Հայկազյան լեզվի նախակրթության գիրք

Technology

Աշխատությունը նվիրված է արդյունաբերական և քաղաքացիական նշանակության շենքերի ու շինությունների էներգաարդյունավետության բարձրացման գիտական հիմքերի մշակմանը և գործնական առաջարկությունների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակը շենքերի շահագործման ընթացքում էներգիայի սպառման նվազեցման, էներգետիկ ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման և միաժամանակ անհրաժեշտ հարմարավետության ու տեխնոլոգիական պայմանների պահպանման ուղիների բացահայտումն է։ Աշխատանքում շենքը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված ինժեներական համակարգ, որի էներգետիկ արդյունավետության վրա ազդում են կառուցվածքային, ջերմատեխնիկական, ճարտարապետական, տեխնոլոգիական և շահագործման բազմաթիվ գործոններ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում շենքերի ջերմային պաշտպանության հարցերին՝ արտաքին պատերի, տանիքների, հատակների, լուսամուտների և այլ կառուցվածքային տարրերի ջերմամեկուսացման մակարդակին, ինչպես նաև ջերմային կորուստների նվազեցման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել ջեռուցման, օդափոխության, օդորակման, տաք ջրամատակարարման և լուսավորության համակարգերի էներգիայի սպառման առանձնահատկությունները, դրանց արդյունավետության գնահատման մեթոդները և տեխնիկական կատարելագործման հնարավորությունները։ Արդյունաբերական շենքերի դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի արտադրական գործընթացների հետ կապված էներգիայի սպառումը, քանի որ տարբեր տեխնոլոգիական համակարգեր կարող են ունենալ զգալի ջերմային և էլեկտրական էներգիայի պահանջարկ։ Քաղաքացիական շենքերի համար առաջնային են ներքին միկրոկլիմայի ապահովումը, ջեռուցման և հովացման ծախսերի նվազեցումը, բնակիչների կամ օգտագործողների հարմարավետության պահպանումը և շենքի ընդհանուր շահագործման արդյունավետության բարձրացումը։ Աշխատությունը կարող է ներառել էներգետիկ աուդիտի, էներգիայի սպառման հաշվարկի, ջերմային հաշվեկշռի գնահատման և շենքերի էներգետիկ բնութագրերի համեմատական վերլուծության մեթոդներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգախնայող տեխնոլոգիաների և ինժեներական լուծումների կիրառմանը, այդ թվում՝ բարձր արդյունավետության ջեռուցման ու օդափոխության համակարգերին, ջերմության վերականգնմանը, ավտոմատ կառավարման միջոցներին, շենքերի ջերմամեկուսացման բարելավմանը և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների հնարավոր օգտագործմանը։ Էներգաարդյունավետության բարձրացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես էներգիայի սպառման կրճատման միջոց, այլև որպես տնտեսական և բնապահպանական նշանակություն ունեցող գործընթաց, որը կարող է նվազեցնել շենքերի շահագործման ծախսերը, երկարացնել ինժեներական համակարգերի արդյունավետ ծառայությունը և սահմանափակել էներգիայի արտադրության հետ կապված շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունը։ Գիտական մոտեցումների և հաշվարկային մեթոդների համադրումը հնարավորություն է տալիս մշակել այնպիսի առաջարկություններ, որոնք կարող են կիրառվել ինչպես նոր շենքերի նախագծման, այնպես էլ գոյություն ունեցող շենքերի վերանորոգման և արդիականացման ժամանակ։

