Հայոց լեզվի գործնական քերականություն

Religion

Կրոնական և վարքագրական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է սրբերի կյանքին, հոգևոր ուղուն, հավատարմության օրինակներին և քրիստոնեական ավանդության մեջ պահպանված սրբազան հիշատակներին։ Թուրքալեզու վերնագիրը՝ «Էօմրիւ Էվլիյա», համապատասխանում է «Սրբերի վարքը» կամ «Սրբերի կյանքը» իմաստին և մատնանշում է երկի հիմնական ուղղվածությունը՝ սրբերի կենսագրությունների, նրանց հոգևոր գործունեության և քրիստոնեական հավատքի պատմության հետ կապված նյութերի ներկայացումը։ Հեղինակ Սերովբե վարդապետ Տերվիշ Օղլուի աշխատությունը պատկանում է վարքագրական գրականության այն ավանդույթին, որի նպատակն է սրբերի կյանքի օրինակների միջոցով ընթերցողին ծանոթացնել քրիստոնեական հավատի սկզբունքներին, հոգևոր առաքինություններին և կրոնական ժառանգության կարևոր դրվագներին։ Վարքագրությունը քրիստոնեական գրականության հնագույն ու նշանակալի ժանրերից է, որի շրջանակում ներկայացվում են սրբերի կենսագրությունները, նրանց հավատքի դրսևորումները, հոգևոր գործունեությունը, փորձությունները և եկեղեցական հիշատակության հետ կապված պատմությունները։ Այսպիսի երկերում կենսագրական պատմությունը զուգակցվում է բարոյական ու հոգևոր մեկնաբանության հետ՝ սրբերի օրինակները ներկայացնելով որպես հավատարմության, համբերության, խոնարհության, բարեգործության և նվիրումի արտահայտություններ։ Սրբերի կյանքի մասին պատմությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում քրիստոնեական դաստիարակության մեջ, քանի որ հնարավորություն են տալիս կրոնական գաղափարներն ընկալելու ոչ միայն վերացական ուսմունքների, այլև մարդկային կյանքի օրինակների միջոցով։ Սրբերի վարքերը պատմական հիշողության պահպանման միջոց են նաև այն առումով, որ արտացոլում են տարբեր ժամանակաշրջանների եկեղեցական ավանդույթները, հավատացյալ համայնքների հոգևոր պատկերացումները և սրբերի հիշատակի հետ կապված ծիսական սովորույթները։ Նման ժողովածուների կարևոր առանձնահատկություններից է նյութի կապը եկեղեցական տոնացույցի և սրբերի հիշատակության օրերի հետ։ Քրիստոնեական ավանդության մեջ սրբերի հիշատակությունը կազմակերպվել է տարվա ընթացքում՝ ըստ եկեղեցական օրացույցի, ինչի շնորհիվ նրանց կյանքի պատմությունները ներառվել են ամենօրյա հոգևոր ընթերցանության և կրոնական դաստիարակության մեջ։ Սերովբե վարդապետ Տերվիշ Օղլուի աշխատությունը կապված է հատկապես հայատառ թուրքերեն կրոնական գրականության պատմության հետ։ Հայատառ թուրքերենը պատմականորեն գործածվել է օսմանյան կայսրության հայախոս և թուրքախոս միջավայրերի փոխազդեցության պայմաններում՝ ծառայելով տարբեր համայնքների ընթերցողական և հոգևոր պահանջներին։ Այդ գրականության մեջ թուրքերեն լեզուն ներկայացվել է հայկական այբուբենով, ինչի շնորհիվ այն հասանելի է եղել այն ընթերցողներին, որոնք կարողացել են կարդալ հայերեն տառերը, բայց առօրյա հաղորդակցության մեջ օգտագործել են թուրքերենը։ Այս լեզվական առանձնահատկությունը հրատարակությանը հաղորդում է լրացուցիչ պատմամշակութային արժեք՝ այն դարձնելով հայերեն տառերով տպագրված թուրքերեն գրականության և բազմալեզու կրոնական մշակույթի ուսումնասիրության կարևոր նյութ։ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանությունը 19-րդ դարում նշանակալի դեր է ունեցել հայ տպագրության, կրթության, թարգմանական գործունեության և կրոնական գրականության տարածման գործում։ Միաբանության տպագրական գործունեության շրջանակում հրատարակվել են տարբեր լեզուներով գրքեր, որոնք ծառայել են ինչպես հայ համայնքների հոգևոր կյանքին, այնպես էլ լեզվական ու մշակութային տարբեր միջավայրերում գիտելիքի տարածմանը։ Այս աշխատությունը կարևոր է նաև վարքագրական ավանդույթի և հայատառ թուրքերեն տպագրության փոխկապակցվածությունը դիտարկելու համար, քանի որ սրբերի կյանքի մասին նյութերի