Հայոց լեզվի բառաիմաստային համակարգը և նրա առնչությունը ֆրանսերենի հետ XIX-րդ դարում

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է պատկերավոր արտահայտչամիջոցների ուսումնասիրությանը գործաբանական ոճագիտության տեսանկյունից՝ անգլերեն լեզվական նյութի հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են լեզվի պատկերավոր և արտահայտչական հնարավորությունները, դրանց կառուցվածքային ու իմաստային առանձնահատկությունները և հաղորդակցական նպատակներով կիրառության օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի միջոցների, ինչպիսիք են փոխաբերությունը, համեմատությունը, փոխանունությունը, մակդիրը, հեգնանքը, չափազանցությունը և այլ ոճական հնարքներ, որոնք խոսքին հաղորդում են արտահայտչականություն, հուզականություն և լրացուցիչ իմաստային երանգներ։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այդ միջոցները դիտարկվում են ոչ միայն որպես լեզվական կառուցվածքներ, այլև որպես կոնկրետ հաղորդակցական իրավիճակում որոշակի նպատակ իրականացնող գործաբանական միավորներ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել խոսողի մտադրությունը, հասցեատիրոջ ընկալումը, համատեքստը, հաղորդակցության նպատակը և սոցիալ-մշակութային պայմանները՝ որպես պատկերավոր արտահայտությունների իմաստի ձևավորման կարևոր գործոններ։ Անգլերենի փաստական նյութի հիման վրա կարող են ուսումնասիրվել տարբեր ժանրերում և խոսքային իրավիճակներում պատկերավոր միջոցների կիրառության առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով դրանց ոճական և հաղորդակցական գործառույթները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ենթատեքստի, ենթադրույթի, հուզական ազդեցության և խոսքային ներգործության խնդիրներին, քանի որ պատկերավոր արտահայտության իրական նշանակությունը հաճախ ամբողջությամբ բացահայտվում է միայն տվյալ համատեքստում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են պատկերավոր միջոցները նպաստում խոսքի համոզչությանը, գնահատողականության, հուզականության, ակնարկայնության և արտահայտչականության ձևավորմանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են արժեքավոր լինել անգլերենի ոճաբանության և գործաբանության փոխկապակցվածության ուսումնասիրության, ինչպես նաև գեղարվեստական, հրապարակախոսական և այլ տիպի խոսքի վերլուծության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, ոճաբաններին, գործաբանության մասնագետներին, թարգմանիչներին, անգլերենի ուսուցիչներին, գրականագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Քիմիա

Այս աշխատանքը վերաբերում է N-փոխարինված ցիկլիկ ամինների ռեակցիաների տեխնոլոգիական մոդելավորմանը և դրանց քիմիական վարքի ուսումնասիրությանը տարբեր պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով ազոտ պարունակող ցիկլիկ միացությունները փոխազդում են տարբեր ռեագենտների հետ՝ ձևավորելով նոր կառուցվածքային միացություններ, ինչպես նաև այդ գործընթացների վերահսկելիությունը լաբորատոր և տեխնոլոգիական միջավայրերում։ Ուսումնասիրվում են ռեակցիաների կինետիկան և թերմոդինամիկական առանձնահատկությունները՝ նպատակ ունենալով հասկանալ, թե ինչպես են կառուցվածքային փոփոխությունները, փոխարինիչների բնույթը և ռեակցիոն պայմանները ազդում վերջնական արդյունքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդելավորման մեթոդներին, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել ռեակցիաների ընթացքը և օպտիմալացնել սինթեզի պայմանները՝ նվազեցնելով կողմնակի արտադրանքների առաջացումը և բարձրացնելով արդյունավետությունը։ Աշխատանքը կարևոր է օրգանական սինթեզի, դեղագործական քիմիայի և նյութագիտության համար, քանի որ նման միացությունները հաճախ ծառայում են որպես միջանկյալ նյութեր կենսաակտիվ մոլեկուլների և ֆունկցիոնալ նյութերի ստացման գործընթացներում։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և մասնագետների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրականության հոսքում։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ճյուղերին՝ մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, ավտոմատացմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին, էներգետիկային, շինարարությանը և այլ կիրառական ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով գիտատեխնիկական առաջընթացի արդի միտումները և նորագույն հետազոտությունների ուղղությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտությունն ու համակարգված ներկայացումը, և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել անհրաժեշտ գրականություն, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառել այն ուսումնական կամ հետազոտական նպատակներով։

Մշակույթ

Արուճի վաղմիջնադարյան ճարտարապետական համալիրը Հայաստանի VII դարի կարևորագույն հուշարձաններից է, որը գտնվում է Արագածոտնի մարզի Արուճ գյուղի տարածքում և արտահայտում է Արշակունիների թագավորության անկումից հետո ձևավորված իշխանական և եկեղեցական շինարարական մշակույթի բարձր մակարդակը, երբ հայ ճարտարապետությունը զարգանում էր որպես ինքնուրույն ազգային դպրոց՝ համադրելով բազիլիկ և կենտրոնագմբեթ լուծումները։ Համալիրի գլխավոր կառույցը Արուճի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին է, որը կառուցվել է իշխան Գրիգոր Մամիկոնյանի պատվերով VII դարի կեսերին և առանձնանում է իր խոշոր չափերով, ընդարձակ ներքին տարածությամբ և ճարտարապետական համաչափ լուծումներով, որտեղ մեկ նավանի խաչաձև-գմբեթավոր հորինվածքը ստեղծում է մոնումենտալ և միաժամանակ ներդաշնակ տարածական ազդեցություն։ Եկեղեցու կառուցվածքում օգտագործված են բարձրորակ մշակված տուֆե քարեր, իսկ ներքին հարդարանքը, թեև ժամանակի ընթացքում մեծ մասամբ վնասվել է, վկայում է երբեմնի հարուստ որմնանկարային ձևավորման մասին, որը ընդգծում էր կրոնական թեմաների պատկերագրական ամբողջականությունը։ Համալիրի կազմում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև իշխանական պալատի ավերակները, որոնք փաստում են Արուճի՝ որպես ժամանակավոր վարչական կենտրոնի դերը Մամիկոնյանների իշխանության շրջանում, ինչպես նաև վկայում են աշխարհիկ և եկեղեցական ճարտարապետության համատեղ զարգացումը նույն տարածքում։ Արուճի համալիրը առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև հայ ճարտարապետության պատմության մեջ, քանի որ այն համարվում է անցումային օրինակ՝ վաղ քրիստոնեական բազիլիկներից դեպի զարգացած գմբեթավոր եկեղեցիներ, և իր հորինվածքային լուծումներով ազդեցություն է ունեցել հետագա դարերի հայկական եկեղեցաշինության վրա՝ ձևավորելով տարածական կազմակերպման, ծավալային հստակության և գեղարվեստական հավասարակշռության սկզբունքներ, որոնք դարձել են ազգային ճարտարապետական դպրոցի բնորոշ հատկանիշներից մեկը։