Pedagogy

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է բուհում կրտսեր դպրոցի ապագա ուսուցչի հաղորդակցման մշակույթի ձևավորման տեխնոլոգիայի մշակմանը և մանկավարժական գործընթացում դրա արդյունավետության ուսումնասիրմանը։ Աշխատության կենտրոնում այն հիմնախնդիրն է, թե ինչպես կարելի է ապագա ուսուցչի մասնագիտական պատրաստության ընթացքում զարգացնել արդյունավետ հաղորդակցվելու, սովորողների հետ կառուցողական հարաբերություններ հաստատելու, մանկավարժական երկխոսություն կազմակերպելու և տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում համապատասխան վարք դրսևորելու կարողությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում հաղորդակցման մշակույթը դիտարկվում է որպես ապագա ուսուցչի մասնագիտական կարևոր բաղադրիչ, որը ներառում է խոսքի հստակությունն ու գրագիտությունը, լսելու և զրուցակցին հասկանալու կարողությունը, հաղորդակցական տակտը, էթիկական նորմերի պահպանումը, հուզական ինքնակարգավորումը և համագործակցային փոխհարաբերությունների կառուցումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարրական դպրոցի սովորողների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկություններին համապատասխան հաղորդակցման ձևերի ընտրությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բուհական կրթության բովանդակությունը, ուսուցման մեթոդները և մանկավարժական պայմանները, որոնք կարող են նպաստել ապագա ուսուցչի հաղորդակցական կարողությունների նպատակային զարգացմանը։ Մշակվող տեխնոլոգիան կարող է ներառել տեսական պատրաստություն, գործնական և իրավիճակային առաջադրանքներ, դերային խաղեր, մանկավարժական երկխոսությունների մոդելավորում, խմբային աշխատանք, ինքնագնահատում և հետադարձ կապ։ Այս միջոցների համակցումը հնարավորություն է տալիս ապագա ուսուցչին ոչ միայն յուրացնել հաղորդակցման տեսական սկզբունքները, այլև դրանք կիրառել իրական կամ մոդելավորված մանկավարժական իրավիճակներում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հաղորդակցման մշակույթի ձևավորման մակարդակների և չափանիշների սահմանումը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել ուսանողների հաղորդակցական առաջընթացը և բացահայտել առկա դժվարությունները։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է դասախոսի, բուհական կրթական միջավայրի և մանկավարժական պրակտիկայի նշանակությունը հաղորդակցական հմտությունների ձևավորման գործընթացում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստության կատարելագործմանը, բուհական մանկավարժական կրթության բովանդակության հարստացմանը և ապագա ուսուցիչների հաղորդակցական ու սոցիալ-մանկավարժական կարողությունների զարգացմանը։ Առաջարկվող տեխնոլոգիան կարող է կիրառվել մանկավարժական բուհերում՝ ուսանողների մասնագիտական պատրաստության տարբեր փուլերում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, բուհերի դասախոսներին, կրթության կառավարման մասնագետներին, ուսուցիչների վերապատրաստմամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Literature

Մ. Գյուլգեազյանի այս ստեղծագործությունը հեքիաթային բնույթի պատմողական երկ է, որի կենտրոնում Սմբատ անունով հերոսն է։ Հեքիաթի ժանրին բնորոշ գեղարվեստական պատումի միջոցով ներկայացվում է հերոսի պատմությունը՝ ընթերցողին ներգրավելով երևակայական և դաստիարակչական նշանակություն ունեցող իրադարձությունների աշխարհ։ Հեքիաթները կարևոր տեղ են զբաղեցնում հայ գրականության մեջ՝ փոխանցելով բարոյական պատկերացումներ, մարդկային արժեքներ, կյանքի փորձի ընդհանրացումներ և հասարակական միջավայրում ձևավորված ավանդույթներ։ Նման ստեղծագործություններում հերոսի արարքները, հանդիպումները և փորձությունները կարող են ծառայել որպես բնավորության, ընտրության և վարքագծի գեղարվեստական բացահայտման միջոց։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում XX դարի սկզբի հայ գեղարվեստական գրականության, մասնավորապես՝ հեքիաթային և մանկապատանեկան ընթերցանության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն նաև վկայում է Ալեքսանդրապոլի գրական ու տպագրական կյանքի մասին՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի հայերեն գրքի ստեղծման և տարածման միջավայրը։

