Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Նուխի և Արեշ գավառների հայերի կոտորածներն ու ինքնապաշտպանությունը 1918-1920 թթ.
Այս աշխատությունը նվիրված է 1918–1920 թվականներին Նուխի և Արեշ գավառների հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների, կոտորածների, տեղահանությունների և հայերի ինքնապաշտպանության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այդ ժամանակաշրջանի քաղաքական և ռազմական անկայուն պայմաններն են, որոնց ազդեցությամբ տարածաշրջանի հայկական բնակավայրերը հայտնվել են ծանր և վտանգավոր իրավիճակում։ Աշխատությունում կարող են ներկայացվել Նուխի և Արեշ գավառների հայության ժողովրդագրական կազմը, բնակավայրերը, համայնքային կյանքը, տնտեսական ու մշակութային նշանակությունը, ինչպես նաև տարածաշրջանում ձևավորված քաղաքական իրադրությունը Առաջին աշխարհամարտի ավարտին և դրան հաջորդած տարիներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ բնակչության նկատմամբ բռնությունների բնույթին, դրանց պատճառներին, ընթացքին և հետևանքներին՝ դիտարկելով նաև տեղական իշխանությունների, զինված խմբավորումների և տարածաշրջանի տարբեր քաղաքական ուժերի դերակատարությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է հայերի ինքնապաշտպանության կազմակերպումը, որի շրջանակում քննվում են բնակչության համախմբման, զինված դիմադրության կազմակերպման, բնակավայրերի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման փորձերը։ Ինքնապաշտպանական պայքարը ներկայացվում է ոչ միայն որպես ռազմական դիմադրություն, այլև որպես համայնքի գոյությունը, ընտանիքների անվտանգությունը և ազգային ինքնությունը պահպանելու միջոց։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև առանձին բնակավայրերում տեղի ունեցած իրադարձություններին, զոհերի և տեղահանվածների խնդրին, բնակչության փրկության կամ արտագաղթի գործընթացներին և այդ իրադարձությունների երկարաժամկետ ժողովրդագրական ու հասարակական հետևանքներին։ Պատմական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու մի ժամանակաշրջան, երբ Հարավային Կովկասի և Արևելյան Անդրկովկասի քաղաքական քարտեզը ենթարկվում էր արագ փոփոխությունների, իսկ տեղական բնակչությունը հաճախ հայտնվում էր զինված հակամարտությունների և ազգային-քաղաքական բախումների կենտրոնում։ Աշխատությունը կարևոր է նաև պատմական հիշողության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ Նուխի և Արեշ գավառների հայության պատմությունը համեմատաբար նեղ տարածաշրջանային թեմա է, սակայն այն առնչվում է հայ ժողովրդի՝ Առաջին աշխարհամարտից հետո կրած կորուստների, բռնի տեղաշարժերի և ինքնապաշտպանական պայքարի ավելի լայն պատմությանը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, տարածաշրջանային պատմությամբ, ցեղասպանագիտությամբ, ժողովրդագրությամբ և հայկական համայնքների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև պատմության ուսանողներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն ողբերգական իրադարձությունների ընթացքն ու հետևանքները, այլև այն կազմակերպչական և մարդկային գործոնները, որոնց շնորհիվ տվյալ համայնքների մի մասը փորձել է դիմակայել բռնություններին և պահպանել իր գոյությունը։
Updated: 2026-09-21
Medicine
Закрытая задняя витрэктомия при посттравматических и диабетических поражениях стекловидного тела и профилактика её осложнений
