InAsSbP Քվանտային կետերի աճեցումը, հետազոտումը և դրանց հիման վրա պատրաստված միջին ինֆրակարմիր տիրույթի ֆոտոընդունիչների ուսումնասիրումը

Գրականություն

Այս գիրքը ներկայացնում է մարդկության պատմության այն եզակի պահերը, երբ մեկ որոշիչ իրադարձություն կամ մեկ անհատական գործողություն փոխել է պատմության ընթացքը՝ ձևավորելով նոր քաղաքական, մշակութային կամ գիտական իրականություն։ Յուրաքանչյուր գլուխ պատմում է առանձին «աստեղային ժամի» մասին՝ սկսած պատմական մեծ հայտնագործություններից և ռազմական շրջադարձային պահերից մինչև մշակութային ու հոգևոր բեկումներ, որոնք ունեցել են երկարաժամկետ ազդեցություն մարդկության զարգացման վրա։ Հեղինակը վարպետորեն համադրում է պատմական փաստերը և գրական-փիլիսոփայական վերլուծությունը՝ ստեղծելով դրամատիկ և միաժամանակ խորապես մտածող պատմողական ոճ, որտեղ կենտրոնում ոչ միայն իրադարձությունն է, այլ նաև մարդու ճակատագրական դերը պատմության մեջ։ Գրքում առանձնանում է այն գաղափարը, որ պատմությունը ձևավորվում է ոչ միայն դանդաղ գործընթացներով, այլ նաև կարճ, բայց վճռորոշ պահերով, որոնք կարող են փոխել ամբողջ աշխարհը։ Ստեղծագործությունը համարվում է պատմական էսսեների դասական օրինակներից մեկը և կարևոր ընթերցանություն է բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են պատմության փիլիսոփայությամբ, մարդկային որոշումների ազդեցությամբ և մեծ պատմական շրջադարձերի հոգեբանությամբ։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի լեռնային շրջանների պայմաններում քիչհարկանի բնակելի տների նոր ծավալատարածական և հատակագծային լուծումների ձևավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն ճարտարապետական և քաղաքաշինական սկզբունքները, որոնք հնարավորություն են տալիս բնակելի միջավայրը հարմարեցնել լեռնային տարածքների բարդ ռելիեֆին, կլիմայական պայմաններին, բնական միջավայրին և բնակչության կենսակերպին։ Աշխատությունը դիտարկում է բնակելի տան ձևավորման վրա ազդող փոխկապակցված գործոնների ամբողջությունը՝ տեղանքի ռելիեֆը, բարձրությունը ծովի մակարդակից, կլիմայական պայմանները, արևային կողմնորոշումը, քամիների ուղղությունը, ջերմաստիճանային տատանումները, հողի և երկրաբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ինժեներական ենթակառուցվածքների հասանելիությունը։ Հայաստանի լեռնային բնակավայրերի համար հատկապես կարևոր է շենքի ճիշտ տեղադրումը թեք տեղանքում, քանի որ ռելիեֆը կարող է էապես ազդել ինչպես շենքի ծավալային կազմության, այնպես էլ մուտքերի, հարկերի, բակային տարածքների և հարակից ճանապարհների կազմակերպման վրա։ Հետազոտության մեջ կարող են ուսումնասիրվել տեղանքի բնական թեքությանը հետևող, աստիճանաձև, կիսաթաղված կամ տարբեր մակարդակներով կազմակերպված բնակելի ծավալների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակելի տան ներքին հատակագծի և արտաքին միջավայրի փոխկապակցմանը՝ բնակելի, օժանդակ և հանգստի գոտիների նպատակահարմար կազմակերպմանը, բնական լուսավորության և օդափոխության ապահովմանը, բաց և կիսաբաց տարածքների ձևավորմանը։ Լեռնային կլիմայական պայմաններում կարևոր է նաև շենքի ջերմատեխնիկական արդյունավետությունը․ ծավալային լուծումները պետք է նպաստեն ջերմության պահպանմանը և նվազեցնեն արտաքին անբարենպաստ պայմանների ազդեցությունը։ Նման մոտեցումը համահունչ է բնակելի ճարտարապետության նախագծման այն սկզբունքներին, որոնք կարևորում են տարածաշրջանային պայմանների, ջերմային կորուստների, նյութատարության և բնակության հարմարավետության համատեղ հաշվառումը։ Աշխատանքի թեման անմիջականորեն կապված է նաև Հայաստանի լեռնային բնակավայրերի ճարտարապետական ավանդույթների հետ, որտեղ բնակելի տան ձևը պատմականորեն պայմանավորվել է բնական միջավայրով, տեղական շինանյութերով և բնակչության կենսակերպով։ Հետազոտության մեջ կարող է դիտարկվել ժամանակակից նախագծային լուծումների և ավանդական բնակելի ճարտարապետության փորձի համադրումը՝ ժամանակակից պահանջներին համապատասխան, բայց տեղական միջավայրի առանձնահատկությունները պահպանող բնակելի միջավայր ստեղծելու նպատակով։ Աշխատության մատենագիտական նկարագրությունը հաստատում է, որ այն ներկայացվել է որպես ճարտարապետության թեկնածուի գիտական աստիճանի աշխատանք և հրատարակվել է 2014 թվականին Հայաստանի ազգային ճարտարապետության և շինարարության համալսարանի կողմից։ Հետազոտության արդիականությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ լեռնային տարածքների բնակելի ճարտարապետությունը պահանջում է տարբեր գործոնների համալիր հաշվառում՝ տեղանքի ռելիեֆից և բնական կլիմայական պայմաններից մինչև շենքի տիպաբանություն, էկոլոգիական և տնտեսական արդյունավետություն։ Ժամանակակից ուսումնասիրություններում ևս լեռնային տարածքների կայուն զարգացման համար առանձնացվում են ռելիեֆին հարմարվելը, լանջի թեքությունը, բնական-կլիմայական պայմանները, ծավալատարածական կազմակերպումը և շենքերի տիպաբանությունը։ ՀՀ քաղաքաշինական կարգավորումները նույնպես կարևորում են տարածքների գոտիավորումը՝ հաշվի առնելով քաղաքաշինական, բնապահպանական և ինժեներաերկրաբանական սահմանափակումները։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ դրա արդյունքները կարող են հիմք ծառայել Հայաստանի լեռնային բնակավայրերի համար առավել հարմարավետ, անվտանգ, էներգաարդյունավետ և տեղանքին ներդաշնակ քիչհարկանի բնակելի տների նախագծման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, քաղաքաշինարարներին, նախագծող ինժեներներին, շինարարության մասնագետներին, բնակելի ճարտարապետության հետազոտողներին, ինչպես նաև Հայաստանի լեռնային բնակավայրերի զարգացման և ճարտարապետական միջավայրի ձևավորման հարցերով զբաղվող մասնագետներին։

