Գործնական վարժություններ հայոց լեզվից

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի վերջին երեք տասնամյակներում հայ կոմպոզիտորների ստեղծած վոկալ-սիմֆոնիկ երկերի գեղարվեստական, ժանրային և ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում կանտատի և օրատորիայի պատմականորեն ձևավորված սկզբունքների զարգացումն ու վերաիմաստավորումն է հայկական պրոֆեսիոնալ երաժշտության մեջ՝ տվյալ ժամանակաշրջանի գեղագիտական որոնումների և ազգային երաժշտական մտածողության համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրական տեքստի և երաժշտության փոխհարաբերությանը, քանի որ այս ժանրերում բանաստեղծական, պատմական, հոգևոր կամ փիլիսոփայական բովանդակությունը կարևոր դեր է կատարում երաժշտական ձևի և դրամատուրգիական զարգացման կառուցման մեջ։ Քննվում են երգչախմբի, մենակատարների և նվագախմբի գործառույթները, դրանց փոխհարաբերության տարբեր ձևերը, ինչպես նաև վոկալ և գործիքային շերտերի միջոցով ստեղծվող գեղարվեստական ամբողջականությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում երաժշտական դրամատուրգիայի ուսումնասիրությունը՝ թեմատիկ նյութի զարգացման, հակադրությունների, գագաթնակետերի և ստեղծագործության կառուցվածքային ամբողջականության տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում մեղեդային լեզվին, հարմոնիկ մտածողությանը, ռիթմական կազմակերպմանը, բազմաձայնությանը և նվագախմբային գունավորմանը՝ բացահայտելով ժամանակաշրջանի ստեղծագործական բազմազանությունը։ Ուսումնասիրվում է ազգային երաժշտական ավանդույթների կիրառումը՝ ժողովրդական և հոգևոր երաժշտությանը բնորոշ ինտոնացիաների, ձայնակարգային մտածողության և պատմամշակութային թեմաների վերաիմաստավորման միջոցով։ Միաժամանակ դիտարկվում է ժամանակակից կոմպոզիտորական միջոցների ազդեցությունը, որի արդյունքում ավանդական ժանրային սահմանները կարող են ընդլայնվել, իսկ կանտատի և օրատորիայի տարրերը՝ փոխներթափանցել այլ վոկալ-սիմֆոնիկ ձևերի հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պատմական հիշողության, ազգային ինքնության, բարոյափիլիսոփայական և հոգևոր թեմաների երաժշտական արտահայտությանը։ Ժանրային զարգացումների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես ընդհանուր միտումները, այնպես էլ առանձին հեղինակների անհատական ոճական լուծումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական վոկալ-սիմֆոնիկ երաժշտությունը որպես ավանդույթի և նորարարության ակտիվ փոխազդեցության ոլորտ՝ նպաստելով հայ կոմպոզիտորական դպրոցի ժանրային զարգացման, երաժշտական լեզվի և գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Կրոն

«Իրավախոհ» աշխատության երկրորդ հատորը վերնագրի հիման վրա կարելի է կապել իրավունքի, արդարության, օրենքների և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ դատողությունների ու քննարկումների հետ։ Անվանումը ենթադրում է իրավական հարցերի շուրջ մտածելու, տարբեր խնդիրներ քննելու և հասարակական կյանքում իրավական սկզբունքների նշանակությունը բացահայտելու ուղղվածություն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ օրենքների կիրառմանը, անհատի իրավունքներին ու պարտականություններին, արդարության ընկալմանը, հասարակական կարգի պահպանմանը և իրավական ու բարոյական նորմերի փոխհարաբերությանը։ Որպես բազմահատոր հրատարակության երկրորդ մաս՝ այն կարող է շարունակել նախորդ հատորում սկսված քննարկումները կամ ներկայացնել առանձին թեմաներ՝ ընդհանուր գաղափարական ուղղվածությունը պահպանելով։ Նմանատիպ գրականությունը կարող է արժեքավոր լինել XIX դարի հայալեզու հասարակական մտքի, իրավական պատկերացումների զարգացման և Կոստանդնուպոլսի հայ հրատարակչական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել իրավունքի պատմությամբ, հայ հասարակական-քաղաքական մտքով և ժամանակաշրջանի մտավոր ժառանգությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։ Սակայն վերնագիրը միայնակ բավարար չէ աշխատության բովանդակությունը ճշգրտորեն որոշելու համար․ հնարավոր չէ հաստատել, թե կոնկրետ ինչ իրավական հարցեր են քննարկվում, ինչպիսի նյութեր են ընդգրկված կամ ինչ կապ կա տարբեր հատորների միջև՝ առանց բնագրի կամ բովանդակության ցանկի ուսումնասիրության։

Պատմություն

Պատմական և փաստագրական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է Ալեքսանդրապոլում գործող հայկական բարեգործական կառույցի գործունեությունը Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբնական ժամանակաշրջանում՝ 1914 թվականի նոյեմբերից մինչև 1915 թվականի մայիսը։ Փաստաթղթում ամփոփվում են կազմակերպության իրականացրած օգնության աշխատանքները, ֆինանսական միջոցների հավաքագրումն ու օգտագործումը, նվիրատվությունները, ծախսերը և կարիքավոր բնակչությանը տրամադրված աջակցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատերազմի հետևանքով ծանր դրության մեջ հայտնված մարդկանց, փախստականների և այլ օգնության կարիք ունեցող խմբերի սոցիալական ու նյութական խնդիրներին։ Ներկայացվող հաշվետվական տվյալները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու բարեգործական գործունեության կազմակերպման ձևերը, օգնության բաշխման մեխանիզմները և հասարակական մասնակցության դերը ճգնաժամային պայմաններում։ Հրատարակությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուր կարող է հանդիսանալ նաև հայկական հասարակական և բարեգործական կազմակերպությունների պատմության, եկեղեցական հովանավորության և պատերազմի տարիներին ձևավորված մարդասիրական նախաձեռնությունների ուսումնասիրության համար։ Ֆինանսական ու կազմակերպական տեղեկությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու կառույցի գործունեության ծավալների, առաջնահերթությունների և աշխատանքի ուղղությունների մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աղբյուրագետների, հայագետների, բարեգործության պատմության հետազոտողների, ուսանողների և XX դարի սկզբի հայկական հասարակական կյանքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է պիեզոէլեկտրական միջավայրում սահքային հարթ ալիքների դիֆրակցիայի և գծային աղբյուրից առաջացող սահքային տատանումների տեսական ուսումնասիրությանը՝ անսահման և կիսաանսահման մետաղական շերտերի առկայության պայմաններում։ Ներկայացվում են պիեզոէլեկտրական նյութերում ալիքների տարածման ֆիզիկական առանձնահատկությունները, մետաղական շերտերի ազդեցությունը ալիքային դաշտի ձևավորման վրա և համապատասխան մաթեմատիկական մոդելավորման սկզբունքները։ Քննարկվում են դիֆրակցիոն երևույթների, սահմանային պայմանների և էլեկտրամեխանիկական փոխազդեցությունների օրինաչափությունները, ինչպես նաև ստացված լուծումների կիրառելիությունը ալիքային գործընթացների վերլուծության և ինժեներական խնդիրների լուծման մեջ։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև փորձարարական և հաշվարկային մեթոդներին, որոնք կարող են կիրառվել պիեզոէլեկտրական համակարգերի նախագծման, սենսորային տեխնոլոգիաների և ալիքային սարքերի կատարելագործման նպատակով։ Գիրքը նախատեսված է ֆիզիկոսների, կիրառական մաթեմատիկայի և նյութագիտության մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի անկախացումից հետո Երևանում ձևավորված խոշոր առևտրային տարածքների դիզայնի զարգացման, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և տարածական կազմակերպման սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է առևտրային միջավայրի վերափոխման վրա՝ դիտարկելով, թե ինչպես են սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունները, շուկայական հարաբերությունների հաստատումը, սպառողական մշակույթի զարգացումը, միջազգային առևտրային ձևաչափերի ներթափանցումը և նոր շինարարական տեխնոլոգիաների կիրառումը ազդել մայրաքաղաքի առևտրային օբյեկտների արտաքին ու ներքին կերպարի ձևավորման վրա։ Քննության են առնվում տարբեր ժամանակաշրջաններում կառուցված կամ վերակազմավորված առևտրային համալիրների ճարտարապետական և դիզայներական լուծումները՝ հնարավորություն տալով բացահայտել դրանց զարգացման հիմնական փուլերը և ոճական փոփոխությունները։ Առևտրային տարածքի դիզայնը դիտարկվում է որպես գործառութային, գեղագիտական և