ՀՀ նախագահի և ազգային ժողովի փոխհարաբերությունների սահմանադրաիրավական հիմքերը

История

Այս գիրքը ներկայացնում է Օսմանյան կայսրության վերջին տասնամյակների ընթացքում տեղի ունեցած զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների, կոտորածների և բնակչության համակարգված ոչնչացման համապարփակ ուսումնասիրություն։ Այն կենտրոնանում է հատկապես Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին և դրան նախորդած ու հաջորդած ժամանակաշրջաններում կայսրության քրիստոնյա ժողովուրդների՝ մասնավորապես հայերի, ասորիների և հույների նկատմամբ իրականացված քաղաքականությունների ու բռնությունների վրա՝ դրանք դիտարկելով ոչ թե որպես միմյանցից անկախ և պատահական իրադարձություններ, այլ որպես ավելի լայն քաղաքական, ժողովրդագրական և պետական գործընթացների մաս։ Հեղինակները ուսումնասիրում են, թե ինչպես Օսմանյան պետության քաղաքական փոփոխությունները, ազգայնական գաղափարախոսությունների տարածումը, պատերազմական պայմանները, ներքին իշխանական պայքարները և կայսրության տարածքային ու ժողովրդագրական վերափոխման ձգտումները ստեղծեցին միջավայր, որտեղ զանգվածային բռնությունը դարձավ բնակչության նկատմամբ վերահսկողության և վերաձևավորման գործիք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղահանությունների կազմակերպմանը, բռնագաղթի ճանապարհներին, զանգվածային սպանություններին, ունեցվածքի բռնագրավմանը, բնակավայրերի դատարկմանը և վերապրածների կյանքի պայմաններին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև նրանով, որ իրադարձությունները չի սահմանափակում միայն ռազմական գործողությունների կամ առանձին կոտորածների նկարագրությամբ, այլ փորձում է բացահայտել դրանց կառավարման մեխանիզմները, պետական կառույցների և տեղական իշխանությունների դերակատարությունը, ինչպես նաև հասարակական տարբեր խմբերի մասնակցության կամ դիմադրության ձևերը։ Գիրքը միաժամանակ անդրադառնում է Օսմանյան կայսրության տարբեր համայնքների փոխհարաբերություններին և ցույց է տալիս, թե ինչպես պատերազմի, ազգային ինքնության և ժողովրդագրական քաղաքականության փոխազդեցությունը կարող էր հանգեցնել ամբողջական համայնքների ոչնչացման կամ հայրենազրկման։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև պատմական հիշողության և հետագա ժխտողականության խնդիրը․ ուսումնասիրությունը դիտարկում է, թե ինչպես են այս իրադարձությունները մեկնաբանվել հետագա տասնամյակներում, ինչպիսի քաղաքական ու պատմագրական վեճեր են ձևավորվել դրանց շուրջ և ինչ նշանակություն ունեն արխիվային փաստաթղթերը, վկայությունները և ժողովրդագրական տվյալները անցյալի վերականգնման համար։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել ինչպես Օսմանյան կայսրության անկման և Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատմությամբ հետաքրքրվողների, այնպես էլ ցեղասպանությունների, էթնիկ բռնության, ազգայնականության, բռնի տեղահանությունների և պատմական հիշողության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի լայն համատեքստում հասկանալու, թե ինչպիսի քաղաքական, ռազմական և սոցիալական պայմաններում կարող են ձևավորվել զանգվածային բռնության գործընթացներ, ինչպես են դրանք իրականացվում պետական և տեղական կառույցների միջոցով, և ինչ երկարաժամկետ հետևանքներ են ունենում ոչ միայն անմիջական զոհերի ու վերապրածների, այլև ամբողջ տարածաշրջանի ժողովրդագրական, մշակութային և քաղաքական պատմության վրա։

История

