Исследование антиоксидантной антимикробной активности лекарственных форм, полученных из листьев абрикоса

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է գաղտնի հաղորդագրություններ փոխանցող հեռարձակման կապուղիների E-տարողության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում բազմօգտագործող կապի այնպիսի համակարգերն են, որոնցում մեկ հաղորդիչից տեղեկատվությունը փոխանցվում է միաժամանակ մի քանի ստացողի, սակայն հաղորդագրություններից որոշները նախատեսված են գաղտնի պահվելու և չարտոնված ստացողի կողմից չվերծանվելու համար։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են նման կապուղիների տեղեկատվական հնարավորությունները, մասնավորապես՝ ինչպիսի արագությամբ և ինչ պայմաններում կարելի է փոխանցել գաղտնի տեղեկատվություն՝ պահպանելով հաղորդակցության անվտանգության պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում E-տարողության հասկացությանը և դրա գնահատման կամ հաշվարկման խնդիրներին, ինչպես նաև գաղտնիության սահմանափակումների պայմաններում կոդավորման հնարավորություններին։ Հետազոտությունը կարող է ներառել գաղտնի հաղորդագրությունների փոխանցման մաթեմատիկական մոդելներ, կապուղու վիճակագրական բնութագրերի վերլուծություն, կոդավորման և ապակոդավորման ռազմավարություններ, ինչպես նաև փոխանցման արագության և գաղտնիության միջև առկա փոխհարաբերությունների ուսումնասիրություն։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև այն պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում հնարավոր է հասնել հաղորդակցության տեսական սահմանային արդյունավետությանը՝ միաժամանակ ապահովելով գաղտնիության անհրաժեշտ մակարդակը։ Թեման գտնվում է տեղեկատվության տեսության և ժամանակակից գաղտնագրված հաղորդակցության տեսական հիմքերի հատման կետում և կարող է առնչվել անվտանգ կապի համակարգերի, ցանցային հաղորդակցության ու տեղեկատվական անվտանգության մաթեմատիկական մոդելավորմանը։ Աշխատությունը մասնագիտական արժեք կարող է ունենալ տեղեկատվության տեսության, կապի և կոդավորման տեսության, հեռահաղորդակցության, մաթեմատիկական վիճակագրության և տեղեկատվական անվտանգության ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։

