InAsSbP Քվանտային կետերի աճեցումը, հետազոտումը և դրանց հիման վրա պատրաստված միջին ինֆրակարմիր տիրույթի ֆոտոընդունիչների ուսումնասիրումը

Медицина

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սուր աղիքային վարակների սոցիալ-հիգիենիկ և բժշկաաշխարհագրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով սալմոնելոզների ժամանակ դիսբակտերիոզի և հակաբիոտիկակայունության զարգացման խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում սուր աղիքային վարակների տարածվածության, առաջացման և տարածման օրինաչափությունների բացահայտումն է՝ դրանք կապելով բնակչության սոցիալական պայմանների, հիգիենիկ գործոնների, շրջակա միջավայրի, սննդի և ջրի անվտանգության, բնակավայրերի առանձնահատկությունների և առողջապահական համակարգի գործունեության հետ։ Աշխատության բժշկաաշխարհագրական ուղղությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել վարակների տարածքային բաշխվածությունը և տարբեր տարածաշրջաններում դրանց հաճախականության հնարավոր տարբերությունները՝ հաշվի առնելով բնակչության խտությունը, բնակավայրերի կառուցվածքը, կլիմայական և սոցիալ-տնտեսական պայմանները, ջրամատակարարման ու կոյուղու համակարգերի վիճակը և այլ գործոններ։ Սոցիալ-հիգիենիկ ուսումնասիրությունը կարևոր է սուր աղիքային վարակների կանխարգելման տեսանկյունից, քանի որ դրանց տարածման վրա էական ազդեցություն կարող են ունենալ անձնական և հանրային հիգիենայի մակարդակը, սննդամթերքի պահպանման և պատրաստման պայմանները, խմելու ջրի որակը, բնակչության իրազեկվածությունը և սանիտարական վերահսկողության արդյունավետությունը։ Աշխատության առանձին կարևոր ուղղություն է սալմոնելոզների ժամանակ աղիքային միկրոֆլորայի խանգարումների ուսումնասիրությունը։ Վարակային գործընթացը, հիվանդության ծանրությունը և բուժման ընթացքում կիրառվող դեղորայքային միջամտությունները կարող են փոփոխել աղիքային միկրոբիոտայի հավասարակշռությունը, ինչն իր հերթին կարող է ազդել հիվանդության ընթացքի և վերականգնման գործընթացի վրա։ Դիսբակտերիոզի կամ աղիքային միկրոբիոտայի խանգարումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու սալմոնելոզների պաթոգենեզի և հետվարակային հետևանքների մասին։ Հետազոտության մյուս կարևոր բաղադրիչը հակաբիոտիկակայունության խնդրի ուսումնասիրությունն է։ Սալմոնելաների տարբեր շտամների հակամանրէային դեղամիջոցների նկատմամբ զգայունության փոփոխությունները կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես բուժման արդյունավետության, այնպես էլ հանրային առողջապահության համար։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունության տարածվածությունը, տարբեր դեղամիջոցների նկատմամբ դիմադրության բնույթը, դրա հնարավոր պատճառները և հակամանրէային բուժման ռացիոնալ կազմակերպման անհրաժեշտությունը։ Հակաբիոտիկների ոչ նպատակային կամ ոչ ճիշտ կիրառումը կարող է նպաստել կայուն մանրէային շտամների տարածմանը, ուստի թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հակամանրէային կայունության վերահսկման ռազմավարությունների մշակման համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել համաճարակաբանական, մանրէաբանական, կլինիկական, սոցիալ-հիգիենիկ և բժշկաաշխարհագրական տվյալներ՝ հնարավորություն տալով գնահատել խնդիրը տարբեր մակարդակներում։ Տարածքային և ժամանակային տվյալների վերլուծությունը կարող է օգնել բացահայտելու հիվանդացության դինամիկան, հնարավոր ռիսկային տարածքները և վարակների տարածման վրա ազդող գործոնները։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ սուր աղիքային վարակների կանխարգելման, համաճարակաբանական հսկողության կատարելագործման, սննդի և ջրի անվտանգության բարձրացման, հակաբիոտիկների ավելի հիմնավորված կիրառման և հակամանրէային կայունության տարածման սահմանափակման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել համաճարակաբաններին, վարակաբաններին, մանրէաբաններին, հիգիենիստներին, հանրային առողջապահության մասնագետներին, բժշկաաշխարհագրության հետազոտողներին և առողջապահական համակարգի կազմակերպիչներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես այն պատճառով, որ սուր աղիքային վարակների խնդիրը դիտարկում է համալիր՝ միաժամանակ ուսումնասիրելով դրանց սոցիալ-հիգիենիկ և տարածական տարածվածությունը, սալմոնելոզների ժամանակ աղիքային միկրոբիոտայի փոփոխությունները և հակաբիոտիկակայունության զարգացման հետ կապված բժշկական ու հանրային առողջապահական մարտահրավերները։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղացիության ժամանակակից վիճակի, կենսակերպի և հասարակական-մշակութային առանձնահատկությունների ազգագրական ուսումնասիրությանը։ Այն դիտարկում է գյուղական բնակչությանը որպես Հայաստանի սոցիալական կառուցվածքի և ազգային մշակութային կյանքի կարևոր բաղադրիչ՝ անդրադառնալով գյուղական համայնքների կազմակերպմանը, բնակչության առօրյային, ավանդույթներին, զբաղմունքներին և սոցիալական հարաբերություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են գյուղացիության պատմականորեն ձևավորված կենսակերպի և ժամանակակից հասարակական փոփոխությունների փոխազդեցությունը, ավանդական մշակութային արժեքների պահպանումն ու դրանց դրսևորումները նոր պայմաններում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական միջավայրը, ընտանիքի և համայնքի դերը, աշխատանքի կազմակերպման ձևերը, ինչպես նաև գյուղական բնակչության ինքնության ու մշակութային ժառանգության առանձնահատկությունները։ Ազգագրական մոտեցումը կարևոր է ոչ միայն նյութական և հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրության, այլև հասարակական փոխհարաբերությունների, համայնքային կյանքի և կենսակերպի փոփոխությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի գյուղական բնակչության, ազգագրական գործընթացների, սոցիալական կառուցվածքի և ժամանակակից գյուղական կյանքի հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր նյութ է Հայաստանի հասարակության փոփոխությունների և գյուղական միջավայրի մշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրման համար։

Религия

Հայ առաքելական եկեղեցու պաշտամունքային և ծիսական ավանդույթներին նվիրված այս աշխատությունը ներկայացնում է Սուրբ Պատարագի կատարման հետ կապված խորհրդաբանական, աղոթական և կարգավորիչ նյութեր, ինչպես նաև անդրադառնում է Հայ եկեղեցու դպրության կազմակերպմանն ու եկեղեցական ծառայության համապատասխան կարգերին։ Գրքի բովանդակային առանցքը Սուրբ Պատարագի՝ որպես քրիստոնեական պաշտամունքի կենտրոնական խորհրդի, հոգևոր նշանակության բացահայտումն է և եկեղեցական արարողության պատշաճ իրականացման համար անհրաժեշտ գիտելիքների փոխանցումը։ Հայ առաքելական եկեղեցու կյանքում Սուրբ Պատարագը զբաղեցնում է առանձնահատուկ տեղ՝ հանդիսանալով հավատացյալների հոգևոր միասնության, Քրիստոսի փրկագործության հիշատակման և հաղորդության խորհրդի իրագործման գլխավոր արարողությունը։ Այն միավորում է աղոթքը, սուրբգրային ընթերցումները, շարականների երգեցողությունը, քահանայական սպասավորությունը և հաղորդության խորհուրդը՝ կազմելով հայ քրիստոնեական պաշտամունքի ամբողջական համակարգ։ Պատարագի յուրաքանչյուր հատված ունի իր աստվածաբանական նշանակությունը, խորհրդանշական բովանդակությունը և ծիսական տեղը, իսկ դրանց հաջորդականությունը պայմանավորված է եկեղեցու դարավոր ավանդությամբ։ Խորհրդատետրի նշանակությունը պայմանավորված է պատարագի ընթացքում կատարվող գործողությունների, աղոթքների և խորհրդաբանական արտահայտությունների ճանաչման ու ճիշտ ընկալման անհրաժեշտությամբ։ Սուրբ Պատարագը միայն ծիսական գործողությունների ամբողջություն չէ, այլև քրիստոնեական հավատքի հիմնական դրույթների պաշտամունքային արտահայտություն։ Նրա միջոցով հավատացյալը մասնակցում է եկեղեցու հոգևոր կյանքին, հաղորդակից դառնում քրիստոնեական փրկագործության գաղափարին և ամրապնդում իր կապը եկեղեցական համայնքի հետ։ Պատարագի ընթացքում հնչող աղոթքները, ընթերցումները, երգեցողությունը և քահանայական գործողությունները փոխկապակցված են ու միասին արտահայտում են քրիստոնեական աստվածաբանության կարևորագույն գաղափարները՝ Աստծո փառաբանությունը, ապաշխարությունը, գոհությունը, փրկությունը և հոգևոր վերածնունդը։ Աշխատության մյուս կարևոր ուղղությունը Հայ եկեղեցու դպրության կարգին վերաբերող նյութն է։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ դպրությունը կարևոր տեղ է զբաղեցրել պաշտամունքի կազմակերպման և հոգևոր երաժշտական ժառանգության պահպանման գործում։ Դպիրները մասնակցել են եկեղեցական արարողություններին՝ կատարելով ընթերցումներ, երգեցողություն և ծիսական այլ պարտականություններ։ Նրանց գործունեությունը պահանջել է համապատասխան գիտելիքներ, եկեղեցական կարգի իմացություն, աղոթքների ու շարականների յուրացում և պաշտամունքային ծառայության նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունք։ Դպրության միջոցով ապահովվել է եկեղեցական արարողությունների երաժշտական ու գրական բաղադրիչների շարունակականությունը, իսկ դպիրների պատրաստումը նպաստել է հոգևոր մշակույթի փոխանցմանը նոր սերունդներին։ Հայ եկեղեցու դպրությունը սերտորեն կապված է հայ հոգևոր երաժշտության և շարականագրության հարուստ ավանդույթի հետ։ Շարականները ոչ միայն պաշտամունքային երգեր են, այլև աստվածաբանական մտքի, բանաստեղծական արտահայտչության և ազգային հոգևոր ինքնության կարևոր դրսևորումներ։ Դրանց կատարումը պահանջում է համապատասխան գիտելիքներ, երգեցողության կանոնների պահպանում և ծիսական համատեքստի ըմբռնում։ Դպրության կարգի ներկայացումը, հետևաբար, ունի ոչ միայն կազմակերպչական, այլև մշակութային նշանակություն, քանի որ առնչվում է հայ հոգևոր երգարվեստի պահպանմանն ու փոխանցմանը։ Գրքի գաղափարական կարևոր սկզբունքներից է եկեղեցական պաշտամունքի միասնականության և կանոնակարգվածության պահպանումը։ Պատարագի և դպրության ծառայությունները փոխլրացնում են միմյանց՝ ապահովելով արարողության ամբողջականությունն ու հոգևոր ներգործությունը։ Քահանայական սպասավորությունը, սարկավագական ծառայությունը և դպիրների մասնակցությունը կազմում են եկեղեցական պաշտամունքի փոխկապակցված կառուցվածքը, որտեղ յուրաքանչյուր մասնակից ունի իր հստակ պարտականությունն ու գործառույթը։ Այս համակարգի պահպանումը նպաստում է եկեղեցական ավանդության անընդհատությանը և պաշտամունքային կյանքի կազմակերպված ընթացքին։ Գրական և կառուցվածքային առումով աշխատությունը պատկանում է հայ եկեղեցական խորհրդաբանական ու ծիսական գրականության ավանդույթին։ Նման գրքերին բնորոշ են աղոթական և աստվածաբանական խոսքի հանդիսավորությունը, եկեղեցական եզրաբանության կիրառությունը, ծիսական հասկացությունների համակարգված ներկայացումը և պաշտամունքային գործունեության գործնական նպատակադրումը։ Խորհրդատետրի ձևաչափն ինքնին ընդգծում է նյութի ուսուցողական ու կիրառական նշանակությունը՝ այն դարձնելով օգտակար ձեռնարկ եկեղեցական ծառայության մեջ ներգրավված անձանց համար։ Այն կարևոր նյութ է նաև հայ եկեղեցական լեզվի, պատարագային բառապաշարի, հոգևոր երգեցողության և ծիսական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Պատմական ու մշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայ հոգևոր գրքի և եկեղեցական կրթության պատմության մեջ։ Հայ առաքելական եկեղեցին դարերի ընթացքում մշակել է պաշտամունքային ինքնատիպ համակարգ, որի պահպանման գործում մեծ դեր են ունեցել պատարագամատյանները, ծիսարանները, ժամագրքերը, շարականները և եկեղեցական ուսումնական ձեռնարկները։ Դրանց միջոցով փոխանցվել են ոչ միայն աղոթքներն ու արարողակարգերը, այլև հայ ժողովրդի հոգևոր հիշողությունը, երաժշտական ավանդույթներն ու կրոնական աշխարհընկալումը։ 19-րդ դարում Վենետիկի Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական գործունեությունը կարևոր նշանակություն ուներ հայ եկեղեցական գրականության պահպանման, տարածման և համակարգման համար։ Միաբանությունը մեծ ուշադրություն էր դարձնում հայերեն կրոնական ու գիտական գրականության հրատարակությանը՝ նպաստելով հայոց լեզվի մշակմանը, հոգևոր ժառանգության պահպանմանը և ազգային կրթության զարգացմանը։ Նման աշխատությունների հրատարակումը վկայում է, որ եկեղեցական գիտելիքների փոխանցումը և հոգևոր ծառայության կրթական հիմքերի ամրապնդումը Մխիթարյանների լուսավորչական գործունեության կարևոր ուղղություններից էին։ Այս հրատարակությունը արժեքավոր է հայ պատարագագիտության, եկեղեցական դպրության, հոգևոր երաժշտության, ծիսական ավանդության և հայ կրոնական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, պատարագագետներին, երաժշտագետներին, շարականագետներին, եկեղեցական պատմաբաններին, հայագետներին, հոգևորականներին և հայ քրիստոնեական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա գիտական ու ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է Սուրբ Պատարագի խորհրդաբանական կառուցվածքի, եկեղեցական ծառայությունների փոխկապակցվածության և հայ դպրության՝ որպես ազգային հոգևոր ու երաժշտական ժառանգության պահպանման կարևոր հաստատության ճանաչման հնարավորությամբ։

