Խորհրդա-սիրիական հարաբերությունները (1966-1976թթ.)

Քիմիա

Գիրքը նվիրված է ազոտ պարունակող և մետաղային իոններ ներառող նոր տեսակի մոնոմերների սինթեզին, դրանց պոլիմերացման գործընթացների ուսումնասիրությանը և ստացված պոլիմերների հիման վրա ֆունկցիոնալ բաղադրանյութերի մշակմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են օրգանական և անօրգանական սինթեզի ժամանակակից մեթոդները, կոորդինացիոն միացությունների ձևավորման սկզբունքները, ինչպես նաև մետաղ-լիգանդ փոխազդեցությունների ազդեցությունը պոլիմերների կառուցվածքի և հատկությունների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է նոր մոնոմերների ռեակտիվությունը, պոլիմերացման մեխանիզմները և ստացված մակրոմոլեկուլների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները՝ ներառյալ ջերմակայունությունը, մեխանիկական ամրությունը և էլեկտրաքիմիական վարքագիծը։ Գրքում քննարկվում են նաև այդ նյութերի կիրառական հնարավորությունները՝ կոմպոզիտային նյութերում, կատալիտիկ համակարգերում և ֆունկցիոնալ ծածկույթներում՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը ժամանակակից նյութագիտության զարգացման մեջ։ Աշխատությունը համադրում է տեսական քիմիայի և փորձարարական հետազոտությունների արդյունքները՝ առաջարկելով նոր մոտեցումներ բազմաֆունկցիոնալ պոլիմերային համակարգերի ստեղծման համար։ Գիրքը նախատեսված է քիմիկոսների, նյութագետների, գիտահետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։

Բժշկություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է քաղցկեղային կախեքսիայի պայմաններում սրտամկանի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների վերլուծությանը՝ դիտարկելով այն որպես համակարգային կատաբոլիկ գործընթացի կարևոր թիրախային օրգան։ Աշխատության մեջ քննարկվում է, թե ինչպես քաղցկեղային կախեքսիայի ժամանակ զարգացող քրոնիկ բորբոքումը, էներգետիկ դեֆիցիտը և նյութափոխանակային խանգարումները հանգեցնում են սրտամկանի զանգվածի նվազման, կարդիոմիոցիտների ատրոֆիայի և միկրոկառուցվածքային փոփոխությունների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սրտամկանի կծկողական ֆունկցիայի խանգարմանը, որը պայմանավորված է էներգետիկ սուբստրատների օգտագործման փոփոխությամբ, միտոքոնդրիալ դիսֆունկցիայով և օքսիդատիվ սթրեսի աճով։ Վերլուծվում են նաև նեյրոհորմոնալ ակտիվացման մեխանիզմները՝ ներառյալ սիմպաթիկ նյարդային համակարգի և ռենին-անգիոտենզին-ալդոստերոնային համակարգի ակտիվացումը, որոնք նպաստում են սրտամկանի վերափոխմանը և սրտային անբավարարության զարգացման ռիսկի բարձրացմանը։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է կրտսեր դեռահասների ագրեսիվության ոչ ադեկվատ ինքնագնահատականի և դրա դրսևորումների միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև համապատասխան հոգեբանական հաղթահարման ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում դեռահասության սկզբնական շրջանն է, երբ անձի ինքնագիտակցությունը, ինքնագնահատականը, սոցիալական դիրքի ընկալումը և հասակակիցների հետ հարաբերությունները գտնվում են ակտիվ ձևավորման փուլում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե ինչպես կարող է սեփական ագրեսիվ վարքի ոչ ճիշտ կամ խեղաթյուրված գնահատումը կապված լինել դեռահասի հուզական վիճակի, վարքային արձագանքների և միջանձնային հարաբերությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնագնահատականի և իրական վարքային դրսևորումների հնարավոր անհամապատասխանությանը, ինչպես նաև այն հոգեբանական գործոններին, որոնք կարող են նպաստել ագրեսիվ արձագանքների առաջացմանը կամ պահպանմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել դեռահասների ինքնագնահատականի, ագրեսիվության մակարդակի, հուզական ինքնակարգավորման և հաղորդակցական առանձնահատկությունների գնահատում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց միջև առկա օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև հոգեբանական միջամտությունների և կանխարգելիչ աշխատանքի հնարավորություններին։ Դրանց թվում կարող են դիտարկվել ինքնաճանաչման և ինքնագնահատականի շտկման, հույզերի կառավարման, հաղորդակցական հմտությունների զարգացման, կոնֆլիկտների խաղաղ կարգավորման և վարքի ինքնակարգավորման մեթոդները։ Աշխատությունը շեշտադրում է դեռահասների ագրեսիվ վարքը միայն որպես անցանկալի վարքային դրսևորում չդիտարկելու կարևորությունը և այն հասկանալու անհրաժեշտությունը՝ հաշվի առնելով անձի ինքնընկալումը, սոցիալական միջավայրը և տարիքային զարգացման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել դպրոցական հոգեբանների, մանկավարժների, սոցիալական աշխատողների, ծնողների և դեռահասների հետ աշխատող մասնագետների համար՝ ագրեսիվ վարքի կանխարգելման և հոգեբանական աջակցության արդյունավետ մոտեցումներ մշակելիս։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է առողջապահական համակարգում առկա ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության գնահատման նոր մեթոդաբանական մոտեցումների մշակման և կիրառման հիմնախնդիրներին։ Դիտարկվում են առողջապահության ոլորտի ֆինանսական, մարդկային, նյութատեխնիկական և կազմակերպական ռեսուրսների կառավարման առանձնահատկությունները, դրանց բաշխման սկզբունքները և բժշկական ծառայությունների մատուցման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առողջապահական հաստատությունների գործունեության գնահատման ցուցանիշներին, ռեսուրսների օգտագործման տնտեսական և սոցիալական արդյունավետությանը, բժշկական օգնության որակի ու մատչելիության ապահովման խնդիրներին։ Քննարկվում են առողջապահական ծախսերի վերլուծության, բուժհաստատությունների արտադրողականության գնահատման, ծախսարդյունավետության որոշման և ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման ժամանակակից մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում առողջապահական համակարգի կառավարման տեղեկատվական ապահովմանը, վիճակագրական տվյալների վերլուծությանը, արդյունավետության համեմատական գնահատմանը և որոշումների կայացման գիտական հիմնավորմանը։ Կարևորվում են բժշկական անձնակազմի աշխատանքային ներուժի արդյունավետ օգտագործումը, սարքավորումների և ենթակառուցվածքների շահագործման բարելավումը, ֆինանսավորման մեխանիզմների կատարելագործումը և առողջապահական ծառայությունների կազմակերպման նորարարական մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել առողջապահական համակարգի կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը, սահմանափակ ռեսուրսների նպատակային օգտագործմանը, բժշկական ծառայությունների որակի բարելավմանը և բնակչության առողջապահական պահանջմունքների առավել լիարժեք բավարարմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել առողջապահության կազմակերպիչների, առողջապահական տնտեսագետների, բժշկական հաստատությունների ղեկավարների, հանրային առողջության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում հանդիպող միջատակեր կաթնասունների տեսակային կազմի, տարածվածության, կենսաբանական առանձնահատկությունների և էկոլոգիական կապերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ կենդանական խմբի ֆաունիստական բազմազանության բացահայտումն է՝ տարբեր բնական գոտիներում և կենսամիջավայրերում դրանց տարածման օրինաչափությունների գնահատմամբ։ Քննվում են տեսակների աշխարհագրական բաշխվածությունը, բնակավայրերի ընտրությունը, բարձրադիր գոտիականության հետ կապը և բնական պայմանների ազդեցությունը պոպուլյացիաների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միջատակերների կենսակերպին, սննդային առանձնահատկություններին, ակտիվության բնույթին, բազմացման ընդհանուր օրինաչափություններին և շրջակա միջավայրի այլ բաղադրիչների հետ փոխհարաբերություններին։ Այս կենդանիները դիտարկվում են նաև էկոհամակարգերում իրենց ունեցած գործառական նշանակության տեսանկյունից, քանի որ մասնակցում են անողնաշարավորների պոպուլյացիաների կարգավորմանը և միաժամանակ ընդգրկված են սննդային շղթաների տարբեր մակարդակներում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել Հայաստանի տարբեր լանդշաֆտային և կլիմայական գոտիներում բնակվող տեսակների էկոլոգիական պահանջները՝ բացահայտելով դրանց հարմարվողականության առանձնահատկությունները։ Կարևոր ուղղություն է բնական և մարդածին գործոնների ազդեցության գնահատումը, այդ թվում՝ կենսամիջավայրերի փոփոխության, գյուղատնտեսական գործունեության, քաղաքաշինության և լանդշաֆտների վերափոխման հնարավոր հետևանքները կենդանիների տարածվածության ու թվաքանակի վրա։ Ֆաունիստական տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս ճշգրտել առանձին տեսակների տարածման սահմանները և գնահատել կենդանական աշխարհի տարածաշրջանային առանձնահատկությունները։ Առանձին նշանակություն ունի հազվադեպ կամ սահմանափակ տարածում ունեցող տեսակների էկոլոգիական վիճակի ուսումնասիրությունը, որը կարող է հիմք ծառայել կենսաբազմազանության պահպանության խնդիրների գնահատման համար։ Նյութը կարևոր է նաև Հայաստանի կենդանական աշխարհի պատմական ձևավորման և հարակից տարածաշրջանների ֆաունաների հետ կենսաաշխարհագրական կապերի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենդանաբանության, թերիոլոգիայի, կենդանիների էկոլոգիայի և կենսաաշխարհագրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով միջատակերների դերը Հայաստանի բնական էկոհամակարգերում և դրանց բազմազանության պահպանության գիտական նշանակությունը։

Հոգեբանություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է մասնագիտական ինքնորոշման և կայացման հոգեբանական ուղղորդման գործընթացը կրթական համակարգում՝ ընդգծելով սովորողների կարիերային զարգացման հոգեբանական հիմքերը։ Գրքում վերլուծվում են մասնագիտական հետաքրքրությունների ձևավորումը, ինքնաճանաչման դերը և որոշումների կայացման հոգեբանական մեխանիզմները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև կրթական միջավայրի, ուսուցիչների և խորհրդատուների ազդեցությանը աշակերտների մասնագիտական կողմնորոշման վրա։ Նյութում քննարկվում են մասնագիտական ուղղորդման մեթոդները՝ թեստավորում, խորհրդատվություն, խմբային աշխատանքներ և անհատական մոտեցումներ, ինչպես նաև դրանց արդյունավետ կիրառությունը դպրոցական համակարգում։ Գիրքը համադրում է հոգեբանական տեսությունները և կրթական պրակտիկան՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ մասնագիտական ինքնորոշման ձևավորման գործընթացը։