Գյուղատնտեսություն

Այս հրատարակությունը գյուղատնտեսության վերաբերյալ հանձնարարական գրականության մատենագիտական ցանկի՝ այգեգործությանը նվիրված մասնագիտացված մասն է, որի նպատակն է ընթերցողին կողմնորոշել այգեգործության ոլորտին վերաբերող անհրաժեշտ և օգտակար գրականության ընտրության հարցում։ Այն նախատեսված է որպես տեղեկատվական-մատենագիտական ուղեցույց և կարող է օգտակար լինել ինչպես գյուղատնտեսության մասնագետների, այնպես էլ ուսանողների, գյուղատնտեսությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, այգեգործների և համապատասխան ոլորտում ինքնակրթությամբ զբաղվող անձանց համար։ Նյութի հիմնական թեմատիկ շրջանակը ներառում է պտղատու և այլ այգեգործական մշակաբույսերի մշակությունը, այգիների հիմնադրումը և խնամքը, բույսերի աճի ու զարգացման պայմանները, հողի նախապատրաստումը, տնկման աշխատանքները, ոռոգումը, պարարտացումը, էտը, պատվաստումը, վնասատուների և հիվանդությունների դեմ պայքարը, բերքատվության բարձրացումը և ստացված բերքի արդյունավետ օգտագործումը։ Քանի որ հրատարակությունը կազմված է հանձնարարական գրականության սկզբունքով, դրա հիմնական արժեքը ոչ թե առանձին մշակաբույսերի վերաբերյալ մանրամասն տեխնոլոգիական նկարագրությունն է, այլ համապատասխան մասնագիտական աղբյուրների համակարգված ներկայացումը։ Նման մատենագիտական ցանկերը կարևոր դեր են ունեցել մասնագիտական գիտելիքի տարածման գործում, հատկապես այն ժամանակաշրջանում, երբ գյուղատնտեսական մասնագիտացված գրականության որոնումը հիմնականում իրականացվում էր գրադարանների կատալոգների, մատենագիտական տեղեկատուների և թեմատիկ ցանկերի միջոցով։ Այգեգործությանը նվիրված բաժինը կարող է ընդգրկել ինչպես ընդհանուր բնույթի ձեռնարկներ ու դասագրքեր, այնպես էլ առանձին մշակաբույսերի, պտղատու ծառերի և թփերի, այգիների մշակության տեխնիկայի, բույսերի պաշտպանության և գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման վերաբերյալ հրատարակություններ։ Գրականության նման դասակարգումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ընտրել աղբյուրներ՝ ըստ իր մասնագիտական կամ գործնական հետաքրքրության։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունը դրա գործնական ուղղվածությունն է։ Այգեգործությունը պահանջում է տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների համադրություն, քանի որ բերքի քանակն ու որակը կախված են բազմաթիվ փոխկապակցված գործոններից՝ մշակաբույսի կենսաբանական առանձնահատկություններից, կլիմայական պայմաններից, հողի հատկություններից, ջրային ռեժիմից, մշակության տեխնոլոգիայից և բույսերի պաշտպանության միջոցներից։ Այդ պատճառով համապատասխան մասնագիտական գրականության ընտրությունը կարևոր նախապայման է այգեգործական աշխատանքների ճիշտ կազմակերպման համար։ Մատենագիտական ցանկը կարող է արժեքավոր լինել նաև գյուղատնտեսության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ընդգրկված գրականության կազմը պատկերացում է տալիս տվյալ ժամանակաշրջանում այգեգործության զարգացման առաջնահերթությունների, տարածված մշակաբույսերի, կիրառվող ագրոտեխնիկական մոտեցումների և մասնագիտական գիտելիքի տարածման ձևերի մասին։ Նման աղբյուրների միջոցով հնարավոր է հետևել, թե ինչ հարցերի նկատմամբ էր առավել մեծ հետաքրքրություն ցուցաբերվում այգեգործության ոլորտում և ինչպիսի գիտական կամ գործնական աշխատություններ էին առաջարկվում ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես այգեգործության վերաբերյալ մասնագիտական տեղեկատվության որոնումն ու ընտրությունը հեշտացնող մատենագիտական ուղեցույց։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական գրադարանների, ուսումնական հաստատությունների, մասնագիտական դասընթացների, հետազոտական աշխատանքների և այգեգործական գործնական գործունեության համար՝ ընթերցողին ուղղորդելով դեպի ոլորտի վերաբերյալ ավելի ծավալուն և մասնագիտացված աղբյուրներ։

