական կայունության և ֆինանսական շուկայի զարգացման բարելավմանը: