Իմացաբանության հիմնավորման հիմնախնդիրը (մեթոդաբանական վերլուծություն)

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է ռենիումի(VII), մոլիբդենի(VI), վանադիումի և վոլֆրամի(VI) իոնների տարանջատման և միկրոքանակների որոշման ժամանակակից անալիտիկ մեթոդների մշակմանը՝ կիրառելով հեղուկ քրոմատոգրաֆիայի մոտեցումներ և Հայաստանի բնական ծագման սորբենտներ։ Հետազոտության մեջ ուսումնասիրվում են բնական հանքանյութերի և սորբենտային նյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրանց ընտրողականությունը տարբեր մետաղական իոնների նկատմամբ, ինչպես նաև քրոմատոգրաֆիական տարանջատման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Ներկայացվում են փորձարարական մեթոդաբանությունը, անալիտիկ պայմանների օպտիմալացման արդյունքները, իոնների նույնականացման և քանակական որոշման զգայունության ու ճշգրտության գնահատականները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բնական սորբենտների կիրառման առավելություններին, դրանց տնտեսական արդյունավետությանը և շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի, հանքարդյունաբերության, երկրաքիմիական, տեխնոլոգիական ու լաբորատոր հետազոտություններում օգտագործման հնարավորություններին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել անալիտիկ քիմիայի, քրոմատոգրաֆիայի, նյութագիտության, բնապահպանական վերահսկողության և երկրաքիմիայի ոլորտների գիտաշխատողների, մասնագետների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է տվյալների հեռավար կառավարման համար նախատեսված բազմօգտագործող հիերարխիկ ծրագրային համակարգի նախագծման, մշակման և գործնական իրականացման խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են այն հիմնական սկզբունքներն ու տեխնոլոգիական մոտեցումները, որոնք անհրաժեշտ են տարբեր մակարդակի օգտատերերի կողմից տվյալների անվտանգ, կազմակերպված և արդյունավետ կառավարման ապահովման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի հիերարխիկ կառուցվածքի ձևավորմանը, որի միջոցով հնարավոր է սահմանել օգտատերերի տարբեր դերեր, իրավասություններ և հասանելիության մակարդակներ՝ կախված նրանց գործառույթներից ու համակարգում զբաղեցրած դիրքից։ Դիտարկվում են տվյալների պահպանման, փոխանցման, փոփոխման, որոնման և հեռավար հասանելիության կազմակերպման մեխանիզմները, ինչպես նաև բազմօգտագործող միջավայրում միաժամանակյա աշխատանքի հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում է օգտատերերի նույնականացման և թույլտվությունների կառավարման համակարգի ձևավորումը, քանի որ տարբեր մակարդակների միջև գործողությունների ճիշտ սահմանափակումը տվյալների ամբողջականության և համակարգի հուսալի աշխատանքի ապահովման կարևոր պայմաններից է։ Ներկայացվում են ծրագրային համակարգի ճարտարապետության նախագծման սկզբունքները, առանձին բաղադրիչների միջև փոխգործակցության կազմակերպումը և տվյալների կառավարման գործընթացների ավտոմատացման հնարավորությունները։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև ծրագրային իրականացման ընթացքում առաջացող տեխնիկական խնդիրներին, համակարգի ընդլայնելիությանը, աշխատանքի կայունությանը, տվյալների ամբողջականության պահպանմանը և տարբեր օգտատերերի գործողությունների համակարգմանը։ Հեռավար կառավարման հնարավորությունը դիտարկվում է որպես համակարգի կարևոր գործառույթ, որը թույլ է տալիս օգտատերերին աշխատել տվյալների հետ անկախ իրենց ֆիզիկական գտնվելու վայրից՝ պահպանելով սահմանված հասանելիության կանոնները։ Աշխատությունում ծրագրային նախագծումն ու իրականացումը դիտարկվում են միասնական գործընթացի շրջանակում՝ սկսած համակարգի կառուցվածքի և հիմնական պահանջների սահմանումից մինչև համապատասխան ծրագրային լուծումների մշակումն ու գործնական կիրառումը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ծրագրավորման, ծրագրային ճարտարագիտության, տվյալների կառավարման, տեղեկատվական համակարգերի և համակարգչային գիտությունների ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի գլխավոր գրադարանային հաստատության 2019 թվականի համար նախատեսված աշխատանքների կազմակերպված ծրագիրը՝ ընդգրկելով գրադարանային հավաքածուների հաշվառման, պահպանության, մշակման, սպասարկման, մատենագիտական գործունեության, թվայնացման և մշակութային ծրագրերի հիմնական ուղղությունները։ Այն գործնական և կազմակերպչական նշանակություն ունեցող փաստաթուղթ է, որի միջոցով համակարգվում են տարվա ընթացքում իրականացվելիք աշխատանքները, սահմանվում