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի պատմությանը՝ ներկայացնելով նրա պատմական անցյալը, ազգային ինքնության ձևավորման ընթացքը, քաղաքական ու հասարակական կյանքի զարգացումը և պատմական հիշողության պահպանման նշանակությունը։ Այն պատկանում է հայ պատմագիտական գրականության այն ավանդույթին, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել սեփական ժողովրդի անցած ճանապարհին, նրա պատմական իրադարձություններին, պետականության ավանդույթներին և մշակութային ժառանգությանը։ Հայոց պատմության ուսումնասիրությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անցյալի դեպքերի ու իրադարձությունների շարադրանք, այլև որպես ազգային ինքնաճանաչողության, պատմական գիտակցության և հայրենասիրական դաստիարակության կարևոր միջոց։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու հայ ժողովրդի ծագման, պատմական հայրենիքի, հին հայկական պետական կազմավորումների և ազգային կյանքի զարգացման հիմնահարցերին։ Հայկական պատմական ավանդության մեջ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում հին Հայաստանի պատմությունը, որի ուսումնասիրությունը կապված է հայ ժողովրդի ինքնության, քաղաքական կազմակերպվածության և մշակութային ժառանգության ակունքների բացահայտման հետ։ Հայկական պետականության ձևավորման ու զարգացման պատմությունը ներառում է թագավորական իշխանության հաստատման, երկրի քաղաքական միավորման, արտաքին հարաբերությունների, հարևան պետությունների հետ փոխազդեցությունների և պատմական տարածքների պաշտպանության խնդիրները։ Հայոց պատմության կարևորագույն հանգրվաններից են Արտաշեսյան և Արշակունյաց թագավորությունների ժամանակաշրջանները, որոնք նշանակալի դեր են ունեցել պետական կառավարման, հասարակական հարաբերությունների և ազգային մշակույթի զարգացման գործում։ Այս պատմական փուլերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայոց պետականության ավանդույթների, քաղաքական ինքնուրույնության ձգտումների և տարածաշրջանային պատմության մեջ Հայաստանի ունեցած դիրքի մասին։ Հայ ժողովրդի պատմության առանցքային իրադարձություններից է քրիստոնեության ընդունումը պետական կրոն, որը հիմնարար նշանակություն ունեցավ ազգային հոգևոր ու մշակութային ինքնության ձևավորման համար։ Քրիստոնեության տարածումը և Հայոց եկեղեցու հաստատումը խորապես փոխեցին հասարակական կյանքի կազմակերպումը՝ նպաստելով հոգևոր մշակույթի, կրթության, գրականության և ճարտարապետության զարգացմանը։ Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից հայոց գրերի ստեղծումը դարձավ ազգային պատմության կարևորագույն իրադարձություններից մեկը՝ հիմք դնելով հայ գրավոր մշակույթի աննախադեպ վերելքին։ Հայերեն գրի և գրականության զարգացումը հնարավորություն տվեց պահպանելու ազգային հիշողությունը, տարածելու գիտելիքը և ամրապնդելու հայ ժողովրդի մշակութային ինքնուրույնությունը։ Այս իրադարձությունները հայ պատմական գիտակցության մեջ դիտարկվում են որպես ազգային գոյատևման և մշակութային շարունակականության կարևորագույն հիմքեր։ Հայոց պատմության հետագա ընթացքը բնորոշվել է քաղաքական բարդ իրավիճակներով, օտար տիրապետությունների, պատերազմների և իշխանական փոփոխությունների հետևանքով առաջացած դժվարություններով։ Միաժամանակ հայ ժողովուրդը պահպանել է իր ազգային ինքնությունը՝ զարգացնելով եկեղեցական, կրթական, գրական և համայնքային հաստատությունները։ Միջնադարյան Հայաստանի պատմության մեջ կարևոր տեղ են զբաղեցնում Բագրատունյաց թագավորության վերելքը, Կիլիկյան հայկական պետականության ձևավորումն ու զարգացումը, ինչպես նաև հայկական իշխանությունների և հոգևոր կենտրոնների գործունեությունը։ Այս պատմական իրողությունները բացահայտում են հայ ժողովրդի քաղաքական վերակազմավորման, պետականության վերականգնման և ազգային մշակույթի շարունակական զարգացման ձգտումները։ Աշխատության