Ինքնակազմակերպվող համակարգերում դինամիկ պրոցեսների հետազոտման գործիքային ծրագրային միջոցների մշակում / Development of software tools for investigation of dynamic processes in self-organized systems

Ինֆորմատիկա

Աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից տեղեկատվական համակարգերում կիրառելի տեղեկատվության պաշտպանության արդյունավետ ալգորիթմների ուսումնասիրությանը և մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գտնել այնպիսի հաշվարկային մեթոդներ և ալգորիթմական լուծումներ, որոնք կարող են ապահովել տվյալների գաղտնիությունը, ամբողջականությունը, իսկության ստուգումը և պաշտպանված փոխանակումը՝ միաժամանակ պահպանելով համակարգի աշխատանքի բավարար արագությունն ու արդյունավետությունը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տեղեկատվության պաշտպանության հիմնական սպառնալիքները, դրանց դեմ կիրառվող մաթեմատիկական և ծրագրային մեթոդները, ինչպես նաև տարբեր պաշտպանական մեխանիզմների առավելություններն ու սահմանափակումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել գաղտնագրման ալգորիթմներին, բանալիների կառավարմանը, հեշավորման մեխանիզմներին, թվային ստորագրություններին, նույնականացման և մուտքի վերահսկման միջոցներին։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է ալգորիթմների արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով հաշվարկային բարդությունը, հիշողության պահանջները, մշակման արագությունը, պաշտպանվածության մակարդակը և տարբեր տեխնիկական միջավայրերում կիրառելիությունը։ Ժամանակակից տեղեկատվական համակարգերում անվտանգության ալգորիթմները հաճախ պետք է աշխատեն մեծածավալ տվյալների, սահմանափակ հաշվողական ռեսուրսների և արագ փոխվող սպառնալիքների պայմաններում, ուստի արդյունավետության և անվտանգության միջև հավասարակշռության ապահովումը դառնում է կարևոր խնդիր։ Աշխատանքը կարող է ներառել գոյություն ունեցող ալգորիթմների համեմատական վերլուծություն, դրանց աշխատանքի մոդելավորում, փորձարարական իրականացում և տարբեր մուտքային տվյալների ու աշխատանքային ռեժիմների պայմաններում կատարողականության գնահատում։ Կարևոր ուղղություն է նաև որոշակի խնդիրների համար ալգորիթմների կատարելագործումը՝ ավելորդ հաշվարկների կրճատման, տվյալների մշակման արագացման կամ ռեսուրսների օգտագործման օպտիմալացման միջոցով։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել ինչպես դասական, այնպես էլ ժամանակակից մոտեցումներ, այդ թվում՝ սիմետրիկ և ասիմետրիկ գաղտնագրական մեթոդներ, պաշտպանված հաղորդակցության ալգորիթմներ և տեղեկատվության ամբողջականության ապահովման տեխնոլոգիաներ։ Աշխատանքի կիրառական նշանակությունը կապված է տարբեր տեղեկատվական համակարգերում մշակված լուծումների օգտագործման հնարավորության հետ՝ ներառյալ համակարգչային ցանցերը, տվյալների պահպանման համակարգերը, ծրագրային հավելվածները և թվային հաղորդակցական միջավայրերը։ Արդյունավետ ալգորիթմների մշակումը կարող է նպաստել տեղեկատվական համակարգերի դիմակայունության բարձրացմանը, տվյալների չարտոնված հասանելիության ռիսկերի նվազեցմանը և պաշտպանական մեխանիզմների ընդհանուր արդյունավետության բարելավմանը։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է ընդգծել այն հանգամանքը, որ տեղեկատվության պաշտպանությունը միայն առանձին գաղտնագրական ալգորիթմի ընտրության խնդիր չէ․ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբողջ համակարգի ճարտարապետությունը, բանալիների անվտանգ կառավարումը, ծրագրային իրականացումը և հնարավոր հարձակման սցենարները։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է տեսական ալգորիթմական մոտեցումները և դրանց գործնական կիրառման խնդիրները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել ժամանակակից տեղեկատվական համակարգերի պահանջներին համապատասխան արդյունավետ և հուսալի պաշտպանական լուծումներ։ Այն կարող է հետաքրքրել կիբերանվտանգության մասնագետներին, ծրագրավորողներին, գաղտնագրագետներին, համակարգչային գիտության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հետազոտողներին, ինչպես նաև տեղեկատվական անվտանգության ոլորտի ուսանողներին։