Culture

Սոցիոլոգիական և թատերագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից հայկական թատերական միջավայրի ուսումնասիրությանը՝ հասարակական և մշակութային գործընթացների համատեքստում։ Քննության են առնվում թատրոնի դերը հասարակության մշակութային կյանքում, հանդիսատեսի վերաբերմունքը ներկայացումների նկատմամբ, թատերական նախասիրությունները և տարբեր սոցիալական խմբերի մասնակցությունը մշակութային կյանքին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանդիսատեսի կազմին, տարիքային և սոցիալական առանձնահատկություններին, թատրոն հաճախելու շարժառիթներին, ներկայացումների ընտրության վրա ազդող գործոններին և հասարակության մեջ թատրոնի պահանջարկին։ Վերլուծվում են թատրոնների և հանդիսատեսի միջև հաղորդակցության ձևերը, ժամանակակից թեմաների ներկայացումը բեմում, ինչպես նաև սոցիալական փոփոխությունների ազդեցությունը թատերական գործունեության վրա։ Քննարկվում են պետական և անկախ թատրոնների գործունեության կազմակերպման, մշակութային կառավարման, տեղեկատվության տարածման և նոր հանդիսատեսի ներգրավման հետ կապված հարցերը։ Սոցիոլոգիական հարցումների, դիտարկումների և այլ հետազոտական մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու թատերական կյանքի զարգացման միտումները և բացահայտելու ոլորտում առկա խնդիրները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգների, թատերագետների, մշակութաբանների, արվեստի կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Geography

Բնապահպանական և սոցիալ-տնտեսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կայուն մարդկային զարգացման բնապահպանական բաղադրիչի ուսումնասիրությանը համաշխարհային և ազգային մակարդակներում։ Քննության են առնվում շրջակա միջավայրի վիճակի, բնական ռեսուրսների օգտագործման, տնտեսական զարգացման և բնակչության բարեկեցության միջև ձևավորվող փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնապահպանական կայունության գնահատման չափանիշներին և ցուցանիշներին, ինչպես նաև դրանց կիրառման հնարավորություններին մարդկային զարգացման գործընթացների վերլուծության ժամանակ։ Վերլուծվում են բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, շրջակա միջավայրի պահպանության, աղտոտման նվազեցման և էկոլոգիական ռիսկերի կառավարման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են նաև համաշխարհային բնապահպանական մարտահրավերների և ազգային առանձնահատկությունների փոխազդեցությունը, բնապահպանական քաղաքականության ձևավորման մոտեցումները և կայուն զարգացման նպատակների իրականացման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բնապահպանական գործոնների նշանակությունը մարդկանց կյանքի որակի, սոցիալական բարեկեցության և երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման ապահովման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կայուն զարգացման, բնապահպանական տնտեսագիտության, շրջակա միջավայրի կառավարման և սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Religion