Литература

«Բերկրանք և վիշտեր» վերնագիրը միավորում է մարդկային ապրումների երկու հակադիր, բայց փոխկապակցված կողմերը՝ ուրախությունն ու ցավը, երջանկությունն ու տխրությունը, հույսն ու հիասթափությունը։ Այս թեմաները կարևոր տեղ են զբաղեցնում գեղարվեստական գրականության մեջ, քանի որ արտահայտում են մարդու ներաշխարհի բազմազանությունը և կյանքի ընթացքում ապրած զգացմունքային փորձառությունը։ Բերկրանքի և վշտի հակադրությունը կարող է ծառայել որպես ստեղծագործության գաղափարական առանցք՝ ընթերցողին հրավիրելով խորհելու մարդկային հարաբերությունների, սիրո, կորստի, հիշողությունների և ժամանակի փոփոխությունների շուրջ։ XIX դարի հայ գրականության մեջ անձնական ապրումների, բարոյական հարցերի և մարդու ներաշխարհի ներկայացումը կարևոր նշանակություն ուներ գրական լեզվի ու գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների զարգացման համար։ Նման վերնագրով երկը կարող է պատկանել քնարական կամ արձակ ստեղծագործությունների շարքին, սակայն առանց բովանդակության լրացուցիչ հաստատված տվյալների հնարավոր չէ հստակ որոշել դրա ժանրը կամ սյուժեն։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գեղարվեստական գրականության պատմությամբ, մարդկային զգացմունքների գրական արտացոլմամբ և XIX դարի հայ ընթերցողական մշակույթով զբաղվողների համար։ Այն նաև հայերեն տպագիր ժառանգության մի մասն է, որն արտացոլում է գրականության միջոցով մարդու ներաշխարհը ներկայացնելու մշտական հետաքրքրությունը։