Այլ առարկաներ

Նյութը վերաբերում է 2020 թվականի նոյեմբերին Արցախյան երկրորդ պատերազմի ընթացքում ռազմավարական նշանակություն ունեցող Շուշի քաղաքի շուրջ ծավալված մարտերին և Ադրբեջանի կողմից քաղաքի գրավման մասին 2020 թվականի նոյեմբերի 8-ին արված հայտարարությանը։ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հեռուստատեսային ելույթում հայտարարեց, որ ադրբեջանական ուժերը վերահսկողություն են հաստատել քաղաքի նկատմամբ, մինչդեռ հայկական կողմը սկզբնական շրջանում հերքում էր քաղաքի ամբողջական անկումը և հայտարարում, որ մարտերը շարունակվում են։ Շուշին ռազմավարական նշանակություն ուներ իր աշխարհագրական դիրքի պատճառով․ այն գտնվում է Ստեփանակերտից մոտ 15 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ բարձրադիր և պաշտպանական առումով կարևոր տեղանքում, ինչպես նաև Հայաստանի հետ կապող հիմնական ճանապարհի հարևանությամբ։ Այդ դիրքը քաղաքի վերահսկողությունը դարձնում էր կարևոր ինչպես ռազմական գործողությունների, այնպես էլ ամբողջ տարածաշրջանի հաղորդակցությունների և պաշտպանության տեսանկյունից։ Նյութի հիմնական թեման ոչ միայն քաղաքի նկատմամբ վերահսկողության մասին հակասական հայտարարություններն են, այլև այդ իրադարձության նշանակությունը պատերազմի ընդհանուր ընթացքի համար։ Շուշիի շուրջ մարտերը տեղի էին ունենում այն ժամանակ, երբ ադրբեջանական ուժերը առաջխաղացում էին իրականացնում Արցախի հարավային ուղղությամբ և լեռնային անցումներով մոտենում էին քաղաքի մատույցներին։ Երկու կողմերն էլ հաղորդում էին ծանր մարտերի մասին, իսկ քաղաքի գրավումը կամ դրա նկատմամբ վերահսկողության հաստատումը կարող էր էապես փոխել ռազմաճակատի ռազմավարական հավասարակշռությունը։ Նյութում արտացոլված է նաև տեղեկատվական հակամարտության կարևորությունը։ Ադրբեջանի ղեկավարությունը ներկայացնում էր իր հայտարարությունը որպես ռազմական նշանակալի հաջողություն, մինչդեռ հայկական պաշտոնական աղբյուրները սկզբնական փուլում պնդում էին, որ քաղաքում և դրա շրջակայքում դեռևս մարտեր են ընթանում։ Այս հակասությունը ցույց է տալիս, որ պատերազմի ընթացքում ռազմական գործողություններին զուգահեռ մեծ նշանակություն ուներ տեղեկատվության տարածումը, իրադարձությունների մեկնաբանությունը և միջազգային հանրությանը տարբեր պատկերացումների ներկայացումը։ Շուշիի նկատմամբ վերահսկողության հարցը հատկապես կարևոր էր նաև Ստեփանակերտի անվտանգության տեսանկյունից։ Քաղաքի բարձրադիր դիրքը հնարավորություն էր տալիս վերահսկել շրջակա տարածքի մի մասը և մոտենալ տարածաշրջանի վարչական կենտրոնին։ Հետևաբար դրա շուրջ մարտերը պարզապես տեղային բախում չէին, այլ ավելի լայն ռազմական գործողության առանցքային փուլերից մեկը։ Նյութում նշվող ռազմական առաջխաղացումները պետք է դիտարկել 2020 թվականի սեպտեմբերի վերջին սկսված լայնածավալ պատերազմի ընդհանուր համատեքստում, երբ Ադրբեջանը և հայկական կողմերը մարտական գործողություններ էին վարում Արցախի և հարակից տարածքների համար։ Հրապարակման պատմական նշանակությունը հետագայում ավելի հստակ դարձավ, քանի որ Շուշիի համար մղված մարտերին հաջորդեց 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի լույս 10-ի գիշերը Ռուսաստանի միջնորդությամբ ձեռք բերված եռակողմ հայտարարությունը, որը դադարեցրեց լայնածավալ ռազմական գործողությունները և ամրագրեց պատերազմի արդյունքներից բխող մի շարք տարածքային ու քաղաքական փոփոխություններ։ Այսպիսով, նյութը կարելի է դիտարկել որպես պատերազմի վճռորոշ փուլում ստեղծված տեղեկատվական աղբյուր, որը փաստագրում է այն պահը, երբ քաղաքի նկատմամբ վերահսկողության հարցը դեռևս վիճարկվում էր կողմերի կողմից։ Աղբյուրը հատկապես արժեքավոր է 2020 թվականի պատերազմի ժամանակակից մամուլի լուսաբանման, ռազմական հաղորդագրությունների և հակամարտության վերաբերյալ տեղեկատվական քաղաքականության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտագործվել նաև Շուշիի ռազմավարական նշանակության, պատերազմի վերջին փուլի, հայկական և ադրբեջանական կողմերի պաշտոնական հաղորդագրությունների տարբերությունների և միջազգային լրատվամիջոցների կողմից իրադարձությունների ներկայացման ուսումնասիրության ժամանակ։ Հոդվածի հեղինակը Էնդրյու Ի. Կրամերն է, իսկ սկզբնական հրապարակումը կատարվել է The New York Times-ում 2020 թվականի նոյեմբերի 8-ին։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ներկայացնում է 2020 թվականի Արցախյան պատերազմի ամենանշանակալի ռազմական դրվագներից մեկի վերաբերյալ տեղեկությունը՝ կենտրոնանալով Շուշիի համար ընթացող մարտերի, Ադրբեջանի կողմից քաղաքի գրավման մասին հայտարարության, հայկական կողմի հակադարձման և այդ իրադարձության՝ պատերազմի ընդհանուր ընթացքի վրա ունեցած ռազմավարական նշանակության վրա։