Աշխատությունը նվիրված է փակ (կոպիտ՝ փակ/փակ եղանակով իրականացվող) հետին վիտրեկտոմիայի կիրառմանը հետտրավմատիկ և դիաբետիկ ծագման ապակենման մարմնի ախտահարումների դեպքում՝ ընդգծելով վիրահատական տեխնիկայի առանձնահատկությունները և հետվիրահատական բարդությունների կանխարգելման միջոցները։ Հեղինակը վերլուծում է ապակենման մարմնի կառուցվածքային փոփոխությունները շաքարային դիաբետի և աչքի վնասվածքների հետևանքով, ներառյալ արյունազեղումները, ֆիբրոզ փոփոխությունները և ցանցաթաղանթի ձգողական շերտազատման զարգացման ռիսկերը։ Գրքում դիտարկվում են փակ վիտրեկտոմիայի հիմնական փուլերը՝ մուտքի ձևավորում, ապակենման մարմնի հեռացում, էնդոլազերային բուժում և ներքին տամպոնադա՝ սիլիկոնային յուղի կամ գազային խառնուրդների կիրառմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարդությունների կանխարգելմանը՝ ներվիրահատական արյունահոսության վերահսկում, էնդոֆթալմիտի կանխարգելում, ներակնային ճնշման կարգավորում և ցանցաթաղանթի կրկնակի շերտազատման ռիսկի նվազեցում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև վիրահատական արդյունքների վրա ազդող գործոնները՝ հիվանդության փուլ, ուղեկցող պաթոլոգիաներ և վիրաբույժի տեխնիկական փորձը։ Աշխատությունը ընդգծում է վիտրեորետինալ վիրաբուժության կարևորությունը տեսողության պահպանման և վերականգնման գործում բարդ ակնային պաթոլոգիաների դեպքում։ Այն օգտակար է ակնաբույժների, վիտրեորետինալ վիրաբույժների և կլինիկական հետազոտողների համար։
Updated: 2026-08-20
Mathematics
Numerical-analytical solution of some convolution equations of mathematical physics
Այս աշխատությունը նվիրված է մաթեմատիկական ֆիզիկայում հանդիպող կոնվոլյուցիոն հավասարումների թվային և անալիտիկ լուծման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են տեսական հիմքերը, լուծումների գոյության և միակության պայմանները, ինչպես նաև տարբեր հաշվարկային ալգորիթմներ, որոնք հնարավորություն են տալիս արդյունավետորեն լուծել բարդ ինտեգրալ և ինտեգրո-դիֆերենցիալ խնդիրներ։ Հեղինակը համադրում է անալիտիկ մոտեցումները թվային մեթոդների հետ՝ գնահատելով դրանց ճշգրտությունը, կայունությունն ու կիրառելիությունը տարբեր ֆիզիկական մոդելներում։ Աշխատությունը ներառում է մաթեմատիկական ապացույցներ, գործնական օրինակներ և հաշվարկային փորձարկումներ, որոնք օգնում են հասկանալ առաջարկվող մեթոդների արդյունավետությունը իրական խնդիրների լուծման ընթացքում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել կիրառական մաթեմատիկայի, մաթեմատիկական ֆիզիկայի, հաշվարկային մոդելավորման և ինժեներական գիտությունների ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և բարձր կուրսերի ուսանողների համար։
Updated: 2026-08-31
Technology
Պիրիտի և խալկոպիրիտի բարձր պարունակությամբ մոլիբդենիտային խտանյութերի համալիր հիդրոմետալուրգիական վերամշակմամբ արժեքավոր մետաղների կորզման տեխնոլոգիայի մշակումը
Աշխատությունը նվիրված է պիրիտի և խալկոպիրիտի բարձր պարունակությամբ մոլիբդենիտային խտանյութերի համալիր հիդրոմետալուրգիական վերամշակման հիման վրա արժեքավոր մետաղների կորզման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ ընդգծելով բազմաբաղադրիչ հանքային հումքի արդյունավետ օգտագործման արդի խնդիրները։ Հեղինակը վերլուծում է նման խտանյութերի քիմիական և միներալոգիական կազմը, ինչպես նաև դրանց մշակման ընթացքում առաջացող տեխնոլոգիական դժվարությունները՝ կապված ծծմբային միացությունների, երկաթի սուլֆիդների և պղնձի պարունակության հետ։ Գրքում դիտարկվում են հիդրոմետալուրգիական հիմնական գործընթացները՝ լիչինգ (leaching), օքսիդացում, լուծույթներից մետաղների կորզում և նստեցում, ինչպես նաև դրանց օպտիմալացման պայմանները՝ ջերմաստիճան, pH, օքսիդացնող միջավայր և ռեագենտների կոնցենտրացիա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտրողական կորզման տեխնոլոգիաներին, որոնք թույլ են տալիս առանձնացնել մոլիբդենը, պղինձը և այլ ուղեկցող արժեքավոր մետաղները՝ նվազեցնելով թափոնների քանակը և բարձրացնելով գործընթացի տնտեսական արդյունավետությունը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցման հարցերը՝ արդյունաբերական արտահոսքերի չեզոքացում և էկոլոգիապես անվտանգ տեխնոլոգիական սխեմաների կիրառություն։ Աշխատությունը ընդգծում է համալիր հիդրոմետալուրգիական մոտեցումների կարևորությունը բազմամետաղային հանքերի արդյունավետ և կայուն օգտագործման համար։ Այն օգտակար է մետալուրգների, քիմիական տեխնոլոգների և հանքարդյունաբերության ոլորտի մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-21