Պատմություն

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է «Ամերիկան որպես մանդատային իշխանություն Հայաստանի համար» գաղափարի պատմական, քաղաքական և միջազգային հարաբերությունների համատեքստը՝ վերլուծելով այն որպես տեսական և երբեմն նաև քաղաքական քննարկումների թեմա, այլ ոչ թե փաստացի իրականացված մանդատային կարգավիճակ։ Նյութում քննարկվում են XX դարի սկզբի միջազգային մանդատային համակարգի ընդհանուր սկզբունքները՝ Ազգերի Լիգայի շրջանակներում, և այն պատմական առաջարկները, որոնք կապված էին Հայաստանի անկախության և տարածքային կազմակերպման տարբեր նախագծերի հետ՝ հատկապես Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված քաղաքական իրավիճակում։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև ԱՄՆ-ի հնարավոր ներգրավվածության վերաբերյալ պատմական քննարկումներին, Վուդրո Վիլսոնի միջնորդական դերակատարմանը և հայկական պետականության ճանաչման ու սահմանների հարցերին։ Վերլուծության մեջ առանձնացվում է այն, որ ԱՄՆ-ն երբեք պաշտոնապես չի դարձել Հայաստանի մանդատային կառավարիչ, սակայն այդ գաղափարը կարևոր դեր է խաղացել տարածաշրջանային դիվանագիտական քննարկումների և հայկական պետականության միջազգային ընկալման ձևավորման մեջ։ Նյութը օգտակար է պատմաբանների և միջազգային հարաբերությունների հետազոտողների համար՝ հասկանալու համար մանդատային համակարգի և հայկական հարցի պատմական փոխկապակցությունները։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է մտավոր սեփականության իրավունքի պաշտպանության վերաբերյալ գործերի դատական քննության ընթացակարգային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ համեմատական-իրավական վերլուծության հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում քննարկվում են այն իրավական և դատավարական մեխանիզմները, որոնց միջոցով իրավատերերը կարող են պաշտպանել իրենց իրավունքները մտավոր սեփականության օբյեկտների ապօրինի օգտագործման, խախտման կամ վիճարկման դեպքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մտավոր սեփականության ոլորտում ծագող վեճերի բնույթին, դրանց ենթակայության և ընդդատության հարցերին, դատական պաշտպանության ձևերին, ինչպես նաև համապատասխան գործերի քննության ընթացքում կողմերի դատավարական իրավունքներին և պարտականություններին։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել հեղինակային իրավունքի, հարակից իրավունքների, ապրանքային նշանների, գյուտերի, օգտակար մոդելների, արդյունաբերական նմուշների և մտավոր սեփականության այլ օբյեկտների պաշտպանության հետ կապված դատական վեճերի առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է ապացույցների ներկայացման և գնահատման խնդիրը, քանի որ նման գործերում հաճախ անհրաժեշտ է հաստատել ստեղծագործության կամ այլ օբյեկտի պատկանելիությունը, իրավունքի գոյությունը, օգտագործման փաստը, խախտման բնույթը և պատճառված վնասի չափը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում փորձաքննության կիրառմանը, էլեկտրոնային ապացույցների առանձնահատկություններին, համացանցային միջավայրում կատարվող խախտումների ապացուցմանը և տեխնիկական բնույթի տեղեկությունների դատավարական նշանակությանը։ Համեմատական-իրավական վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են տարբեր իրավական համակարգերում մտավոր սեփականության վեճերի քննության ընթացակարգերը, դատական պաշտպանության միջոցները և իրավատերերի շահերի ապահովման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ հայցի ապահովման միջոցներին, խախտող գործողությունների դադարեցմանը, վնասի հատուցմանը, անօրինական օգտագործմամբ ստացված եկամտի վերականգնմանը և իրավունքի խախտման հետևանքների վերացման այլ միջոցներին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև դատական ակտերի կատարման արդյունավետությանը և իրավական պաշտպանության միջոցների համաչափությանը։ Աշխատության շրջանակում կարող են բացահայտվել գործող դատավարական կարգավորման բացերն ու խնդիրները, ինչպես նաև տարբեր երկրների օրենսդրական և դատական փորձի համադրման միջոցով ներկայացվել դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մտավոր սեփականության ոլորտում դատական պաշտպանության արդյունավետությունը և ձևակերպելու այնպիսի ընթացակարգային լուծումներ, որոնք կարող են նպաստել իրավատերերի իրավունքների ավելի արագ, լիարժեք և արդյունավետ պաշտպանությանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, մտավոր սեփականության ոլորտի մասնագետների, իրավական հետազոտողների, պետական մարմինների աշխատակիցների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Մշակույթ

