Կաթողիկոսական հանդերձանքի խորհրդաբանությունը և նրա պատկերագրությունը միջնադարյան մանրանկարչության մեջ

Մշակույթ

Հրատարակությունը հոդվածների ժողովածու է, որը ներկայացնում է Հայկական ՍՍՌ գրադարանների գործունեության գործնական փորձը և գրադարանային աշխատանքի տարբեր ուղղությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Այն լույս է տեսել 1958 թվականին Երևանում՝ Հայկական ՍՍՌ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական ռեսպուբլիկական գրադարանի գրադարանագիտական-մեթոդական բաժնի կողմից և ունի 36 էջ ծավալ։ Ժողովածուի հիմնական արժեքը գործնական փորձի ընդհանրացումն է․ նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանում գրադարանների աշխատանքի կազմակերպման, ընթերցողների սպասարկման, գրքային ֆոնդերի օգտագործման, գրականության տարածման և մշակութային-կրթական գործունեության մասին։ Հոդվածներում ներկայացվող փորձը կարող է անդրադառնալ տարբեր տիպի գրադարանների աշխատանքին, դրանց առջև դրված խնդիրներին, ընթերցողների հետ աշխատանքի ձևերին, գրքի նկատմամբ հետաքրքրության խթանմանը և բնակչության շրջանում գրադարանային ծառայությունների կազմակերպմանը։ Հատուկ նշանակություն ունի մեթոդական փորձի փոխանցումը, քանի որ նման ժողովածուները նախատեսված էին գրադարանների աշխատակիցներին գործնական աշխատանքում ուղղորդելու և տարբեր գրադարաններում կիրառվող արդյունավետ եղանակները տարածելու համար։ Ժողովածուն արժեքավոր է նաև պատմամշակութային տեսանկյունից․ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի գրադարանային համակարգի կառուցվածքը, մասնագիտական աշխատանքի կազմակերպումը և գրադարանների՝ որպես կրթական ու մշակութային հաստատությունների դերը։ Հետագա մատենագիտական ցանկերում հրատարակությունը նույնպես դասակարգվել է որպես գրադարանների աշխատանքի փորձը լուսաբանող գրականություն, ինչը լրացուցիչ ընդգծում է դրա մասնագիտական և մեթոդական նշանակությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագետներին, մատենագետներին, գրադարանային գործի պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին, մշակույթի պատմաբաններին, ինչպես նաև խորհրդային Հայաստանի կրթական և մշակութային հաստատությունների գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Պատմություն

