Клиническая характеристика и распространенность пищевой аллергии у студентов вузов Еревана

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում մաթեմատիկայի արտադասարանային աշխատանքների կազմակերպման և անցկացման ժամանակակից մեթոդական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ մաթեմատիկայի նկատմամբ սովորողների հետաքրքրության զարգացումը, տրամաբանական և քննադատական մտածողության ձևավորումը և նրանց անհատական կարողությունների բացահայտումը չեն սահմանափակվում միայն դասաժամերի շրջանակով։ Աշխատության հիմնական նպատակն է մշակել մաթեմատիկայի արտադասարանային գործունեության կազմակերպման և իրականացման արդյունավետ հայեցակարգ ու մեթոդական համակարգ, որը կարող է նպաստել սովորողների ճանաչողական հետաքրքրության, մաթեմատիկական մտածողության և մաթեմատիկական մշակույթի զարգացմանը։ Հետազոտության հեղինակը Հայկազն Սարիբեկի Նավասարդյանն է, իսկ աշխատանքը պաշտպանվել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանում՝ մանկավարժական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար։ Ազգային գրադարանի մատենագիտական տվյալներով՝ աշխատանքը հրատարակվել է 2017 թվականին և ունի 21 էջ։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ արտադասարանային աշխատանքը դիտարկվում է որպես մաթեմատիկական գիտելիքների խորացման և սովորողների կարողությունների զարգացման ինքնուրույն կրթական միջավայր։ Հեղինակը առանձնացնում է այն հակասությունը, որ ժամանակակից կրթության պահանջները սովորողից ակնկալում են ավելի զարգացած բովանդակային, հաղորդակցական և անձնային կարողություններ, մինչդեռ դրանց ձևավորման համար անհրաժեշտ արտադասարանային աշխատանքի մեթոդական համակարգը միշտ չէ, որ բավարար չափով մշակված է։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև հանրապետական և միջազգային մաթեմատիկական օլիմպիադաների պահանջների և դպրոցական սովորական ուսուցման ընթացքում ձեռք բերվող գիտելիքների միջև հնարավոր անհամապատասխանությանը։ Աշխատությունը կարևորում է արտադասարանային գործունեության բազմազան ձևերի կիրառումը։ Դրանց շարքում կարող են լինել մաթեմատիկական խմբակները, օլիմպիադաները, մրցույթները, մաթեմատիկական երեկոները, թեմատիկ միջոցառումները, տրամաբանական խնդիրների լուծման պարապմունքները, նախագծային աշխատանքները և տարբեր տեսակի ինտելեկտուալ խաղերը։ Նման գործունեությունը հնարավորություն է տալիս սովորողներին հանդիպել այնպիսի խնդիրների և գաղափարների, որոնք կարող են դուրս լինել հանրակրթական ծրագրի պարտադիր շրջանակից, սակայն կարևոր են մաթեմատիկական մտածողության զարգացման համար։ Հատկապես կարևոր է տրամաբանությունը զարգացնող և մրցութային բնույթի խնդիրների ընդգրկումը, քանի որ դրանք սովորողից պահանջում են ոչ միայն արդեն հայտնի ալգորիթմի կիրառում, այլև ինքնուրույն վերլուծություն, ենթադրությունների առաջադրում, օրինաչափությունների բացահայտում և ոչ ստանդարտ լուծումների որոնում։ Հետազոտության մեջ էական տեղ է հատկացվում նաև տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառմանը։ ՏՀՏ-ի ներգրավումը հնարավորություն է տալիս մաթեմատիկական նյութը ներկայացնել ավելի ինտերակտիվ ձևով, ապահովել լրացուցիչ ուսումնական ռեսուրսների հասանելիություն և ընդլայնել արտադասարանային աշխատանքի տարածքն ու ժամանակային հնարավորությունները։ Հեղինակը նաև կարևորում է այնպիսի համակարգի ստեղծումը, որը հասանելի կլինի ոչ միայն բարձր առաջադիմություն ունեցող սովորողներին, այլև ավելի լայն շրջանակի՝ աստիճանաբար ձևավորելով մաթեմատիկայի նկատմամբ հետաքրքրություն և ներգրավվածություն։ Հետազոտության խնդիրների շարքում նշվում է արտադասարանային աշխատանքների կազմակերպման վիճակի գիտական վերլուծությունը, դրանց արդյունավետության համար անհրաժեշտ մանկավարժական և մեթոդական պայմանների բացահայտումը, տարբեր ձևերի կիրառման հիմնավորումը, ՏՀՏ-ի ներառումը, օժտված սովորողների հայտնաբերումը և նրանց համար հատուկ խմբակների կազմակերպումը։ Աշխատության մեջ արտադասարանային գործունեությունը ներկայացվում է նաև որպես սովորողների անհատական տարբերությունները հաշվի առնելու արդյունավետ միջոց։ Դասաժամի սահմանափակ ժամանակի պայմաններում ուսուցիչը միշտ չէ, որ կարող է բավարար չափով աշխատել յուրաքանչյուր սովորողի հետաքրքրությունների, նախասիրությունների և կարողությունների զարգացման ուղղությամբ։ Արտադասարանային միջավայրը, հակառակը, թույլ է տալիս ձևավորել ավելի փոքր խմբեր, ընտրել տարբեր բարդության խնդիրներ և կիրառել համագործակցային կամ անհատական աշխատանքի ձևեր։ Այդ կերպ հնարավոր է միաժամանակ աջակցել դժվարություններ ունեցող սովորողներին և լրացուցիչ մարտահրավերներ առաջարկել բարձր առաջադիմություն ցուցաբերողներին։ Աշխատության ընդհանուր նշանակությունն այն է, որ մաթեմատիկայի արտադասարանային գործունեությունը ներկայացվում է ոչ թե որպես դասապրոցեսի երկրորդական հավելում, այլ որպես սովորողների մաթեմատիկական կրթության կարևոր բաղադրիչ։ Դրա ճիշտ կազմակերպումը կարող է նպաստել առարկայի նկատմամբ կայուն հետաքրքրության ձևավորմանը, տրամաբանական և ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը, ինքնուրույն աշխատանքի հմտությունների կատարելագործմանը և մրցութային ու օլիմպիական խնդիրների լուծման պատրաստվածության բարձրացմանը։ Աշխատությունը հատկապես օգտակար կարող է լինել մաթեմատիկայի ուսուցիչների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների, մեթոդիստների և կրթական ծրագրեր մշակողների համար, քանի որ համադրում է տեսական հիմնավորումները, մեթոդական մոտեցումները և դպրոցական պրակտիկայում արտադասարանային մաթեմատիկական աշխատանքի կազմակերպման գործնական խնդիրները։

Religion

Քրիստոնեական հոգևոր կյանքի, հավատքի խորացման և մարդու ներաշխարհի բարոյական կատարելագործման խնդիրներին նվիրված այս աշխատությունը ներկայացնում է հոգևոր խորհրդածությունների ավանդույթը՝ ընթերցողին ուղղորդելով դեպի ինքնաճանաչում, աղոթական կենտրոնացում, մեղքերի գիտակցում և աստվածային ճշմարտությունների շուրջ խորունկ մտորումներ։ Ստեղծագործության գաղափարական հիմքում ընկած է այն համոզմունքը, որ քրիստոնյայի կյանքը պետք է առաջնորդվի ոչ միայն արտաքին կրոնական պարտականությունների կատարմամբ, այլև ներքին հոգևոր աշխատանքով, հավատքի գիտակցված ընկալմամբ և բարոյական ինքնակատարելագործման մշտական ձգտմամբ։ Հոգևոր խորհրդածությունը դիտարկվում է որպես մարդու և Աստծո միջև հաղորդակցության կարևոր ձև, որի միջոցով հավատացյալը հնարավորություն է ստանում վերանայելու իր մտքերը, խոսքերն ու գործերը, գնահատելու սեփական վարքագիծը և ձգտելու հոգևոր կատարելության։ Աշխատության թեմատիկ ուղղվածության կենտրոնում քրիստոնեական կյանքի հիմնարար արժեքներն են՝ հավատը, հույսը, սերը, խոնարհությունը, ապաշխարությունը, համբերությունը, ներողամտությունն ու ողորմածությունը։ Այս առաքինությունները ներկայացվում են որպես մարդու հոգևոր նկարագրի ձևավորման անհրաժեշտ պայմաններ, որոնց գործնական կիրառությունը պետք է արտահայտվի ինչպես անձնական կյանքում, այնպես էլ ուրիշների հետ հարաբերություններում։ Հավատը դիտարկվում է որպես մարդու հոգևոր կյանքի հիմք, հույսը՝ որպես դժվարությունների և փորձությունների ժամանակ նրան զորացնող ուժ, իսկ սերը՝ որպես Աստծո և մերձավորի հետ հարաբերությունների բարձրագույն սկզբունք։ Խոնարհությունը և ապաշխարությունը կարևոր են սեփական անկատարության գիտակցման, սխալների ընդունման և հոգևոր վերափոխման համար, մինչդեռ համբերությունն ու ներողամտությունը նպաստում են ներքին խաղաղության և բարոյական կայունության պահպանմանը։ Հոգևոր խորհրդածությունների կարևոր ուղղություններից է մարդու երկրային կյանքի անցողիկության և հավիտենական արժեքների փոխհարաբերության դիտարկումը։ Քրիստոնեական աշխարհայացքի համաձայն՝ նյութական բարիքները, հասարակական դիրքը և ժամանակավոր հաճույքները չունեն այն մշտական արժեքը, որն ունի մարդու հոգևոր կյանքը։ Այս գաղափարը հավատացյալին մղում է վերանայելու իր առաջնահերթությունները, խուսափելու չափազանց