Այս գիրքը ներկայացնում է հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների ու ուսումնասիրությունների ընթացիկ տեղեկատու՝ ծառայելով որպես տեղեկատվական ուղեցույց ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների և մասնագետների համար։ Այն ընդգրկում է մշակույթի, արվեստի, գրականության, պատմության և հարակից բնագավառների վերաբերյալ ժամանակակից գրականության վերաբերյալ տվյալներ՝ հնարավորություն տալով հետևել նոր աղբյուրներին և գիտական աշխատանքներին։ Գրքում ամփոփված տեղեկությունները նպաստում են հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանը, նոր հետազոտությունների բացահայտմանը և մասնագիտական տեղեկատվության արդյունավետ որոնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, հետազոտողների, ուսանողների, մշակույթի ոլորտի մասնագետների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրվում են հայ մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ նորագույն գրականությամբ։

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կենդանիների դաբաղի ակտիվ կանխարգելման միջոցների արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքը 2016 թվականին պաշտպանված է որպես անասնաբուժական գիտությունների թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Անասնաբուժություն» մասնագիտությամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել դաբաղի դեմ կիրառվող ակտիվ կանխարգելման միջոցների արդյունավետությունը Հայաստանի պայմաններում և բացահայտել այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել կենդանիների պաշտպանվածության մակարդակի վրա։ Դաբաղը բարձր վարակելիությամբ կենդանիների հիվանդություն է, ուստի դրա կանխարգելումը կարևոր նշանակություն ունի անասնապահության, կենդանիների առողջության և գյուղատնտեսական տնտեսությունների տնտեսական կայունության համար։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդության տարածման առանձնահատկությունները, վիրուսի տարբեր տիպերի շրջանառությունը, կենդանիների իմունային արձագանքը և կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման արդյունավետությունը։ Հայաստանի համար թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև տարածաշրջանային համաճարակաբանական իրավիճակի պատճառով․ հարևան տարածքներից վարակների ներթափանցման վտանգը կարող է պահանջել շարունակական անասնաբուժական վերահսկողություն և կանխարգելիչ միջոցառումների համակարգված իրականացում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է հակադաբաղային պատվաստանյութերի իմունոգեն հատկությունների գնահատումը։ Հայաստանի պայմաններում կիրառված բազմավալենտ պատվաստանյութի վերաբերյալ ուսումնասիրություններում գնահատվել է դրա իմունոգենությունը՝ հաշվի առնելով վիրուսի տարբեր տիպերի նկատմամբ կենդանիների պաշտպանվածության ձևավորումը։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել պատվաստումից հետո ձևավորվող իմունային պատասխանի մակարդակը, դրա պահպանման տևողությունը և տարբեր պայմաններում կանխարգելիչ միջոցների արդյունքները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել պատվաստանյութի և շրջանառվող վիրուսային շտամների համապատասխանությանը, քանի որ վիրուսի հակագենային առանձնահատկությունները կարող են ազդել կանխարգելիչ միջոցի արդյունավետության վրա։ Հայաստանի տարածքում նախկինում արձանագրված դեպքերի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել նման համապատասխանության կարևորությունը, մասնավորապես՝ 1998 թվականին շրջանառված A տիպի վիրուսի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել նաև կենդանիների տեղաշարժի, սեզոնայնության, անասնապահության կազմակերպման և հարակից տարածքների համաճարակաբանական իրավիճակի ազդեցությունը դաբաղի կանխարգելման համակարգի վրա։ Կարևոր նշանակություն ունի կանխարգելիչ միջոցառումների համալիր բնույթը, քանի որ պատվաստումը պետք է դիտարկվի անասնաբուժական հսկողության, հիվանդության վաղ հայտնաբերման և այլ հակահամաճարակային միջոցների հետ փոխկապակցված։ ՀՀ-ում գյուղատնտեսական կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման պետական համակարգում դաբաղի դեմ պատվաստումները ներառվել են կանխարգելիչ միջոցառումների շարքում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտագործվել դաբաղի դեմ կանխարգելիչ ծրագրերի կատարելագործման, պատվաստումների արդյունավետության գնահատման, կենդանիների իմունային պաշտպանության բարձրացման և հիվանդության տնտեսական վնասների նվազեցման նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է Հայաստանի Հանրապետությունում դաբաղի նկատմամբ կայուն անասնաբուժական կանխարգելման համակարգի ձևավորման և կենդանիների առողջության պահպանման տեսանկյունից՝ համադրելով պատվաստման արդյունավետության, համաճարակաբանական վերահսկողության և տարածաշրջանային ռիսկերի գնահատման խնդիրները։