Գիրքը նվիրված է Բուլղարիայի թուրք փոքրամասնության հասարակական-քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրությանը XX դարի երկրորդ կեսից մինչև XXI դարի սկիզբ ընկած ժամանակաշրջանում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ազգային փոքրամասնության ձևավորման, ինքնության պահպանման, քաղաքական մասնակցության և հասարակական ինտեգրման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Բուլղարիայի ներքաղաքական զարգացումների ազդեցությունը թուրքական համայնքի կարգավիճակի, իրավունքների, մշակութային ինքնության և կազմակերպական գործունեության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում պետական քաղաքականության փոփոխություններին, ժողովրդավարական անցումային գործընթացներին, փոքրամասնությունների պաշտպանության մեխանիզմներին և համայնքային կառույցների դերին։ Գիրքը բացահայտում է ազգային, սոցիալական և քաղաքական գործոնների փոխազդեցությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմական իրադարձություններն ու քաղաքական վերափոխումները ազդել Բուլղարիայի թուրքական համայնքի զարգացման ընթացքի վրա։ Այն արժեքավոր աղբյուր է քաղաքագետների, պատմաբանների, սոցիոլոգների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ազգային փոքրամասնությունների, ինքնության քաղաքականության և ժամանակակից Եվրոպայի հասարակական գործընթացների ուսումնասիրությամբ։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի տարածքում ընձառյուծի՝ Panthera pardus (L., 1758), պոպուլյացիայի տարածական կառուցվածքի և դրա պահպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է թեկնածուական ատենախոսության հեղինակային ամփոփագիրը, որը պատրաստվել է կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար և հրատարակվել է Երևանում 2011 թվականին։ Ուսումնասիրության առանցքում հազվագյուտ և խոցելի խոշոր գիշատչի տարածքային բաշխման, բնակության տարածքների, պոպուլյացիայի վիճակի և պահպանության համար անհրաժեշտ միջոցառումների գիտական գնահատումն է։ Հետազոտությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ խոշոր գիշատիչների պահպանությունը պահանջում է ոչ միայն առանձնյակների թվաքանակի գնահատում, այլև նրանց տարածական տեղաբաշխման, կենսամիջավայրերի օգտագործման և միմյանց միջև տարածքային հարաբերությունների ուսումնասիրություն։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում պոպուլյացիայի տարածական կառուցվածքի վրա ազդող բնական և մարդածին գործոններին, բնակության համար պիտանի տարածքների առանձնահատկություններին և այն պայմաններին, որոնք կարող են սահմանափակել տեսակի տարածումը։ Ուսումնասիրության նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել պոպուլյացիայի կենսունակությունը և բացահայտել պահպանության առաջնահերթ տարածքները։ Թեմայի կարևոր բաղադրիչ է նաև Հայաստանի լեռնային լանդշաֆտներում ընձառյուծի բնակության պայմանների ուսումնասիրությունը, քանի որ տեսակի պահպանությունը անմիջականորեն կապված է համապատասխան կենսամիջավայրերի պահպանման, որսատեսակների առկայության և մարդածին ճնշման նվազեցման հետ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տեսակի տարածական մեկուսացման և պոպուլյացիայի մասնատման խնդիրներին, որոնք փոքր թվաքանակ ունեցող կենդանիների դեպքում կարող են բացասաբար ազդել գենետիկական բազմազանության, վերարտադրության և երկարաժամկետ գոյատևման վրա։ Պահպանության տեսանկյունից կարևոր են որսագողության կանխարգելումը, կենսամիջավայրերի պաշտպանությունը, կերային բազայի պահպանումը, մշտադիտարկման համակարգերի զարգացումը և մարդու ու վայրի կենդանու հնարավոր հակասությունների նվազեցումը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն համադրում է պոպուլյացիոն էկոլոգիայի և բնության պահպանության խնդիրները՝ հնարավորություն տալով տարածական կառուցվածքի վերաբերյալ տվյալները կիրառել պահպանական ռազմավարությունների մշակման համար։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի կենսաբազմազանության պահպանության, հազվագյուտ կենդանատեսակների մոնիթորինգի, բնության հատուկ պահպանվող տարածքների կառավարման և ընձառյուծի երկարաժամկետ պահպանության ծրագրերի մշակման համար։ Աղբյուրագիտական տվյալների համաձայն՝ ամբողջական ատենախոսությունը կազմել է 173 էջ, իսկ դրա 24-էջանոց ամփոփագիրը գրանցված է որպես կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար նախատեսված աշխատանք։