պատմագիտական նշանակության կարևոր բաղադրիչներից է նաև հայ ժողովրդի հասարակական և մշակութային կյանքի դիտարկումը։ Պատմությունը ներառում է ոչ միայն թագավորների, իշխանների և քաղաքական գործիչների գործունեությունը, այլև ժողովրդի առօրյան, հասարակական հարաբերությունները, տնտեսական զբաղմունքները, կրթության տարածումը և մշակութային արժեքների ստեղծումը։ Հայկական քաղաքներն ու բնակավայրերը, վանքերն ու դպրոցները, ձեռագրական կենտրոններն ու առևտրական համայնքները նշանակալի դեր են ունեցել ազգային կյանքի կազմակերպման և մշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ Հայ ժողովրդի պատմական փորձը ցույց է տալիս, որ պետականության բացակայության կամ քաղաքական մասնատվածության պայմաններում ևս ազգային հաստատությունները կարողացել են պահպանել լեզուն, հավատքը, կրթությունը և պատմական հիշողությունը։ Այս առումով պատմական անցյալի ուսումնասիրությունը ձեռք է բերում նաև հասարակական ու դաստիարակչական նշանակություն։ Աշխատության կարևոր գաղափարական ուղղություններից է ազգային պատմության և հայրենասիրական գիտակցության կապը։ Հայ ժողովրդի անցած ճանապարհի ճանաչումը նպաստում է ազգային պատկանելության գիտակցմանը, պատմական իրադարձությունների նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի ձևավորմանը և մշակութային ժառանգության արժևորմանը։ Պատմությունը ներկայացվում է որպես սերունդներին կապող հիշողության շարունակականություն, որի միջոցով պահպանվում են ժողովրդի ձեռքբերումները, փորձությունները և ինքնության հիմնարար արժեքները։ Այսպիսի մոտեցումը հատկապես կարևոր էր այն հայ համայնքների համար, որոնք բնակվում էին պատմական հայրենիքից դուրս և ազգային ինքնությունը պահպանելու համար կարիք ունեին հայոց պատմության ու մշակույթի վերաբերյալ մատչելի կրթական գրականության։ Գրական և պատմագիտական առումով աշխատությունը տեղավորվում է հայոց պատմության ուսուցողական ու պատմական շարադրանքի ավանդույթի շրջանակում։ Նման գրքերը նպատակ ունեին պատմական նյութը ներկայացնելու ընթերցողի համար հասկանալի և հաջորդական ձևով՝ կարևորելով պատմական իրադարձությունների ճանաչումը, ազգային հիշողության փոխանցումը և անցյալի դասերի գիտակցումը։ Դրանց շարադրական առանձնահատկությունը պայմանավորված է պատմական փաստերի, ազգային ավանդությունների և հայրենասիրական գաղափարների համադրմամբ։ Հայոց պատմության վերաբերյալ այսպիսի հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել ինչպես կրթական միջավայրում, այնպես էլ հայ հասարակական մտքի զարգացման գործում՝ ձևավորելով պատմական գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրություն և խթանելով ազգային ինքնագիտակցությունը։ Պատմական ու մշակութային առումով հրատարակությունը առանձնահատուկ նշանակություն ունի Կալկաթայի հայ համայնքի և Հնդկաստանի հայ տպագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Կալկաթան տասնութերորդ և տասնիններորդ դարերում հայ գաղթօջախների կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ ձևավորվել էին կրթական, եկեղեցական և մշակութային հաստատություններ։ Հեռավորության պայմաններում հայ համայնքը մեծ նշանակություն էր տալիս մայրենի լեզվի պահպանմանը, ազգային պատմության ուսուցմանը և երիտասարդ սերնդի կրթությանը։ Մարդասիրական ճեմարանի գործունեությունն այդ միջավայրում արտահայտում էր հայ կրթական կյանքի կազմակերպման և ազգային գիտելիքի տարածման ձգտումը։ Հայոց պատմության վերաբերյալ գրքի հրատարակումը նման հաստատության տպարանում վկայում է ազգային պատմական ժառանգությունը պահպանելու և այն հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու կարևորության մասին։ Այն