ՀՀ վարչատարածքային միավորների արտաքին տնտեսական կապերի զարգացման հիմնախնդիրները

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության զարգացման վրա ազդող ինստիտուցիոնալ գործոնների, մեխանիզմների և պայմանների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն դիտարկում է տնտեսական զարգացման գործընթացը ոչ միայն որպես արտադրության, եկամուտների և տնտեսական ակտիվության աճ, այլև որպես արդյունավետ ինստիտուտների ձևավորման, կառավարման համակարգերի կատարելագործման, տնտեսական հարաբերությունների կարգավորման և կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ միջավայրի ստեղծման փոխկապակցված գործընթաց։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում պետության և տնտեսության փոխհարաբերություններին, սեփականության իրավունքի պաշտպանության, օրենսդրական և կարգավորող միջավայրի, պետական կառավարման արդյունավետության, տնտեսական քաղաքականության, մրցակցային դաշտի և շուկայի բնականոն գործունեության ապահովման հիմնահարցերին։ Ներկայացվում են այն հիմնական ինստիտուցիոնալ պայմանները, որոնք կարող են նպաստել ներդրումների ակտիվացմանը, ձեռնարկատիրության զարգացմանը, արտադրողականության բարձրացմանը, նորարարությունների տարածմանը և տնտեսության մրցունակության ամրապնդմանը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև այն ինստիտուցիոնալ սահմանափակումներն ու խնդիրները, որոնք կարող են խոչընդոտել Հայաստանի տնտեսական ներուժի լիարժեք իրացմանը։ Դրանց շարքում կարևոր տեղ են զբաղեցնում կառավարման արդյունավետության, ինստիտուտների նկատմամբ վստահության, իրավական կանխատեսելիության, կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցման, տնտեսական մրցակցության պաշտպանության, մարդկային կապիտալի զարգացման և երկարաժամկետ տնտեսական քաղաքականության հետևողականության հարցերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տնտեսական զարգացման և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների փոխադարձ կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ արդյունավետ ինստիտուտները ոչ միայն ձևավորում են բարենպաստ տնտեսական միջավայր, այլև կարող են նպաստել հասարակության տնտեսական և սոցիալական կայունության ամրապնդմանը։ Նյութում ներկայացվող մոտեցումները կարող են հիմք ծառայել Հայաստանի տնտեսական զարգացման հեռանկարների գնահատման, առկա ինստիտուցիոնալ խնդիրների բացահայտման և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունների մշակման համար։ Աշխատությունը օգտակար է տնտեսագիտության, պետական կառավարման և հարակից մասնագիտությունների ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների, տնտեսական քաղաքականություն մշակողների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Բնապահպանություն

Այս կուրսային աշխատանքը նվիրված է բնօգտագործման և բնօգտագործման կառավարման, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի պահպանության հիմնական հասկացությունների, տեսակների և սկզբունքների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման և էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման կարևորությունը ժամանակակից հասարակության զարգացման պայմաններում։ Աշխատանքում ներկայացվում է բնօգտագործման էությունը որպես մարդու կողմից բնական ռեսուրսների՝ հողի, ջրի, օդի, օգտակար հանածոների և կենսաբազմազանության օգտագործման գործընթաց, որը ուղղված է տնտեսական, սոցիալական և արտադրական կարիքների բավարարմանը։ Քննարկվում է բնօգտագործման կառավարման համակարգը՝ որպես պետական և հասարակական միջոցառումների ամբողջություն, որի նպատակն է ապահովել բնական ռեսուրսների արդյունավետ, խնայողական և երկարաժամկետ օգտագործում՝ նվազեցնելով դրանց սպառման և շրջակա միջավայրի դեգրադացիայի ռիսկերը։ Աշխատանքում առանձնացվում են բնօգտագործման հիմնական տեսակները՝ ռացիոնալ և ոչ ռացիոնալ բնօգտագործում, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը էկոհամակարգերի կայունության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում շրջակա միջավայրի պահպանության հասկացությանը՝ որպես բնական միջավայրի աղտոտման կանխարգելման, կենսաբազմազանության պահպանման և էկոլոգիական անվտանգության ապահովման համալիր գործընթաց, որը ներառում է օրենսդրական, տնտեսական և տեխնոլոգիական միջոցառումներ։ Ներկայացվում են նաև բնօգտագործման և շրջակա միջավայրի պահպանության հիմնական սկզբունքները՝ կայուն զարգացման սկզբունք, կանխարգելման սկզբունք, պատասխանատվության սկզբունք և ռեսուրսների համալիր օգտագործման սկզբունք, որոնք ուղղված են բնության և հասարակության ներդաշնակ փոխազդեցության ապահովմանը։ Աշխատանքը ընդգծում է նաև էկոլոգիական քաղաքականության դերը և միջազգային համագործակցության կարևորությունը բնապահպանական խնդիրների լուծման գործում՝ նպատակ ունենալով ձևավորել գիտակցված վերաբերմունք բնական ռեսուրսների նկատմամբ և խթանել կայուն զարգացման գաղափարները։

Քաղաքագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հետխորհրդային տարածքում ձևավորված չճանաչված կամ սահմանափակ ճանաչում ունեցող պետական կազմավորումների կայացման գործընթացների, քաղաքական զարգացման առանձնահատկությունների և հետագա հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են դրանց առաջացման պատմական և քաղաքական նախադրյալները, պետական ինստիտուտների ձևավորման ընթացքը, ներքին կառավարման համակարգերը, անվտանգության, տնտեսության և արտաքին հարաբերությունների հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային իրավունքի, ինքնորոշման և տարածքային ամբողջականության սկզբունքների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև տարածաշրջանային և միջազգային դերակատարների ազդեցությանը նման կազմավորումների զարգացման վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է համեմատական վերլուծություն և գնահատում է տարբեր զարգացման սցենարներն ու ապագա հեռանկարները՝ օգտակար լինելով քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, իրավաբանների և տարածաշրջանային քաղաքականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է հայերեն բարբառագիտության (դիալեկտոլոգիայի) ուսումնասիրություններին՝ ներկայացված «Этюды по армянской диалектологии / Studien zur Armenischen Dialectologie» խորագրով, որը ընդգծում է հայ բարբառների համակարգային վերլուծությունը բազմալեզու գիտական մոտեցման շրջանակում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել հայոց լեզվի բարբառային տարբերակների կառուցվածքային, հնչյունաբանական, ձևաբանական և բառապաշարային առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով դրանց պատմական զարգացման ուղիները և տարածքային տարբերությունները։ Ուսումնասիրվում են արևելահայ և արևմտահայ բարբառների հիմնական ենթախմբերը, դրանց տարածվածությունը Հայաստանի պատմաաշխարհագրական տարբեր շրջաններում, ինչպես նաև հարակից հայկական համայնքներում ձևավորված խոսակցական տարբերակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարբառների հնչյունափոխական երևույթներին, բառապաշարային փոխառություններին, ինչպես նաև լեզվական շերտերի փոխազդեցությանը հարևան լեզուների հետ՝ թուրքերեն, պարսկերեն, վրացերեն և ռուսերեն։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է բարբառագիտության տեսական հիմքերը՝ համեմատական լեզվաբանության մեթոդների կիրառմամբ և դաշտային լեզվաբանական նյութերի հավաքագրման արդյունքների վերլուծությամբ։ Միաժամանակ ընդգծվում է հայ բարբառների պահպանման և փաստագրման կարևորությունը որպես ազգային մշակութային ժառանգության մաս։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է լեզվաբանության և հայերեն բարբառագիտության ոլորտում՝ նպաստելով հայոց լեզվի բարբառային բազմազանության ավելի խորքային գիտական ընկալմանը։

Գրականություն

Richard Aldingtonը 20-րդ դարի անգլիական գրականության նշանավոր ներկայացուցիչներից է, որը հայտնի է հատկապես իմաժիզմի շարժման մեջ իր մասնակցությամբ և Առաջին համաշխարհային պատերազմի փորձի գրական արտացոլմամբ․ նրա ստեղծագործական գործունեությունը ձևավորվել է այն ժամանակաշրջանում, երբ եվրոպական գրականությունը անցում էր կատարում ավանդական ձևերից դեպի նոր, ավելի կտրուկ և պատկերային արտահայտչաձևեր, և հենց այդ համատեքստում Ալդինգթոնը հանդես եկավ որպես նորարարական մտածողության կրողներից մեկը․ նրա ամենահայտնի վեպը Death of a Hero է, որտեղ նա քննադատաբար ներկայացնում է պատերազմի անիմաստությունն ու կորուստները՝ օգտագործելով սարկազմ, հոռետեսություն և հոգեբանական խոր վերլուծություն՝ ցույց տալով, թե ինչպես է պատերազմը կործանում անհատի կյանքը, իդեալները և մարդկային արժեքները․ Ալդինգթոնի պոեզիան ևս առանձնանում է պատկերային հստակությամբ, հակիրճությամբ և զգացմունքային լարվածությամբ, որոնք բնորոշ են իմաժիզմի գեղագիտական սկզբունքներին, որտեղ կարևոր է ոչ թե երկար նկարագրությունը, այլ ուժեղ, ճշգրիտ պատկեր ստեղծելը․ նրա ստեղծագործական ժառանգությունը նաև ներառում է քննադատական և կենսագրական աշխատանքներ, որոնց միջոցով նա ուսումնասիրել է գրականության պատմությունը և ժամանակի մշակութային զարգացումները․ ընդհանուր առմամբ, Ալդինգթոնի գործունեությունը կարևոր դեր է խաղացել 20-րդ դարի գրականության մեջ՝ հատկապես պատերազմի թեմայի նոր, ավելի անկեղծ և քննադատական մեկնաբանության ձևավորման գործում։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է դպրոցականների գեղարվեստական կրթության համակարգում դեկորատիվ-կիրառական արվեստի դերին, նշանակությանը և ուսուցման մեթոդներին։ Գրքում վերլուծվում են այն մանկավարժական մոտեցումները, որոնք նպաստում են աշակերտների ստեղծագործական մտածողության, գեղագիտական ճաշակի և գործնական հմտությունների զարգացմանը դեկորատիվ արվեստի տարբեր ձևերի միջոցով։ Ներկայացվում են ուսումնական գործընթացում կիրառվող մեթոդներ, ծրագրային մոտեցումներ և ուսուցման կազմակերպման ձևեր, որոնք օգնում են ինտեգրել ժողովրդական և ժամանակակից դեկորատիվ արվեստի տարրերը դպրոցական կրթության մեջ։ Հեղինակը ընդգծում է արվեստի ուսուցման դաստիարակչական և մշակութային նշանակությունը՝ որպես ազգային ինքնության ձևավորման, գեղագիտական ընկալման և ստեղծագործական կարողությունների զարգացման կարևոր գործոն։ Քննարկվում են նաև ուսուցիչների պատրաստման, դասընթացների արդյունավետ կազմակերպման և ուսումնական նյութերի ընտրության հարցերը։ Գիրքը նախատեսված է մանկավարժների, արվեստի ուսուցիչների, ուսանողների և գեղարվեստական կրթության ոլորտով հետաքրքրվողների համար՝ որպես տեսական և գործնական արժեքավոր ուղեցույց։