հրատարակումը միաժամանակ նպաստել է քրիստոնեական ժառանգության փոխանցմանը և կրոնական ընթերցանության տարածմանը։ Երկի ընթերցողական նշանակությունը պայմանավորված է հոգևոր դաստիարակության, քրիստոնեական սրբերի հիշատակի պահպանման և եկեղեցական ավանդույթների ճանաչման հնարավորությամբ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական գրականության, սրբախոսության, կրոնական պատմագրության, հայատառ թուրքերենի և 19-րդ դարի Մխիթարյան տպագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Որպես կրոնական վարքագրական աշխատություն՝ այն ներկայացնում է սրբերի կյանքի պատմությունները որպես հոգևոր հիշողության և քրիստոնեական արժեքների փոխանցման միջոց՝ միաժամանակ վկայելով հայ գրավոր մշակույթի բազմալեզու բնույթի, տպագրական ավանդույթների ընդարձակման և տարբեր լեզվական միջավայրերում կրոնական գրականության տարածման մասին։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում նորմատիվ իրավական ակտերի փոխհարաբերության, իրավաբանական ուժի և աստիճանակարգային կառուցվածքի տեսական ու կիրառական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում իրավական նորմերի համակարգվածության ապահովման, տարբեր մակարդակների իրավական ակտերի միջև հակասությունների կանխարգելման և իրավակարգավորման միասնականության պահպանման հիմնահարցերն են։ Վերլուծվում է իրավական ակտերի աստիճանակարգության գաղափարի տեսական բովանդակությունը, դրա նշանակությունը իրավական պետության, օրինականության և իրավական որոշակիության սկզբունքների իրականացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել Սահմանադրության, օրենքների, ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերի և իրավական կարգավորման համակարգում ընդգրկված այլ ակտերի հարաբերակցությանը՝ ուսումնասիրելով դրանց իրավաբանական ուժի տարբերությունները և ստորադաս ակտերի՝ ավելի բարձր իրավաբանական ուժ ունեցող նորմերին համապատասխանելու պահանջը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է իրավական ակտերի միջև առաջացող հակասությունների բնույթի և դրանց հաղթահարման իրավական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Այդ համատեքստում կարող են քննարկվել ավելի բարձր իրավաբանական ուժ ունեցող նորմի գերակայության, հատուկ և ընդհանուր իրավակարգավորումների հարաբերակցության, ինչպես նաև տարբեր ժամանակներում ընդունված իրավական նորմերի կիրառման տեսական սկզբունքները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև իրավաստեղծ գործունեության որակին, իրավական ակտերի կառուցվածքային համաձայնեցվածությանը և օրենսդրական փոփոխությունների ազդեցությանը ամբողջ իրավական համակարգի ներքին տրամաբանության վրա։ Կարևորվում է պետական մարմինների իրավաստեղծ լիազորությունների սահմանների հստակեցումը, քանի որ աստիճանակարգային համակարգի արդյունավետ գործունեությունը կապված է յուրաքանչյուր մարմնի կողմից իր իրավասության շրջանակում ակտեր ընդունելու պահանջի հետ։ Առանձին ուսումնասիրության առարկա կարող են լինել սահմանադրական վերահսկողության, դատական մեկնաբանության և իրավակիրառ պրակտիկայի դերը նորմատիվ հակասությունների բացահայտման ու իրավական համակարգի հետևողականության ապահովման գործում։ Տեսական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նաև իրավական աստիճանակարգության կապը մարդու իրավունքների պաշտպանության, իրավական կանխատեսելիության և պետական իշխանության սահմանափակման սկզբունքների հետ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պետության և իրավունքի տեսության, սահմանադրական իրավունքի, իրավաստեղծ գործունեության և իրավակիրառման հիմնահարցերը՝ նպատակ ունենալով համակարգված պատկերացում ձևավորել Հայաստանի իրավական համակարգում նորմատիվ իրավական ակտերի փոխկապակցվածության և դրանց աստիճանակարգային կազմակերպման վերաբերյալ։

