Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է գինեգործական արտադրության ընթացքում առաջացող հեղուկ մնացորդների, մասնավորապես կոնյակի արտադրության հետ կապված բարդայի, երկրորդային օգտագործման և դրա բաղադրության մեջ առկա արժեքավոր նյութերի վերականգնման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում արտադրական թափոնի վերամշակումն է՝ որպես հումքային ռեսուրսների առավել ամբողջական օգտագործման, թափոնների քանակի նվազեցման և արտադրության բնապահպանական ազդեցության սահմանափակման միջոց։ Գինեթթվային միացությունները հետաքրքրություն են ներկայացնում սննդի, քիմիական և հարակից արտադրական ոլորտների համար, ուստի դրանց վերականգնումը երկրորդային հումքից կարող է ունենալ ինչպես տնտեսական, այնպես էլ բնապահպանական նշանակություն։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ելանյութի ընդհանուր ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրա բաղադրության փոփոխականությունը և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել նպատակային բաղադրիչների առանձնացման արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տեխնոլոգիական գործընթացի ընդհանուր կազմակերպմանը, ստացվող նյութի որակի գնահատմանը և արտադրական մնացորդների համալիր օգտագործման հնարավորություններին։ Կարևոր խնդիր է այնպիսի վերամշակման մոտեցման ձևավորումը, որը հնարավորություն կտա նվազեցնել արժեքավոր բաղադրիչների կորուստները և միաժամանակ սահմանափակել շրջակա միջավայր արտանետվող օրգանական թափոնների ծավալը։ Հետազոտության տնտեսական բաղադրիչը կարող է ներառել երկրորդային հումքի օգտագործման նպատակահարմարության, նյութական ռեսուրսների խնայողության և արտադրության թափոնատարության նվազեցման գնահատումը։ Բնապահպանական տեսանկյունից աշխատանքը կապված է շրջանաձև տնտեսության սկզբունքների հետ, քանի որ արտադրական մնացորդը դիտարկվում է ոչ թե բացառապես որպես հեռացման ենթակա թափոն, այլ որպես օգտակար բաղադրիչների հնարավոր աղբյուր։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ գինեգործական և հարակից վերամշակող ձեռնարկությունների ռեսուրսաարդյունավետության բարձրացման, երկրորդային նյութական հոսքերի կառավարման և թափոնների օգտահանման գիտական մոտեցումների զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է սննդարդյունաբերական թափոնների վերամշակման, կիրառական քիմիայի, ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաների և շրջակա միջավայրի պահպանության մոտեցումները՝ կենտրոնանալով արտադրական մնացորդներից օգտակար նյութերի վերականգնման գիտատեխնիկական նշանակության վրա։

Գրականություն

Միքայել Նալբանդյան-ի «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն ներկայացնում է 19-րդ դարի հայ գրականության և ազգային մտքի կարևորագույն շերտերից մեկը, որտեղ հեղինակը համադրում է հայրենասիրական, ազատագրական և լուսավորական գաղափարները՝ արտահայտված բարձրարժեք պոեզիայի միջոցով։ Այս ստեղծագործությունները ձևավորվել են մի ժամանակաշրջանում, երբ հայ հասարակությունը գտնվում էր ազգային ինքնագիտակցության և քաղաքական զարթոնքի փուլում, և Նալբանդյանի պոեզիան դարձել է այդ շարժման գաղափարական արտահայտություններից մեկը։ Նրա բանաստեղծություններում ընդգծված են ազատության, մարդկային արժանապատվության, հայրենիքի նկատմամբ սիրո և սոցիալական արդարության թեմաները, որոնք հաճախ հնչում են հուզական ու պայքարող տոնով։ Լեզուն համեմատաբար պարզ է, բայց գաղափարապես խորքային, և այն ուղղված է ոչ միայն գեղարվեստական ազդեցության, այլ նաև հասարակական գիտակցության արթնացմանը։ Ժողովածուն կարևոր է նաև այն պատճառով, որ այն ցույց է տալիս Նալբանդյանի՝ որպես մտածողի և հեղափոխական գաղափարների կրողի ամբողջական կերպարը, որտեղ գրականությունն ու հասարակական դիրքորոշումը միաձուլված են մեկ ամբողջության մեջ։

Իրավաբանություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների և որոշումների կատարման իրավական, ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական կառուցակարգերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության համակարգի արդյունավետության ապահովման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում Եվրոպական կոնվենցիայով սահմանված պարտավորությունները, դատարանի վճիռների պարտադիր իրավական ուժը, դրանց կատարման նկատմամբ միջազգային վերահսկողության մեխանիզմները և անդամ պետությունների պատասխանատվությունը ստանձնած պարտավորությունների պատշաճ իրականացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի վերահսկողական լիազորություններին, դատարանի վճիռների կատարման ընթացակարգերին, ինչպես նաև պետությունների կողմից անհատական և ընդհանուր բնույթի միջոցառումների իրականացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են մարդու խախտված իրավունքների վերականգնման իրավական հնարավորությունները, արդարացի փոխհատուցման տրամադրման կարգը, անհրաժեշտության դեպքում դատական վարույթների վերաբացման մեխանիզմները և իրավախախտումների կրկնությունը կանխարգելող օրենսդրական ու վարչական բարեփոխումների նշանակությունը։ Քննարկվում են միջազգային դատական ակտերի կատարման և ներպետական իրավական համակարգերի փոխհարաբերությունները, ազգային դատարանների ու պետական մարմինների դերակատարությունը, ինչպես նաև միջազգային պարտավորությունների իրականացման ընթացքում առաջացող իրավական և գործնական դժվարությունները։ Անդրադարձ է կատարվում դատարանի վճիռների կատարման վերահսկողության ընթացակարգերին, պետությունների կողմից ներկայացվող գործողությունների ծրագրերին և հաշվետվություններին, կատարման գործընթացի գնահատման չափանիշներին ու միջազգային վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային և ներպետական իրավական կառուցակարգերի փոխգործակցության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով իրավունքի գերակայության, իրավական որոշակիության, արդյունավետ դատական պաշտպանության և մարդու հիմնարար իրավունքների երաշխավորման սկզբունքները։ Առանձին ուշադրության են արժանանում Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում եվրոպական դատական նախադեպերի կիրառման, միջազգային դատական ակտերի կատարման և ներպետական օրենսդրության կատարելագործման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են նաև դատական իշխանության անկախության, պետական մարմինների հաշվետվողականության, իրավակիրառ պրակտիկայի բարելավման և մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային մեխանիզմների ամրապնդման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու մարդու իրավունքների պաշտպանության եվրոպական համակարգի գործունեության առանձնահատկությունների, միջազգային դատական վերահսկողության նշանակության և դատարանի վճիռների արդյունավետ կատարման համար անհրաժեշտ իրավական ու կազմակերպական նախադրյալների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, միջազգային և սահմանադրական իրավունքի մասնագետների, դատավորների, փաստաբանների, իրավապաշտպանների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների, ինչպես նաև մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության և եվրոպական իրավական համակարգի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է հատիկային հումքից սպիրտի արտադրության ընթացքում առաջացող կողմնակի նյութի արդյունավետ օգտահանման և դրա վերամշակման տեխնոլոգիական մոտեցումների մշակմանը։ Հետազոտության կենտրոնում արտադրական մնացորդի բաղադրության, ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և հետագա օգտագործման հնարավորությունների գնահատումն է՝ այն դիտարկելով ոչ միայն որպես հեռացման ենթակա թափոն, այլև որպես երկրորդային հումքային ռեսուրս։ Քննության են առնվում վերամշակման տեխնոլոգիական գործընթացների ընտրության և կատարելագործման սկզբունքները, նյութի արժեքավոր բաղադրիչների առավել ամբողջական օգտագործման հնարավորությունները և ստացվող արտադրանքի որակական հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտադրության նյութական հոսքերի արդյունավետ կառավարմանը, երկրորդային ռեսուրսների շրջանառության մեջ ներգրավմանը և հիմնական արտադրական գործընթացի հետ օգտահանման տեխնոլոգիայի փոխկապակցմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել հումքի և վերամշակման արդյունքների բաղադրության համեմատական գնահատում, տեխնոլոգիական տարբերակների արդյունավետության ուսումնասիրություն և ստացվող երկրորդային արտադրանքի հնարավոր կիրառության ուղղությունների վերլուծություն։ Կարևորվում են նաև գործընթացի էներգատարությունը, ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, արտադրական կորուստների նվազեցումը և վերամշակման տնտեսական նպատակահարմարությունը։ Բնապահպանական տեսանկյունից նման տեխնոլոգիայի զարգացումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնելու օրգանական արտադրական մնացորդների կուտակման և հեռացման հետ կապված խնդիրները՝ միաժամանակ նպաստելով արտադրության ավելի փակ և ռեսուրսախնայող համակարգի ձևավորմանը։ Երկրորդային հումքի հատկություններից կախված՝ դրա վերամշակման արդյունքները կարող են գնահատվել տարբեր արդյունաբերական կամ գյուղատնտեսական կիրառությունների տեսանկյունից՝ առաջնահերթ համարելով համապատասխան որակի և անվտանգության պահանջների պահպանումը։ Տեխնոլոգիական լուծումների գնահատման ընթացքում կարևոր է նաև դրանց ինտեգրման հնարավորությունը գործող արտադրական համակարգերում՝ առանց հիմնական գործընթացի արդյունավետության նվազեցման։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է սննդարդյունաբերական տեխնոլոգիայի, երկրորդային հումքի վերամշակման, ռեսուրսախնայողության և բնապահպանական կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել հատիկային հումքի համալիր օգտագործման արդյունավետությունը և նվազեցնել արտադրության մնացորդային հոսքերը։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի ազգային գրադարանի գործունեության, պատմամշակութային ժառանգության և տեղեկատվական ռեսուրսների ներկայացմանը Վիքիպեդիա առցանց հանրագիտարանում՝ այն դիտարկելով թվային հաղորդակցության, հանրային գիտելիքի տարածման և մշակութային հաստատությունների հանրահռչակման համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում գրադարանի վերաբերյալ հանրագիտարանային բովանդակության ստեղծման, համակարգման, խմբագրման և հարստացման գործընթացներն են, ինչպես նաև թվային միջավայրում հաստատության պատմության և գործունեության մասին հավաստի ու մատչելի տեղեկատվության ներկայացման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրադարանի պատմության, հավաքածուների, մատենագիտական գործունեության, հրատարակությունների, մշակութային ծրագրերի և թվայնացման նախաձեռնությունների վերաբերյալ նյութերի հանրագիտարանային ձևաչափով ներկայացմանը։ Քննվում է Վիքիպեդիայի՝ որպես բաց և համատեղ խմբագրվող տեղեկատվական հարթակի նշանակությունը գրադարանների, գրքերի, հեղինակների, մշակութային գործիչների և ազգային գրավոր ժառանգության վերաբերյալ գիտելիքի տարածման գործում։ Կարևորվում են տեղեկատվության ստուգելիության, չեզոք ներկայացման, հեղինակավոր աղբյուրների օգտագործման և նյութերի կառուցվածքային կազմակերպման սկզբունքները, որոնք անհրաժեշտ են հանրագիտարանային բովանդակության որակի պահպանման համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գրադարանային մասնագետների և վիքիհամայնքի համագործակցության հնարավորություններին, որոնց միջոցով գրադարանային և մատենագիտական տվյալները կարող են ավելի լայն հասանելիություն ստանալ թվային միջավայրում։ Հատուկ նշանակություն ունի հայերեն բովանդակության ընդլայնումը, քանի որ ազգային մշակույթի, գրականության, տպագրության և գրադարանային ժառանգության վերաբերյալ նյութերի թվային ներկայացումը նպաստում է հայալեզու տեղեկատվական տարածքի զարգացմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև թվայնացված նյութերի, գրադարանային շտեմարանների և հանրագիտարանային հոդվածների միջև տեղեկատվական կապերի ձևավորման հնարավորությունները։ Նման գործունեությունը նպաստում է ոչ միայն հաստատության ճանաչելիության բարձրացմանը, այլև ընթերցողների, հետազոտողների և լայն հանրության համար մշակութային ու մատենագիտական տեղեկությունների հասանելիության ընդլայնմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է ավանդական գրադարանային գործունեության և ժամանակակից թվային հանրագիտարանային միջավայրի փոխգործակցությունը՝ ընդգծելով բաց գիտելիքի, թվային մշակույթի և ազգային գրավոր ժառանգության հանրայնացման նշանակությունը տեղեկատվական հասարակության պայմաններում։