Գրականություն

Հրատարակությունը համահավաք մատենագիտական ցանկ է, որը ներկայացնում է Հայկական ՍՍՀ գրադարանների կենտրոնացված համակարգերի գրքափոխանակության ֆոնդերից առաջարկվող գրականությունը՝ ընդգրկելով «Բ–Դ» տառերով սկսվող հրատարակությունները։ Այն կազմված է գրադարանների միջև գրականության փոխանակման գործընթացը կազմակերպելու, տեղեկատվական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը խթանելու և գրքային ֆոնդերի համալրումն ու վերաբաշխումը հեշտացնելու նպատակով։ Ցանկում համակարգված ձևով ներկայացված են տարբեր բնագավառների գրքեր և այլ հրատարակություններ՝ ապահովելով դրանց մատենագիտական նկարագրությունները և որոնման համար անհրաժեշտ տվյալները։ Հրատարակությունը կարևոր տեղեկատվական աղբյուր է գրադարանավարների, մատենագետների, գիտահետազոտողների, կրթական հաստատությունների աշխատակիցների և ընթերցողների համար՝ նպաստելով գրադարանային համագործակցության զարգացմանը, գրքային պաշարների արդյունավետ շրջանառությանը և մասնագիտական տեղեկատվության մատչելիության բարձրացմանը։ Այն նաև արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային տեղեկատվական համակարգերի կազմակերպման սկզբունքներն ու գրքային ֆոնդերի փոխանակման գործնական փորձը՝ ծառայելով որպես արժեքավոր փաստագրական և տեղեկատու նյութ։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հեքիաթի՝ որպես կրտսեր դպրոցականների անձի ձևավորման վրա ազդող հոգեբանական գործոնի ուսումնասիրությանը՝ հատկապես 8–9 տարեկան երեխաների տարիքային առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն հոգեբանական մեխանիզմների բացահայտումն է, որոնց միջոցով կախարդական և ֆանտաստիկ սյուժեները, կերպարները, բարու և չարի հակադրությունը, հերոսի փորձություններն ու դրանց հաղթահարումը կարող են ներգործել երեխայի մտածողության, հուզական աշխարհի, արժեքային կողմնորոշումների և վարքային պատկերացումների ձևավորման վրա։ Աշխատանքում հեքիաթը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրական կամ ժամանցային նյութ, այլև որպես երեխայի ներաշխարհի զարգացմանն ու սոցիալական փորձի յուրացմանը նպաստող հոգեբանական միջոց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նույնականացման գործընթացին, երբ երեխան իրեն կարող է համեմատել կամ նույնացնել հեքիաթի հերոսների հետ, վերապրել նրանց հաջողություններն ու անհաջողությունները և դրանց միջոցով ձևավորել սեփական վարքային ու բարոյական պատկերացումները։ Ուսումնասիրվում են նաև երևակայության, հուզական արձագանքի, կարեկցանքի, ինքնագնահատականի և բարոյական դատողությունների զարգացման հետ կապված մեխանիզմները։ Հեքիաթային սյուժեները կարող են երեխային հնարավորություն տալ խորհրդանշական ձևով վերապրելու վախերը, դժվարությունները, հակասությունները և դրանց հաղթահարման տարբեր եղանակները, ինչը կարևոր նշանակություն ունի անձի հոգեբանական հասունացման համար։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հեքիաթի ընկալման վրա տարիքային, անհատական և սոցիալական գործոնների ազդեցությունը, ինչպես նաև երեխայի կողմից պատմության բովանդակության վերարտադրության, մեկնաբանության և հերոսների գործողությունների գնահատման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հեքիաթների նպատակային օգտագործման հնարավորությունների բացահայտումը կրթական գործընթացում՝ երեխաների հաղորդակցական, ստեղծագործական և սոցիալական հմտությունների զարգացման համար։ Կարևորվում է նաև ծնողների և մանկավարժների դերը՝ երեխայի հետ հեքիաթի քննարկման, հարցադրումների, կերպարների վարքի վերլուծության և պատմության բարոյական իմաստի բացահայտման գործընթացում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել կրտսեր դպրոցական տարիքում անձի զարգացման առանձնահատկությունների ավելի խոր ըմբռնմանը և հեքիաթաթերապևտիկ ու կրթական մոտեցումների մեթոդական կիրառմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել մանկական և զարգացման հոգեբաններին, մանկավարժներին, տարրական դպրոցի ուսուցիչներին, ծնողներին, դպրոցական հոգեբաններին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։