Տեխնոլոգիա

Աշխատանքը նվիրված է լեռնային գետերի հունաձևավորման գործընթացների կանխագուշակմանը դիմհարային կառուցվածքների առկայության պայմաններում։ Հետազոտության հիմքում գետի բնական հիդրոլոգիական և հիդրավլիկ ռեժիմի փոփոխությունն է այն դեպքերում, երբ գետի հունում կամ դրա հարակից հատվածում կառուցվում են ջրի հոսքը կարգավորող և մակարդակը բարձրացնող դիմհարային կառույցներ։ Նման միջամտությունները կարող են փոխել հոսքի արագությունը, ջրի խորությունը, տուրբուլենտության բնույթը, նստվածքների տեղափոխման ինտենսիվությունը և, հետևաբար, գետի հունի ձևն ու կայունությունը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել լեռնային գետերի առանձնահատկությունները՝ մեծ թեքությունները, բարձր հոսքային արագությունները, ջրի մակարդակի սեզոնային տատանումները, կոշտ հատակային նստվածքների առկայությունը և հոսքի բարձր էներգետիկությունը։ Այս գործոնների համակցությունը լեռնային գետերում հունաձևավորման գործընթացները դարձնում է հատկապես բարդ, քանի որ անգամ հոսքի ռեժիմի համեմատաբար փոքր փոփոխությունը կարող է հանգեցնել հունի էրոզիայի, նստվածքակուտակման կամ տեղային վերակառուցման։ Դիմհարային կառուցվածքի ստեղծման հետևանքով ջրի հոսքի բնական պայմանները փոխվում են։ Կառույցից վերև կարող է առաջանալ ջրի մակարդակի բարձրացում և հոսքի արագության նվազում, ինչի հետևանքով նվազում է նստվածքներ տեղափոխելու հոսքի ունակությունը և կարող է ուժեղանալ դրանց կուտակումը։ Կառույցից ներքև, հակառակ ուղղությամբ, կարող են ձևավորվել բարձր արագությամբ և տուրբուլենտությամբ բնորոշ հոսքեր, որոնք նպաստում են հունի հատակի և ափերի էրոզիային։ Այս հակադիր գործընթացների ուսումնասիրությունը կարևոր է գետի հունի երկարաժամկետ կայունության կանխատեսման համար։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է գետի կողմից նստվածքների տեղափոխման օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը։ Հունաձևավորման գործընթացների բնույթը մեծապես պայմանավորված է հատակային և կախված վիճակում գտնվող մասնիկների չափերով, ձևով, խտությամբ և հոսքի տրանսպորտային կարողությամբ։ Դիմհարի ազդեցության տակ հիդրավլիկ պայմանների փոփոխությունը կարող է խախտել նստվածքների բնական հավասարակշռությունը՝ մի հատվածում առաջացնելով կուտակում, իսկ մեկ այլ հատվածում՝ նյութի ինտենսիվ հեռացում։ Աշխատանքում կարող են մշակվել կամ կիրառվել մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք կապում են ջրի հոսքի հիդրավլիկ բնութագրերը նստվածքների տեղափոխման և հունի ձևափոխման հետ։ Այդպիսի մոդելները հնարավորություն են տալիս գնահատել ապագա էրոզիայի կամ նստվածքակուտակման ինտենսիվությունը՝ տարբեր հիդրոլոգիական սցենարների դեպքում։ Կանխագուշակման համար կարևոր են գետի ծախսը, ջրի մակարդակը, միջին և տեղային արագությունները, հունի լայնությունը և խորությունը, երկայնական թեքությունը, հատակի նյութի հատիկաչափական կազմը և դիմհարի երկրաչափական բնութագրերը։ Հետազոտության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև տարբեր