հաղորդակցական բաղադրիչների միասնական համակարգ, որտեղ միջավայրի կազմակերպումը պետք է միաժամանակ ապահովի այցելուների հարմարավետությունը, ապրանքների արդյունավետ ներկայացումը և տվյալ առևտրային կառույցի ճանաչելի կերպարի ձևավորումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տարածական պլանավորմանը՝ մուտքերի, անցուղիների, առևտրային սրահների, հանգստի գոտիների, սննդի սպասարկման հատվածների և հանրային օգտագործման այլ տարածքների փոխադարձ կապին։ Ուսումնասիրվում է այցելուների շարժման կազմակերպումը և այն դիզայներական միջոցները, որոնց միջոցով հնարավոր է ձևավորել հասկանալի, հարմարավետ և տրամաբանական երթուղիներ մեծածավալ առևտրային միջավայրում։ Կարևորվում է ֆունկցիոնալ գոտիավորման նշանակությունը, քանի որ ժամանակակից առևտրային համալիրները հաճախ համատեղում են առևտրի, ժամանցի, սննդի, ծառայությունների և հասարակական հաղորդակցության տարբեր գործառույթներ։ Դիտարկվում են ինտերիերի ձևավորման միջոցները՝ հարդարման նյութերի, գունային լուծումների, լուսավորության, կահավորման, ցուցափեղկերի, դեկորատիվ տարրերի և տեղեկատվական նշանների կիրառման առանձնահատկությունները։ Լուսավորությունը ներկայացվում է որպես միջավայրի գեղագիտական ընկալման և առևտրային տարածքների գործառնական արդյունավետության կարևոր բաղադրիչ, քանի որ բնական ու արհեստական լուսավորության ճիշտ համադրությունը կարող է ընդգծել տարածական կառուցվածքը, ապրանքների ներկայացումը և առանձին գոտիների նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գույնի և նյութի փոխհարաբերությանը, դրանց միջոցով տարբեր տրամադրությունների և տեսողական շեշտադրումների ստեղծմանը։ Քննության են առնվում նաև արտաքին ճարտարապետական կերպարի և ինտերիերի փոխկապակցվածության խնդիրները։ Առևտրային համալիրի ճակատային լուծումը, մուտքային հատվածները, ցուցանակները և արտաքին լուսավորությունը դիտարկվում են որպես քաղաքային միջավայրում օբյեկտի ճանաչելիությունը ձևավորող կարևոր տարրեր։ Միաժամանակ կարևորվում է առևտրային կառույցների հարաբերությունը Երևանի արդեն ձևավորված ճարտարապետական միջավայրի, փողոցային տարածությունների և հասարակական կենտրոնների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել, թե նոր առևտրային օբյեկտները որքանով են ինտեգրվում քաղաքի կառուցապատմանը և ինչպիսի ազդեցություն են ունենում շրջակա տարածքների տեսողական ու գործառութային կազմակերպման վրա։ Դիտարկվում է միջազգային դիզայներական միտումների ազդեցությունը, որը հատկապես նկատելի է խոշոր առևտրային կենտրոնների ձևավորման մեջ։ Համաշխարհային առևտրային ճարտարապետությանը բնորոշ բաց տարածությունները, բազմահարկ ներքին ծավալները, ապակեպատ մակերեսները, ժամանցային գոտիները, բրենդային խանութների միասնական կազմակերպումը և այցելուների երկարատև ներկայությանը նպաստող միջավայրերը աստիճանաբար տեղ են գտել նաև Երևանի առևտրային տարածքներում։ Միաժամանակ կարևոր է տեղական առանձնահատկությունների պահպանումը և այնպիսի դիզայներական լուծումների որոնումը, որոնք չեն սահմանափակվում միջազգային օրինակների ուղղակի կրկնությամբ, այլ արձագանքում են քաղաքի մշակութային ու ճարտարապետական միջավայրին։ Առանձին քննության առարկա է սուպերմարկետների դիզայնը, որտեղ տարածական կազմակերպումը սերտորեն կապված է ապրանքների դասակարգման, ցուցադրման, պահեստավորման, հաճախորդների շարժման և սպասարկման գործընթացների հետ։ Դիտարկվում են վաճառասրահների պլանավորման, ապրանքային խմբերի տեղաբաշխման, ցուցադրական սարքավորումների, տեղեկատվական համակարգերի և դրամարկղային հատվածների կազմակերպման սկզբունքները։ Մոլերի դեպքում ուշադրությունը ընդլայնվում է դեպի բազմագործառութային միջավայրի ձևավորում, որտեղ առևտրային տարածքները միավորվում են հանգստի, ժամանցի և հասարակական հաղորդակցության գոտիների հետ։ Այդպիսի համալիրները դիտարկվում են նաև որպես ժամանակակից քաղաքային կյանքի նոր հասարակական տարածքներ, որտեղ այցելությունը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն գնումներ կատարելու, այլև ժամանցի և սոցիալական շփման