Պատմություն

Վեպ գաղթականութիւն Հայոց Տրապիզօնի - Աբել Մխիթարեանց 1857 աշխատությունը ներկայացնում է պատմական-գեղարվեստական պատում, որի հիմքում ընկած է Տրապիզոնի հայ բնակչության կյանքը և գաղթի փորձառությունը՝ ընդգծելով 19-րդ դարի միջավայրում ձևավորված սոցիալական, տնտեսական և ազգային ճնշումները, որոնք ստիպել են մարդկանց լքել իրենց հայրենի բնակավայրերը և որոնել նոր գոյության ուղիներ։ Ստեղծագործությունը միավորում է վիպական տարրերը և պատմական հիշողությունը՝ ցույց տալով ոչ միայն գաղթի ֆիզիկական ընթացքը, այլ նաև դրա հոգեբանական ազդեցությունը անհատների և համայնքների վրա, նրանց կորուստները, հույսերը և ինքնության պահպանման պայքարը օտար միջավայրում։ Հեղինակը կենտրոնանում է նաև Տրապիզոնի հայկական համայնքի կենցաղի, ավանդույթների և փոխհարաբերությունների վրա՝ ստեղծելով պատկերավոր նկարագրություն այն աշխարհի, որը աստիճանաբար ենթարկվում է փոփոխությունների և ճնշումների, և այդ համատեքստում գաղթը դառնում է ոչ միայն անհրաժեշտություն, այլև պատմական ճակատագրի դրսևորում։