Տնտեսագիտություն

Ավելացված արժեքի հարկը (ԱԱՀ) անուղղակի հարկի տեսակ է, որը գանձվում է ապրանքների և ծառայությունների արտադրության ու իրացման յուրաքանչյուր փուլում ստեղծված ավելացված արժեքի վրա։ Դրա էությունը կայանում է նրանում, որ հարկը վերջնականորեն վճարում է սպառողը, սակայն այն հավաքագրվում է արտադրողների և վաճառողների միջոցով և փոխանցվում պետական բյուջե։ ԱԱՀ-ի հիմնական գաղափարը այն է, որ յուրաքանչյուր տնտեսվարող սուբյեկտ հարկ է վճարում միայն իր կողմից ավելացված արժեքի չափով, այլ ոչ թե ամբողջ ապրանքի արժեքի վրա, ինչի արդյունքում կանխվում է կրկնակի հարկումը։ Այս հարկը կիրառվում է տնտեսության բազմաթիվ ոլորտներում՝ արտադրություն, առևտուր, ծառայություններ և ներմուծում։ ԱԱՀ-ի դրույքաչափը սահմանվում է պետության կողմից և կարող է տարբեր լինել՝ կախված երկրի հարկային քաղաքականությունից և տնտեսական պայմաններից։ Այն համարվում է պետական բյուջեի կարևոր եկամտային աղբյուրներից մեկը, քանի որ ապահովում է կայուն և մեծ ծավալի մուտքեր։ ԱԱՀ-ի կիրառումը նպաստում է հարկային համակարգի թափանցիկությանը, սակայն միևնույն ժամանակ կարող է բարձրացնել ապրանքների և ծառայությունների վերջնական գները, ինչը ազդում է սպառողների վրա։ Պետությունները հաճախ օգտագործում են ԱԱՀ-ի տարբեր դրույքաչափեր՝ սոցիալական և տնտեսական նպատակներով, օրինակ՝ որոշ հիմնական ապրանքների համար կիրառելով նվազեցված հարկ։ Այսպիսով, ավելացված արժեքի հարկը ժամանակակից հարկային համակարգի կարևոր բաղադրիչ է և մեծ դեր ունի պետական ֆինանսների ձևավորման և տնտեսական կարգավորման մեջ։

Մաթեմատիկա

Աշխատանքը նվիրված է ինֆրակարմիր ճառագայթման մոդուլման և կլանման երևույթների տեսական ու փորձարարական ուսումնասիրությանը գլանային համաչափություն ունեցող միկրո և նանոմետրական կառուցվածքներում։ Հետազոտության հիմքում էլեկտրամագնիսական ճառագայթման և միկրո- ու նանոմաշտաբային կառուցվածքների փոխազդեցությունն է, որի պայմաններում նյութի երկրաչափական չափերը, ձևը, բաղադրությունը և մակերևութային հատկությունները կարող են էականորեն փոխել ճառագայթման տարածման, ցրման և կլանման բնույթը։ Գլանային համաչափությամբ կառուցվածքները հատկապես հետաքրքիր են այն պատճառով, որ դրանց երկրաչափական պարամետրերի փոփոխությունը հնարավորություն է տալիս կառավարելու էլեկտրամագնիսական դաշտի տեղային բաշխումը և որոշակի հաճախականությունների կամ ալիքների երկարությունների նկատմամբ կառուցվածքի արձագանքը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել գլանային միկրո և նանոկառուցվածքների օպտիկական հատկությունները՝ կախված դրանց շառավղից, երկարությունից, նյութի դիէլեկտրական բնութագրերից, շրջակա միջավայրի հատկություններից և ճառագայթման ալիքի երկարությունից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինֆրակարմիր տիրույթում կլանման մեխանիզմներին, քանի որ այս տիրույթում նյութի էլեկտրամագնիսական արձագանքը կարող է կապված լինել ինչպես էլեկտրոնային, այնպես էլ թրթռումային և կառուցվածքային ռեզոնանսների հետ։ Նանոմետրական կառուցվածքների դեպքում հնարավոր է ստանալ ուժեղ տեղայնացված էլեկտրամագնիսական դաշտեր, որոնք փոխում են նյութի արդյունավետ կլանման և ճառագայթման հատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը ճառագայթման մոդուլման հնարավորությունների ուսումնասիրությունն է։ Մոդուլում ասելով կարող է ենթադրվել ինֆրակարմիր ազդանշանի ինտենսիվության, սպեկտրային կազմի, տարածական բաշխման կամ այլ բնութագրի վերահսկվող փոփոխություն։ Միկրո և նանոկառուցվածքների երկրաչափական կամ նյութական պարամետրերի նպատակային ընտրությունը կարող է հնարավորություն տալ ստեղծելու որոշակի սպեկտրային միջակայքում աշխատող ֆիլտրեր, կլանիչներ, մոդուլյատորներ կամ այլ օպտիկական տարրեր։ Աշխատանքում կարող են կիրառվել էլեկտրադինամիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ կառուցվածքներում էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի բաշխումը, անդրադարձումը, փոխանցումը և կլանումը հաշվարկելու համար։ Տեսական արդյունքները կարող են համադրվել փորձարարական տվյալների հետ՝ պարզելու համար հաշվարկային մոդելների համապատասխանությունը իրական կառուցվածքների օպտիկական վարքին։ Կարևոր է նաև ուսումնասիրել ռեզոնանսային երևույթները, քանի որ որոշակի երկրաչափական չափերի և նյութական պարամետրերի դեպքում կարող են առաջանալ կլանման ուժեղացված գոտիներ։ Այդպիսի ռեզոնանսների դիրքը և լայնությունը կարող են կախված լինել կառուցվածքի չափերից և ձևից, ինչը հնարավորություն է տալիս նախագծման միջոցով կառավարել դրա ինֆրակարմիր արձագանքը։ Նանոկառուցվածքների դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի մակերևույթի դերը, քանի որ կառուցվածքի չափերի փոքրացման հետ մակերևութային երևույթների ներդրումը կարող է զգալիորեն աճել։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև կառուցվածքների նյութական կազմի փոփոխության ազդեցությանը, քանի որ տարբեր մետաղական, կիսահաղորդչային կամ դիէլեկտրական նյութեր ունեն ինֆրակարմիր ճառագայթման նկատմամբ տարբեր օպտիկական հատկություններ։ Գլանային համաչափության պահպանումը միաժամանակ հնարավորություն է տալիս համակարգը նկարագրել համապատասխան մաթեմատիկական մոդելներով և ուսումնասիրել ճառագայթման տարբեր բևեռացումների ու տարածման ուղղությունների ազդեցությունը։ Աշխատանքի կիրառական նշանակությունը կապված է կառավարվող ինֆրակարմիր օպտիկական համակարգերի և միկրո- ու նանոէլեկտրոնային սարքերի ստեղծման հնարավորությունների հետ։ Ստացված արդյունքները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել ինֆրակարմիր սենսորների, ջերմային ճառագայթման վերահսկման համակարգերի, սպեկտրոսկոպիկ սարքերի, օպտիկական ֆիլտրերի, ճառագայթման կլանիչների և նանոֆոտոնիկ այլ կիրառությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես կարող են գլանային համաչափությամբ միկրո և նանոմետրական կառուցվածքների երկրաչափական և նյութական հատկությունները օգտագործվել ինֆրակարմիր ճառագայթման կլանումը և մոդուլումը վերահսկելու համար՝ համադրելով էլեկտրադինամիկայի, օպտիկայի և նանոֆոտոնիկայի մեթոդները և հիմք ստեղծելով կառավարվող սպեկտրային հատկություններով նոր միկրո- և նանոկառուցվածքային սարքերի նախագծման համար։