Բժշկություն

Работа посвящена клиническому изучению форм шизофрении, в структуре которых выраженное место занимают сексуальные и любовно-эротические переживания, а также вопросам их дифференциальной диагностики при наличии или отсутствии остаточных явлений органического поражения головного мозга. Основное внимание уделяется анализу клинической картины, особенностей психопатологических проявлений, характера эмоциональных и поведенческих нарушений и их взаимосвязи с органическими изменениями нервной системы. Исследование направлено на выявление признаков, позволяющих разграничивать неосложнённые варианты заболевания и состояния, при которых клиническая картина осложняется остаточными органическими проявлениями. Важное место занимает изучение особенностей сексуально-эротической тематики в структуре психопатологических расстройств: характера соответствующих переживаний, их устойчивости, связи с бредовыми, эмоциональными, поведенческими и другими симптомами, а также их влияния на социальное функционирование пациента. Существенное значение имеет дифференциально-диагностический анализ, поскольку сходные по внешним проявлениям нарушения могут иметь различное клиническое происхождение и требовать разной оценки. В работе могут рассматриваться анамнестические сведения, особенности начала и течения заболевания, структура психопатологических синдромов, когнитивные изменения и неврологические признаки, позволяющие определить роль органического компонента в формировании клинической картины. Отдельное внимание уделяется остаточным явлениям органического поражения головного мозга и их возможному влиянию на эмоциональную сферу, поведение, интеллектуально-мнестические функции и способность пациента адаптироваться к окружающей среде. Сопоставление различных клинических групп позволяет определить наиболее информативные диагностические признаки и установить закономерности сочетания эндогенных и органически обусловленных проявлений. Исследование также имеет значение для совершенствования клинической классификации и повышения точности психиатрической диагностики, особенно в случаях сложной или неоднозначной симптоматики. Полученные данные могут способствовать более обоснованной оценке состояния пациента, уточнению характера психопатологических нарушений и выбору соответствующей лечебно-реабилитационной тактики. Работа представляет интерес для психиатров, клинических психологов, неврологов, специалистов в области нейропсихиатрии и психопатологии, а также для исследователей и студентов медицинских специальностей.