ջրաբանական ռեժիմների ազդեցությունը։ Հատկապես կարևոր են վարարումների և հեղեղումների ժամանակաշրջանները, երբ հոսքի էներգիան և նստվածքների տեղափոխման ծավալները կտրուկ աճում են։ Այդ պայմաններում դիմհարային կառույցների ազդեցությամբ ձևավորվող տեղային հիդրավլիկ երևույթները կարող են էապես փոխել հունի երկրաչափությունը։ Ուստի երկարաժամկետ կանխագուշակումը պահանջում է ոչ միայն միջին հոսքային պայմանների, այլև ծայրահեղ ջրաբանական իրադարձությունների հաշվառում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել դիմհարի վերին և ստորին բիեֆերում տեղի ունեցող գործընթացների տարբերություններին։ Վերին հատվածում ջրի մակարդակի բարձրացումը և հոսքի դանդաղումը կարող են հանգեցնել նստվածքների կուտակման, հունի բարձրացման և ջրի թողունակության փոփոխության։ Ստորին հատվածում ջրի արագացման և հատակային նյութի հեռացման հետևանքով կարող է ձևավորվել տեղային խորացում։ Այս երևույթների տարածական զարգացումը կարող է ազդել ինչպես կառույցի անվտանգ աշխատանքի, այնպես էլ գետի հարակից տարածքների հիդրոլոգիական պայմանների վրա։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է կանխագուշակման մեթոդների մշակումը և դրանց ճշգրտության գնահատումը։ Տեսական հաշվարկները կարող են համադրվել դաշտային դիտարկումների, երկարաժամկետ հիդրոլոգիական տվյալների և գետի հունի պարբերական չափագրումների հետ։ Նման համադրությունը հնարավորություն է տալիս ստուգելու մաթեմատիկական մոդելների համապատասխանությունը իրական գործընթացներին և անհրաժեշտության դեպքում կատարելագործելու դրանց պարամետրերը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են օգտագործվել նաև լաբորատոր մոդելավորում և թվային սիմուլյացիա՝ տարբեր կառուցվածքային և հոսքային պայմաններում հունի փոփոխությունների ուսումնասիրության համար։ Գործնական նշանակությունը կապված է դիմհարային և այլ ջրատեխնիկական կառույցների նախագծման, շահագործման և անվտանգության ապահովման հետ։ Հունաձևավորման գործընթացների կանխատեսումը հնարավորություն է տալիս նախապես գնահատել նստվածքակուտակման և էրոզիայի հավանականությունը, ընտրել կառույցի շահագործման առավել արդյունավետ ռեժիմներ և մշակել հունի կայունացման ու նստվածքների կառավարման միջոցառումներ։ Սա հատկապես կարևոր է լեռնային շրջաններում, որտեղ գետային համակարգերի արագ արձագանքը հոսքի փոփոխություններին կարող է մեծացնել ինչպես կառույցների, այնպես էլ շրջակա տարածքների խոցելիությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը դիտարկում է լեռնային գետի հունը որպես դինամիկ համակարգ, որի ձևափոխությունը պայմանավորված է ջրի հոսքի, նստվածքների տեղափոխման, հունի նյութի և ջրատեխնիկական կառույցների փոխազդեցությամբ։ Դիմհարների ազդեցության պայմաններում այդ գործընթացների կանխագուշակումը հնարավորություն է տալիս ավելի հիմնավորված գնահատել գետի հունի ապագա զարգացումը, կանխել անցանկալի էրոզիոն և կուտակային երևույթները և բարձրացնել ջրատեխնիկական կառույցների շահագործման արդյունավետությունն ու անվտանգությունը։