են առաջնահերթ խնդիրները և համապատասխան ստորաբաժանումների գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում գրադարանային ֆոնդերի հաշվառման և վերակազմակերպման աշխատանքներին, այդ թվում՝ ռուսերեն գրքային հավաքածուի վերահաշվառմանը և գրադարանին միացված Գրապալատի հավաքածուի վերագրանցման ու վերահաշվառման գործընթացին։ Ծրագրային աշխատանքների շրջանակում կարևորվում են ազգային տպագիր ժառանգության հավաքագրումը, պահպանությունը և հանրությանը հասանելի դարձնելը, ինչպես նաև գրադարանային տեղեկատվական ռեսուրսների շարունակական զարգացումը։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու գրադարանի տարբեր բաժինների գործառույթների, ընթերցողների սպասարկման կազմակերպման, տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի և գրադարանային հավաքածուների կառավարման վերաբերյալ։ Կարևոր ուղղություններից են նաև մշակութային և գիտական միջոցառումների կազմակերպումը, գրքի և ընթերցանության հանրահռչակումը, ցուցահանդեսային գործունեությունը և մասնագիտական համագործակցության զարգացումը։ Տարվա ծրագրային գործունեությունն առանձնահատուկ նշանակություն ուներ նաև հաստատության պատմության տեսանկյունից, քանի որ 2019 թվականին նշվում էր պետական գրադարանային կարգավիճակի ձևավորման հետ կապված պատմական իրադարձության 100-ամյակը։ Այդ հանգամանքը հնարավորություն էր տալիս գրադարանի ընթացիկ աշխատանքները համադրել նրա պատմական ժառանգության ներկայացման և հանրահռչակման նախաձեռնությունների հետ։ Ծրագիրը կարևոր սկզբնաղբյուր է գրադարանագիտության և մշակութային կառավարման ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է կոնկրետ ժամանակաշրջանում ազգային գրադարանի առջև դրված կազմակերպչական, մասնագիտական և մշակութային խնդիրները։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս հետագա տարիների ծրագրերի ու հաշվետվությունների հետ համադրությամբ ուսումնասիրելու գրադարանի գործունեության առաջնահերթությունների փոփոխությունները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներգրավումը և ազգային գրադարանային համակարգի զարգացման միտումները։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է մարզիկների օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությանը հարմարվողական արձագանքների գնահատման գործում հորմոնային ցուցանիշների նշանակության ուսումնասիրությանը՝ բուսական ծագման ադապտոգենների ազդեցության համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում ֆիզիկական մարզումների ժամանակ օրգանիզմում տեղի ունեցող նյարդաէնդոկրին փոփոխություններն են և այն հնարավորությունները, որոնց միջոցով համապատասխան կենսաբանական մարկերները կարող են օգտագործվել ադապտացիոն գործընթացների օբյեկտիվ գնահատման համար։ Քննվում է ինտենսիվ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ազդեցությունը հորմոնային կարգավորման համակարգերի վրա՝ ուշադրություն դարձնելով սթրեսային արձագանքի, էներգետիկ նյութափոխանակության, վերականգնողական գործընթացների և ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի փոխկապակցվածությանը։ Բուսական ադապտոգենները դիտարկվում են որպես կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի աղբյուրներ, որոնց հնարավոր ազդեցությունը պահանջում է վերահսկվող և գիտականորեն հիմնավորված գնահատում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե հորմոնային ցուցանիշների փոփոխությունները որքանով կարող են ծառայել որպես ուսումնասիրվող ազդեցության արդյունավետության և օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքի մարկերներ։ Կարևորվում է տարբեր ցուցանիշների ոչ թե մեկուսացված, այլ համալիր մեկնաբանությունը, քանի որ դրանց մակարդակների վրա կարող են ազդել մարզման բնույթը և տևողությունը, վերականգնման ժամանակահատվածը, սննդային վիճակը, քնի առանձնահատկությունները և անհատական ֆիզիոլոգիական տարբերությունները։ Հետազոտության մեթոդաբանական հատվածում կարող են դիտարկվել փորձարարական և վերահսկիչ խմբերի տվյալների համեմատության, ժամանակային փոփոխությունների գնահատման և վիճակագրական վերլուծության մոտեցումները՝ հնարավոր ազդեցությունները բնական մարզումային փոփոխություններից տարբերակելու նպատակով։ Կարևոր խնդիր է նաև հորմոնային մարկերների զգայունության և տեղեկատվական արժեքի գնահատումը՝ պարզելու համար, թե դրանք որքանով են արտացոլում մարզիկների օրգանիզմում տեղի ունեցող իրական հարմարվողական գործընթացները։ Ուսումնասիրությունը