ՀՀ նախագահի և ազգային ժողովի փոխհարաբերությունների սահմանադրաիրավական հիմքերը

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դատական իշխանության անկախության ապահովման կարևոր ինստիտուտներից մեկի կազմավորման և գործունեության հետ կապված իրավական ու կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են համապատասխան մարմնի ձևավորման սկզբունքները, կազմը, անդամների ընտրության կամ նշանակման ընթացակարգերը, լիազորությունների շրջանակը և դատական համակարգում նրա ունեցած դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դատավորների անկախության երաշխավորմանը, նրանց նշանակման, պաշտոնավարման և կարգապահական պատասխանատվության հետ կապված գործընթացներին, ինչպես նաև դատական իշխանության ինքնուրույնության և արդյունավետ գործունեության ապահովման մեխանիզմներին։ Իրավահամեմատական վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են տարբեր պետություններում գործող համանման կառույցների կազմակերպման և գործունեության առանձնահատկությունները՝ հնարավորություն տալով բացահայտել տարբեր իրավական համակարգերում կիրառվող մոտեցումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Քննարկվում են մարմնի իրավական կարգավիճակի, լիազորությունների իրականացման, որոշումների ընդունման և այլ պետական մարմինների հետ փոխհարաբերությունների վերաբերյալ տեսական ու գործնական խնդիրներ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև օրենսդրական կարգավորման կատարելագործման հնարավոր ուղղություններին և այն իրավական երաշխիքներին, որոնք կարող են նպաստել դատական համակարգի անկախության, հաշվետվողականության և արդյունավետության ամրապնդմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել Հայաստանի դատական կառավարման համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների և դրա կատարելագործման վերաբերյալ իրավահամեմատական մոտեցումների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատական համակարգի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և իրավագիտություն ուսումնասիրող ուսանողների համար։

Law

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու ինստիտուտի տեսական և գործնական հիմնախնդիրներին՝ մասնավորապես տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով ազատման իրավական կարգավորման շրջանակում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են քրեական իրավունքի այս ինստիտուտի նպատակներն ու էությունը, դրա կիրառման պայմաններն ու սահմանները, ինչպես նաև այն իրավական չափանիշները, որոնց առկայության դեպքում հնարավոր է անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշտության իրավական բնույթին, տուժողի կամքի դերին, ինչպես նաև հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման խնդիրներին։ Քննարկվում են նաև դատական և նախաքննական պրակտիկայում հանդիպող խնդիրները՝ կապված այս հիմքի կիրառման միասնական մոտեցումների բացակայության, հայեցողական լիազորությունների սահմանների և իրավական որոշակիության ապահովման հետ։ Աշխատությունը կարևոր է քրեական իրավունքի տեսության և իրավակիրառ պրակտիկայի համար՝ նպաստելով քրեական արդարադատության համակարգում հաշտեցման ինստիտուտի արդյունավետ կիրառման և կատարելագործման ուղղությունների բացահայտմանը։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է անձի տնտեսական վարքագծի ձևավորման, դրսևորման և մոդելավորման հոգեբանական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական հոգեբանության, անձի հոգեբանության և վարքագծային տնտեսագիտության տեսական մոտեցումների համատեքստում։ Քննարկվում են տնտեսական որոշումների ընդունման հոգեբանական մեխանիզմները, անհատական պահանջմունքների, հետաքրքրությունների, արժեքային կողմնորոշումների և մոտիվացիոն գործոնների ազդեցությունը մարդու տնտեսական գործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձի վերաբերմունքին աշխատանքի, եկամուտների, սեփականության, սպառման, խնայողությունների և ներդրումների նկատմամբ, ինչպես նաև տնտեսական ընտրությունների հիմքում ընկած գիտակցական ու հուզական գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում են տնտեսական վարքագծի անհատական տարբերությունները, ռիսկի ընկալման առանձնահատկությունները, անորոշության պայմաններում որոշումների ընդունումը, ինքնագնահատականի, պատասխանատվության և ինքնակարգավորման դերը տնտեսական ակտիվության ձևավորման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում սոցիալական միջավայրի, ընտանեկան դաստիարակության, մշակութային արժեքների, հասարակական կարծիքի և տնտեսական պայմանների ազդեցությանը անձի վարքագծային նախընտրությունների վրա։ Կարևորվում են տնտեսական վարքագծի մոդելավորման տեսական սկզբունքները, հոգեբանական ցուցանիշների ընտրությունը, վարքագծային օրինաչափությունների բացահայտումը և տարբեր տնտեսական իրավիճակներում անհատի հնարավոր արձագանքների գնահատումը։ Դիտարկվում են նաև ռացիոնալ և ոչ ռացիոնալ տնտեսական ընտրությունների փոխհարաբերությունները, ճանաչողական կողմնակալությունները, հուզական գործոնների ազդեցությունը և տնտեսական որոշումների կանխատեսման սահմանափակումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հոգեբանական թեստավորման, հարցումների, փորձարարական ուսումնասիրության, վիճակագրական վերլուծության և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ անձի տնտեսական վարքագծի վրա ազդող գործոնների փոխկապակցվածությունը բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսական վարքագծի հոգեբանական հիմքերի ըմբռնման, անհատական տնտեսական որոշումների ուսումնասիրության և վարքագծային մոդելների կատարելագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հոգեբանների, տնտեսագետների, սոցիոլոգների, կառավարման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Pedagogy