Գրականություն

Sandro Botticelliը Իտալական Վերածննդի վաղ շրջանի ամենահայտնի նկարիչներից մեկն է, որի կյանքն ու գործունեությունը սերտորեն կապված են 15-րդ դարի Ֆլորենցիայի մշակութային ծաղկման հետ․ նա ծնվել է Ֆլորենցիայում և ձևավորվել է որպես նկարիչ այն միջավայրում, որտեղ հովանավոր Մեդիչիների ընտանիքը մեծապես խրախուսում էր արվեստի և հումանիստական գաղափարների զարգացումը, ինչի շնորհիվ Բոտտիչելլին կարողացավ ստեղծել իր յուրահատուկ ոճը՝ նրբագեղ գծանկարչությամբ, մեղմ գույներով և իդեալականացված մարդկային կերպարներով․ նրա ստեղծագործական ժառանգության մեջ առանձնանում են դիցաբանական և կրոնական թեմաներով գործեր, որոնցից հատկապես հայտնի են The Birth of Venus և Primavera նկարները, որտեղ նա համադրում է անտիկ դիցաբանությունը Վերածննդի հումանիստական մտածողության հետ՝ ստեղծելով ներդաշնակության, գեղեցկության և հոգևոր իդեալի պատկերներ․ նրա արվեստը առանձնանում է նաև զգացմունքային նրբությամբ և խորհրդանշական խորությամբ, որտեղ մարդկային կերպարները հաճախ ներկայացված են ոչ թե իրականիստական ճշգրտությամբ, այլ իդեալական գեղեցկության և հոգևոր արտահայտչականության տեսանկյունից․ կյանքի վերջին շրջանում Բոտտիչելլին որոշ չափով հեռացել է իր նախկին փառքից, սակայն նրա ազդեցությունը հետագա դարերի արվեստի վրա մնացել է մեծ, քանի որ նրա ստեղծագործությունները դարձել են Վերածննդի գեղարվեստական մտածողության խորհրդանիշներից մեկը։

Սոցիոլոգիա

Այս գիրքը ներկայացնում է ռազմական սոցիոլոգիայի հիմնական հասկացություններն ու ուսումնասիրության ուղղությունները՝ բացատրելով զինված ուժերի և հասարակության փոխհարաբերությունները սոցիոլոգիական տեսանկյունից։ Գրքում քննարկվում են բանակի սոցիալական կառուցվածքը, զինծառայողների արժեքային համակարգը, ռազմական ինստիտուտների դերը պետության մեջ և քաղաքացի-բանակ կապի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև ռազմական կազմակերպությունների ներքին հարաբերություններին, կարգապահության և առաջնորդության սոցիալական հիմքերին, ինչպես նաև պատերազմների և զինված հակամարտությունների սոցիալական հետևանքներին։ Նյութում ներկայացվում են նաև զինվորական մասնագիտության սոցիալականացման գործընթացները և բանակի նկատմամբ հասարակական վերաբերմունքի փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում։ Գիրքը համադրում է սոցիոլոգիական տեսությունը և ռազմական իրականության վերլուծությունը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ զինված ուժերի սոցիալական դերը և նշանակությունը հասարակության կառուցվածքում։

Պատմություն

Նյութում դիտարկվում է, թե ինչպես էր գործում Առաջին Հանրապետության խորհրդարանը՝ որպես նորաստեղծ պետականության հիմնական օրենսդիր մարմին, և ինչ դեր էին խաղում տարբեր քաղաքական կուսակցությունները պետական կյանքի կազմակերպման մեջ։ Հիմնական բովանդակություն Խորհրդարանի ձևավորում և գործունեություն (1918–1920) Ներկայացվում է Հայաստանի օրենսդիր իշխանության կառուցվածքը, նիստերի կազմակերպումը և հիմնական քաղաքական որոշումները։ Քաղաքական կուսակցություններ Նյութը անդրադառնում է այդ շրջանում գործող հիմնական քաղաքական ուժերին՝ նրանց գաղափարախոսություններին, ազդեցությանը և պայքարին պետական իշխանության համար։ Քաղաքական բազմակարծություն և մարտահրավերներ Քննարկվում է կուսակցությունների միջև առկա հակասությունները, ինչպես նաև արտաքին և ներքին դժվարությունները, որոնց պայմաններում ձևավորվում էր պետական համակարգը։ Նյութի գաղափարը Նյութը ցույց է տալիս, որ 1918–1920 թվականներին Հայաստանը փորձում էր ստեղծել ժողովրդավարական կառավարման համակարգ՝ հիմնված խորհրդարանական սկզբունքների վրա, սակայն բախվում էր քաղաքական անկայունության և պետականության ամրապնդման խնդիրներին։