География

Աշխատությունը նվիրված է Արմանիսի հանքավայրի տարածքում ձևավորված լիթոերկրաքիմիական պսակների ուսումնասիրությանը և դրանց նշանակության բացահայտմանը՝ հանքային հումքի որոնման ու շրջակա միջավայրի երկրաքիմիական գնահատման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության առանցքում հանքայնացման գործընթացների հետևանքով ապարներում ձևավորված քիմիական տարրերի տարածական փոփոխությունների և դրանց անոմալ կուտակումների վերլուծությունն է։ Լիթոերկրաքիմիական պսակները կարևոր ցուցիչներ են, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է բացահայտել հանքայնացման հետ կապված տարրերի տարածման օրինաչափությունները, որոշել անոմալ գոտիների սահմանները և գնահատել դրանց կապը հանքայնացման հիմնական մարմինների հետ։ Այդպիսի տվյալների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի արդյունավետ իրականացնել երկրաքիմիական որոնումներ, առանձնացնել հեռանկարային տարածքները և ճշգրտել հետագա երկրաբանական հետազոտությունների ուղղությունները։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև պսակների երկրաէկոլոգիական նշանակությանը։ Հանքավայրի տարածքում քիմիական տարրերի բնական միգրացիան և հանքարդյունաբերական գործունեության հնարավոր ազդեցությունը կարող են փոփոխել ապարների և հողերի երկրաքիմիական կազմը, ինչպես նաև ազդել հարակից ջրային համակարգերի վրա։ Այդ պատճառով լիթոերկրաքիմիական անոմալիաների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն օգտակար հանածոների հայտնաբերման, այլև տարածքի բնական երկրաքիմիական ֆոնի գնահատման, հնարավոր աղտոտվածության գոտիների առանձնացման և էկոլոգիական ռիսկերի կանխատեսման համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հանքավայրի երկրաբանական կառուցվածքի և հանքայնացման առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը, որոնողական աշխատանքների արդյունավետության բարձրացմանը և տարածքի երկրաէկոլոգիական վիճակի վերահսկմանը։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը համադրում է կիրառական երկրաբանության, երկրաքիմիայի և երկրաէկոլոգիայի խնդիրները՝ ցույց տալով, որ լիթոերկրաքիմիական պսակների մանրամասն հետազոտությունը կարող է միաժամանակ ծառայել որպես հանքային հումքի որոնման արդյունավետ գործիք և որպես շրջակա միջավայրի երկրաքիմիական փոփոխությունների գնահատման կարևոր մեթոդ։

Сельское хозяйство

Այս աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի տեղեկատու-մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով ներկայացնել արդի գիտական և կիրառական հրապարակումները։ Նյութը ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, հողագիտությանը, ագրոտեխնոլոգիաներին, բույսերի պաշտպանության միջոցներին, ոռոգման համակարգերին և գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը նվիրված նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից զարգացման միտումները և նորարարական մոտեցումները։ Ցանկում ներառված հրատարակությունները դասակարգված են ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել գիտական և մասնագիտական տեղեկատվության բազմազանության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն գյուղատնտեսության, կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում արտադրողականության բարձրացման, օրգանական գյուղատնտեսության և ագրոտեխնոլոգիական նոր լուծումների վերաբերյալ աշխատանքներին։ Աշխատությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով գյուղատնտեսական գիտության նոր գրականության հասանելիությանը և կիրառական նշանակության բարձրացմանը։