նյութապաշտական ձգտումներից և ուշադրությունը կենտրոնացնելու հոգևոր հարստության ձեռքբերման վրա։ Մարդու կյանքի իմաստը ներկայացվում է Աստծո կամքի ճանաչման, բարոյական պարտականությունների կատարման և հավիտենական կյանքի հույսի համատեքստում։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ ունի նաև ինքնաքննության և խղճի դերի գիտակցումը։ Մարդը պետք է կարողանա անկեղծորեն գնահատել սեփական վարքը, ճանաչել իր թերություններն ու մեղքերը և պատասխանատվություն ստանձնել դրանց հետևանքների համար։ Ինքնաքննությունը չի սահմանափակվում անցյալի սխալների հիշատակմամբ, այլ նպատակ ունի նպաստելու դրանց հաղթահարմանը և նոր, առավել բարեպաշտ կյանքի ձևավորմանը։ Այս գործընթացում աղոթքը դառնում է հոգևոր զորացման, ներքին խաղաղության և աստվածային առաջնորդություն հայցելու կարևոր միջոց։ Այն հավատացյալին օգնում է հաղթահարելու հուսահատությունը, վախը, գայթակղությունները և ներքին հակասությունները՝ ամրապնդելով վստահությունն Աստծո ողորմածության նկատմամբ։ Աշխատության գաղափարական բովանդակության կարևոր բաղադրիչ է նաև Քրիստոսի կյանքի և ուսուցման բարոյական նշանակությունը։ Քրիստոնեական առաքինությունների իրագործումը կապվում է Փրկչի օրինակի հետևման հետ՝ ընդգծելով անձնազոհության, գթասրտության, ճշմարտասիրության և մերձավորի հանդեպ անշահախնդիր սիրո կարևորությունը։ Հոգևոր կատարելագործումը դիտարկվում է որպես շարունակական ընթացք, որը պահանջում է ինքնազսպում, աղոթք, հավատարմություն և Աստծո պատվիրանների գործնական իրականացում։ Այսպիսով, հոգևոր խորհրդածությունը դառնում է ոչ միայն մտավոր զբաղմունք, այլև մարդու ամբողջ կենսակերպի վերափոխման միջոց։ Գրական և գաղափարական առումով աշխատությունը պատկանում է քրիստոնեական խորհրդածական ու բարեպաշտական գրականության ավանդույթին։ Այս ժանրին բնորոշ են հոգևոր մտորումները, բարոյական հորդորները, աստվածաբանական գաղափարների մեկնաբանությունը և ընթերցողի ներաշխարհի վրա ներգործելու ձգտումը։ Նման երկերը նախատեսված են անհատական ընթերցանության, աղոթական կյանքի և անձնական հոգևոր դաստիարակության համար՝ նպաստելով քրիստոնեական ուսմունքի առավել խոր ընկալմանը։ Դրանց առանձնահատկությունն այն է, որ աստվածաբանական սկզբունքները կապվում են մարդու առօրյա կյանքի, բարոյական ընտրության և անձնական պատասխանատվության հետ։ 19-րդ դարի հայ իրականության մեջ հոգևոր խորհրդածական գրականությունը կարևոր դեր ուներ եկեղեցական կրթության և քրիստոնեական արժեքների տարածման գործում։ Հայ հասարակության տարբեր կրթական ու մշակութային կենտրոններում հրատարակվող նման աշխատությունները նպաստում էին հոգևոր գիտելիքների մատչելիությանը, ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը և ազգային կրոնական ժառանգության պահպանմանը։ Վենետիկի Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը նշանակալի դեր է ունեցել հայ աստվածաբանական, բանասիրական և հոգևոր գրականության զարգացման գործում։ Միաբանության հրատարակչական գործունեությունը նպաստել է հայերեն գրական լեզվի մշակմանը, կրոնական աշխատությունների բազմացմանը և եվրոպական հոգևոր ու գիտական մտքի հետ հայ ընթերցողի հաղորդակցությանը։ Այս աշխատությունը արժեքավոր է հայ հոգևոր գրականության, քրիստոնեական բարեպաշտության ավանդույթների և 19-րդ դարի հայ եկեղեցական-մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, կրոնագետներին, հայագետներին, եկեղեցու պատմաբաններին և հոգևոր-խրատական գրականության ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, որոնք կարևորում են ինքնաճանաչումը, աղոթական կյանքը և քրիստոնեական բարոյական սկզբունքների կիրառությունը։

Religion

