Հայկական ՍՍՌ գրադարանների աշխատանքի փորձից: (Հոդվածների ժողովածու) (1958)

Պատմություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Տրդատ եպիսկոպոս Պալյանի գիտական և մշակութային գործունեությանը՝ հատկապես Օսմանյան կայսրության քրիստոնյա ժողովուրդների պատմական ու մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համատեքստում։ Աշխատությունը կարևորում է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի այն ժամանակաշրջանը, երբ Օսմանյան կայսրության տարածքում ապրող քրիստոնյա ժողովուրդների պատմության, մշակույթի, հոգևոր կյանքի, եկեղեցական ժառանգության և հուշարձանների ուսումնասիրությունը ձեռք էր բերում առանձնահատուկ նշանակություն։ Գրքում ներկայացվում են Տրդատ Պալյանի հետաքրքրությունների շրջանակը, հետազոտական մոտեցումները և նրա կողմից ուսումնասիրված մշակութային արժեքները՝ հնարավորություն տալով գնահատելու նրա ներդրումը պատմական հիշողության պահպանման և գիտական շրջանառության մեջ։ Ուշադրություն է դարձվում հատկապես այն աղբյուրներին և նյութերին, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել քրիստոնյա համայնքների մշակութային կյանքի, եկեղեցիների ու վանքերի, ձեռագրական և հոգևոր ժառանգության, ինչպես նաև տարբեր ժողովուրդների պատմական փոխառնչությունների մասին։ Հետազոտությունը արժեքավոր է նաև նրանով, որ Պալյանի գործունեությունը դիտարկում է ավելի լայն պատմամշակութային միջավայրում՝ ցույց տալով, թե ինչ պայմաններում էին ձևավորվում գիտական հետաքրքրությունները և ինչպես էր ուսումնասիրվում բազմազգ ու բազմակրոն կայսրության քրիստոնյա ժողովուրդների ժառանգությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայագիտությամբ, օսմանագիտությամբ, եկեղեցագիտությամբ, մշակութաբանությամբ և պատմական աղբյուրագիտությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ մտավորականության ու գիտական գործունեության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Տրդատ Պալյանի գիտական ժառանգության և այն դերի մասին, որը նրա ուսումնասիրությունները կարող են ունենալ Օսմանյան կայսրության քրիստոնյա ժողովուրդների մշակութային պատմության վերականգնման և պահպանման գործում։

Գյուղատնտեսություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հողի մշակման տարբեր տեխնոլոգիաների ազդեցության ուսումնասիրմանը աշնանացան ցորենի աճի, զարգացման և բերքատվության վրա՝ Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզի Էջմիածնի տարածաշրջանի կոնկրետ հողակլիմայական պայմաններում։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ հողի մշակման եղանակը կարևոր դեր է կատարում մշակաբույսի համար անհրաժեշտ ջրային, օդային և սննդային պայմանների ձևավորման գործում, ինչն իր հերթին անմիջականորեն անդրադառնում է բույսերի աճի ինտենսիվության, արմատային համակարգի զարգացման, հողում խոնավության պահպանման և վերջնական բերքի չափի ու որակի վրա։ Աշխատանքում համեմատական տեսանկյունից կարող են դիտարկվել հողի մշակման տարբեր համակարգեր՝ ավանդական և նվազ մշակման մոտեցումներից մինչև ավելի խնայողական կամ ժամանակակից տեխնոլոգիաներ՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը ցորենի զարգացման հիմնական փուլերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի գործոնների փոխազդեցությանը, ինչպիսիք են հողի կառուցվածքը, փխրեցվածության աստիճանը, խոնավության պահպանման կարողությունը, մոլախոտերի տարածվածությունը, սննդանյութերի հասանելիությունը և մշակման ժամանակացույցը։ Արմավիրի մարզի պայմաններում նման ուսումնասիրությունը առանձնահատուկ կարևորություն ունի, քանի որ տարածաշրջանի հողակլիմայական առանձնահատկությունները, ոռոգման հնարավորությունները, տեղումների քանակը և ջերմային ռեժիմը կարող են էապես ազդել աշնանացան ցորենի արտադրողականության վրա։ Հետազոտության ընթացքում տարբեր տեխնոլոգիաների արդյունավետությունը կարող է գնահատվել բույսերի ծլման և թփակալման ցուցանիշներով, ձմեռումից հետո բույսերի պահպանվածությամբ, բույսերի բարձրությամբ, հասկերի ձևավորմամբ, մեկ հասկում հատիկների քանակով, հատիկների զանգվածով և վերջնական բերքատվությամբ։ Կարևոր է նաև հողի մշակման տեխնոլոգիաների ազդեցության գնահատումը ոչ միայն բերքի քանակական, այլև տնտեսական տեսանկյունից, քանի որ տարբեր մեթոդներ պահանջում են տարբեր քանակի վառելիք, աշխատուժ, ժամանակ և տեխնիկական ռեսուրսներ։ Այդ պատճառով ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել այնպիսի տեխնոլոգիայի ընտրությանը, որը միաժամանակ ապահովում է բարձր և կայուն բերք, նվազեցնում արտադրական ծախսերը և նպաստում հողի բերրիության պահպանմանը։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունն այն է, որ ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել Արմավիրի մարզի և համանման հողակլիմայական պայմաններ ունեցող այլ տարածաշրջանների տնտեսություններում՝ աշնանացան ցորենի մշակության արդյունավետ համակարգեր ընտրելու համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հողի ռեսուրսների երկարաժամկետ պահպանության տեսանկյունից, քանի որ հողի չափազանց ինտենսիվ կամ ոչ համապատասխան մշակումը կարող է հանգեցնել կառուցվածքի վատացման, խոնավության կորստի, էրոզիոն գործընթացների ուժեղացման և արտադրողականության նվազման։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է ագրոնոմիական, հողագիտական և տնտեսական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե հողի մշակման որ տեխնոլոգիական լուծումներն են առավել նպաստավոր աշնանացան ցորենի կայուն և բարձր բերքատվության ապահովման համար Էջմիածնի տարածաշրջանի պայմաններում։

Տնտեսագիտություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության աշխատաշուկայում զբաղվածության ձևավորման, գործազրկության, աշխատուժի օգտագործման արդյունավետության և ավելցուկային աշխատուժի առաջացման հիմնախնդիրներին։ Աշխատության շրջանակում քննարկվում են զբաղվածության մակարդակի վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական և ժողովրդագրական գործոնները, աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև աշխատաշուկայում առկա կառուցվածքային անհամապատասխանությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն իրավիճակներին, երբ տնտեսության առանձին ոլորտներում կամ տարածքներում աշխատուժի առաջարկը գերազանցում է առկա աշխատատեղերի պահանջարկը՝ հանգեցնելով թաքնված կամ բացահայտ գործազրկության, թերզբաղվածության և մարդկային ռեսուրսների ոչ լիարժեք օգտագործման։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու Հայաստանի աշխատաշուկայի զարգացման առանձնահատկությունները, զբաղվածության կառուցվածքի փոփոխությունները և աշխատուժի տեղաբաշխման հետ կապված խնդիրները։ Քննարկվում են նաև մասնագիտական պատրաստվածության և աշխատաշուկայի պահանջների անհամապատասխանությունը, աշխատուժի տարածքային և ոլորտային շարժունակությունը, աշխատանքի արտադրողականությունը և նոր աշխատատեղերի ստեղծման հնարավորությունները։ Ավելցուկային աշխատուժի խնդիրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տնտեսական, այլև որպես սոցիալական կարևորություն ունեցող երևույթ, քանի որ այն կարող է ազդել բնակչության եկամուտների, կենսամակարդակի, աղքատության, միգրացիոն գործընթացների և հասարակության սոցիալական կայունության վրա։ Աշխատության ուսումնասիրությունները կարող են հիմք ծառայել զբաղվածության պետական քաղաքականության կատարելագործման, աշխատուժի վերապատրաստման և վերաորակավորման ծրագրերի մշակման, աշխատաշուկայի հավասարակշռության բարելավման և մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, աշխատանքի շուկայի հետազոտողներին, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև սոցիալ-տնտեսական խնդիրներով զբաղվող ուսանողներին և հետազոտողներին։