միավորում է սպորտային ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, էնդոկրինոլոգիայի և սպորտային բժշկության մոտեցումները՝ նպաստելով մարզումային ծանրաբեռնվածության նկատմամբ օրգանիզմի արձագանքների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ բուսական ծագումը ինքնին չի հաստատում որևէ նյութի արդյունավետությունը կամ անվտանգությունը, ուստի համապատասխան ազդեցությունների գնահատումը պետք է հիմնվի վերահսկվող գիտական տվյալների և կենսաբանական ցուցանիշների համակցված վերլուծության վրա։ Աշխատությունը կարող է գիտական նշանակություն ունենալ մարզիկների ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատման, մարզումային հարմարվողականության ուսումնասիրության և սպորտային բժշկության մեջ կենսաբանական մարկերների կիրառման մեթոդաբանության զարգացման համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի խորհրդայնացման հիմնահարցի ուսումնասիրությանը հայ պատմագրության մեջ՝ կենտրոնանալով 1920 թվականի քաղաքական իրադարձությունների վերաբերյալ տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված պատմագիտական մոտեցումների և մեկնաբանությունների վրա։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են խորհրդային, հետխորհրդային և այլ պատմագիտական շրջանակներում ներկայացվել Հայաստանի առաջին հանրապետության վերջին շրջանը, բոլշևիկյան շարժման ակտիվացումը, տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական զարգացումները և Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման գործընթացը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմագիտական աշխատություններում կիրառված սկզբնաղբյուրներին, հետազոտական մեթոդներին և գաղափարական ու քաղաքական միջավայրի ազդեցությանը պատմական իրադարձությունների գնահատման վրա։ Համեմատվում են խորհրդայնացման պատճառների, ընթացքի և հետևանքների վերաբերյալ տարբեր հեղինակների տեսակետները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Քննարկվում են նաև Ռուսաստանի խորհրդային իշխանության, Հայաստանի քաղաքական ուժերի և տարածաշրջանի այլ դերակատարների գործունեության վերաբերյալ պատմագրական մեկնաբանությունները։ Անդրադարձ է կատարվում խորհրդային ժամանակաշրջանում ձևավորված պաշտոնական պատմագիտական մոտեցումներին և Հայաստանի անկախության վերականգնումից հետո պատմական իրադարձությունների վերաիմաստավորմանն ու նոր աղբյուրների շրջանառության մեջ մտնելուն։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել, թե ինչպես են ժամանակի ընթացքում փոփոխվել Հայաստանի խորհրդայնացման վերաբերյալ գիտական պատկերացումները և ինչ ազդեցություն են ունեցել պատմագրական ավանդույթները, աղբյուրագիտական բազան ու հետազոտական նոր մոտեցումները խնդրի լուսաբանման վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, պատմագրության և հայագիտության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և Հայաստանի XX դարի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է երկրաշարժը վերապրած բնակչության սոցիալ-մշակութային ադապտացիայի գործընթացների ուսումնասիրմանը՝ բացահայտելով աղետից հետո անհատների և համայնքների սոցիալական, մշակութային և հոգեբանական վերականգնման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են բնական աղետների հետևանքով առաջացած սոցիալական փոփոխությունները, տեղահանության, կենսապայմանների վերափոխման և համայնքային հարաբերությունների վերակազմավորման ազդեցությունները բնակչության առօրյա կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակութային արժեքների, ավանդույթների, սոցիալական կապերի և համայնքային համախմբվածության դերին՝ նոր պայմաններին հարմարվելու գործընթացում։ Աշխատությունը քննարկում է նաև պետական և հասարակական աջակցության մեխանիզմների նշանակությունը, սոցիալական ինտեգրման խնդիրները, ինչպես նաև բնակչության դիմակայունության և վերականգնողական ներուժի ձևավորման գործոնները։ Տարբեր սոցիոլոգիական և մշակութաբանական մոտեցումների հիման վրա ներկայացվում են աղետի հետևանքների հաղթահարման փորձը, սոցիալական վարքագծի փոփոխությունները և երկարաժամկետ ադապտացիոն գործընթացների առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգների, մշակութաբանների, հոգեբանների, սոցիալական աշխատանքի մասնագետների, արտակարգ իրավիճակների կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների և բնական աղետների սոցիալական ազդեցություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։