Այս ստեղծագործությունը նվիրված է մայրական սիրո, որդեսիրության, ընտանեկան կապվածության և մայրական դաստիարակության թեմաներին՝ ընդգծելով մոր բացառիկ դերը երեխայի հոգևոր, բարոյական և մարդկային ձևավորման գործում։ Մայրական կերպարը ներկայացվում է որպես ընտանիքի հոգևոր կենտրոն, սիրո ու անձնազոհության մարմնավորում և այն հիմնական ուժը, որի միջոցով երեխան առաջին պատկերացումներն է ձեռք բերում բարության, պարտքի, պատասխանատվության և մարդկային հարաբերությունների մասին։ Ստեղծագործության վերնագրում արտահայտված որդեսիրության գաղափարը մատնանշում է մոր և զավակի միջև գոյություն ունեցող խոր ու անմիջական կապը, որի հիմքում ընկած են գորովանքը, հոգատարությունը, նվիրումը և երեխայի բարօրության նկատմամբ մշտական մտահոգությունը։ Մայրական սերը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բնական զգացմունք, այլև որպես դաստիարակչական կարևոր սկզբունք, որը նպաստում է երեխայի բնավորության ձևավորմանը, նրա բարոյական հասունացմանը և հասարակության մեջ արժանապատիվ անհատ դառնալուն։ Ընտանիքը ստեղծագործության գաղափարական աշխարհում ներկայանում է որպես մարդու առաջին կրթօջախ, որտեղ ձևավորվում են նրա վարքի հիմնական սկզբունքները, աշխարհընկալումը և հոգևոր արժեքները։ Մոր խոսքը, օրինակը, վերաբերմունքը և ամենօրյա հոգատարությունը վճռորոշ նշանակություն ունեն երեխայի ներաշխարհի զարգացման համար։ Այս տեսանկյունից մայրական դաստիարակությունը ներկայացվում է որպես երկարատև ու պատասխանատու գործընթաց, որի նպատակն է ոչ միայն երեխայի ֆիզիկական խնամքը, այլև նրա մտավոր, հոգևոր և բարոյական կատարելագործումը։ Ստեղծագործության թեմատիկ առանցքը կարելի է դիտարկել նաև մայրական պարտականությունների և ընտանեկան սիրո փոխհարաբերության տեսանկյունից։ Մայրը հանդես է գալիս որպես երեխայի առաջին ուսուցիչ, նրա բարոյական կողմնորոշումների ձևավորող և կյանքի դժվարությունների հաղթահարման ճանապարհին աջակցող անձ։ Մայրական հոգատարությունը ենթադրում է համբերություն, ինքնազոհություն, ներողամտություն և անսահման նվիրում, իսկ որդեսիրությունը դառնում է այդ հատկանիշների ամենաարտահայտիչ դրսևորումներից մեկը։ Ընտանեկան հարաբերությունների այսպիսի արժևորումը կարևոր տեղ է զբաղեցնում 19-րդ դարի բարոյադաստիարակչական գրականության մեջ, որտեղ ընտանիքը դիտարկվում էր որպես հասարակական կայունության, ազգային ինքնության և հոգևոր արժեքների պահպանման հիմնական միջավայր։ Ստեղծագործության գաղափարական նշանակությունը կապված է նաև սերունդների միջև կապի և բարոյական ժառանգության փոխանցման խնդրի հետ։ Մոր միջոցով երեխան յուրացնում է ոչ միայն ընտանեկան սովորույթներն ու վարքի կանոնները, այլև հասարակության մեջ ընդունված բարոյական չափանիշները, լեզվական ու մշակութային ավանդույթները և մարդկային համակեցության սկզբունքները։ Մայրական կերպարը, այս առումով, դառնում է անցյալի փորձի ու ապագայի միջև կապող օղակ՝ ապահովելով արժեքների շարունակականությունը։ Նրա դաստիարակչական ազդեցությունը տարածվում է երեխայի անձնական կյանքից դեպի