նաև արտացոլում է հայկական տպագրության աշխարհագրական ընդլայնումը և հայ մտավոր կյանքի միջազգային բնույթը։ Այս աշխատությունը արժեքավոր է հայ պատմագրության, հայկական կրթության պատմության, ազգային ինքնագիտակցության զարգացման և Հնդկաստանի հայ գաղթօջախների մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հայագետների, պատմական կրթության մասնագետների, մշակութաբանների և հայ ժողովրդի անցյալով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Հատկապես կարևոր է դրա նշանակությունը որպես հայերեն պատմական գիտելիքի տարածման և ազգային հիշողության պահպանման վկայություն։ Աշխատության ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է հայ ժողովրդի պատմական ուղու, պետականության ավանդույթների, հոգևոր ու մշակութային ձեռքբերումների և ազգային ինքնության շարունակականության վերաբերյալ հետաքրքրություն ձևավորելու հնարավորությամբ։

Философия

Այս աշխատությունը փիլիսոփայական մտքի և իմաստասիրական խորհրդածությունների ժողովածու է, որի հիմնական ուղղվածությունը մարդու, աշխարհի, բնության, գիտելիքի, բարոյականության և մարդկային գոյության հիմնարար հարցերի քննությունն է։ Փիլիսոփայական ճառերի ձևաչափը հնարավորություն է տալիս տարբեր թեմաներ ներկայացնելու ինքնուրույն, բայց գաղափարապես փոխկապակցված դատողությունների միջոցով՝ ընթերցողին ներգրավելով բանական որոնումների, քննադատական մտածողության և աշխարհայացքային հարցադրումների մեջ։ Աշխատության ընդհանուր բովանդակային շրջանակը կապված է իմաստասիրության՝ որպես իրականության ճանաչողության, մարդկային կյանքի իմաստի բացահայտման և ճշմարտության որոնման գիտակարգի հետ։ Փիլիսոփայությունը դիտարկվում է որպես մտավոր գործունեության այն ձևը, որը մարդուն հնարավորություն է տալիս դուրս գալու առօրյա պատկերացումների սահմաններից, քննելու երևույթների պատճառներն ու հետևանքները և ձևավորելու հիմնավորված դատողություններ։ Այս մոտեցմամբ իմաստասիրությունը ոչ միայն տեսական գիտելիքի ոլորտ է, այլև մարդու ինքնաճանաչման, բարոյական կողմնորոշման և հոգևոր զարգացման կարևոր միջոց։ Աշխատության գաղափարական շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունի բանականության և գիտելիքի խնդիրը։ Մարդկային ճանաչողությունը ենթադրում է շրջապատող աշխարհի ուսումնասիրություն, երևույթների միջև կապերի բացահայտում և ճշմարտության նկատմամբ մշտական ձգտում։ Փիլիսոփայական մտածողությունը մարդուն սովորեցնում է չբավարարվել մակերեսային բացատրություններով, կասկածի տակ դնել չհիմնավորված համոզմունքները և յուրաքանչյուր հարց դիտարկել տրամաբանական ու քննադատական մոտեցմամբ։ Գիտելիքի ձեռքբերումը ներկայացվում է որպես շարունակական գործընթաց, որի ընթացքում մարդը զարգացնում է վերլուծական կարողությունները, ընդլայնում մտահորիզոնը և ավելի խորությամբ հասկանում սեփական գոյության ու աշխարհի փոխհարաբերությունները։ Կարևոր թեմատիկ ուղղություններից է մարդու բնության և մարդկային կյանքի իմաստի ուսումնասիրությունը։ Փիլիսոփայական մտածողության մեջ մարդը դիտարկվում է միաժամանակ որպես բնության մաս, բանական էակ և բարոյական ընտրության ունակ անհատ։ Նրա գոյությունը կապված է ազատության, պատասխանատվության, պարտքի, երջանկության, բարության և արդարության հիմնարար հարցերի հետ։ Մարդու արժանապատվությունը պայմանավորված է ոչ միայն մտավոր կարողություններով, այլև բարոյական ինքնագիտակցությամբ և սեփական գործողությունների համար պատասխանատվություն կրելու պատրաստակամությամբ։ Այս տեսանկյունից փիլիսոփայությունը նպաստում է անհատի ինքնուրույն դատողության և բարոյական հասունության ձևավորմանը։ Աշխատության կարևոր գաղափարական