Կենսաբանություն

Այս գիրքը ներկայացնում է ժամանակակից գենետիկայի հիմնախնդիրներին նվիրված գրականության հանձնարարական ցանկ՝ ծառայելով որպես տեղեկատվական և ուսումնագիտական ուղեցույց ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն ներառում է գենետիկայի տարբեր ուղղություններին վերաբերող գիտական աշխատություններ, ուսումնասիրություններ և հրատարակություններ, որոնք ընդգրկում են ժառանգականության, գենային կառուցվածքների, գենետիկական հետազոտությունների և կենսաբանական նորարարությունների արդիական հարցերը։ Գրքում համակարգված ներկայացված աղբյուրները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալ ժամանակակից գենետիկայի զարգացման հիմնական ուղղություններին, ընտրել համապատասխան գրականություն ուսումնական և հետազոտական նպատակներով։ Այն կարող է օգտակար լինել կենսաբանների, բժիշկների, հետազոտողների, ուսանողների, դասախոսների և գենետիկայի ոլորտի նորագույն ձեռքբերումներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական անվտանգության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, դրանց առաջացման հիմնական պատճառների բացահայտմանը և հնարավոր լուծումների մշակմանը։ Հետազոտության հիմքում տնտեսական անվտանգությունը դիտարկվում է որպես ազգային անվտանգության կարևոր բաղադրիչ, որը ներառում է երկրի տնտեսական կայունության, ինքնուրույն զարգացման, ներքին ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, արտաքին տնտեսական ազդեցությունների նկատմամբ դիմակայունության և բնակչության սոցիալ-տնտեսական բարեկեցության ապահովումը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են Հայաստանի տնտեսության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, որոնք կարող են վտանգել տնտեսական կայունությունն ու երկարաժամկետ զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական աճի տեմպերին, ներդրումային միջավայրին, պետական ֆինանսներին, արտաքին առևտրին, ներմուծումից կախվածությանը, արտահանման կառուցվածքին, գործազրկությանը, աղքատությանը և տնտեսության կառուցվածքային անհավասարակշռություններին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի տնտեսության արտաքին խոցելիության գնահատումը, այդ թվում՝ համաշխարհային և տարածաշրջանային տնտեսական փոփոխությունների, միջազգային շուկաների տատանումների, արտաքին ֆինանսական հոսքերի և աշխարհաքաղաքական զարգացումների հնարավոր ազդեցությունը երկրի տնտեսական անվտանգության վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև էներգետիկ, պարենային և ֆինանսական անվտանգության խնդիրներին՝ դիտարկելով դրանց փոխկապակցվածությունը տնտեսական համակարգի ընդհանուր կայունության հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տնտեսական անվտանգության գնահատման մեթոդաբանությունը․ ուսումնասիրության ընթացքում կարող են սահմանվել հիմնական ցուցանիշներ և չափանիշներ, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել տնտեսական համակարգի խոցելի կողմերը, գնահատել առկա սպառնալիքների մակարդակը և կանխատեսել դրանց հնարավոր հետևանքները։ Աշխատանքում քննարկվում են նաև պետական տնտեսական քաղաքականության այն ուղղությունները, որոնք կարող են նպաստել ռիսկերի նվազեցմանը և երկրի դիմակայունության բարձրացմանը։ Դրանց շարքում կարևոր են տնտեսության դիվերսիֆիկացումը, տեղական արտադրության զարգացումը, արտահանման խթանումը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը, տեխնոլոգիական արդիականացումը, մարդկային կապիտալի զարգացումը և ռազմավարական ոլորտների կայունության ապահովումը։ Հետազոտության գործնական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ տնտեսական անվտանգության արդյունավետ համակարգը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն արձագանքելու արդեն առաջացած ճգնաժամերին, այլև նախապես բացահայտելու հնարավոր սպառնալիքները և մշակելու կանխարգելիչ քաղաքականություն։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման և ազգային անվտանգության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և Հայաստանի տնտեսական զարգացման ռազմավարական խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գրականություն

Արևաքաղ — հայ հեղինակ Աիդա Մնացականյան-ի ստեղծագործություն է, որը կառուցված է մտորումային, հոգեբանական և գեղարվեստական արձակի հիման վրա՝ ընդգծելով մարդու ներաշխարհը, կյանքի իմաստի որոնումը և հոգևոր վերափոխման գաղափարը։ Գիրքը ներկայացնում է տարբեր պատմություններ, դիտարկումներ և պատկերային նկարագրություններ, որոնց միջոցով հեղինակը փորձում է բացահայտել մարդու զգացմունքների բարդ աշխարհը՝ սիրուց ու ուրախությունից մինչև կորուստ, հիշողություն և ներքին պայքար։ «Արևաքաղ» վերնագիրը խորհրդանշական բնույթ ունի՝ կապված լույսի, հույսի և կյանքի էներգիայի հավաքման գաղափարի հետ, որտեղ արևը դառնում է մարդկային հոգու պայծառության և վերածննդի խորհրդանիշ։ Ստեղծագործության մեջ հաճախ շեշտադրվում է, որ նույնիսկ դժվարությունների և ցավի մեջ մարդը կարող է գտնել ուժ, եթե կարողանում է պահպանել իր ներքին լույսը և հավատը կյանքի նկատմամբ։ Մնացականյանի լեզուն պարզ է, հուզական և մտերմիկ, ինչը ընթերցողին թույլ է տալիս հեշտությամբ ընկալել գաղափարները և կապ հաստատել ներկայացված իրավիճակների հետ։ Գիրքը միաժամանակ կրում է թե՛ գրական-գեղարվեստական, թե՛ փիլիսոփայական և դաստիարակչական բնույթ՝ ընթերցողին ուղղորդելով դեպի ինքնաճանաչում և կյանքի նկատմամբ ավելի գիտակցված վերաբերմունք։