History

Այս գիրքը ներկայացնում է հայ ազգագրության աղբյուրների համակարգված ժողովածու՝ ընդգրկելով հնագույն շրջանից մինչև XVIII դարի երկրորդ կեսը։ Այն ներառում է պատմական, գրական, եկեղեցական և ճանապարհորդական վկայություններ, որոնք վերաբերում են հայ ժողովրդի կենցաղին, սովորույթներին, հավատալիքներին և սոցիալական կազմակերպմանը։ Գրքում վերլուծվում են տարբեր աղբյուրների՝ մատենագրական, օտար հեղինակների և տեղական ավանդույթների տվյալները՝ որպես ազգագրական նյութի ուսումնասիրության հիմք։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում ժողովրդական մշակույթի ձևերին՝ ծեսեր, տոնակատարություններ, ընտանեկան հարաբերություններ և հասարակական վարքագծի առանձնահատկություններ։ Նյութը կարևոր աղբյուրագիտական հիմք է հայ ազգագրության և մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով վերականգնել հայ ժողովրդի ավանդական կյանքի ամբողջական պատկերը տարբեր դարաշրջաններում։

Agriculture

Գիրքը ներկայացնում է միկրոօրգանիզմների հիմնական խմբերը՝ բակտերիաներ, սնկեր, ակտինոմիցետներ և վիրուսներ, ինչպես նաև դրանց կենսաքիմիական ակտիվությունը և փոխազդեցությունը հողի, բույսերի և շրջակա միջավայրի հետ։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է ազոտի, ֆոսֆորի և այլ կենսական տարրերի շրջապտույտներում միկրոօրգանիզմների մասնակցությունը, հողի միկրոֆլորայի դերը բերրիության բարձրացման գործում, ինչպես նաև կենսապարարտանյութերի և բիոպաշտպանական միջոցների կիրառման գիտական հիմքերը։ Աշխատությունում ընդգծվում են նաև գյուղատնտեսական արտադրության մեջ միկրոբիոլոգիական գործընթացների կառավարման մեթոդները, հիվանդությունների հարուցիչների կենսաբանական վերահսկման հնարավորությունները և էկոլոգիապես անվտանգ տեխնոլոգիաների կիրառման նշանակությունը։ Գիրքը նախատեսված է ագրոնոմիայի, կենսաբանության, էկոլոգիայի և գյուղատնտեսական մասնագիտությունների ուսանողների և մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես հիմնարար գիտական և գործնական ուղեցույց գյուղատնտեսական միկրոբիոլոգիայի ոլորտում։

Mathematics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կշռային ֆունկցիոնալ տարածություններում էլիպտիկ տիպի դիֆերենցիալ հավասարումների համար սահմանային խնդիրների տեսության ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են էլիպտիկ հավասարումների հիմնական հատկությունները, դրանց լուծումների գոյության, միակության և կանոնավորության պայմանները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով կշռային տարածությունների կիրառությանը ոչ միատեսակ կամ առանձնահատուկ վարքագիծ ունեցող լուծումների վերլուծության մեջ։ Հեղինակը քննարկում է տարբեր տեսակի սահմանային պայմաններ, ներառյալ Դիրիխլեի, Նեյմանի և խառը խնդիրները, ինչպես նաև դրանց լուծման անալիտիկ մեթոդները։ Աշխատությունում լայնորեն կիրառվում են ֆունկցիոնալ անալիզի, Սոբոլևի կշռային տարածությունների, օպերատորների տեսության և մասնակի ածանցյալներով հավասարումների ժամանակակից մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ լուծումների վարքագիծը պայմանավորված է տիրույթի երկրաչափությամբ, սահմանային առանձնահատկություններով կամ հավասարման գործակիցների ոչ միատարրությամբ։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես մաքուր, այնպես էլ կիրառական մաթեմատիկայի համար, քանի որ նման խնդիրները լայն կիրառություն ունեն ֆիզիկայում, մեխանիկայում, ինժեներական հաշվարկներում և մաթեմատիկական մոդելավորման տարբեր ոլորտներում։ Այն նախատեսված է մաթեմատիկոսների, կիրառական գիտությունների հետազոտողների, ասպիրանտների և բարձր կուրսերի ուսանողների համար։

Economics

Աշխատանքը նվիրված է շինարարական կազմակերպություններում ներդրումային ռիսկերի կառավարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են շինարարական ոլորտում ներդրումային որոշումների կայացման գործընթացները, հնարավոր ռիսկերի առաջացման հիմնական պատճառները, դրանց գնահատման մեթոդները և նվազեցման արդյունավետ գործիքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շինարարական նախագծերի բարձր կապիտալատարությանը, երկարաժամկետ իրականացմանը, ֆինանսավորման աղբյուրների բազմազանությանը, շուկայական պայմանների փոփոխությանը և ծախսերի հնարավոր աճին, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ ներդրումային ծրագրերի վերջնական արդյունքների վրա։ Ուսումնասիրությունը ներառում է ֆինանսական, շուկայական, գնաճային, տոկոսադրույքային, արժութային, շինարարական և կազմակերպական ռիսկերի բացահայտում ու դասակարգում, ինչպես նաև դրանց ազդեցության գնահատում ներդրումային նախագծերի շահութաբերության և իրագործելիության վրա։ Կարևորվում է ռիսկերի կառավարման համակարգված մոտեցումը, որը ներառում է ռիսկերի նույնականացում, հավանականության և հնարավոր վնասի գնահատում, կանխարգելիչ միջոցառումների մշակում, ռիսկերի բաշխում և մշտադիտարկում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև շինարարական կազմակերպությունների ներդրումային գործունեության վրա տարածաշրջանային տնտեսական և սոցիալ-քաղաքական պայմանների ազդեցությանը՝ ընդգծելով տեղական միջավայրի առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է այնպիսի մեխանիզմների մշակումը, որոնք կազմակերպություններին հնարավորություն կտան նվազեցնել անորոշության ազդեցությունը, ավելի հիմնավորված ընտրել ներդրումային նախագծերը, արդյունավետ կառավարել ֆինանսական ռեսուրսները և բարձրացնել ներդրումների ակնկալվող եկամտաբերությունը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ շինարարական կազմակերպությունների ռազմավարական և ֆինանսական պլանավորման, ներդրումային ծրագրերի գնահատման և ռիսկերի կանխատեսման գործընթացներում՝ նպաստելով ներդրումային գործունեության կայունության և արդյունավետության բարձրացմանը։