ոլորտներից է նաև բարոյագիտությունը՝ որպես մարդու վարքի և հասարակական հարաբերությունների սկզբունքների ուսումնասիրություն։ Բարոյականությունը դիտարկվում է որպես անհատական և հասարակական կյանքի կազմակերպման անհրաժեշտ հիմք։ Առաքինությունը, խոհեմությունը, արդարությունը, չափավորությունը, ազնվությունը և մարդասիրությունը ներկայացվում են որպես մարդկային համակեցության կարևոր արժեքներ։ Փիլիսոփայական դատողությունների միջոցով բացահայտվում է անձնական շահերի և հասարակական պարտքի, ազատության և պատասխանատվության, անհատական երջանկության և ընդհանուր բարօրության փոխհարաբերությունը։ Այս հարցադրումները փիլիսոփայական գրականությանը հաղորդում են ոչ միայն տեսական, այլև գործնական նշանակություն՝ ընթերցողին մղելով սեփական վարքի և համոզմունքների վերանայման։ Բնության և տիեզերքի վերաբերյալ փիլիսոփայական հարցերը ևս կազմում են իմաստասիրական մտածողության կարևոր ոլորտներից մեկը։ Աշխարհի կառուցվածքի, բնական երևույթների, պատճառահետևանքային կապերի և մարդու՝ բնության մեջ ունեցած տեղի ուսումնասիրությունը նպաստում է գիտական աշխարհայացքի ձևավորմանը։ Բնության ճանաչումը դիտարկվում է որպես բանականության կիրառման կարևորագույն ուղղություն, իսկ գիտական մտածողությունը՝ որպես իրականությունը հասկանալու և հիմնավորված եզրակացությունների հանգելու միջոց։ Այսպիսի մոտեցումը կապում է փիլիսոփայական գիտելիքը բնագիտության և այլ գիտակարգերի հետ՝ ընդգծելով տարբեր ոլորտների փոխլրացնող նշանակությունը։ Փիլիսոփայական ճառերի ժանրային առանձնահատկությունն այն է, որ բարդ գաղափարները ներկայացվում են թեմատիկորեն կազմակերպված դատողությունների, բացատրությունների և մտավոր քննարկումների միջոցով։ Ճառը հնարավորություն է տալիս հեղինակին հանգամանորեն զարգացնելու որևէ հարց, ներկայացնելու տարբեր տեսակետներ և ձևավորելու տրամաբանական եզրակացություն։ Այս ժանրում կարևոր դեր ունեն հասկացությունների ճշգրտությունը, փաստարկների հաջորդականությունը, տրամաբանական կապերը և մտքի հետևողական զարգացումը։ Միաժամանակ փիլիսոփայական շարադրանքը կարող է զուգակցվել բարոյական ու դաստիարակչական նպատակադրումների հետ՝ գիտելիքի փոխանցումը կապելով ընթերցողի անձնական և հասարակական կատարելագործման գաղափարի հետ։ Պատմամշակութային առումով աշխատությունը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայ փիլիսոփայական և մտավոր գրականության զարգացման համատեքստում։ Այդ ժամանակաշրջանում հայ իրականության մեջ մեծանում էր հետաքրքրությունը եվրոպական փիլիսոփայական մտքի, գիտական հայտնագործությունների և լուսավորական գաղափարների նկատմամբ։ Հայ մտավորականները ձգտում էին համաշխարհային իմաստասիրական ժառանգությունը ներկայացնել մայրենի լեզվով՝ զարգացնելով հայերեն գիտական ու փիլիսոփայական եզրաբանությունը և ընդլայնելով ազգային մտավոր կյանքի թեմատիկ սահմանները։ Այս գործընթացում առանձնահատուկ դեր է ունեցել Վենետիկի Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը, որի անդամները նշանակալի ներդրում են կատարել փիլիսոփայական, պատմագիտական, լեզվաբանական, աստվածաբանական և գիտական գրականության ստեղծման ու տարածման գործում։ Միաբանության հրատարակչական գործունեությունը նպաստել է հայ ընթերցողին եվրոպական մտավոր ավանդույթներին հաղորդակից դարձնելուն և հայերենը գիտական ու փիլիսոփայական մտքի արտահայտման զարգացած միջոց դարձնելուն։ Այս հրատարակությունը ներկայացնում է այդ մտավոր միջավայրի հետաքրքրությունների լայն շրջանակը և հայերեն իմաստասիրական գրականության զարգացման ընթացքը։ Այն արժեքավոր է հայ փիլիսոփայության պատմության, Մխիթարյան միաբանության գիտական ժառանգության, 19-րդ դարի լուսավորական մտածողության և հայերեն փիլիսոփայական լեզվի ձևավորման ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել փիլիսոփայության պատմաբաններին, հայագետներին, մշակութաբաններին, մտավոր պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հին հայերեն գրականության մասնագետներին։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է մարդու և աշխարհի վերաբերյալ հիմնարար հարցերի շուրջ մտածելու, տարբեր գաղափարական մոտեցումներ ճանաչելու և քննադատական մտածողություն զարգացնելու հնարավորությամբ։ Այն ներկայացնում է իմաստասիրությունը որպես գիտելիքի, ինքնաճանաչման և բարոյական կատարելագործման միասնություն՝ ընդգծելով, որ մարդու մտավոր հասունությունը ձևավորվում է հարցադրումներ անելու, ճշմարտությունը որոնելու, սեփական համոզմունքները քննելու և գիտելիքը կյանքի իմաստավորման ու հասարակական բարօրության ծառայեցնելու միջոցով։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է արմատապտղային մշակաբույսերի մեքենայացված բերքահավաքի համար նախատեսված աշխատանքային օրգանի կառուցվածքային կատարելագործմանը և դրա հիմնական պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Հետազոտության կենտրոնում հողից արմատապտուղների արդյունավետ առանձնացման, բարձրացման և բերքահավաք մեքենայի հաջորդ տեխնոլոգիական հանգույցներին փոխանցման գործընթացներն են՝ հաշվի առնելով մշակաբույսերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները և հողային պայմանների փոփոխականությունը։ Քննվում են աշխատանքային օրգանի և հողային միջավայրի փոխազդեցության օրինաչափությունները, շարժման ընթացքում առաջացող ուժային ազդեցությունները, հողի դիմադրությունը և բերքի հնարավոր մեխանիկական վնասման հետ կապված գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աշխատանքային օրգանի երկրաչափական ու կինեմատիկական պարամետրերի ընտրությանը, քանի որ դրանց համապատասխանությունը բերքահավաքի պայմաններին կարող է ազդել արմատապտուղների կորստի, վնասվածության, հողի հետ տեղափոխվող զանգվածի և մեքենայի ընդհանուր էներգատարության վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է մշակաբույսերի տեղադրման խորության, չափերի, ձևի և հողի ֆիզիկական վիճակի ազդեցության գնահատումը մեքենայի աշխատանքային գործընթացի վրա։ Տեսական վերլուծությունը կարող է համադրվել փորձարարական հետազոտությունների հետ՝ կառուցվածքային տարբերակների համեմատության և ընտրված պարամետրերի արդյունավետության գնահատման նպատակով։ Կարևորվում են նաև աշխատանքային արագության, մեքենայի շարժման ռեժիմի և բանվորական օրգանի փոխազդեցության ընդհանուր օրինաչափությունները՝ որպես տեխնոլոգիական գործընթացի որակը բնութագրող գործոններ։ Արդյունավետ կառուցվածքի ընտրության ժամանակ հաշվի են առնվում ոչ միայն բերքի ամբողջական հավաքման, այլև հուսալիության, նյութատարության, արտադրողականության և էներգետիկ արդյունավետության պահանջները։ Մշակված տեսական ու փորձարարական մոտեցումները կարող են հիմք ծառայել գյուղատնտեսական մեքենաների նախագծման և դրանց աշխատանքային հանգույցների հետագա կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է գյուղատնտեսական մեքենաշինության, մեքենաների մեխանիկայի, ագրոտեխնոլոգիայի և ինժեներական նախագծման մոտեցումները՝ արմատապտուղների մեքենայացված բերքահավաքի որակի բարձրացման, բերքի կորուստների նվազեցման և տեխնիկական միջոցների արդյունավետ օգտագործման նպատակով։

История