Քրիստոնեական աստվածաբանության և Հայ առաքելական եկեղեցու դավանաբանական ուսմունքի ներկայացմանն ուղղված այս աշխատությունը նվիրված է քրիստոնեական հավատի հիմնադրույթների համակարգված բացատրությանը՝ հայ եկեղեցու ուղղափառ դավանության տեսանկյունից։ Գրքի հիմնական նպատակն է ներկայացնել քրիստոնեական հավատքի բովանդակությունը, բացահայտել դրա աստվածաբանական հիմքերը, պարզաբանել եկեղեցու դավանաբանական դիրքորոշումները և ընթերցողին հաղորդակից դարձնել այն հոգևոր ու գաղափարական սկզբունքներին, որոնց վրա հիմնված է Հայ առաքելական եկեղեցու հավատամքը։ Աշխատության առանցքում քրիստոնեական վարդապետության ամբողջական ընկալումն է՝ Աստծո էության, Սուրբ Երրորդության, արարչագործության, մարդու հոգևոր բնույթի, մեղքի, փրկագործության, Հիսուս Քրիստոսի աստվածամարդկային բնության, Սուրբ Հոգու գործունեության և եկեղեցու առաքելության վերաբերյալ հիմնարար աստվածաբանական հարցերով։ Դավանաբանական շարադրանքի կարևոր խնդիրներից է քրիստոնեական հավատի հիմնական ճշմարտությունների բացատրությունը՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես կրոնական համոզմունքներ, այլև որպես մարդու հոգևոր կյանքի, բարոյական վարքի և աշխարհընկալման հիմքեր։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ուղղափառ դավանության ներկայացումը, որի միջոցով ընդգծվում է Հայ առաքելական եկեղեցու ինքնուրույն աստվածաբանական ավանդույթը, դավանական ժառանգության շարունակականությունը և քրիստոնեական ընդհանուր ուսմունքի շրջանակում նրա պատմական ու հոգևոր ինքնությունը։ Աշխատության թեմատիկ ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև Սուրբ Գրքի հեղինակությանը, եկեղեցական ավանդությանը, սրբազան խորհուրդներին, աղոթքին, հավատքի և գործերի փոխհարաբերությանը, քրիստոնեական բարոյականությանը և հավատացյալի հոգևոր պարտականություններին։ Այս հարցերը փոխկապակցված են ներկայացվում՝ ձևավորելով քրիստոնեական աշխարհայացքի ամբողջական պատկեր, որտեղ դավանանքը, հոգևոր փորձառությունը և բարոյական կյանքը կազմում են միասնական համակարգ։ Գրքի կարևոր գաղափարներից է հավատքի գիտակցված ըմբռնման անհրաժեշտությունը։ Քրիստոնեությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես ժառանգաբար փոխանցվող կրոնական պատկանելություն, այլև որպես աստվածաբանական իմացության, հոգևոր համոզմունքի և բարոյական պատասխանատվության վրա հիմնված կյանքի ուղի։ Այս առումով աշխատությունը կարևորում է կրոնական կրթությունը, դավանաբանական գիտելիքների տարածումը և եկեղեցական ուսմունքի հետևողական ուսումնասիրությունը՝ որպես հավատացյալի հոգևոր հասունացման անհրաժեշտ պայմաններ։ Պատմական և մշակութային տեսանկյունից աշխատությունը նշանակալի է 19-րդ դարի հայ աստվածաբանական մտքի, եկեղեցական կրթության և ազգային-կրոնական ինքնագիտակցության զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այդ ժամանակաշրջանում հայ եկեղեցական և մտավորական միջավայրերում կարևոր խնդիրներից էին դավանաբանական ժառանգության պահպանումը, ուղղափառ հավատքի սկզբունքների հստակեցումը, աստվածաբանական գիտելիքների տարածումը և ազգային եկեղեցու պատմական ինքնության պաշտպանությունը։ Մոսկվայում հայկական կրոնական գրքի հրատարակությունը վկայում է նաև հայ մտավոր և հոգևոր կյանքի աշխարհագրական ընդարձակման, ռուսական կայսրության մշակութային կենտրոններում հայերեն գրավոր ժառանգության տարածման և կրթական ու եկեղեցական կապերի զարգացման մասին։ Աշխատությունը կարևոր տեղ ունի հայերեն աստվածաբանական գրականության պատմության մեջ՝ որպես քրիստոնեական դավանանքի համակարգված ուսուցմանն ու եկեղեցական ինքնագիտակցության ամրապնդմանն ուղղված հրատարակություն։ Գրական առանձնահատկությունների առումով այն պատկանում է աստվածաբանական և դավանաբանական բացատրական արձակի ոլորտին, որի բնորոշ գծերն են հասկացությունների ճշգրտությունը, կրոնական դրույթների համակարգված ներկայացումը, ուսուցողական շարադրանքը և եկեղեցական ավանդույթի նկատմամբ հավատարմությունը։ Այն արժեքավոր է Հայ առաքելական եկեղեցու դավանաբանության, հայ աստվածաբանական մտքի, քրիստոնեական վարդապետության պատմության և 19-րդ դարի հայկական կրոնական տպագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։ Միաժամանակ գիրքը կարող է հետաքրքրել քրիստոնեական հավատքի հիմունքները, եկեղեցական ավանդույթները և հայ ժողովրդի հոգևոր-մշակութային ժառանգությունն ուսումնասիրող ընթերցողներին՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ ընկալելու հայ եկեղեցու դավանաբանական ինքնությունը և քրիստոնեական աշխարհայացքի ձևավորման պատմական ու գաղափարական հիմքերը։