Հոգևոր և կրոնական բովանդակությամբ աշխատություն, որի հիմնական ուղղվածությունը մարդու ներաշխարհի, հոգևոր կյանքի և բարոյական նկարագրի լուսաբանումն է։ «Բժշկարան» հասկացությունը հոգևոր գրականության մեջ խորհրդանշում է այնպիսի ուսմունքների, խրատների և խորհուրդների ամբողջություն, որոնք միտված են հոգու առողջացմանը, բարոյական թերությունների հաղթահարմանը և քրիստոնեական արժեքների ամրապնդմանը։ Աշխատության բովանդակային առանցքը կարելի է դիտարկել որպես հոգևոր ինքնաքննության, հավատքի զորացման և առաքինի կյանքի ուղենիշների ներկայացում։ Այն ընթերցողին ուղղորդում է խորհելու մարդկային վարքի, խղճի, պատասխանատվության, ներքին մաքրության, բարության և հոգևոր կատարելագործման նշանակության շուրջ՝ ընդգծելով, որ մարդու բարոյական առողջությունը նույնքան կարևոր է, որքան մարմնականը։ Գործածված բժշկական փոխաբերությունը հոգևոր կյանքը ներկայացնում է որպես խնամքի և բուժման կարիք ունեցող ոլորտ, որտեղ քրիստոնեական հավատքը, խրատը և առաքինությունները հանդես են գալիս որպես ներքին խաղաղության ու բարոյական ամրության միջոցներ։ Գիրքը կարևոր է հայ կրոնական և խրատական գրականության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է հոգևոր դաստիարակության ավանդույթը, եկեղեցական միջավայրում ձևավորված բարոյական պատկերացումները և հավատացյալին ուղղված ուսուցողական գրականության նշանակությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբանությամբ, հայ եկեղեցու պատմությամբ, հոգևոր մշակույթով և հայ գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, որոնք հետաքրքրված են քրիստոնեական բարոյագիտությամբ և մարդու հոգևոր կյանքի վերաբերյալ ավանդական մոտեցումներով։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից գերմաներենում գոյականի թվի քերականական կարգի ոճական հնարավորությունների և հաղորդակցական գործառույթների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում եզակի և հոգնակի թվաձևերի կիրառությունն է տարբեր խոսքային իրավիճակներում, տեքստային ժանրերում և գործառական ոճերում՝ պարզելու համար, թե քերականական թվի ընտրությունն ինչպես կարող է ազդել արտահայտության իմաստային երանգավորման, ընդհանրացման, կոնկրետացման և խոսքի արտահայտչականության վրա։ Քննվում է գոյականի թվի կարգը ոչ միայն որպես առարկաների քանակական տարբերակման ձևաբանական միջոց, այլև որպես ոճական նշանակություն ձեռք բերող լեզվական երևույթ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ եզակի թիվը կարող է արտահայտել առարկաների կամ երևույթների ամբողջ դաս, հավաքականություն կամ ընդհանրացված հասկացություն, իսկ հոգնակին՝ ընդգծել բազմազանությունը, կրկնվող բնույթը կամ առանձին դրսևորումների ամբողջությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև այն գոյականները, որոնց թվային ձևերի գործածությունը սահմանափակված է բառային իմաստով, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ սովորաբար միայն եզակի թվով կիրառվող վերացական, նյութական կամ հավաքական գոյականների հոգնակի ձևավորումը ստեղծում է նոր իմաստային կամ ոճական երանգներ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են գեղարվեստական, հրապարակախոսական, գիտական, պաշտոնական և առօրյա խոսքում հանդիպող առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով քերականական թվի ընտրության կախվածությունը հաղորդակցական նպատակից և տեքստի բնույթից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում համատեքստի դերը, քանի որ նույն գոյականի եզակի և հոգնակի ձևերը տարբեր իրավիճակներում կարող են ունենալ ոչ միայն քանակական, այլև գնահատողական, հուզական կամ արտահայտչական նշանակություն։ Անդրադարձ է կատարվում նաև թվի քերականական կարգի և որոշիչների, ածականների, դերանունների ու բայական համաձայնության փոխհարաբերություններին՝ ցույց տալով դրա դերը նախադասության կառուցվածքային ամբողջականության մեջ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում լեզվական նորմի և ոճական շեղման հարաբերությանը, երբ թվաձևի ոչ սովորական ընտրությունը կարող է նպատակային կերպով կիրառվել հեղինակային խոսքում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գերմաներենի ձևաբանության, ոճաբանության, իմաստաբանության և տեքստի լեզվաբանության մոտեցումները՝ բացահայտելով քերականական թվի դերը որպես ոչ միայն ձևաբանական, այլև բազմաբնույթ ոճական ու հաղորդակցական գործառույթներ իրականացնող լեզվական միջոց։