Աշխատությունը նվիրված է ցեղասպանության երևույթի պատմական, քաղաքական և հասարակական ընկալման ուսումնասիրությանը՝ ուշադրությունը կենտրոնացնելով զանգվածային բռնությունների, դրանց հիշողության և ժամանակակից աշխարհում դրանց հետևանքների վրա։ Հետազոտության շրջանակում քննարկվում է ցեղասպանության՝ որպես մարդկության դեմ ուղղված ծայրահեղ հանցագործության, ձևավորման և դրսևորման գործընթացը, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք կարող են նպաստել նման հանցագործությունների առաջացմանը, խորացմանը և հասարակական լայն հետևանքների տարածմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական հիշողության, զոհերի և վերապրածների փորձառության, հասարակական պատասխանատվության և ցեղասպանությունների ճանաչման խնդիրներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև այն հարցին, թե ինչպես են անցյալի զանգվածային բռնությունները շարունակում ազդել հետագա սերունդների ինքնության, քաղաքական հարաբերությունների և միջազգային օրակարգի վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ժխտողականության, պատմական փաստերի մեկնաբանման և հիշողության քաղաքականության խնդիրներին, քանի որ ցեղասպանության հետևանքները հաճախ չեն սահմանափակվում բռնության անմիջական ժամանակաշրջանով։ Աշխատությունը ցեղասպանության թեման դիտարկում է նաև միջազգային իրավունքի և մարդու իրավունքների պաշտպանության համատեքստում՝ անդրադառնալով կանխարգելման, պատասխանատվության և նման հանցագործությունների կրկնությունը բացառելու անհրաժեշտությանը։ Հետազոտական մոտեցումը կարող է ներառել պատմական փաստերի, քաղաքական գործընթացների և հասարակական արձագանքների համադրական վերլուծություն՝ երևույթի բազմաշերտ բնույթը բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ցեղասպանությունների պատմության, կոլեկտիվ հիշողության, միջազգային իրավունքի և հակամարտությունների ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով զանգվածային բռնությունների պատճառների և երկարաժամկետ հետևանքների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ցեղասպանագետներին, քաղաքագետներին, իրավաբաններին, սոցիոլոգներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, հետազոտողներին և թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի մշակութային զարգացման ուսումնասիրությանը մ.թ.ա. III հազարամյակում՝ կարևորելով այդ ժամանակաշրջանի հնագիտական ժառանգությունը և վաղ հասարակությունների պատմական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարածաշրջանի հնագիտական մշակույթները, բնակավայրերի կառուցվածքը, նյութական մշակույթի ձևերը, տնտեսական գործունեությունը և հասարակական կյանքի կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Հնագիտական գտածոների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու բնակչության կենցաղի, արհեստների, արտադրական հմտությունների, առևտրային կապերի և մշակութային փոխազդեցությունների մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի խեցեղենի, մետաղագործական իրերի, զենքերի, զարդերի, կենցաղային առարկաների և այլ նյութական վկայությունների քննությունը, որոնց միջոցով բացահայտվում են ժամանակաշրջանի տեխնոլոգիական ու գեղարվեստական զարգացումները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն բնակչության մշակութային կապերի, տարածաշրջանային ընդհանրությունների և տեղական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն նպաստում է վաղ բրոնզի դարի պատմական գործընթացների և մ.թ.ա. III հազարամյակի մշակութային միջավայրի ճանաչմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել հնագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, նախապատմական շրջանի ուսումնասիրողների, ուսանողների և Հայաստանի հնագույն անցյալով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։