ավելի լայն հասարակական միջավայր, քանի որ ընտանիքում ձևավորված բարոյական նկարագիրը հետագայում արտահայտվում է նաև հասարակական հարաբերություններում։ Գրական և գաղափարական տեսանկյունից ստեղծագործությունը տեղավորվում է ընտանեկան ու բարոյական թեմաներով գրված դաստիարակչական երկերի շրջանակում։ Այս ուղղության գրականության բնորոշ առանձնահատկություններից են զգացմունքային բովանդակությունը, բարոյական գաղափարների կարևորումը, ընտանեկան հարաբերությունների ներկայացումը և ընթերցողի վրա դրական դաստիարակչական ազդեցություն գործելու ձգտումը։ Մայրական սիրո թեման հնարավորություն է տալիս միավորելու անձնական ապրումների և համամարդկային արժեքների ներկայացումը՝ ստեղծելով ընթերցողին հոգեհարազատ ու հասկանալի գաղափարական միջավայր։ Նման գրականությունը կարևորում է ընտանիքի անդամների փոխադարձ հարգանքը, սերը, հոգատարությունը և պատասխանատվությունը՝ դրանք դիտարկելով որպես հասարակական առողջ հարաբերությունների հիմք։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը հետաքրքիր է 19-րդ դարի հայ գրականության և կրթադաստիարակչական մտածողության ուսումնասիրության համար։ Այդ ժամանակաշրջանում հայ մտավորականության շրջանում մեծ ուշադրություն էր դարձվում ընտանեկան կրթությանը, երեխաների դաստիարակությանը, կանանց հասարակական ու ընտանեկան դերին և բարոյական արժեքների պահպանմանը։ Մայրական կերպարի գեղարվեստական ու գաղափարական արժևորումը կապված էր նաև ազգային կյանքի շարունակականության, մայրենի լեզվի պահպանման և ընտանեկան միջավայրում ազգային ավանդույթների փոխանցման հարցերի հետ։ Զմյուռնիան 19-րդ դարում արևմտահայ գրականության, կրթության և տպագրության կարևոր կենտրոններից էր։ Քաղաքի հայ համայնքի մշակութային գործունեությունը նպաստում էր հայերեն գրքերի տարածմանը և ընթերցողական միջավայրի ձևավորմանը։ Գուլիելմոս Գրիֆիտի տպարանում լույս տեսած այս հրատարակությունը վկայում է այդ միջավայրում ընտանեկան, բարոյական և դաստիարակչական բովանդակությամբ գրականության նկատմամբ առկա հետաքրքրության մասին։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ գրահրատարակչության պատմության, Զմյուռնիայի հայ համայնքի մշակութային կյանքի և 19-րդ դարի հայ բարոյադաստիարակչական գրականության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայ գրականության պատմաբաններին, մանկավարժներին, մշակութաբաններին, ընտանեկան հարաբերությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայ գրքի պատմության մասնագետներին։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է մայրական սիրո և ընտանեկան հոգատարության համամարդկային նշանակության բացահայտմամբ, ինչպես նաև երեխայի դաստիարակության գործում մոր ունեցած անփոխարինելի դերի արժևորմամբ։ Այն արտացոլում է այն գաղափարական ավանդույթը, որի համաձայն՝ ընտանիքը մարդու բարոյական ձևավորման առաջին և ամենակարևոր միջավայրն է, իսկ մայրական սերն ու նվիրումը հոգևոր ամրության, մարդկային բարության և սերունդների շարունակականության հիմնարար աղբյուրներից են։

