ՀՀ հարկային համակարգի ռազմավարական կառավարման արդի գերակայությունները

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է միզապարկի քաղցկեղի համալիր հետազոտության ընթացքում ուռուցքային մարկերների և ցիտոսպեկտրոֆոտոմետրիայի կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել այն մեթոդների նշանակությունը, որոնք կարող են լրացնել միզապարկի ուռուցքային հիվանդությունների ավանդական կլինիկական, գործիքային և ձևաբանական ախտորոշումը։ Ուռուցքային մարկերների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ուշադրություն դարձնել բջջային և մոլեկուլային այն փոփոխություններին, որոնք կարող են ուղեկցել չարորակ գործընթացի առաջացմանն ու զարգացմանը, մինչդեռ ցիտոսպեկտրոֆոտոմետրիան հնարավորություն է տալիս քանակականորեն ուսումնասիրել բջիջների որոշակի ֆիզիկաքիմիական բնութագրեր՝ հատկապես կապված բջջային կորիզի և նուկլեինաթթուների պարունակության հետ։ Այս մեթոդների համադրումը կարող է նպաստել ուռուցքային բջիջների հայտնաբերմանը, դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունների գնահատմանը և ախտորոշման տեղեկատվականության բարձրացմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև տարբեր ախտորոշիչ ցուցանիշների փոխկապակցվածությունը, դրանց զգայունությունն ու սպեցիֆիկությունը, ինչպես նաև ստացված արդյունքների նշանակությունը հիվանդության ընթացքի և հնարավոր կանխատեսման գնահատման համար։ Միզապարկի քաղցկեղի դեպքում հատկապես կարևոր է վաղ հայտնաբերումը և հիվանդության կրկնության նկատմամբ հսկողությունը, ուստի լրացուցիչ լաբորատոր մեթոդների կիրառումը կարող է ունենալ գործնական նշանակություն։ Հետազոտությունը միավորում է կլինիկական ուռուցքաբանության, բջջաբանական ախտորոշման և կենսաֆիզիկական հետազոտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով կատարելագործել միզապարկի չարորակ նորագոյացությունների հայտնաբերման և գնահատման մեթոդաբանությունը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ուռուցքաբաններին, ուրոլոգներին, ախտաբաններին, լաբորատոր ախտորոշման մասնագետներին և բժշկական հետազոտություններով զբաղվող ուսանողներին։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը վերաբերում է գյուղատնտեսական տեխնիկայի մեքենամասերի և նորոգման գործիքների մաշակայունության բարձրացման տեխնոլոգիաների մշակմանը՝ ընդգծելով նյութագիտության, արտադրական տեխնոլոգիաների և շահագործման պայմանների փոխազդեցությունը գյուղատնտեսական մեքենաշինության ոլորտում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել այն գործոնները, որոնք հանգեցնում են մեքենամասերի արագ մաշվածության՝ հողի աբրազիվ ազդեցություն, հարվածային բեռներ, կոռոզիոն միջավայր, ինչպես նաև երկարատև ցիկլային ծանրաբեռնվածություններ, և մշակել դրանց դիմադրությունը բարձրացնող տեխնոլոգիական լուծումներ։ Ուսումնասիրվում են մակերեսային ամրացման և պաշտպանիչ շերտերի ձևավորման մեթոդները՝ ջերմաքիմիական մշակում, մակերեսային կարծրացում, ցողարկում, պլազմային և լազերային մշակումներ, ինչպես նաև կոմպոզիտային ծածկույթների կիրառման հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաշվածության մեխանիզմների վերլուծությանը՝ աբրազիվ, ադհեզիոն, կոռոզիոն և հոգնածային մաշվածություն, և դրանց կանխարգելման ինժեներական մոտեցումներին։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է նորոգման գործիքների ծառայողական հատկությունների բարելավման ուղիները՝ արտադրական նյութերի ընտրություն, երկրաչափական օպտիմալացում և աշխատանքային ռեժիմների համապատասխանեցում։ Միաժամանակ վերլուծվում են առաջարկվող տեխնոլոգիաների տնտեսական արդյունավետությունը և դրանց ներդրման հնարավորությունները գյուղատնտեսական արտադրության պայմաններում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է գյուղատնտեսական մեքենաշինության և նյութագիտության ոլորտներում՝ նպաստելով մեքենամասերի ծառայողական ժամկետի երկարացման և տեխնիկական սպասարկման արդյունավետության բարձրացմանը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է α-ամինակարագաթթվի β-դիրքում հետերոցիկլային խմբեր պարունակող նոր ածանցյալների ստացման և դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ համադրելով քիրալ և աքիրալ սինթեզի մոտեցումները։ Հետազոտության գիտական հիմքում ոչ սպիտակուցածին ամինաթթուների կառուցվածքային բազմազանության ընդլայնման խնդիրը և ստերեոքիմիական գործոնների նշանակության բացահայտումն է։ Հետերոցիկլային կառուցվածքային հատվածների ներմուծումը ամինաթթվային համակարգ կարող է էականորեն փոփոխել ստացված միացությունների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, տարածական կառուցվածքը և կենսաբանական համակարգերի հետ հնարավոր փոխազդեցությունները, ինչի պատճառով նման նյութերը հետաքրքրություն են ներկայացնում օրգանական, կենսաօրգանական և դեղագործական քիմիայի տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քիրալության խնդրին, քանի որ ամինաթթուների կենսաբանական և քիմիական հատկությունները հաճախ սերտորեն կապված են դրանց տարածական կառուցվածքի հետ։ Քիրալ սինթեզի մոտեցումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու որոշակի տարածական կառուցվածք ունեցող միացությունների ընտրողական առաջացման սկզբունքները, մինչդեռ աքիրալ մոտեցումը կարևոր է համապատասխան խառնուրդների ստացման և հետագա համեմատական ուսումնասիրության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր հետերոցիկլային կառուցվածքային հատվածների ազդեցությունը վերջնական ածանցյալների հատկությունների վրա, ինչպես նաև կառուցվածքի և ստերեոքիմիական բնութագրերի միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները։ Ստացված միացությունների նույնականացման և բնութագրման համար օրգանական քիմիայում կիրառվող ֆիզիկաքիմիական ու սպեկտրային հետազոտությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս հաստատելու դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և գնահատելու ստերեոքիմիական կազմը։ Կարևոր ուղղություն է նաև տարբեր կառուցվածքային տարբերակների համեմատությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել հետերոցիկլային խմբի բնույթի և տարածական դասավորության ազդեցությունը նյութերի հատկությունների վրա։ Նման ածանցյալները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել որպես հետագա հիմնարար հետազոտությունների մոդելային միացություններ և որպես ավելի բարդ կենսաակտիվ մոլեկուլների ուսումնասիրության կառուցվածքային հիմքեր։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ամինաթթուների քիմիայի, հետերոցիկլային միացությունների, ստերեոքիմիայի և կենսաօրգանական քիմիայի մոտեցումները՝ նպաստելով կառուցվածքայինորեն փոփոխված ոչ սպիտակուցածին ամինաթթուների հատկությունների և ստացման ընդհանուր օրինաչափությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է բջջային թաղանթների լիպիդային բաղադրիչի փոփոխությունների և դրանց միջոցով բջջային ակտիվության կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում բջջային մեմբրանի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների փոխկապակցվածությունն է, քանի որ լիպիդային բաղադրության փոփոխությունները կարող են էապես ազդել թաղանթի ֆիզիկական հատկությունների, թաղանթային սպիտակուցների գործունեության, ազդանշանային գործընթացների և բջջի ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում լիպիդային բաղադրիչի վերափոխման գործընթացներին և դրանց փոխհամաձայնեցված բնույթին՝ դիտարկելով, թե ինչպես են տարբեր լիպիդային համակարգեր և դրանց փոխազդեցությունները մասնակցում բջջային պատասխանների ձևավորմանն ու կարգավորմանը։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել մեմբրանի լիպիդների դերը բջջային ազդանշանների փոխանցման, իոնային հոսքերի, ընկալիչների և ֆերմենտային համակարգերի գործունեության, ինչպես նաև բջջի միջավայրային ազդեցություններին հարմարվելու գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բջջային ակտիվությունը դիտարկել ոչ միայն սպիտակուցների և գենետիկական կարգավորման մակարդակներում, այլև մեմբրանի լիպիդային կառուցվածքի դինամիկ փոփոխությունների տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է կարևոր լինել բջջային կենսաբանության, կենսաքիմիայի, մեմբրանային ֆիզիոլոգիայի և մոլեկուլային կենսաբանության ոլորտներում իրականացվող հետազոտությունների համար՝ նպաստելով բջջային թաղանթների կառուցվածքի, լիպիդային փոխանակության և բջջային կարգավորման մեխանիզմների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել համապատասխան ոլորտների գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին, ուսանողներին և այն հետազոտողներին, ովքեր ուսումնասիրում են բջջային մեմբրանների կառուցվածքաֆունկցիոնալ առանձնահատկություններն ու դրանց մասնակցությունը բջջային ակտիվության վերահսկմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է կնոջ կերպարի և նրա տարբեր դրսևորումների