Technology
Разработка средств проектирования интегральных cxem с учетом явлений старения
Աշխատությունը նվիրված է ինտեգրալ սխեմաների նախագծման միջոցների մշակմանը՝ հաշվի առնելով էլեկտրոնային բաղադրիչների ծերացման (ageing) և ֆիզիկական փոփոխությունների ազդեցությունը նրանց աշխատանքի վրա։ Գրքում ներկայացվում են էլեկտրոնային տարրերի երկարատև շահագործման հետևանքով առաջացող փոփոխությունները, ներառյալ նյութերի էլեկտրական հատկությունների փոփոխությունները, համակցված սխեմաների հուսալիության և կատարողականության անկումը։ Հեղինակը վերլուծում է ծրագրային և մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել տարրերի տարիքի ազդեցությունը սխեմայի աշխատանքի վրա, առաջարկում է նախագծման հատուկ մեթոդներ՝ բարձրացնելու ամրությունը, կայունությունը և սպասարկման ժամկետը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև փորձնական ու սիմուլյացիոն ստուգումների արդյունքները, ամրության փորձարկման մեթոդները և կանխարգելիչ լուծումների կիրառումը նախագծման փուլում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է էլեկտրոնիկայի ինժեներների, ինտեգրալ սխեմաների նախագծողների, բիոսենսորների և էներգետիկ համակարգերի մասնագետների համար՝ նպաստելով երկարատև հուսալիության և էլեկտրոնային սարքավորումների կայուն աշխատանքի ապահովմանը։
Updated: 2026-09-17
Technology
Основы построения быстродействующих энергонезависимых запоминающих устройств
Աշխատությունը նվիրված է բարձր արագագործությամբ և առանց էլեկտրական սնուցման տեղեկատվությունը պահպանելու ունակությամբ հիշող սարքերի կառուցման տեսական ու տեխնոլոգիական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են տեղեկատվության գրանցման, պահպանման և ընթերցման գործընթացները, հիշողության բջիջների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց աշխատանքի հիմքում ընկած ֆիզիկական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիշող սարքերի հիմնական բնութագրերին՝ տվյալների հասանելիության արագությանը, գրանցման և ընթերցման ժամանակին, պահպանվող տեղեկատվության կայունությանը, էներգասպառմանը, հիշողության խտությանը և աշխատանքի հուսալիությանը։ Քննության են առնվում հիշողության բջիջների, կառավարման հանգույցների, հասցեավորման համակարգերի և տվյալների փոխանցման շղթաների փոխկապակցված աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները։ Ուսումնասիրվում են արագագործության բարձրացման հնարավորությունները՝ կապված սխեմաների կառուցվածքի օպտիմալացման, ազդանշանների փոխանցման ուշացումների նվազեցման և տվյալների մշակման արդյունավետ կազմակերպման հետ։ Կարևորվում է նաև տեղեկատվության երկարաժամկետ պահպանման խնդիրը և արտաքին սնուցման բացակայության պայմաններում տվյալների վիճակի պահպանման համար կիրառվող տեխնոլոգիական լուծումների ուսումնասիրությունը։ Վերլուծվում են հիշողության տարրերի չափերի փոքրացման հետ առաջացող խնդիրները, այդ թվում՝ էլեկտրական և ջերմային ազդեցությունները, բջիջների փոխադարձ ազդեցությունը, նյութերի ֆիզիկական սահմանափակումները և արտադրական շեղումների ազդեցությունը սարքերի աշխատանքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հիշողության կառուցվածքի և արտադրության տեխնոլոգիայի փոխկապակցվածությանը, քանի որ բարձր արագագործության, մեծ ծավալի, ցածր էներգասպառման և երկարատև պահպանման միաժամանակյա ապահովումը պահանջում է համալիր ինժեներական մոտեցում։ Դիտարկվում են նաև սարքերի փորձարկման, աշխատանքային պարամետրերի գնահատման և հուսալիության բարձրացման սկզբունքները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմել ժամանակակից էներգաանկախ հիշողության համակարգերի նախագծման հիմքերի մասին և գնահատել դրանց զարգացման հեռանկարները հաշվողական տեխնիկայում, ներկառուցված համակարգերում, շարժական սարքավորումներում և տեղեկատվության արագ ու հուսալի պահպանման համար նախատեսված այլ էլեկտրոնային համակարգերում։
Updated: 2026-09-29