Պատմություն

Գիրքը նվիրված է 1917-1923 թվականներին Արցախահայության ազգային-քաղաքական և ազատագրական պայքարի պատմությանը՝ ներկայացնելով այդ ժամանակաշրջանում տարածաշրջանում տեղի ունեցած բարդ ու հակասական քաղաքական, ռազմական և հասարակական գործընթացները։ Ուսումնասիրության առանցքում Արցախում հայ բնակչության ինքնապաշտպանության, անվտանգության ապահովման, քաղաքական իրավունքների պահպանման և սեփական բնակավայրերում ազգային գոյության շարունակականության համար մղվող պայքարն է։ Աշխատությունը պատմական գործընթացները դիտարկում է Ռուսական կայսրության փլուզումից և 1917 թվականի հեղափոխական իրադարձություններից հետո ստեղծված իրավիճակի համատեքստում, երբ նախկին վարչաքաղաքական համակարգի թուլացումը Հարավային Կովկասում առաջ բերեց իշխանության, սահմանների և տարածքային պատկանելության բազմաթիվ խնդիրներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Արցախում հայկական տեղական իշխանության ու ինքնակազմակերպման ձևերին, բնակչության ինքնապաշտպանության կազմակերպմանը, ազգային կառույցների գործունեությանը և տարածաշրջանի քաղաքական ապագայի շուրջ ընթացող պայքարին։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև Արցախում և հարակից տարածքներում տեղի ունեցած ռազմական բախումների, զինված դիմադրության և բնակչության անվտանգության ապահովման խնդիրների վերլուծությունը։ Հեղինակը գործընթացները կապում է ոչ միայն տեղական զարգացումների, այլև Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունների, Հարավային Կովկասում ձևավորված նոր քաղաքական իրադրության, տարածաշրջանում գործող տարբեր ուժերի և արտաքին քաղաքական ազդեցությունների հետ։ 1918-1920 թվականների իրադարձությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին պետականության և իշխանության համար պայքարը, ազգային ինքնորոշման ձգտումները և տարածքային վեճերը փոխկապակցվում միմյանց հետ։ Աշխատության կարևոր հատվածներից է նաև 1920-1921 թվականների իրադարձությունների և խորհրդային իշխանության հաստատման գործընթացների դիտարկումը, որի արդյունքում Արցախյան հարցը ստացավ նոր քաղաքական և վարչական ձևակերպումներ։ Մինչև 1923 թվականն ընդգրկող ժամանակագրական շրջանակը հնարավորություն է տալիս հետևելու այն գործընթացներին, որոնք հանգեցրին տարածաշրջանի վարչաքաղաքական կարգավիճակի փոփոխությանը և հետագա տասնամյակների համար կարևոր հետևանքներ ունեցան։ Գիրքը արժեքավոր է Արցախահայության պատմական փորձի, ազգային ինքնակազմակերպման, ինքնապաշտպանության և քաղաքական պայքարի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել Հայոց պատմությամբ, Արցախի պատմությամբ, ազգային-ազատագրական շարժումներով, Հարավային Կովկասի քաղաքական պատմությամբ և XX դարի սկզբի հայ-ադրբեջանական հարաբերություններով զբաղվող հետազոտողներին ու ընթերցողներին:

Lեզվաբանություն

Գիրքը կառուցված է վարժությունների համակարգված հաջորդականությամբ, որոնք ընդգրկում են հայոց լեզվի հիմնական բաժինները՝ ուղղագրություն, կետադրություն, ձևաբանություն, շարահյուսություն և բառագիտություն՝ ապահովելով լեզվի ամբողջական և փուլային յուրացում։ Յուրաքանչյուր թեմա ուղեկցվում է բազմաբնույթ առաջադրանքներով՝ սկսած պարզ ճանաչողական և վերարտադրողական վարժություններից մինչև ավելի բարդ՝ վերլուծական և ստեղծագործական աշխատանքներ, որոնք պահանջում են լեզվական կանոնների խորքային ընկալում և կիրառություն։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում սովորողների սխալների կանխարգելմանը և ուղղմանը՝ ընդգծելով հաճախ հանդիպող լեզվական սխալների տեսակները և դրանց շտկման մեթոդները։ Աշխատությունը նպաստում է նաև գրավոր խոսքի մշակույթի զարգացմանը, տրամաբանական մտածողության ձևավորմանը և լեզվական ճշգրտության բարձրացմանը՝ հատկապես ուսումնական գործընթացում։ Գիրքը նախատեսված է դպրոցականների, ուսանողների և հայոց լեզվի ինքնուրույն ուսումնասիրմամբ զբաղվողների համար՝ ծառայելով որպես գործնական արդյունավետ ուղեցույց լեզվի իմացությունը խորացնելու և ամրապնդելու համար։