Pedagogy

Պատմագիտական, կրթագիտական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի՝ Արևելյան լեզուների ինստիտուտի հիմնադրման, կազմավորման և պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում 1815 թվականին Լազարյանների ընտանիքի նախաձեռնությամբ ստեղծված կրթական հաստատության հիմնադրման նախադրյալները, նպատակները և հայ հասարակության կրթամշակութային պահանջմունքների բավարարման գործում նրա ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճեմարանի կազմակերպական կառուցվածքին, կառավարման համակարգին, ուսումնական ծրագրերին և արևելյան լեզուների դասավանդման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են հաստատության զարգացման հիմնական փուլերը, 1827 թվականին Արևելյան լեզուների ինստիտուտի կարգավիճակի ձեռքբերումը և հետագա կրթական վերափոխումները։ Քննարկվում են հայերենի, պարսկերենի, արաբերենի, թուրքերենի և այլ լեզուների ուսուցման կազմակերպումը, արևելագիտության զարգացմանը նպաստող գիտական գործունեությունը և մասնագետների պատրաստման ուղղությունները։ Ուսումնասիրվում են ճեմարանի դասախոսական կազմի, շրջանավարտների և մշակութային գործիչների ներդրումը հայագիտության, լեզվաբանության, գրականության ու պատմագիտության զարգացման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում Լազարյան ճեմարանի հրատարակչական գործունեությանը, գրադարանային հավաքածուների ձևավորմանը, հայկական ազգային ինքնության պահպանմանը և ռուս-հայկական կրթամշակութային կապերի ամրապնդմանը։ Կարևորվում է հաստատության դերը Ռուսաստանի հայ համայնքի հասարակական և մտավոր կյանքում, ինչպես նաև Արևելքի ժողովուրդների լեզուների ու մշակույթների գիտական ուսումնասիրության զարգացման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ ժողովրդի պատմության, կրթության պատմության, արևելագիտության, հայագիտության և ռուս-հայկական մշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Economics

Գիրքը նվիրված է միջազգային մարքեթինգի նշանակության և կիրառական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը արտաքին առևտրային հարաբերությունների զարգացման գործընթացում՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Աշխատությունում ներկայացվում են միջազգային շուկաներում գործունեության կազմակերպման սկզբունքները, արտահանման խթանման ուղիները, մրցունակության բարձրացման գործոնները և շուկայական ռազմավարությունների մշակման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է այն դերը, որն ունի մարքեթինգային մոտեցումների կիրառումը երկրի արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնման, հայկական արտադրանքի առաջխաղացման և միջազգային շուկաներում դիրքերի ամրապնդման գործում։ Գրքում ուսումնասիրվում են արտաքին առևտրի վրա ազդող տնտեսական միջավայրը, սպառողական պահանջարկի փոփոխությունները, միջազգային շուկաների հետազոտման մեթոդները, ապրանքների դիրքավորման, գովազդի, բրենդավորման և արտահանման արդյունավետ կազմակերպման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկություններին, արտահանման ներուժին, միջազգային համագործակցության հնարավորություններին և այն մարտահրավերներին, որոնց բախվում են հայրենական կազմակերպությունները համաշխարհային շուկաներում գործունեություն ծավալելիս։ Աշխատությունը ներկայացնում է տեսական դրույթներ և գործնական առաջարկություններ՝ ուղղված արտաքին առևտրային գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը, միջազգային մրցակցության պայմաններում կազմակերպությունների զարգացմանը և երկրի տնտեսական ինտեգրման գործընթացների խորացմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, մարքեթինգի մասնագետների, արտաքին առևտրով զբաղվող կազմակերպությունների ներկայացուցիչների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են միջազգային շուկաների կառավարմամբ և Հայաստանի արտաքին տնտեսական զարգացման խնդիրներով։