Երևանի սուպերմարկետների և մոլերի դիզայնը անկախության ժամանակաշրջանում

Ինֆորմատիկա

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է թվային սխեմաների ավտոմատացված նախագծման մեթոդների մշակմանը՝ հիմնված ոչ հստակ (fuzzy) բազմությունների տեսության վրա՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել նախագծման գործընթացի ճկունությունը և անորոշության պայմաններում որոշումների կայացման արդյունավետությունը։ Նյութում վերլուծվում են ոչ հստակ տրամաբանության հիմնական սկզբունքները և դրանց կիրառությունը թվային համակարգերի մոդելավորման մեջ, որտեղ մուտքային և ելքային պարամետրերը հաճախ կրում են անորոշ կամ միջանկյալ արժեքներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նախագծման ավտոմատացման ալգորիթմներին, որոնք թույլ են տալիս օպտիմալացնել տրամաբանական սխեմաների կառուցվածքը՝ հաշվի առնելով բազմաչափ չափանիշներ, ինչպիսիք են արագագործությունը, էներգասպառումը և բաղադրիչների քանակը։ Քննարկվում են նաև ոչ հստակ բազմությունների կիրառմամբ որոշումների կայացման մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս բարելավել սխեմաների հարմարվողականությունը փոփոխվող պահանջներին և աշխատանքային պայմաններին։

Այլ առարկաներ

Այս մեթոդական ձեռնարկը նախատեսված է գրադարանավարների համար և ներկայացնում է ընթերցողների հետ աշխատանքի կազմակերպման, տեղեկատվական-լուսավորչական գործունեության և գրադարանային միջոցառումների պլանավորման մեթոդական մոտեցումները՝ խորհրդային ժամանակաշրջանի գաղափարական և մշակութային քաղաքականության շրջանակներում։ Աշխատությունում ներկայացվում են թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրական ակնարկների, ընթերցողական քննարկումների, մատենագիտական տեղեկությունների և այլ գրադարանային միջոցառումների կազմակերպման սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով նպաստել համապատասխան ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական թեմաների լուսաբանմանը։ Գրքում ընդգրկված են գործնական հանձնարարականներ, աշխատանքի կազմակերպման օրինակներ և մեթոդական առաջարկություններ, որոնք արտացոլում են խորհրդային գրադարանային համակարգի գործունեության առանձնահատկությունները և ընթերցողների հետ աշխատանքի ձևերը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում գրադարանագիտության, տեղեկատվական գործի, մշակույթի պատմության, խորհրդային հասարակական կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և գրադարանային ոլորտի աշխատակիցների համար՝ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մասնագիտական և պատմական սկզբնաղբյուր։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի գոյականի և ածականի խոսքիմասային տարարժեքության երևույթի ուսումնասիրությանը և դրա ուսուցման մեթոդական հիմնախնդիրներին բուհական համակարգում։ Հետազոտության առանցքում այն լեզվական դեպքերն են, երբ բառը կամ բառաձևը կարող է դրսևորվել տարբեր խոսքի մասերի նշանակությամբ և գործառույթով՝ պայմանավորված համատեքստով, շարահյուսական դիրքով, իմաստային առանձնահատկություններով և խոսքային կիրառությամբ։ Աշխատության մեջ կարևորվում է գոյականի և ածականի սահմանազատման խնդիրը, դրանց փոխադարձ անցումները, խոսքիմասային և խոսքիմաստային հատկանիշների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև այն չափանիշները, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել տվյալ միավորի պատկանելությունը համապատասխան խոսքի մասին։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարարժեքության դրսևորման տարբեր ձևերին, դրանց լեզվական պատճառներին և գործածական առանձնահատկություններին՝ ցույց տալով, որ խոսքի մասերի դասակարգումը միշտ չէ, որ կարող է հիմնվել միայն բառի բառարանային նշանակության վրա։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչներից է տեսական նյութի ուսուցման մեթոդաբանությունը։ Քննարկվում են բուհական կրթական գործընթացում գոյականի և ածականի տարարժեքության վերաբերյալ գիտելիքների մատուցման, համակարգման և ամրապնդման արդյունավետ եղանակները, ինչպես նաև ուսանողների լեզվաբանական մտածողության և վերլուծական կարողությունների զարգացման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի տեսությամբ, բառագիտությամբ, քերականությամբ և լեզվի ուսուցման մեթոդիկայով զբաղվող մասնագետների, դասախոսների, հետազոտողների և ուսանողների համար։ Այն համադրում է լեզվաբանական տեսական դիտարկումները և դրանց մանկավարժական կիրառությունը՝ նպատակ ունենալով ավելի հստակ ներկայացնել տարարժեքության էությունը և ձևավորել դրա ճանաչման ու վերլուծության գործնական հմտություններ։ Աշխատանքը 2009 թվականին հրատարակվել է որպես Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանում պատրաստված թեկնածուական գիտական աշխատանքի սեղմագիր՝ 20 էջ ծավալով։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայ եկեղեցու պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ քրիստոնեության տարածման վաղ շրջանից մինչև XVIII դարի ավարտը՝ այն դիտարկելով Հայաստանի քաղաքական, հասարակական և մշակութային պատմության լայն համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են քրիստոնեության սկզբնական տարածման վերաբերյալ եկեղեցական ավանդույթներն ու պատմական աղբյուրները, Հայաստանի քրիստոնեացման գործընթացը, եկեղեցական կառույցների ձևավորումը և հոգևոր իշխանության հաստատումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայ գրերի ստեղծմանը, Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանությանը, կրթական ու թարգմանական շարժմանը և եկեղեցու մասնակցությանը հայ գրավոր մշակույթի զարգացմանը։ Քննության են առնվում նաև վաղ միջնադարում ձևավորված դավանական հարաբերությունները, եկեղեցական ժողովների նշանակությունը և Հայ եկեղեցու աստվածաբանական ու ծիսական առանձնահատկությունների աստիճանական ձևավորումը։ Հետագա ժամանակաշրջանների ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում օտար տիրապետությունների և հայկական պետական կազմավորումների փոփոխությունների պայմաններում եկեղեցու կազմակերպական գործունեությանը, կաթողիկոսական կենտրոնների տեղափոխություններին և հոգևոր հաստատությունների դերակատարությանը հասարակական կյանքում։ Առանձին նշանակություն ունեն Բագրատունյաց և Կիլիկյան Հայաստանի ժամանակաշրջանները, երբ եկեղեցական կառույցները փոխգործակցում էին հայկական պետականության, կրթական կենտրոնների և արտաքին քրիստոնեական աշխարհի հետ։ Քննարկվում են նաև տարբեր քրիստոնեական ավանդույթների հետ աստվածաբանական ու եկեղեցական հարաբերությունները՝ դրանք դիտարկելով համապատասխան պատմական պայմանների շրջանակում։ Ուշ միջնադարի և վաղ նոր շրջանի պատմությունը ներկայացվում է քաղաքական անկայունության, հայկական բնակչության տարածքային տեղաշարժերի, վանական կենտրոնների գործունեության և եկեղեցական կառույցների պահպանման տեսանկյունից։ Կարևոր ուղղություն է եկեղեցու դերի ուսումնասիրությունը ձեռագրերի ընդօրինակման, կրթության, պատմագրության, ճարտարապետության և մշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ XVIII դարի զարգացումները հնարավորություն են տալիս դիտարկել նաև հայկական տպագրության, կրթական նախաձեռնությունների, սփյուռքյան համայնքների և հոգևոր կենտրոնների փոխհարաբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է եկեղեցական պատմության, հայագիտության, կրոնագիտության և մշակույթի պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հայ եկեղեցու բազմադարյա զարգացումը և նրա տեղը հայ ժողովրդի պատմամշակութային ժառանգության ձևավորման գործընթացում։

Այլ առարկաներ

Մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում լույս տեսած գրքային արտադրանքի վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ և ծառայում է որպես ազգային մատենագիտության կարևոր տեղեկատվական աղբյուր։ Այն ընդգրկում է տարբեր գիտական, կրթական, հասարակական, մշակութային և գրական ոլորտներին վերաբերող հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրությունները՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի հրատարակչական գործունեության մասին։ Նյութերը դասակարգվում և ներկայացվում են մատենագիտական ընդունված սկզբունքներով՝ նպաստելով անհրաժեշտ գրականության արագ որոնմանն ու նույնականացմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հայաստանում հրատարակված գրքերի հաշվառումը, որը հնարավորություն է տալիս պահպանելու ազգային տպագիր ժառանգության վերաբերյալ ամբողջական տեղեկատվություն և հետևելու գրահրատարակչության զարգացման միտումներին։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել գրադարանային հավաքածուների համալրման, գիտահետազոտական աշխատանքի, վիճակագրական ուսումնասիրությունների և հրատարակչական ոլորտի վերլուծության նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է ազգային գրքային արտադրանքի վերաբերյալ տեղեկատվության պահպանմանը, համակարգմանը և հասանելիությանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, հրատարակիչների, գիտաշխատողների, դասախոսների և Հայաստանի գրքային մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ֆիզիկապես ոչ գծային հատկություններով օժտված գլանային բարակապատ խողովակների, ինչպես նաև գյուղատնտեսական և մելիորատիվ մեքենաների գազահիդրավլիկ շարժաբերների կայունության հետազոտությանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է բարակապատ գլանային տարրերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակի ձևավորման առանձնահատկությունները, նյութերի ոչ գծային վարքագիծը և դրանց ազդեցությունը կառուցվածքների կրողունակության ու կայունության վրա։ Քննարկվում են առաձգական-պլաստիկ դեֆորմացիաների, արտաքին և ներքին բեռնվածքների, ճնշման փոփոխությունների և շահագործման պայմանների ազդեցությունը ինժեներական համակարգերի հուսալիության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գազահիդրավլիկ շարժաբերների նախագծման, հաշվարկման և օպտիմալացման խնդիրներին, դրանց աշխատանքային կայունության բարձրացման մեթոդներին և շահագործման ընթացքում հնարավոր խափանումների կանխարգելմանը։ Հետազոտության շրջանակում կիրառվում են մաթեմատիկական մոդելավորման, տեսական մեխանիկայի և կառուցվածքային հաշվարկների մեթոդներ՝ նպատակ ունենալով մշակել ավելի ճշգրիտ մոտեցումներ բարդ տեխնիկական համակարգերի գնահատման համար։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսական և մելիորատիվ մեքենաշինության զարգացման, սարքավորումների հուսալիության բարձրացման և նորարարական ինժեներական լուծումների մշակման համար։ Այն նախատեսված է մեքենաշինության մասնագետների, ինժեներների, կառուցվածքների մեխանիկայի ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և տեխնիկական համակարգերի կայունության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։