Կենսաբանություն

Կենսաքիմիական և մոլեկուլային կենսաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է որոշ լիգանդների՝ դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթվի (ԴՆԹ) հետ ընտրողական կապման առանձնահատկությունների և դրանց ազդեցության ուսումնասիրությանը ԴՆԹ-ի կառուցվածքի ու ֆիզիկաքիմիական հատկությունների վրա՝ in vitro և in situ պայմաններում։ Քննության են առնվում ԴՆԹ-ի մոլեկուլային կառուցվածքը, տարածական կազմակերպումը, կայունությունը և կենսաբանական ակտիվության հետ կապված հիմնական հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր լիգանդների և ԴՆԹ-ի փոխազդեցության մեխանիզմներին, կապման ընտրողականությանը, մոլեկուլային ճանաչման գործընթացներին և ԴՆԹ-ի որոշակի հատվածների նկատմամբ լիգանդների հնարավոր նախընտրելիությանը։ Վերլուծվում են լիգանդների կապման հետևանքով ԴՆԹ-ի կոնֆորմացիոն փոփոխությունները, կրկնակի պարույրի կայունության, ճկունության և այլ ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի հնարավոր փոփոխությունները։ Քննարկվում են նաև ԴՆԹ-ի հետ լիգանդների փոխազդեցության ուսումնասիրության սպեկտրոսկոպիական, կենսաֆիզիկական և մոլեկուլային հետազոտության մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են մեկուսացված կենսամոլեկուլային համակարգերում իրականացվող փորձերի և բջջային կառուցվածքների բնական միջավայրին մոտ պայմաններում կատարվող հետազոտությունների համեմատական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում լիգանդների ընտրողական կապման նշանակությանը նուկլեինաթթուների կառուցվածքային կազմակերպման, գենետիկական գործընթացների կարգավորման և կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների ազդեցության մեխանիզմների պարզաբանման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մոլեկուլային կենսաբանության, կենսաքիմիայի, կենսաֆիզիկայի և նուկլեինաթթուների քիմիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։