ուսումնասիրությանը Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն և հին մշակույթներում՝ հիմնվելով նյութական մշակույթի, հնագիտական գտածոների, պատկերագրական հուշարձանների և առնչվող պատմամշակութային տվյալների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում կնոջ կերպարի ձևավորման, զարգացման և իմաստային փոփոխությունների բացահայտումն է տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում՝ սկսած նախապատմական մշակույթներից մինչև հին հասարակությունների ձևավորման և զարգացման փուլերը։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննության են առնվում կնոջ պատկերումները արձանիկներում, կնիքներում, զարդարվեստի նմուշներում, խեցեղենի ու այլ առարկաների վրա, ինչպես նաև կանացի կերպարի հետ կապված խորհրդանշական և ծիսական պատկերացումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մայրության, պտղաբերության, ընտանիքի, կյանքի շարունակականության և բնության հետ կնոջ կերպարի կապին, քանի որ հնագույն հասարակություններում կանացի կերպարը հաճախ ունեցել է ոչ միայն կենցաղային կամ գեղարվեստական, այլև կրոնածիսական նշանակություն։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև այն հարցը, թե ինչպես է կնոջ սոցիալական և մշակութային դիրքն արտացոլվել նյութական մշակույթի մեջ և ինչպիսի պատկերացում կարելի է կազմել հնագույն հասարակություններում կնոջ դերի մասին պահպանված հնագիտական աղբյուրների միջոցով։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է տարբեր ժամանակաշրջանների և մշակույթների միջև համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կանացի կերպարի պատկերագրական ընդհանրություններն ու տարբերությունները, դրանց շարունակականությունն ու փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև աստվածուհիների և առասպելական կանացի կերպարների պատկերումներին՝ դիտարկելով դրանց կապը հին կրոնական աշխարհընկալման, բնության ուժերի, պտղաբերության պաշտամունքի և հասարակության հոգևոր պատկերացումների հետ։ Միաժամանակ կնոջ կերպարը ներկայացվում է ոչ միայն որպես կրոնական խորհրդանիշ, այլև որպես սոցիալական իրականության արտացոլում, ինչի շնորհիվ հնարավոր է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն բնակչության կենցաղի, ընտանեկան հարաբերությունների, հասարակական կառուցվածքի և գեղագիտական ընկալումների մասին։ Աշխատանքը կարևոր է հայկական հնագիտության և մշակույթի պատմության համար, քանի որ կանացի կերպարի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս նոր տեսանկյունից դիտարկել հնագույն հասարակությունների աշխարհայացքը և դրանցում կնոջ ունեցած տեղն ու նշանակությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել հնագետներին, պատմաբաններին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, հայագետներին և հին աշխարհի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է կնոջ կերպարը որպես Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն և հին մշակույթների կարևորագույն գեղարվեստական, սոցիալական և հոգևոր արտահայտություններից մեկը՝ փորձելով բացահայտել դրա բազմաշերտ նշանակությունը և պատմական զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։

Քաղաքագիտություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է քաղաքական օտարման երևույթի տեսական, սոցիալ-փիլիսոփայական և քաղաքագիտական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի հասարակության քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական փոխակերպումների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում քաղաքական օտարման էությունը, դրա առաջացման պատմական և հասարակական նախադրյալները, անհատի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև քաղաքական գործընթացներից քաղաքացիների հեռացման և հանրային կյանքում նրանց մասնակցության սահմանափակման հնարավոր պատճառները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական օտարման հասկացության ձևավորմանը հասարակագիտական մտքի պատմության մեջ, դրա փիլիսոփայական և սոցիոլոգիական մեկնաբանություններին, ինչպես նաև ժամանակակից քաղաքագիտության շրջանակներում մշակված տեսական մոտեցումներին։ Ուսումնասիրվում են քաղաքական օտարման տարբեր դրսևորումները, մասնավորապես՝ քաղաքական անզորության զգացումը, քաղաքական ինստիտուտների նկատմամբ անվստահությունը, քաղաքական գործընթացների իմաստի ընկալման դժվարությունները, հասարակական մեկուսացումը և քաղաքական մասնակցության