նպատակներով։ Կարևորվում են մատչելիության և ներառական դիզայնի խնդիրները՝ մուտքերի, վերելակների, շարժասանդուղքների, անցուղիների և սպասարկման տարածքների կազմակերպման տեսանկյունից։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև անվտանգության, այցելուների կողմնորոշման և արտակարգ իրավիճակներում շարժման կազմակերպման հետ կապված տարածական լուծումներին։ Անկախության ժամանակաշրջանի տարբեր փուլերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս հետևել առևտրային միջավայրի աստիճանական անցմանը համեմատաբար պարզ գործառութային տարածքներից դեպի բարդ, բազմագործառութային և բրենդային ինքնություն ունեցող համալիրներ։ Այդ զարգացումը արտացոլում է ոչ միայն դիզայնի փոփոխությունները, այլև Երևանի սոցիալական կյանքի, սպառողական վարքագծի և քաղաքային մշակույթի վերափոխումները։ Աշխատության նշանակությունը պայմանավորված է առևտրային դիզայնը քաղաքային և մշակութային զարգացման ընդհանուր գործընթացների համատեքստում գնահատելու հնարավորությամբ։ Այն կարող է նպաստել Երևանի ժամանակակից առևտրային ճարտարապետության զարգացման փուլերի համակարգմանը, հաջողված և խնդրահարույց լուծումների բացահայտմանը և հետագա նախագծերի համար գեղագիտական ու գործառութային սկզբունքների մշակմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ինտերիերի դիզայնի, ճարտարապետության, քաղաքաշինության, առևտրային տարածքների նախագծման, արվեստի պատմության և ժամանակակից Երևանի քաղաքային միջավայրի ուսումնասիրությամբ զբաղվող դիզայներների, ճարտարապետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս մեթոդական հրահանգների ժողովածուն նվիրված է գրադարաններում գաղափարախոսական աշխատանքի կազմակերպման, բովանդակության և իրականացման հիմնական սկզբունքներին։ Նյութում ներկայացվում են գրադարանային գործունեության այն ուղղությունները, որոնք նախատեսված են ընթերցողների հետ նպատակային աշխատանք իրականացնելու, հասարակական և մշակութային թեմաների վերաբերյալ տեղեկատվության տարածման և գրադարանի միջոցով կրթադաստիարակչական գործունեության կազմակերպման համար։ Մեթոդական մոտեցումները կարող են ներառել ընթերցողների սպասարկման տարբեր ձևերի, գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ միջոցառումների, բանավոր և տեսողական քարոզչության, գրականության ընտրության ու ներկայացման, ինչպես նաև ընթերցանության խթանման մեթոդների նկարագրություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանավարի դերին՝ որպես տեղեկատվական և մշակութային միջնորդի, որը կազմակերպում է ընթերցողի և գրքային ֆոնդի փոխհարաբերությունը և նպաստում գրականության նպատակային օգտագործմանը։ Աշխատությունը կարող է ներկայացնել գրադարանային միջոցառումների պլանավորման, կազմակերպման և արդյունավետության գնահատման սկզբունքներ՝ հաշվի առնելով ընթերցողների տարիքային, մասնագիտական և հետաքրքրությունների առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև գրադարանային ֆոնդերի նպատակային օգտագործումը՝ թեմատիկ ցուցադրությունների, մատենագիտական ակնարկների, ընթերցողական կոնֆերանսների, քննարկումների և այլ միջոցառումների միջոցով։ Մեթոդական հանձնարարականների բնույթը ենթադրում է գործնական ուղղվածություն․ նյութը կարող է առաջարկել աշխատանքի կազմակերպման ձևեր, օրինակելի մոտեցումներ և միջոցառումների անցկացման վերաբերյալ խորհուրդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գրադարանների աշխատակիցներին համակարգված կերպով իրականացնել իրենց առջև դրված խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է նաև գրադարանների՝ որպես տեղեկատվական, կրթական և մշակութային հաստատությունների գործառույթների պատմական զարգացման համատեքստում, քանի որ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական և մշակութային առաջնահերթությունները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մեթոդիստների, գրադարանային համակարգերի ղեկավարների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, գրադարանագիտության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։