History

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր ժողովուրդների և ազգերի պատմության համառոտ ներկայացմանը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ծանոթացնել նրանց ծագման, պատմական զարգացման, քաղաքական կազմավորումների ձևավորման և հասարակական կյանքի փոփոխությունների հետ։ Ժողովուրդների պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մարդկային հասարակությունների զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունները, տարբեր քաղաքակրթությունների փոխազդեցությունը և պատմական իրադարձությունների ազդեցությունը ազգային ինքնության ձևավորման վրա։ Այսպիսի պատմական շարադրանքները կարևոր նշանակություն ունեն համաշխարհային պատմության ամբողջական ընկալման համար, քանի որ առանձին ժողովուրդների անցյալը դիտարկում են ավելի լայն պատմական համատեքստում՝ ընդգծելով պետությունների կազմավորման, տարածքային փոփոխությունների, պատերազմների, դիվանագիտական հարաբերությունների, մշակութային փոխանակումների և հասարակական վերափոխումների դերը։ Աշխատության համառոտ ներկայացման սկզբունքը նպաստում է պատմական գիտելիքների համակարգմանը և տարբեր ազգերի անցյալի վերաբերյալ ընդհանուր պատկերացման ձևավորմանը։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս համեմատելու ժողովուրդների պատմական ուղիները, ճանաչելու նրանց առանձնահատկություններն ու փոխադարձ կապերը և ավելի խորությամբ ըմբռնելու համաշխարհային պատմական գործընթացների բազմազանությունը։ Գիրքը նաև արտացոլում է պատմական գիտելիքների տարածման և աշխարհագրական ու ազգային պատկերացումների ընդլայնման նկատմամբ XIX դարի կրթական հետաքրքրությունը։ Հայերեն պատմագիտական գրականության շրջանակում նման հրատարակությունները նպաստել են համաշխարհային պատմության վերաբերյալ գիտելիքների հասանելիությանը և ընթերցողների պատմական աշխարհայացքի ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել համաշխարհային պատմությամբ, ազգերի ու ժողովուրդների պատմական զարգացմամբ, քաղաքակրթությունների փոխհարաբերություններով և հայերեն պատմական գրքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև պատմական գիտելիքների համակարգված ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Literature

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Միգել Օթերո Սիլվա արձակին՝ ընդգծելով նրա ստեղծագործական աշխարհընկալումը, թեմատիկ բազմազանությունը և սոցիալ-քաղաքական արձագանքները Լատինամերիկյան գրականության համատեքստում։ Աշխատությունը վերլուծում է հեղինակի վեպերում և պատմվածքներում արտացոլվող մարդու ճակատագրի, իշխանության, բռնության, սոցիալական անհավասարության և անհատական ազատության հիմնախնդիրները՝ դիտարկելով դրանք ինչպես ազգային, այնպես էլ համամարդկային հարթություններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա արձակի ռեալիստական և երբեմն նեոռեալիստական գեղարվեստական միջոցներին, կերպարների հոգեբանական խորությանը, ինչպես նաև պատմողական կառուցվածքի առանձնահատկություններին, որոնք ձևավորում են յուրահատուկ գեղարվեստական աշխարհ։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է Սիլվայի ստեղծագործությունների կապը XX դարի լատինամերիկյան «բում» գրական շարժման և սոցիալական վեպի ավանդույթների հետ՝ ցույց տալով նրա ներդրումը տարածաշրջանային գրական գործընթացներում։ Աշխատությունը կարևոր է գրականագետների և մշակութաբանների համար՝ նպաստելով լատինամերիկյան արձակի խորքային ընկալմանը և համաշխարհային գրականության մեջ նրա տեղի գնահատմանը։