նկատմամբ հետաքրքրության նվազումը։ Քննության են առնվում անհատի քաղաքական գիտակցության, արժեքային կողմնորոշումների, սոցիալական փորձառության և քաղաքական վարքագծի փոխկապակցվածությունները՝ հասարակական վերափոխումների պայմաններում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի անկախ պետականության ձևավորման և հետխորհրդային հասարակական փոփոխությունների համատեքստում քաղաքական օտարման առաջացման հնարավոր գործոնների ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են քաղաքական համակարգի ինստիտուցիոնալ վերափոխումները, հասարակական հարաբերությունների փոփոխությունները, սոցիալ-տնտեսական անհավասարության ազդեցությունը, քաղաքական ներկայացուցչության հիմնախնդիրները և պետական կառավարման մարմինների նկատմամբ հանրային վստահության ձևավորման պայմանները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում քաղաքական սոցիալականացման գործընթացներին, ընտանիքի, կրթական հաստատությունների, զանգվածային լրատվության միջոցների և հասարակական կազմակերպությունների դերին քաղաքացիների քաղաքական պատկերացումների ու մասնակցության ձևավորման գործում։ Քննարկվում են քաղաքական մշակույթի առանձնահատկությունները, ժողովրդավարական արժեքների ընկալումը, քաղաքացիական պատասխանատվության գիտակցումը և քաղաքական իրավունքների իրացման հնարավորությունները։ Կարևորվում է քաղաքական օտարման և քաղաքացիական պասիվության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ քաղաքական գործընթացներից հեռացումը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն անհատական դիրքորոշումներով, այլև սոցիալական, տնտեսական և ինստիտուցիոնալ տարբեր գործոններով։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական վստահության, իշխանության լեգիտիմության, հասարակական համերաշխության և պետական կառավարման արդյունավետության վերաբերյալ տեսական մոտեցումներին՝ առանց քաղաքական օտարման պատճառները որևէ առանձին գործոնով սահմանափակելու։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են քաղաքական օտարման ուսումնասիրման սոցիոլոգիական մեթոդները, հանրային կարծիքի հետազոտության հնարավորությունները, քաղաքական մասնակցության ցուցանիշները և քաղաքացիների քաղաքական դիրքորոշումների գնահատման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հասարակության տարբեր սոցիալական, տարիքային և մասնագիտական խմբերում քաղաքական օտարման հնարավոր առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կրթական մակարդակի, սոցիալական կարգավիճակի և հասարակական ներգրավվածության ազդեցությունը քաղաքական վարքագծի վրա։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է քաղաքական օտարման հաղթահարման հնարավոր ուղիների տեսական քննարկումը՝ քաղաքացիական կրթության զարգացման, քաղաքական գործընթացների թափանցիկության բարձրացման, հանրային հաշվետվողականության ամրապնդման և հասարակական մասնակցության ինստիտուցիոնալ հնարավորությունների ընդլայնման համատեքստում։ Քննության են առնվում քաղաքացիների և պետական կառույցների միջև հաղորդակցության բարելավման, հանրային քննարկումների կազմակերպման, տեղական ինքնակառավարման գործընթացներում բնակչության մասնակցության և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների գործունեության հնարավոր նշանակությունները։ Դիտարկվում են նաև քաղաքական տեղեկատվության հասանելիության, մեդիագրագիտության, քննադատական մտածողության և իրավական գիտակցության զարգացման դերը քաղաքական գործընթացների վերաբերյալ տեղեկացվածության բարձրացման գործում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս քաղաքական օտարումը դիտարկելու որպես բազմագործոն հասարակական երևույթ, որի ուսումնասիրությունը պահանջում է քաղաքական, սոցիոլոգիական, հոգեբանական և մշակութային մոտեցումների համադրում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել փոխակերպվող հասարակություններում անհատի և պետության հարաբերությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, քաղաքական մասնակցության խոչընդոտների բացահայտմանը և հասարակական վստահության ու քաղաքացիական ներգրավվածության զարգացման պայմանների ուսումնասիրմանը։ Այն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, սոցիոլոգների, փիլիսոփաների, պետական կառավարման մասնագետների, քաղաքական մշակույթի և քաղաքացիական հասարակության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և հասարակագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։